Wynalazek dotyczy sposobu obrabiania przedzy jedno lub wielonitkowej, skreconej lub nieskre- oonej, przeprowadzonej po linii prostej przez ciekla kapiel, a zwlaszcza ciaglego sposobu wy¬ twarzania sztucznej przedzy przez obróbke swie¬ zo utworzonych nici plastycznych podczas ich liniowego ruchu do narzadu zbiorczego. Przed¬ miotem wynalazku jest równiez urzadzenie do wykonywania wymienionego sposobu.Syntetyczne wlókna stanowia znaczna czesc produkcji przemyslu wlókienniczego, przy czym wlókno sztucznego jedwabiu otrzymywanego me¬ toda wiskozowa oraz miedziowa, a wiec metoda¬ mi polegajacymi na tworzeniu wlókna i nastep¬ nym obrabianiu w cieklych kapielach, stanowi wieksza czesc produkcji wlókien syntetycznych.Juz w poczatkach rozwoju przemyslu wlókien syntetycznych przekonano sie, ze produkcja sy¬ stemem ciaglym przynosi znaczne korzysci, usu¬ wa koniecznosc stosowania czasowych przyrza¬ dów zborczych, eliminuje luzne czynnosci prze¬ wijania oraz umozliwia zmniejszenie liczby per¬ sonelu obslugujacego urzadzenie. Przy wprowa¬ dzaniu ciaglych metod otrzymywania sztucznych wlókien w praktyce napotikano jednak na znacz¬ ne trudnosci, zwlaszcza w odniesieniu do proce¬ sów w których stosuje sie obróbke ciekla. Sto¬ sunkowo wczesne wysilki w celu opracowania ciaglych metod przedzenia doprowadzily do opracowania sposobów otrzymywania przeczy przy pomocy zespolu walców, jednak metody te nie dawaly zadawalajacych wyników, gdyz nie nadawaly sie do wykonywania na skale fabrycz¬ na z uwagi na czeste uszkodzenie przedzy oraz trudnosci przy przechodzeniu nici przez urzadze¬ nie. Próbowano równiez przeprowadzac liniowo swiezo utworzona przedze przez szereg naczyn do obróbki oraz wokól walców zanurzonych w na-czyndach, jednak trudnosci wystepujace przy pracy z walcami tak umieszczonymi, wywolywa¬ ne przez czeste uszkodzenia przedzy, czynily nie¬ praktycznym stosowanie tego urzadzenia na skale fabryczna.Ze wzgledu na trudnosci, jakie pojawialy sie przy próbach stosowania ciaglych metod otrzy¬ mywania syntetycznej przedzy na drodze mokrej, przyjely sie powszechnie sposoby pracy nie cia¬ glej. Sposoby te polegaja na wyciskaniu roztworu przedzalniczego przez dysze lub lejki w celu utworzenia wiazek nici, przy czym utworzona przedze regenerowano i zbierano na cewkach, motowidlach lub w zbiorczych narzadach obroto¬ wych. Utworzone w ten sposób motki obrabia¬ no nastepnie dodatkowo, np. cdmiedziowywaino przy wytwarzaniu jedwabiu miedziowego lub cdsiarkowywano przy wytwarzaniu jedwabiu wiskozowego. Po tych przeróbkach dodatkowych przedze przewijano raz lub wiecej razy, zaleznie od jej przeznaczenia.Oczywiscie, najprostszym sposobem ciaglego otrzymywania sztucznego jedwabiu bylby spo¬ sób polegajacy na tworzeniu przedzy z roztworu przedzalniczego i przeprowadzanie jej po linii zasadniczo prostej do narzadu zbiorczego, podda¬ jac ja w czasie tego przejscia obróbkom dodat- wym. W poczatkach rozwoju tej galezi przemy¬ slu czyniono wysilki zmierzajace do opracowania tak -prostego sposobu otrzymywania sztucznej przedzy, jednak sposoby zaproponowane nie byly zadawalajace, miedzy innymi z tego wzgledu, ze nie zapewnialy nalezytego dodatkowego obra¬ biania przedzy. .i Usilowania, by obróbke dodatkowa przepro¬ wadzac w cieczy na calej dlugosci wydluzonej dyogi, jaka przechodzi przedza, byly bezskutecz¬ ne, gdyz odleglosc konieczna do przeprowadzania ^wymaganej obróbki dodatkowej byla tak znaczna, ze powodowala powstawanie trudnosci produkcyjnych, które przewyzszaly korzysci osiagane przy stosowaniu tego sposobu.Przestrzen niezbedna do ustawienia tego ro¬ dzaju urzadzenia i fakt, ze sztuczna przedza nie jest dostatecznie mocna, by wytrzymac dzialanie sily ciagnienia niezbednej do przeslania przedzy do odleglego punktu zbiorczego, stanowily mie¬ dzy innymi trudnosci powstajace przy tego ro¬ dzaju sposobach pracy. W celu usuniecia tych trudnosci stosowano waloe umieszczone w pew¬ nych odstepach wzdluz dlugiej drogi przedzy, co powodowalo dalsze trudnosci, nie dajac przy tym nalezytego rozwiazania.Proces ciagly wedlug wynalazku jest znamien¬ ny tym, ze swiezo utworzone nici umieszczone równolegle do siebie przeciaga sie po górnych powierzchniach scianek plytkiego wzdluznie po¬ chylonego koryta lub koryt, po przez górna war¬ stwe cieszy obróbkowej, która doprowadza sie do wyzej