Przedmiotem wynalazku jest wbudowana w tar¬ cze napedowa silnika przekladnia, przenoszaca lub zmniejszajaca ilosc obrotów, a znajdujaca spe¬ cjalnie zastosowanie przy obrabiarkach pracuja¬ cych przy stosunkowo wielkich róznicach pomie¬ dzy najnizsza i najwyzs&a liczba obrotów, np. przy tokarskich z urzadzeniem do nacinania gwintów, Przekladnia znamienna jest tym, ze zarówno ona sama, jak i tarcza napedowa, w która jest wbu¬ dowana, sa ulozyskowane obrotowo na nie obra¬ cajacej sie tulei, która jest zlaczona z oslona sil¬ nika i otacza walek napedowy. Przeniesienie momentu obrotowego z walka napedowego na tawaze napedowa odbywa sie za posrednictwem tulejki, której jeden koniec jest trwale zlaczany z walkiem napedowym, a drugi koniec chwyta przesuwnie i obrotowo -narzad sprzegajacy, osa¬ dzony przesuwnie na tulei, przy czym narzad sprzegajacy moze byc polaczony lub rozlaczony z druga czescia narzadu sprzegajacego, trwale zlaczona z tarcza napedowa, przez co równocze¬ snie wlacza sie lub wylacza przekladnie.Zalaczony rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania wynalazku w przekroju podluznym, przy czym fig. 2 w stosunku do fig. 1 pokazuje prze¬ kladnie w innym polozeniu ruchowym przy obro¬ cie walka napedowego o 90°.Do boku obudowy silnika 1 od strony napedu przysrubowany jest wspólsrodkowo z walem kol¬ nierz 2. Do tego kolnierza jest dokladnie wspól¬ srodkowo przykrecona i przymocowana tuleja 3.Wewnatrz tulei 3 znajduje sie sprzeglo 4, zakli¬ nowane na zakonczeniu 5 walka silnika* obraca¬ jace sie razem z walkiem silnika. Koniec sprze¬ gla 4 posiada wyciecie w kierunku osiowym w po¬ staci szczeliny, w której umieszczone jest szczel¬ nie i umocowane za pomoca poprzecznego trzpie¬ nia zakonczenie zespolu sprezyn plaskich 6. Drugi koniec zespolu sprezyn plaskich 6 sipoczywa w wy¬ cieciu narzadu sprzegajacego 7, który jest umie¬ szczony na tulei tak, ze moze sie na ndim prze¬ krecac i przesuwac, przy czym koniec zespolu sprezyn plaskich moze sie przesuwac nie prze¬ stajac sie krecic. Czesc narzadu sprzegajace- 10wym, wspólsrodkowa do osi narzadu sprze¬ gajacego 7, a czesc cylindryczna 9, o osi nie wspólsrodkowej, sluzy jako lozysko dla posrednie¬ go kola zebatego 11 przekladni. Narzad sprzega¬ jacy 7 .pociagany przez zespól sprezyn -plaskkhr 6 wiruje przymusowo wraz z walkienV silnika ,5*- Dzieki elastycznemu przeniesieniu ftiocy z silnika* na tarcze napedowa, uzyskanemu przez • zaisibósO- wanie zespolu sprezyn plaskich 6, unika sie prze¬ noszenia drgan i uderzen, pochodzacych od silni¬ ka na przekladnie; Równiez elastycznosc : spjraeT. gniecia przyczynia sie w znacznym sJtopniu do odciazenia walka silnika, /wzgl# jego^ lozyska przez to, ze umozliwia tu|ei 3 przejecie w§zel| kich cisnien lozyskowych.Podwójnie uzebione posrednie kolo zebate 11, posiadajace uzebienie wewnetrzne i zewnetrzne -— oba wzajemnie wspólsrodkowe — jest ulozy- skowane obrotowo na czesci cylindrycznej narza¬ du sprzegajacego 7 o osi nie wspólsrodfcowej tak, ze przy obracaniu sie czesci 7 srodek kola zebate¬ go 11 opisuje kolo, przy czym samo kolo zebate nie musi sie obracac. Kolo to jest tak umocowane w swoim mimosrodowyim lozysku 9, ze musi ko¬ niecznie poddawac sie ruchom poosiowym narza¬ du sprzedajacego. 