PL38236B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 30 sierpnia 1 POLSKIE] RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr38236 KL 12 o, 27 Lidia Prajer Poznan, Polska Marian Janczewski Poznan, Polska Sposób odsulfonowywania zwiqzków arylosulfonowych Patent trwa od dnia 27 wrzesnie 1954 r.Wynalazek dotyczy sposobu odsulfonowywania zwiazków arylosulfonowych.Wiadomo, ze reakcje odsulfonowywania zwiazków arylosulfonowych w celu podstawienia grupy sul¬ fonowej wodorem przebiegaja wprawdzie stosun¬ kowo latwo, lecz uzyskane wydajnosci sa nieza¬ dowalajace. Znana jest reakcja hydrolizy zwiaz¬ ków arylosulfonowych, polegajaca na ogrzewaniu zwiazku arylosulfonowego w stezonym kwasie solnym lub ewentualnie w rozcienczonym kwasie siarkpwym w zatopionych rurach lub autokla¬ wach. Znany jest tez sposób polegajacy na ogrze¬ waniu zwiazku arylosulfonowego z rozcienczonym kwasem siarkowym lub fosforowym w strumieniu przegrzanej pary wodnej, lecz wada tego sposobu jest to, iz mozna go stosowac jedynie w takich przypadkach, kiedy produkt odsulfonowania jest lotny z para wodna.Znane jest równiez odsulfonowywanie zwiaz¬ ków arylosulfonowych w srodowisku alkalicznym, prowadzace do zastapienia grupy sulfonowej przez grupe wodorotlenowa, niekiedy zas reakcja przebiega tak, ze grupa sulfonowa ulega podsta¬ wieniu przez wodór.Te sposoby prowadzenia reakcji edsulfonowy- wania zwiazków arylosulfonowych sa niedogodne z dwóch powodów, raz ze nie mozna ich przepro¬ wadzac w sposób ciagly, a poza tym odznaczaja sie one stosunkowo malymi wydajnosciami i du¬ zym zanieczyszczeniem produktów reakcji. Przy-czyna malych wydajnosci w reagujacej masie, jest glównie obecnosc produktów odsulfonowania, hamujacych przebieg reakcji.Wedlug wynalazku okazalo sie, ze reakcje odsulfonowywania zwiazków arylosulfonowych w srodowisku kwasnym i pod normalnym cisnie¬ niem mozna przeprowadzac przy uzyskaniu sto¬ sunkowo duzych wydajnosci i stosunkowo czy¬ stych produktów reakcji, jezeli te ostatnie usuwa sie z masy reagujacej w miare ich powstawania.W tym celu postepuje sie wedlug wynalazku tak, ze reakcje odsulfonowywania przeprowadza sie w bezposredniej obecnosci dowolnego czynnika, ekstrahujacego nieprzerywanie podczas trwania reakcji powstajacy produkt odsulfonowania. Czyn¬ nikami takimi moga byc dowolne rozpuszczalniki nie reagujace w warunkach reakcji z materialami wyjsciowymi czy tez z powstajacymi produktami reakcji. Okazalo sie, ze do odsulfonowywania zwiazków arylosulfonowych mozna stosowac jako rozpuszczalniki weglowodory aromatyczne, np. toluen, ksylen lub tez alifatyczne chlorowcoweglo- wodory nasycone lub nienasycone. Rozpuszczal¬ nik mozna wprowadzac do osrodka reagujacego porcjami lub od razu w calosci.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie szczególnie do ciaglego przeprowadzania reakcji odsulfono¬ wywania, przez to, ze rozpuszczalnik doprowadza sie w sposób ciagly do osrodka reagujacego i stale odprowadza go z wyekstrahowanym produktem reakcji, po czym, po wydzieleniu z niego produk¬ tów reakcji, np. przez zadanie wodorotlenkiem potasowcowym, rozpuszczalnik wprowadza sie ponownie do osrodka reagujacego tak, ze uzyskuje sie kolowy i ekonomiczny obieg stosowanego rozpuszczalnika.Sama reakcje odsulfonowywania przeprowadza sie pod normalnym cisnieniem przy zastosowaniu stezen kwasów solnego 25—30% i (lub) siarko¬ wego 30—60% i (lub) fosforowego okolo 60° Be.Reakcje przeprowadza sie w temperaturach 100— 170° C, przy czym osiaga