lezacej czesci koryta, o odprowadza w najnizej lezacej czesci tak, aby ciecz ta plynela w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu nici.Nici poruszajac sie w górnej warstwie cieszy, powoduja ruch cieczy w tej warstwie w kierun¬ ku zgodnym z wlasnym ruchem, a wiec prze¬ ciwnym do zasadniczego kierunku obiegu cieszy obróbkowej.Nici przeciaga sie bez odchylania ich od linii prostej ponad przegródkami umieszczonymi w poprzek koryta i dzielacymi ciecz w nim zawar¬ ta.W dole tych przegródek moze byc polaczenie dla cieszy miedzy doplywem i odplywem tego samego plynu, dla usuwania osadu lacznie z cie¬ cza. Równiez wskazana jest kontrola szybkosci przeplywu cieczy w ten sposób, aby nici prze¬ chodzily przez warstwe cieczy ponad tymi prze¬ gródkami.Korzysci wynikajace z wynalazku mozna spro¬ wadzic do faktu, ze wyeliminowany jest kontakt fizyczny z narzadami odchylajacymi i ma miejsce efektywna cyrkulacja plynu obróbczego.Prosty przebieg blisko siebie polozonych nitek przez powierzchniowa warstwe plynu wykorzy¬ stuje napiecie powierzchniowe plynu i wytwarza silna akcje przenoszenia cieczy, która w braku strumienia przeciwnego wypompowywala by plyn z koryta.Jednak strumien przeciwny wytwarza cyrku¬ lacje przeciwna w formie wirów.Wynalazek bedzie opisany przykladowo w od¬ niesieniu do przedzenia nici procesem miedzio¬ wym, przez zilustrowanie rysunkami w odpo¬ wiedniej skali, urzadzenia faktycznie uzytko¬ wanego.Fig. 1 przedstawia schematycznie ogólny widok jednej z postaci wykonania urzadzenia do wyko nywania sposobu wedlug wynalazku w zastoso¬ waniu do wytwarzania sztucznego jedwabiu mie¬ dziowego systemem ciaglym, fig. 2a — widok z góry dolnej czesci wlosnicy z fig. 1, fig. 2b — górny widok koryta umieszczonego bezposrednio za wlosnica w kierunku przesuwania sie nici przy czym widok ten przedstawia równiez czesc wejsciowa koryta do obróbki, stanowiacego glów¬ na czesc omawianego urzadzenia, fig. 2e — widok z góry dalszej czesci koryta, którego ko¬ niec uwidoczniony jest w skrajnej czesci fig. 2b na prawo, fig. 2d — dalszy ciag koryta z fig. 2c, przy czym w tej czesci koryta przeprowadza sie obróbke kwasem, podczas gdy pozostala czesc koryta sluzy do obróbki woda, fig. 2e — dalszy — 2 —ciag koryta z fig. 2d I narzad przygotowawczy za korytem, fig. 2f — suszarke wstepna w widoku z góry, fig. 2g — widok innej suszarki, fig. 2h przedstawia sposób przechodzenia obrabianej nici do narzadu zbiorczego, który moze posiadac budowe zwykla, przy czym uwidoczniono tu tyiko czesc tego przyrzadu, fig. 3a — 3h przed¬ stawiaja urzadzenia z fig. 2a — 2h w widoku bocznym, fig. 4 przedstawia w zwiekszonej skali widok przedzialu koryta do obróbki z fig. 2c, przy czym zaznaczono tu strzalkami kierunek ruchu cieczy sluzacej do obróbki podczas pracy urzadzenia, fig. 5 — przekrój wzdluz linii 5 — 5 z fig. 4, równiez z zaznaczeniem kierunku ruchu cieczy w czasie pracy, fig. 6 stanowi wy¬ kres sporzadzony na podstawie opisywanych czynnosci, z podaniem charakterystyki chemicz¬ nej oraz temperatury cieczy w kazdym prze¬ dziale koryta z fig. 2b i 3b poprzez fig. 2e i 3e, przy czym rozpatrywane sa przedzialy w kie¬ runku ruchu nid, fig 7 — widok perspektywicz¬ ny przejsciowego rozdzielacza stosowanego do naciagania nici, a fig. 8 — rozdzielacz z fig. 3 do rozciagania nici.Urzadzenie wedlug wynalazku odnosi sie do przedzenia na mokro, wzglednie do obróbki cie¬ czami przedzy lub nici utworzonych z estrów celulozy, jak np. octan celulozy, z eterów celu¬ lozy, jak np. benzyloceluloza, z substancji bialko¬ wych, jak np. kazeina lub zeina wzglednie ze zwiazków lub mieszanin substancji tego rodzaju.Fig. 1 przedstawia przykladowo calkowite urzadzenie do ciaglego wytwarzania jedwabiu miedziowego. Przyrzad do wyciskania nici 1 sklada sie z diwóch zespolów lejów 2 i 3. Nici utworzone w lejach zespolu przechodza rctwno- legle do siebie sposobem ciaglym przez koryto do obróbki 4 i nastepnie przez szuszarki 5 i 6 do cewek zbiorczych umieszczonych w zespole na¬ wijajacym 7. Nici utworzone w lejach zespolu 3 przechodza przez koryto 8 i suszarki 9 i 10, a na¬ stepnie sa nawijane na cewkach umieszczonych w zespole nawijajacym 7.W celu uproszczenia rysunku przedstawiono w szczególach na ffg. 2a tylko jedna strone urza¬ dzenia uwidocznionego na fig. 1. Roztwór prze¬ dzalniczy