Opublikowano dnia 15 wrzesnte 1955 r. vAT/;v - POLSKIE] RZECZYPOSPOLITE] LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38206 KI. 42 c, 6/01 Zjednoczenie Przemyslowe Budowy Huty im. B. Bieruta *) Czestochowa-Kucelin, Polska Libela Patent trwa od dnia 19 czerwca 1954 r.Libele przy niwelatorach stosowane do spraw¬ dzania plaszczyzn do poziomu, mimo swej stosun¬ kowo prostej konstrukcji posiadaja szereg wad znanych powszechnie z praktyki. Wystarczy wy¬ mienic tu chociazby te, które narzucaja sie same, a wiec: niedokladnosc wyszlifowania rurki libeli i wynikajace stad tarcie cieczy o scianki we¬ wnetrzne rurki, cisnienie cieczy na banke po¬ wietrzna oraz wplyw sil molekularnych na wspom¬ niana banke, a wreszcie lepkosc cieczy i wplyw temperatury na te banke.Te zasadnicze wady wplywaja ujemnie na do¬ kladnosc pomiarów, powodujac nierównomierne przesuwanie sie banki powietrznej w rurce libeli, dochodzace nawet niekiedy przy zupelnie spokoj¬ nym odchylaniu libeli do skoków od poziomu.Celem usuniecia chociazby czesciowego' tych wad, *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, wynalazku jest Roman Schnitzer. ze twórca a tym samym poprawienia czulosci libeli, nasuwa sie koniecznosc skonstruowania libeli opartej na innych zasadach przez zlikwidowanie cieczy w rurce libeli przez zastapienie banki powietrznej z libeli przez krople rteci i wreszcie przez wyeli¬ minowanie obserwacji polozenia banki powietrznej w libeli wzrokiem na kontrole elektryczna. Przez wprowadzenie rteci do rurki libeli uzyskuje sie wiekszy poslizg, likwiduje sie skoki banki po¬ wietrznej a zarazem umozliwia sie przy minimal¬ nych odchyleniach uzyskanie wyniku kontrolnego.Zastosowanie kontroli elektrycznej zlikwiduje ewentualne bledv powstale z obserwacji wzroko¬ wej. Schematyczny rysunek libeli wedlug wyna¬ lazku przedstawia jeden przyklad rozwiazania. w którym fig. 1 przedstawia deske libeli w wi¬ doku z góry, fig. 2 — widok z boku skrzynki z de¬ ska libelowa, fig. 3 — pokrywe pudelka libeli w widoku z góry, fig. 4 — widok pudelka libeli z boku, fig. 5 — widok rurki szklanej z góry,fig. 6 — widok jej;z boku, fig; 7 — widok kropli rteci w dotyku z elektrodami. • Podstawowymi elementami urzadzenia libeli sa trzy rurki szklanne a\, a^ i 03, kazda z wklasnie- ciem (albo zbiorniczkiem) po srodku. Budowa jed¬ nej z takich rurek a przedstawiona jest w widoku z boku na fig. 5, a w widoku z góry na fig. 6.Obydwa konce rurki a sa zakorkowane gumowy¬ mi korkami b, poprzez które przepuszczone sa po dwie elektrody c. Do wnetrza takiej rurki wpusz¬ czona jest kropla rteci e, która w przypadku po¬ ziomego polozenia rurki a, jak to widac na fig. 6, lokuje sie we wkleslosci (w zbiorniczku) d rurki, a przy nieznacznym odchyleniu od poziomu stacza sie w kierunku elektrod c i zatapia je (fig. 7).W ten sposób zamyka sie prad baterii i, umiesz¬ czonej w skrzynce libelowej k. Na desce 1 skrzyn¬ ki k umocowane sa rurki a w ten sposób, ze dwie rurki a\ i G3 sa równolegle do siebie, a zarazem prostopadle w stosunku do podluznej osi deski wzdluz ktÓTej ulozona jest trzecia rurka a2. De¬ ska 1 zaopatrzona jest w gniazda 7' do zarówek /, w które libela winna byc zaopatrzona podczas jej uzycia. Przy kazdym koncu rurki a, a wiec przy kazdej parze elektrod c, znajduje sie zarów¬ ka /. Polaczenie bieguna + i bieguna — bate¬ ryjki i z elektrodami e i zarówkami / przedsta¬ wione jest na fig. 8. Tak skonstruowana libele umieszcza sie w pudelku g stanowiacym jej oslo¬ ne, przy czym pokrywa n, tego pudelka (fig. 3) posiada okragle otwory m wywiercone ponad kazda zarówka /. Na kazdym rogu do pokrywy n przymocowany jest nagwintowany uchwyt n, poprzez który przechodzi mikrometryczna sruba 72 do regulowania polozenia calego pudelka i spro¬ wadzenia go do poziomu wraz z libela. Regulacje pudelka libeli srubami nastawczymi prowadzi sie tak, azeby uzyskac zupelnie wygaszenie wszyst¬ kich zarówek kontrolnych, co widoczne jest przez okragle otwory do przepuszczania swiatla. Uzy¬ skanie tego momentu daje zupelna pewnosc, ze krople rteci we wszystkich rurkach znajduja sie w zbiorniczkach (wklesnieciach) c przez to ustala sie, ze przechodzaca przez obie prostopadle do siebie osi plaszczyzna libeli lezy w poziomie. Na zewnatrz pudelka posiada tylko wystajace sruby regulujace h swiatla kontrolujacych zarówek. PL