sie wydajnosci okolo 60%.Przyklad I. 5 czesci wagowych kwasu 2,3- dwuhydroksynaftaleno-6-sulfonowego gotuje sie w 100 czesciach objetosciowych 35% kwasu siar¬ kowego, w obecnosci 300 czesci objetosciowych toluenu jako rozpuszczalnika ekstrahujacego, przez 19 godzin. OddziekJhy roztwór toluenowy zadaje sie okolo 10% wodnym roztworem wodo¬ rotlenku potasowca, a po wyklóceniu i rozdziele¬ niu warstw otrzymana ciecz alkaliczna zakwasza sie rozcienczonym kwasem siarkowym w celu wy¬ dzielenia 2,3-dwuhydroksynaftalenu. Kwasny roz¬ twór wyklóca sie z eterem, który rozpuszcza wy¬ tracony 2,3-dwuhydroksynaftalen. Otrzymany wy¬ ciag eterowy przemywa sie woda, nastepnie roz¬ tworem kwasnego weglanu sodowego i woda oraz odbarwia weglem. Nastepnie odpedza sie eter - otrzymujac surowy 2,3-dwuhydroksynaftalen, który oczyszcza sie przez krystalizacje z benzenu.Otrzymuje sie czysty produkt z wydajnoscia ponad 40%.Przyklad II. 5 czesci kwasu 2,3-dwuhydro- ksynaftaleno-6-sulfonowego gotuje sie w 100 cze¬ sciach objetosciowych 40%-wego kwasu siarko¬ wego. Do wrzacej mieszaniny dodaje sie powoli 50 czesci objetosciowych toluenu, które po pew¬ nym czasie odprowadza sie z mieszaniny reagu¬ jacej, zastepujac porcje równa iloscia swiezego toluenu przesyconego woda. Usunieta porcje to¬ luenu zadaje sie 10%^owym roztworem lugu sodo¬ wego a po wyklóceniu oddziela od tego roztworu, przeplukuje woda i wprowadza ponownie do mie¬ szaniny reagujacej, z której usunieto uprzednio zadana porcje toluenu. Z kolei odprowadzona porcje toluenu traktuje sie jak wyzej, przy czym zabiegi powtarza sie kolowo 7-krotnie. Uzyskuje sie jak w przykladzie I, 2,3-dwuhydroksynaftalen nieco w wiekszej wydajnosci, wynoszacej 55^0, przy czym zuzycie toluenu wynosi tylko 100 czesci objetosciowych.Przyklad III. Kwas 2,3-dwuhydroksynaftale- no-6-sulfonowy traktuje sie jak w przykladzie I z tym, ze stosuje sie 300 czesci objetosciowych czterochloroetylenu. Otrzymuje sie podobnie jak w przykladzie I, 2,3-dwuhydroksynaftalen z nieco mniejsza wydajnoscia.Przyklad IV. 5 czesci kwasu 2,3-dwuhydro- ksynaftaleno-6Jsulfonowego gotuje sie z 30 ml kwasu fosforowego 60° Be wobec toluenu zmienia¬ nego porcjami jak w przykladzie II. Uzyskuje sie - wieksza wydajnosc produktu odsulfonowania. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób odsulfonowywania zwiazków organicz¬ nych, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie w srodowisku kwasnym, pod normalnym cisnieniem, w bezposredniej obecnosci dowol¬ nego czynnika ekstrahujacego, nie reagujacego z mieszanina reagujaca w danych warunkach reakcji.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czynnik ekstrahujacy przeprowadza sie w spo¬ sób ciagly poprzez mieszanine reagujaca, naj¬ lepiej w obiegu kolowym. — 2 —
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1-—2, znamienny tym, ze jako srodowisko kwasne stosuje sie rozcien¬ czone roztwory kwasów mineralnych, zwlasz¬ cza siarkowego, solnego, fosforowego.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze jako czynnik ekstrahujacy stosuje sie weglo¬ wodory aromatyczne, np. toluen, ksylen i (lub) nasycone lub nienasycone chlorowcoweglo- wodory alifatyczne, np. czterochloroetylen.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze czynnik ekstrahujacy nasycony produktem reakcji traktuje sie dowolnymi roztworami alkaliów w celu wydzielenia rozpuszczonego w nim produktu. Lidia Prajer Marian Janczewski Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych PL