wyciskany jest z wlosnic nie przedsta¬ wionych na rysunku i znajdujacych sie w kaz¬ dym z lejów 11 zespolu 3, przy pomocy pomp uruchamianych w zwykly sposób. W urzadzeniu wedlug wynalazku stosuje sie 60 lejów U w kaz¬ dym zespole, przy czym sa one ustawione piono¬ wo w prostych rzedach.Do zasilania roztworem amonowo-miedziowym stosuje sie zbiornik 12, polaczony przewodami 13 z kazdym lejem przedzalniczym. Roztwór prze¬ dzalniczy jest przetlaczany przez zbiornik 12 i wyciskany przez wlosnice zanjdujace sie w kaz¬ dym z lejów 11, przez które przeplywa ciepla, miekka woda, o temperaturze ca 3(fC Wytloczo¬ ny cienki strumien roztworu przedzalniczego tworzy w obecnosci wody nici, przy czym wy¬ tworzona wiazka nici razem z woda uchodza dolnymi koncami lejów. Roki lejów korzystnie jest wykonywac ze szkla. Nici 15 wychodzace z woda w dolnych koncach lejów sa czesciowo skoagulowane i nieco naprezone.W poczatku procesu przedzenia wiazki nici 15 gromadza sie w korycie odwadniajacym 16, na¬ stepnie jednak kazda wiazka po przejsciu pod pretem 17 jest rozdzielana na poszczególne nici przechodzace miedzy zebami 19 grzebieni 20 do wTalca zbiorczego 18a. Grzebienie 20 umieszczone sa tak, iz daja sie nastawiac i dzialaja jako pro¬ wadnice, utrzymujace swiezo skoagulowane nici w nalezytych ód siebie odleglosciach. Woda od¬ padowa z lejów splywa do koryta odwadniaja¬ cego 16 i przez zbiornik lejowaty 21 do spustu 22 (fig. 3a). Prety 17 sluza jako prowadnice po¬ szczególnych nici. Grzebienie 20 posiadaja drazki 23 ustawione pod katem i kierujace nici pod od¬ powiednimi katami w celu rozdzielenia ich po wyjsciu z tej czesci urzadzenia w której zostaly one wytworzone, tak aby przystosowac je do przejscia w linii prostej przez dalsze czesci urza¬ dzenia w których poddaje sie je dalszej obróbce.Za zbiornikiem 21 umieszczone jest koryto od¬ wadniajace 24 (fig. 2b i 3b), lezace ponizej przejsciowego walca zbiorczego 18 i polaczone ze zbiornikiem 21. Koryto 24 jest ustawione na podstawie 25 zaopatrzonej w lozyska do walca 18, wodzidlo 26 oraz wspornik 27 utrzymujacy grzebien 28. Wodzidlo 26 sluzy do kierowania nici do grzebienia 28. Zeby grzebienia 28, zwró¬ cone ku górze, sa rozmieszczone w odstepach, równych odstepom zebów 19 grzebienia 20. Wo¬ dzidlo 26 sklada sie z poprzecznego drazka 26r, który moze byc wykonany ze szkla lub podob¬ nego materialu i jest osadzony w lozyskach 26b oraz ramion osadzonych czopowo w wydraze¬ niach 26c. Drazek 26a daje sie usuwac z lozy¬ ska przez rozluznienie srub 26d, a caly zestaw jest utrzymywany poziomo przy pomocy jarz¬ ma 26e, którego ramiona ograniczaja obrót draz¬ ka 26a w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu wskazówek zegara, jak to uwidoczniono na fig. 3b.Droga nici u podstawy zebów grzebienia 2S lezy w plaszczyznie nieco ponizej plaszczyzny kantu najwyzszego ramienia wspornika 29.Wspornik ten posiada szereg promieniowo umie- — 3szczonych ramion i' jest przystosowany do recz¬ nego obracania celem'podstawienia nowego ra¬ mienia, gdy darie ramie podpierajace nici 15 w czasie ich przejscia'przez urzadzenie zostanie pokryte osadem. ' Tak wiec nowe ramie podsta¬ wia sie w miare potrzeby bez przerywania pro¬ cesu. Inny wspornik 30, który moze byc obraca¬ ny tak jak wspornik 29, jest umieszczony w ko¬ rycie 24 i sluzy do utrzymywania nici 15 w cza¬ sie ich normalnego przechodzenia nad nim, przy czym grzebien 31 z zebami umieszczonymi w li¬ nii z zebami grzebienia 26, jest ustawiony mie¬ dzy grzebieniem 28 i wspornikiem 30.Wspornik 29 jest umieszczony w jednym kon¬ cu koryta 32 przedstawionego na fig. 2b i 3b, podczas gdy pozostale czesci koryta 32 uwidocz¬ nione sa na fig. 2c i 3c. Opisywane tu koryto nadaje sie zwlaszcza do uzytku przy wytwarza¬ niu jedwabiu miedziowego sposobem ciaglym, poniewaz umozliwia obrabianie licznych nici tak skutecznie, ze przy prostoliniowym ich prowa¬ dzeniu zapewnia skuteczne usuniecie zwiazków miedzi i amonowych, czego nie mozna osiagnac przy pomocy innych urzadzen na tak krótkiej drodze obróbki nici.Koniec koryta 32 przylegajacego do wspornika 29, zaopatrzony jest w grzebien 33, którego ze¬ by przystosowane sa do utrzymywania nici przechodzacych nad górnym brzegiem wsporni¬ ka 29 w odpowiednich odstepach. W dolnym koncu koryta umieszczone sa listwy prowadnicze 34 i 35 przylegle do