Opublikowano dnia 25 maja 1955 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATE-NTOWY Nr 37238 Glówny Instytut Górnictwa*) Stalinogród, Polska Mlotek mechaniczny o napedzie elektrycznym,, szczególnie do celów górniczych Udziejlono patentu z moca od dnia 23 listopada 1953 r.Dotychczas znane i stospwane w przemysle mlotki mechaniczne wykazuja albo bardzo mala sprawnosc energetyczna, np. górnicze mlotki pneumatyczne, lub tez mala energie pojedyn¬ czych uderzen, np. mlotki z napedem elektrycz¬ nym. Energia ta nie przekracza 3 kGm, co zwe¬ za znacznie zakres zastosowania tych mlotków.Znane mlotki elektryozne mozna podzielic na mlotki selenoidowe, w których do rozruchu bi- jaka wykorzystuje sie zjawiska elektromagne¬ tyczne, oraz mlotki mechaniczne o napedzie elektrycznym.Mlotek wedlug wynalazku dziala na zasadzie wykorzystania sily odsrodkowej mas wirujacych, rozmieszczonych na ramionach dzwigni, która umocowana jest obrotowo w swoim punkcie srodkowym. Wirujace masy rozmieszczone sa na obu ramionach dzwigni, a ich srodki ciezkosci leza mimosrodowo w stosunku do osi obrotu tych mas. Masy wirujace, napedzane umieszczo- •) Wlasciciel patentu oswiadczyl, nalazkiu jest inz. Bohdan smyla. ze twórca wy- nym miedzy nimi kolem zejbatym, obracaja sie w kierunkach zgodnych i z jednakowa szybkos¬ cia katowa; ich srodki ciezkosci rozmieszczone sa symetrycznie wzgledem osi obrotu dzwigni, na której umieszczone sa masy wirujace. Dzie¬ ki takiemu rozmieszczeniu srodków ciezkosci wypadkowe sil odsrodkowych obu wirujacych mas sa równolegle i skierowane przeciwnie, czyv li stanowia pare sil, która nadaje ruch obroto¬ wy dzwigni.Energia dzwigni przed kazdorazowa zmiana kierunku dzfalania pary sil jest przenoszona na grot mlotka przez bezposrednie uderzenie lub tez przejmowana jest sprezyna, która nastepnie zwraca ja z powrotem do ukladu. Rozwiazanie konstrukcyjne napedu mlotka wedlug wynalaz¬ ku moze znalezc zastosowanie szczególnie w gór¬ nictwie, np. w zastosowaniu do wiertarki i wre¬ biarki udarowej, Ikomibajniu-taranu oraz do sto¬ lów koncentracyjnych i sit do przeróbki mecha¬ nicznej.Niezaleznie od zastosowania w górnictwie, z&-sada napedu mlotka wedlug wynalazku moze znafe£a zastosowanieiw a^ynT%rzemysle przy ^ironieAuchu ofeof^eKo nafuch posuwisto zwrotnji '"^ *^ Na rysunku przedstawiono schemat hapedu oraz przyklady rozwiazan konstrukcyjnych mlot¬ ka, przy czym fig. 1 przedstawia rozwiazanie konstrukcyjne napedu mlotka, fig. 2 — ideowy schemat dzialania napedu mlotka, fig. 3 — wi^ dok odmiany mlotka z dwoma bijakami, a fig. 4 — inna odmiane mlotka z jednym bija- kiem i sprezynami.Dzwignia dwuramienna 1 jest osadzona obro¬ towo wraz z kolem zebatym 2 na wspólnym w^ale napedowym, np. elastycznym. Kolo 2 zazebia sie bezposrednio z kolami zebatymi 3, 4, osa¬ dzonymi obrotowo na obu ramionach dzwigni 1.Kola 3 i 4 posiadaja mimosrodowo rozmieszczo¬ ne srodki ciezkosci, dzieki czemu powstajaca przy ich zgodnym kierunku obrotu para sil po¬ woduje, jak przedstawiono schematycznie na fig. 