grzebienia 33 powodujace scisle trzymanie sie nici w górnej warstwie cie¬ czy plaskiej przegrody wydluzonej 36. Listwy 34 lub zanurzajace naciskacze 35 skladaja sie z czlo- na biegnacego poprzecznie do kierunku ruchu nici i zaopatrzonego na koncach w wystepy umozliwiajace swobodny, slizgowy ruch piono¬ wy w wglebieniach znajdujacych sie w scianach koryta. W korycie umieszczony jest szereg prze¬ gród 37, nachylonych w strone, z której nici wchodza do koryta. Przegrody 37 sa rozmiesz¬ czone w równych odstepach na calej dlugosci koryta, uwidocznionej na fig. 2d i 3d do wlewki 38, przez która doplywa rozcienczony kwas.W odpowiednich odleglosciach umieszczone sa w korycie listwy zanurzajace 39, podobne do listew zanurzajacych 35, a ponad to w wiekszych odleglosciach wzdluz koryta umieszczone sa grzebienie 40 do podtrzymywania poszczególnych nici. Nalezy dbac o to, by nici nie stykaly sie, gdyz zetkniecie moze spowodowac ich zlepienie sie, a przez to i przenoszenie cieczy nad prze¬ grodami po przez cala dlugosc koryta, a nawet uszkodzenie nici.Koryto 8 stanowi jedna calosc i poza doply¬ wem kwasu w miejscu 38 oraz czescia koryta z lewej strony na fig. 2e i 3e sluzy do obróbki woda. Przegrody 41 podobne do przegród 37 sa rozmieszczone równomiernie wzdluz czesci 32 koryta, przy czym wlot 42 sluzy do doprowadza¬ nia cieplej wody w sasiedztwie najwyzej polo¬ zonego konca koryta (Fig. 2e). Koryto 32 jest utrzymywane w odpowiednim nachyleniu przy pomocy wsporników 43. Otwory wylotowe 44 (fig. 2d) umieszczone sa w przedziale koryta tuz za przedzialem zawierajacym doplyw kwasu 38, przy czym woda zuzyta jest usuwana i nie mie¬ sza sie z kapiela kwasna w czesci koryta, w któ¬ rej sie odbywa obróbka kwasem.W najwyzszym koncu koryta 32 znajduje sie pionowa przegroda 45 (fig 2e i 3e) zapobiegajaca odplywaniu wody z górnego konca koryta. Ra¬ ma 46 jest przymocowana do górnego konca ko¬ ryta przy pomocy wspornika i sworznia 47, a na niej opiera sie plyta do odciekania 48, biegnaca w kierunku przedluzenia koryta 32 ponizej dro¬ gi, jaka nici przechodza przez koryto. Grzebien 49 zapewniajacy rozdzial nici jest osadzony obok górnego konca plyty odciekowej 48, przy czym w poprzecznym korycie 51 umieszczony jest wstepny walek podawczy 50 na napedzanym wale 52. Walek 50 jest umieszczony w polozeniu, w którym jego górna powierzchnia lezy w tej samej plaszczyznie poziomej co i górna krawedz przegrody 45. Koniec ramy 46 oddalony od wspornika 47 jest osadzony w ramie 53 suszarki 9. (Fig. 2f i 3f). Rama suszarki 53 jest utrzymy¬ wana we wlasciwym polozeniu przy pomocy wsporników 54. Suszarka posiada budowe pro¬ stokatna i jest wyposazona w pokrywe 55. Po¬ krywa 55 jest osadzona zawiasowo tak, ze moz¬ na ja odchylac, co zapewnia dostep do wnetrza suszarki, a zwlaszcza ulatwia nastawianie urza¬ dzenia. Pokrywa 55 jest zamykana za pomoca rygli 56. Wewnatrz suszarki umieszczony jest grzejnik utworzony z dwu szeregów rur grzej¬ nych 57 i 58, przez które przeplywa para wodna, oraz wentylatory 59 i 60 powodujace krazenie powietrza w suszarce, i przystosowane do pra¬ cy przy róznych predkosciach obrotów.Pary walków 61 i 62 umieszczone poziomo w pokrywie wzglednie korpusie suszarki regu¬ luja doprowadzanie i odprowadzanie nici przy ich przechodzeniu przez suszarke. Nici przecho¬ dzace przez suszarke sa tak samo naprezone jak nici przechodzace nad walkiem 50. W czasie 4przechodzenia przez suszarke nici sa utrzymy¬ wane oddzielnie przy pomocy grzebienia 63. Na ramie 53 osadzony jest jednym koncem walek 64, którego drugi koniec jest umocowany w ra¬ mie 65 suszarki 10 uwidocznionej na lig. 2g i 3g, Na walku 64 umieszczony jest grzebien 66 pod¬ trzymujacy nici oddzielnie w czasie ich przecho* dzenia przez suszarke 10, której budowa jest po¬ dobna do budowy suszarki 9. Suszarka 10 sta¬ nowi przedluzenie suszarki 9 i opiera sie na pod¬ stawach 67.Zamiast dwóch rzedów rur grzejnych 57, 58 suszarka 10 ma tylko jeden rzad 68, pokrywe/ 69 i wentylatory 70 i 72. U wylotu suszarki 10 umieszczony jest grzebien 72, poziome prowad¬ nice 73 i 74 utrzymuja nici przechodzace miedzy zebami grzebienia. Po wyjsciu z suszarki nici przechodza przez napedzany narzad zbiorczy 75 (Fig. 2h i 3h) osadzony na wsporniku 76, a na¬ stepnie sa zwijane na narzadzie zbiorczym 77.W urzadzeniu opisywanym stosowac mozna tego rodzaju narzady o dowolnej odpowiedniej bu¬ dowie. Jest jednak rzecza konieczna, aby caly narzad zbiorczy zapewnial jednakowe napreze* nie poszczególnych nici. Narzad do nawijania 7 sklada sie z dwóch sekcji zestawionych tylami do siebie. Kazda z sekcji posiada cztery poziome walki na 15 cewek (czesciowo uwidocznione) tak ze caly narzad miesci 120 pojedynczych cewek a wiec jednoczesnie kazda sekcja narzadu zbie¬ ra 60 nici. Narzad do nawijania moze byc umie szczony w linii prostej na przedluzeniu drogi kazdej' wytwarzanej nici, jednakze mozna tu stosowac dowolny narzad do nawijania zapew* niajaey pozadane naprezenie nici.Poza tym w urzadzeniu wedlug wynalazku stosuje sie znany przenosny rozdzielacz 78 (fig. 7 i 8) utworzony z ramy 79 zaopatrzonej w pionom we kolki 80, przy czym odleglosc miedzy kol¬ kami i ich liczba odpowiada rozstepowi i liczbid grzebieni stosowanych do utrzymywania nici 1$ oddzielnie, podczas pracy urzadzenia. Drazek przytrzymujacy 81 jest korzystnie umocowany zawiasowo na ramie 79. Drazek 81 moze byc ry¬ glowany do ramy za pomoca jezyczka sprezyno¬ wego 83, który wchodzi w otwór 84 w swobod¬ nym koncu drazka 83, co zapewnia nalezyte za¬ mocowanie drazka 83 w czasie pracy urzadze- nia. Rozdzielacz 78 nie jest przedmiotem wyna¬ lazku i zostal opisany w celu wyjasnienia jego zastosowania do przeróbki opisanej nizej.Przyklad sposobu wytwarzania sztucznego je¬ dwabiu miedziowego przy pomocy urzadzenia przedstawionego na fig. 1—3h. W procesie tym Stosuje sie roztwór przedzalniczy zawierajacy zasadniczo: 7,4% wagowych celulozy, 5,6% wa¬ gowych amoniaku i 3,4% wagowych miedzi. Roz¬ twór ten wlewa sie do zespolów lejów 2 i 3 za¬ wierajacych 120 wlosnic. Roztwór przedzalniczy wytlacza sie przez dysze w kazdym leju z pred¬ koscia 42 metry na minute, przy czym tworzy sie wiazka o 60 niciach. Miano kazdej wiazki wynosi 75 denier. W celu wywolania wstepnej koagulacji i wyciagniecia nici przez kazdy lej przeplywa na minute okolo 300 ccm wody o twardosci okolo 0,25° (4,5 czesci CaCo3 na mi¬ lion czesci wody), o temperatuze okolo 31°C i wartosci pH okolo 9,7. W celu zmniejszenia stracania wodorotlenku miedzi w lejach, zla¬ czach lejów i na walkach 17 na jeden litr wody dodaje sie ca 50 mg d-sorbitolu zawierajacego tez inne pokrewne zwiazki o wielu grupach OH, („Arlex" wytwarzany przez firme Atlas Powder Company of Wilmington, Delaware). Analiza chemiczna otrzymywanych nici wykazuje stosu¬ nek celulozy do miedzi i do amoniaku równy: 1:0, 253:0,082.Wiazka nici przechodzi nastepnie do koryta 16 bezposrednio ponizej odpowiednich lejów, podczas gdy obslugujacy urzadzenie wprowadza¬ ja wiazki nici na przejsciowy walek zbiorczy 18 (fig. 2b). Wykonywa sie to recznie, chwytajac jednoczesnie kilka wiazek nici, prowadzac po¬ szczególnie wiazki nici pod walki 11 i nastepnie owijajac kilka wiazek wokól obracajacego sie przej&jowego walka zbiorczego 18. Po wprowa¬ dzeniu w ten sposób wszystkich nici do walka zbiorczego 18 poszczególne nici wychodzace z przy¬ leglych lejów rozdziela sie miedzy zebami 19 grzebieni 20. Walek 18 obraca sie z predkoscia obwodowa 42 metry na minute, az wszystkie nici przejda wokól odpowiednich walków 17 i przez odpowiednie zeby grzebieni 20.W tym okresie wyciagania nici 15 wprowadza sie je miedzy kolki 79 przenosnego rozdzielacza 78 (fig. 7 i 8). Drazek 81 przenosnego rozdzielacza jest wtedy opuszczony i nici ciagnione sa dalej miedzy kolkami za pomoca walka 18. Wszystkie nici oddziela sie nastepnie jednoczesnie od wal¬ ka zbiorczego 18 j wprowadza wszystkie prowa¬ dzace konce do przejsciowego walka zbiorczego 75 (fig. 3h). Wykorzystujac przenosny rozdzielacz wprowadza sie nici miedzy zeby poszczególnych grzebieni, przy czym wprowadnica 26 jest usta¬ wiona w polozeniu roboczym, a listwy zanurza¬ jace opuszczone dopiero po zalozeniu nici na grzebienie. Nalezy uwazac by niej byly utrzy¬ mywane w grzebieniach w czasie postepujacego 5ich rozciagania. Pa osiagnieciu przejsciowego walka zbiorczego 75 przenosny rozdzielacz otwie¬ ra sie i usuwa z pomiedzy nicL Podczas prowa¬ dzenia do walka 75 nici przechodza przez su¬ szarki 9 i 10, przy czym pokrywy 55 i 69 susza¬ rek, sa, w czasie wyciagania nici otwarte, a za¬ myka sie je po nalezytym umiejscowieniu nici.Przed wprowadzeniem nici do koryta 32 do przedzialu w którym