2, obrót dzwigni 1 z polozenia a-a do polo¬ zenia b-b.Wskutek obrotu dzwigni 1 caly uklad nabywa * pewna energie kinetyczna, która przed dojsciem dzwigni do polozenia b-b zostaje z ukladu prze¬ niesiona tak, ze w polozeniu b-b dzwignia sie zatrzymuje. Poniewaz tymczasem nastapil obrót kól 3 i 4.o kat a, kierunek p«ry sil.sie zmienia i dzwignia zaczyna obracac sie w kierunku prze¬ ciwnym, wracajac do polozenia a-o. Strzalki 5 i 6 wskazuja kierunki dzialania skladowych pary sil.Wskutek obrotu dzwigni I kola 3, 4 wykonuja ruch wzgledny w stosunku do kola 2. Po przej¬ sciu z polozenia a-a do polozenia b-b jest on przeciwny do kierunku obrotu walu napedzaja¬ cego, a przy przejsciu z polozenia b-b do a-a jest z tym kierunkiem zgodny.Przy zgodnosci tych ruchów, celem unikniecia naprezen, które moga doprowadzic do wylama¬ nia zejbów kól 2, 3 lub 4, kolo 2 osadzone jest na wale napedzajacym przy zastosowaniu urza¬ dzenia zapadkowego 13, dociskanego sprezynka¬ mi 14, 1$. Przy obrocie dzwigni * z polozenia a-a w polozenie b-b wal napedza kolo 2, nato¬ miast przy powrotnym ruchu dzwigni do polo¬ zenia a-a wal obraca sie swobodnie.Energia kinetyczna obrotu dzwigni 1 moze byc w rózny sposób przeniesiona na grot mlotka, co widac z przytoczonych przykladów.Przyklad I. Dzwignia 1 dochodzaca do polo¬ zen skrajnych uderza kolejno groty 7 i 8, udzie¬ lajac im swej energii kinetycznej, która zuzy¬ waja one na wykonanie pracy (fig. 1). Groty te po wykonaniu uderzenia : wracaja w polozenie wyjsciowe pod dzialaniem sprezyn 9, 10 az do zatrzymania przez pierscienie ograniczajace U, 12.Przyklad II. Z ramionami dzwigni 2 polaczo¬ ne sa za pomoca laczników 16 i 17 bijaki 18, 19, które kolejno uderzaja grot 25 mlotka. Grot mlotka cofany jest do polozenia wyjsciowego sprezyna 26 (fig. 3).Przyklad III. Do dzwigni 1 przymocowany jest za pomoca lacznika 21 bijak 28, który wykonuje jedno uderzenie o grot 26 mlotka w czasie obro¬ tu kól 3, 4 o pewien kat. Przy podnoszeniu bi¬ jaka (oddalaniu od grotu) energie kinetyczna dzwigni przejmuje sprezyna 20, oparta na pier¬ scieniu 29 (fig. 4). Jest ona dociskana za pomo¬ ca przesuwajacego sie bijaka 28. Przy powrot¬ nym ruchu dzwigni 1 sprezyna 20 oddaje swa energie bijakowi, który z kolei przekazuje ja przez uderzenie grotowi mlotka 25.Miedzy bijakiem 28 i grotem 25 umieszczona jest sprezyna 22, opairta na ruchomym pierscie¬ niu 21. Zadaniem jej jest przejecie enrgii bijaka w przypadku, gdyby grot po uderzeniu nie zda¬ zyl wrócic w poblize bijaka.Grot 25 mlotka jest osadzony przesuwnie w oslonie 23, w której wytwarza sie poduszka powietrzna, lagodzaca jego uderzenia o kolnierz oslony. W oslonie 23 znajduje sie otwór 24, la¬ czacy ja z otoczeniem. Dzieki otworowi 24 po¬ wracajacy po uderzeniu grot nie napotyka na opór sprezonego powietrza. Otwór 24 umiesz¬ czony jest w ten sposób, ze w poblizu polozenia wyjsciowego- grotu 25, pierscien znajdujacy sie na grocie zamyka go, dziejki czemu tworzy sie mala poduszka powietrzna lagodzaca uderzenie powracajacego grotu. PL