odbywa sie obróbka kwas¬ na, przez wlot 38 (fig. 2d i 3d) wprowadza sie z predkoscia 2,5 litra na minute rozcienczony roztwór kwasu siarkowego zawierajacy okolo 3,0% wagowych H2SO4, o temperaturze 66 °C.Wskutek nachylenia koryta rozcienczony kwas splywa w strone wspornika 29 i uchodzi naze- wnatrz przez odplyw umieszczony ponizej. Sto¬ pien nachylenia koryta zalezy od wzniesienia plaszczyzny nici przechodzacych nad przegroda¬ mi jednakowych wysokosci w poblizu przeciw¬ leglych konców koryta 32. Przy przegrodzie obok wspornika 29 plaszczyzna nici znajduje sie 104 cm nad poziomem podlogi, a 113 cm nad podloga przy przegrodzie obok wlotu 42 przy kapieli wodnej i korycie (fig. 3b i 3e). Szerokosc we¬ wnetrzna koryta wynosi 40 cm, przegrody maja 1,3 cm wysokosci. Na skutek nachylenia prze¬ gród górne ich brzegi sa odlegle 1,1 cm od dna koryta. Odleglosc miedzy krancowymi zewnetrz¬ nymi nicmi biegnacymi przez koryto 32 wynosi 32,8 cm, a odleglosc miedzy sasiednimi nicmi wynosila 0,56 cm.Do koryta 32 poprzez rure 42 wprowadzano wode zalkalizowana o temperaturze ro,3 °C i pH = 10,58, w ilosci 2,5 litra na minute. Na skutek nachylenia koryta woda splywa w kie¬ runku przeciwnym do kierunku ruchu nici, przy czym wode zuzyta odprowadza sie z koryta przez wyloty 44 (fig. 2d i 3d).Nastepnie nici zbiera sie przejsciowo na walki 75, oddziela pojedynczo od walka i prowadzi wo¬ kól prowadnic do odpowiednich narzadów zbior¬ czych, umieszczonych w urzadzeniu do nawija¬ nia 7. Wszystkie cewki obracaja sie z jednako¬ wa predkoscia wzgledem siebie i ze stala pred¬ koscia obwodowa wynoszaca 42 metry na mi¬ nute. Wentylatory suszarki 9 zapewniaja umiar¬ kowane krazenie powietrza nad rurami grzej¬ nymi 57 i 58 oraz nicmi.Temperature w suszarce utrzymuje sie na po¬ ziomie 163 °C. Wentylatory 70 i 71 suszarki 10 pracuja w podobny sposób. Temperatura w su¬ szarce 10 wynosi 91 °C.Jako srodek czyszczacy i smarujacy walek 50, stosuje sie mieszanine sulfonowanego oleju i my¬ dla. W tym punkcie procesu mozna stosowac farbowanie barwnikami ropuszczalnymi w wo¬ dzie.Gdy proces jest w pelnym toku, ciecze z róz¬ nych przedzialów koryta 32 poddaje sie analizie i notuje temperature cieczy w czasie brania próbki do analizy. Fig. 6 podaje wyniki analiz cieczy z obróbki kwasnej w czesci koryta 32 oraz w czesci koryta, w której przeprowadzano obrób¬ ke wodna. W celu ulatwienia rozpatrywania, wyniki analizy kapieli oraz notowane tempera¬ tury umieszczono u góry wykresu w porzadku alfabetycznym, a poszczególne przedzialy koryta , oznaczono tak, jak na fig. 2c-2e.Nalezy zauwazyc, ze wpierwszym przedziale (A) koryta stezenie miedzi wynosi 2044,7 mg/1, w przedziale (B) spada na 1885, a w nastepnych siedmiu przedzialach (C do I) stezenie to spada na 72,5, po czym od przedzialu (I) do (N) obniza sie do 5,7 i dalszy powolny spadek uwidocznil sie do przedzialu (W), w którym stezenie miedzi wynosi 3,2 mg/l. Zawartosc amoniaku w cieczy w przedziale (A) wynosi 317 mg/l podczas gdy w drugim przedziale (B) spada na 289, po czym nastepuje duzy spadek miedzy przedzialem (B) 1 (H), w którym stezenie amoniaku wynosi 2,9 mg/l, podczas gdy w przedziale (L) równa sie 1,5 mg/l. W pozostalych przedzialach obrób¬ ki kwasnej stezenie amoniaku obniza sie tylko 0,5 mg/l i w przedziale 23-cim (W) wynosi 1,0 mg/l. Zawartosc kwasu siarkowego w prze¬ dzialach obróbki kwasnej jest najwyzsza w prze¬ dziale 23-cim (W) — w miejscu doprowadzania kwasu i wynosi 3,0%. Stezenie kwasu siarkowe¬ go w strumieniu przeciwnym kierunkowi biegu nici pozostawalo zasadniczo niezmienne az do przedzialu (M), w którym wynosi ono wedlug analizy 2,99%.Jak widac z wykresu, miedzy przedzialami (M) i (F) stezenie kwasu stopniowo obniza sie 1 w przedziale (F) wynosi 2,95%. W przedzialach od (F) do (A) spadek stezenia kwasu jest jednak wiekszy i w przedziale (A) stezenie to wynosi 2,36%. Temperatura kwasnej kapieli w miejscu zasilania w przedziale (W) wynosi 66 °C, przy czym dalszy spadek temperatury byl równomier¬ ny az do 44° w przedziale (A).W przedziale (A) czesci koryta 24, w której odbywa sie obróbka wodna, jak wskazano na skrajnej prawej czesci wykresu na fig. 6, wzgle¬ dna kwasowosc cieczy okreslana przy pomocy oranzu metylowego wynosi 52,4, w" drugim prze¬ dziale (B) — 37,5, a w trzecim pr^eidziale (C) — — 20,2. W przdzialach (D), (E), (F) i (G) zasa- 6dowosc oznaczona przy pomocy oranzu metylo¬ wego wynosi odpowiednio 5,15, 7,58, 9,65 i 9,68.Wartosc Ph wody zasilajacej w przedziale (G) czesci koryta, w której odbywa sie obróbka wod¬ na, wynosi 10,58, przy czym wartosc ta spada stopniowo w kierunku przeciwnym do ruchu nitek iw przedziale (F) wynosi 10,51, a 9,59 w przedziale (D). Dalszy spadek wartosci Ph jest szybszy i w przedziale (C) spada do 2,19, a w przedziale (A) — do 1,79.Woda doprowadzana do przedzialu (G) posiada temperature 65,3 °C, przy czyim temperatura wo¬ dy spada równomiernie az do 54,5 °C w prze¬ dziale (A). Zasadowosc wody zasilajacej przed¬ stawiona jest na wykresie. Podczas pracy urza¬ dzenia kontroluje sie obieg cieczy odpowiednich -kapieli miedzy przegrodami przez dodawanie oranzu metylowego, chlorowodorku benzydyny, trocin drzewnych oraz zelazocjanku potasu. Na fig. 4 i 5 przedstawione sa dwa przedzialy koryta i ruchy cieczy w czasie pracy. Zaobserwowano (fig. 5), ze powyzej kazdej przegrody 37 warstew¬ ka cieczy jest prawie nieruchoma.Po dodaniu oranzu metylowego do dolnego przedzialu pojawia sie ostra linia graniczna nad przegroda i nie uchwytna ilosc wskaznika prze¬ nosi sie wraz z nicmi do górnej czesci kapieli, co swiadczy, ze o ile przenoszenie cieczy nad przegrodami do sasiednich górnych przedzialów w ogóle nastepuje, to jedynie w rozmiarach da¬ jacych sie pominac. Z drugiej strony, poniewaz rozcienczony kwas siarkowy przeplywa, ogólnie biorac, w kierunku przeciwnym do kierunku ru¬ chu nici, ciecz przeplywa ku dolowi przez otwory w dnie dolnej czesci odpowiednich przegród, jak równiez ponad przegrodami w sasiedztwie bocz¬ nych scian koryta. Obserwuje sie równiez two¬ rzenie sie w kazdym przedziale dwóch zasadni¬ czo zlokalizowanych, ale ozywionych pradów cie¬ czy. Prady te oznaczone sa ogólnie strzalkami na fig. 4 i 5. Te miejscowe prady wydaja sie obni¬ zac w kierunku dna koryta w sasiedztwie odpo¬ wiednich scianek koryta, podczas gdy w czesci srodkowej prady biegna, ogólnie biorac, w kie¬ runku ruchu nici i sa lekko odchylone od dna koryta. Ponad to na calej szerokosci drogi nici wystepuje wyrazny ruch wsteczny cieczy przy przegrodach, czyli cofanie cieczy. Dodawania wskazników do kazdego przedzialu kapieli uwi¬ dacznia intensywnosc ruchu cieczy powodujace¬ go rozprowadzanie wskaznika po calym prze¬ dziale. Na skutek tego ruchu cieczy osad two¬ rzacy sie podczas obróbki jest równiez utrzymy¬ wany w ruchu i posuwa sie wraz z ciecza stano¬ wiaca kapiel poprze* otwory w ifcrzegpodrie, a wiec wzdluz calego koryta i odplywa wraz z cieczami odpadkowymi. Przeplyw i krazenie cieczy opisane wyzej stwierdzono dalej przy za¬ stosowaniu innych wskazników w róznych prze¬ dzialach koryta, w których przewaza miedA jak równiez w przedzialach kwasowych. Podczas gdy miejscowe prady cieczy sa podobne do wirów o charakterze uwidocznionym ogólnie na fig. 4, to wewnetrzne czesci pradów wydaja sie mie¬ szac ze soba. Ruch wirowy kapieli wplywa ko¬ rzystnie na obróbke nici w czasie ich przejscia przez górne warstwy kapieli. Zastosowanie prze¬ gród nie dziurkowanych lub przegród pochylo¬ nych w kierunku przeciwnym do przedstawione¬ go na rysunku powoduje niedokladnosc obróbki nici. W tym ostatnim przypadku wiry maja inna postac. Tworzenie sie wirów w czasie pracy opi¬ sywanego urzadzenia zapobiega utrzymywaniu sie cieczy w spoczynku lub powolnemu jej ru¬ chowi ku dolowi ponizej nici.W wyzej opisanym przykladzie i zgodnie z fig. 4 i 5 zaobserwowano dwa wirowe prady w prze¬ dzialach koryta ograniczonych przegrodami po¬ siadajacymi otwory uwidocznionego ksztaltu.O ile mozna bylo zaobserwowac, kazdy z miej¬ scowych wirów posiada cienka warstewke górna posuwajaca sie szybko w kierunku luchii nici przechodzacych przez ta warstewke podczas gdy nizsze warstwy kapieli przeplywaja w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu nici i ze stosun¬ kowo mniejsza predkoscia. Nici otrzymane spo¬ sobem opisanym w niniejszym przykladzie skla¬ daja sie po wykonczeniu z prawie czystej celu¬ lozy regenerowanej. Ponizsza tabela podaje wla¬ sciwosci tych nici w porównaniu z nicmi otrzy¬ manymi wedlug znanego sposobu nie ciaglego.Przedza Przedza otrzymana otrzymana sposobem sposobem ciaglym nieciaglym Moc w stanie suchym na 100 denier 200 g 175 g Moc w stanie wilgotnym na 100 denier 117 g% 98 g Wydluzenie 12—15% 12^15% Wytrzymalosc na scieranie duza srednia Czynniki takie, jak predkosc przeplywu, obje¬ tosc i wlasciwosci kapieli obróbkowej w kory¬ tach,, stopien nachylenia koryta, rozmieszczenk przegród, predkosc poruszania sie nici, ich gru¬ bosc i odstep miedzy nimi w czasie przechodze¬ nia przez koryto oraz liczba, ksztalt i umieszcze¬ nie otworów w przegrodach, maja wplyw na ro- 7dzajruchu cieczy w kapieli i na utrzymanie W kolejnych przedzialach warunków rózniacych sie znacznie pod wzgledem chemicznym. Liczba ksztalt i rozmieszczenie otworów w przegrodach maja wplyw na rozmieszczenie i rodzaj wirów cieczy, aprzez regulowanie tych czynników mo¬ zna osiagnac pozadane warunki obróbki nici da¬ nego rodzaju.W urzadzeniu wedlug wynalazku mozna rów¬ niez wytwarzac jedwab wiskozowy, a mianowi¬ cie w ten sposób, ze przedzalniczy roztwór wi¬ skozowy wytlacza sie przez liczne wlosnice do kwasnej kapieli przedzalniczej o zwyklym skla¬ dzie, a otrzymane nici koaguluje sie i regeneruje Duza liczbe tak wytworzonych nici formuje sie w tasme z nici umieszczonych scisle równolegle do siebie i w tej postaci przeprowadza sie przez szereg polaczonych przedzialów z kapielami do obróbki. Kapiele te umieszcza sie w karytach o ksztalcie zasadniczo takim samym jak to uwi¬ doczniono na fig. 2b—2e oraz 3b-3e i opisanym w powyzszym przykladzie. Ciecz przeplywa w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu nici, przy czym wystepuja lokalne prady cieczy zgod¬ ne z kierunkiem ruchu nici. Stwierdzono, zwla¬ szcza w odniesieniu do produkcji wlókien gru¬ bych, ze proces jest wydajny dzieki temu, ze na¬ lezyta obróbke przedzy przeprowadza sie na sto¬ sunkowo krótkiej drodze, jaka przedza prze¬ bywa. . ..-. ,-v Przy otrzymywaniu w praktyce jedwabiu wi¬ skozowego sposobem wedlug wynalazku, ciecze stosowane do obróbki w korycie moga miec zwy¬ kly sklad taki, jaki jest stosowany przy dodat¬ kowej obróbce jedwabiu wiskozowego otrzyma¬ nego metodami dotychczas znanymi.W razie potrzeby jedwab wiskozowy moze byc otrzymywany sposobem pólciaglym tak, ze po obróbce w korycie poszczególne nici moga byc zbierane na cewkach lub podobnych przyrzadach i poddawane dalszej obróbce dodatkowej po na¬ winieciu ich na narzady zbiorcze.Nici; wiskozowe wtlacza sie zwykle do kwasnej kapieli przedzalniczej, mozna jednak równiez roztwór wiskozowy wytlaczac w lejach, przez które przeplywa czynnik koagulujacy. Ilosc cie¬ czy stosowana do obróbki oraz ich wlasciwosci chemiczne i fizyczne, a takze rodzaj i liczba pro¬ dukowanych nici moga byc zmieniane. Ponad to jednoczesna obróbka wielu nici zapewnia jedno¬ litosc produktu. Dzieki zwolnionemu przeplywo¬ wi cieczy tworzacych kapiele unika sie równiez strat tych cieczy. Jest rzecza korzystna, by nici przechodzily przez ciekle kapiele zasadniczo po linii prostej i blisko górnej powierzchni cieczy.* W razie zmiany ksztaltu koryt najkorzystniej^ jest stosowac jedno lub wiecej koryt plaskich; kazde podzielone przegrodami na liczne prze¬ dzialy, polaczone ze soba otworami w przegro¬ dach; przy czym przez komory te odbywa sie zwolniony przeplyw cieczy stosowanych do obróbki. Kapiele te umieszcza sie w korytach obróbki w kierunku przeciwnym do kierunku ruchu nici. Równiez chemiczne odmienne ciecze znajduja sie w kolejnych przedzialach koryta.W procesie wymienionym stosuje sie zasilanie cieczami stosowanymi do obróbki w ilosciach zaleznych ód szybkosci przeciagania nici, ich grubosci i ilosci. Nachylenia koryt oraz roz¬ mieszczenie w nich przegród powinno byc takie, aby ciecze stosowane do obróbki siegaly po¬ nad górny brzeg kazdej przegrody w taki sposób, aby uniknac przenoszenia i miesza¬ nia sie cieczy z czesci nizej polozonej do cze¬ sci koryta polozonej wyzej. Przy wytwarzaniu i jednoczesnym obrabianiu znacznej liczby nici zewnetrzne nici z grup obrabianych jednoczesnie moga miec wlasciwosci farbiarskie odmienne od odpowiednich wlasciwosci nici grup wewnetrz¬ nych, jezeli nici zewnetrzne nie poruszaja sie w wiekszej odleglosci od scian koryt.W razie potrzeby wytwarzanie nici wedlug wynalazku, mozna wykonywac sposobem nie cia¬ glym lub pólciaglym, w którym poszczególne nici sa zbierane przed suszeniem lub skrecaniem, po czym zebrane nici w pojedynczych motkach mo¬ ga byc dalej obrabiane w zwykly znany sposób. PL