7* Na nieruchomej ,tuleja 7, 9 sre7 dnicy wiekszej, zaklinowane' jest kolo zebate 10 o ksztalcie dzwonu. Uzebienie wewnetrzne posre¬ dniego kola zebatego 11 posiada jedynie o kilka zebów wiecej od kola 10 o ksztalcie dzwonu i mo¬ ze to kolo obejmowac. Jego mimosrodowe umiesz¬ czenie jest tak wyliczone, ze oba obwody podzia¬ lowe stykaja sie w jednym punkcie wówczas, gdy przez przesuniecie podluzne narzadu sprze¬ gajacego 7 oba wience zebów sie zaziebiaja.Na cylindrycznej szyi narzadu sprzegajacego 7 jest umieszczone obrotowe kolo zebate 12 o ksztal¬ cie dzwonu i o uzebieniu wewnetrznym, do któ¬ rego jest przymocowana pokrywa oslaniajaca 13.Pokrywa 13 jest przymocowana wspólsrodkowo do tarczy napedowej 15 za pomoca srub 16 tak, ze kolo 12 pokrywa oslanó/agaca 13 i tacza nape¬ dowa 15 tworza razem jedna sztywna calosc.Ilosc zebów wewnetrznie uzebionego kola 12 prze¬ wyzsza nieznacznie ilosc zebów w wiencu zew¬ netrznym kola posredniego 11 i jest tak wyliczo¬ na, ze wskutek niewspólsrodkowego ulozyskcwa- nia tego ostatniego w jego lozysku 9 oba obwody podzialowe moga sie stykac w jednym punkcie.W tej samej chwili, gdy wskutek podlozonego przesuniecia narzadu sprzegajacego 7 zazebiaja sie zeby wewnetrznego wienca podwójnie uzebio¬ nego posredniego kola zebatego 11 z zebami nie- -^ ruchomego kola zebatego 10, zazebiaja sie rów¬ niez zewnetrzne zeby kola'zebategoposredniego U z zewnetrznym uzebieniem kola zebatego 12, .Kiedy wiec narzad sprzegajacy 7 otrzymuje ruch obrotdv^ z walka silnika za posrednictwem ze* sjiolu sprezyn plaskich 6, powoduje obieg jej cze- SÓ mimo&rcdowej 9, na której osadzone jest pod- Wójiiie uzebione kolo posrednie 11, przy czym oba wience tego ostatniego przetaczaja sie z jednej strony pomiedzy wiencem nieruchomego kola 10, a z drugiej pomiedzy wiencem wewnetrznie uze¬ bionego lccfe zejrateg© :12jf W ten sposób ruch ob¬ rotowy walu silnika zostaje przeniesiony najprzód I na kolo 12, .ajna^tepnie poprzez pokrywe oslania- ? J4ca 13 na tarcie napedowa 15, z odpowiednio zmniejszona predkoscia, wynikajaca ze stosunku ilosci zebów wienca. Dzieki temu pomyslnemu uksztaltowaniu- przekladni wedlug wynalazku zo¬ staje osiagnieta nie tylko sftosunkowo bardzo zmaczna redukcja szybkosci obrotu, ale. równiez wysoce pomyslna sprawnosc. r\ Przekladnia zmniejszajaca R wynika ze sto¬ sunku.R =¦ rrf- 1 — Z . 1 . Z • 8 Z . 2 . Z • 4 w f 4ihn r-i.mrr.-/ :% h'};a-\ .......... ...Jezeli dla przykladu uzyjemy nastepujacych ilo¬ sci zefców: fZl ' = 5&; Z-2 ¦= 60, Z-3 = 71 i Z • 4 = 73, to wyniknie na tarczy napedowej przelozenie: R = 1 16 • 67 1 — 58.. 71 60 • 73 Wywolana przez szybkie krazenie kola posred¬ niego 11 ulozyskowanego mimosrodowó niesyme¬ tryczna sila odsrodkowa moze zostac skompenso¬ wana albo przez ujecie materialu po jednej stro¬ nie osi, np. w miejs-cu 26 tarczy 8, albo przez do¬ danie przeciwwagi po drugiej stronie osi, np, w miejscu 27 tej tarczy.Kolo zebate 12, o ksztalcie dzwonu posiada jesz¬ cze drugie uzebienie wewnetrzne 14, sprzegajace sie z uzebieniem czolowym tarczy 8, przy czym w przypadku przesuniecia podluznego narzadu sprzegajacego 7 w jednym kierunku, nastepuje zazebienie mimosrodowó polozonego, podwójnie uzebionego kola posredniego 11 % kolami zeba¬ tymi 10 i 12, podczas gdy tarcza lacznikowa 8 zo¬ staje równoczesnie rozlaczona z uzebienia wew¬ netrznego wienca 14 kola zebatego 12. Przesunie¬ cie narzadu sprzegajacego 7 w kierunku odwrot¬ nym powoduje sprzegniecie tarczy 8 z uzebieniem — 2 —14 przy jednoczesnym rozlaczeniu wienców kola posredniego 11 z kól zebatych 10 i 12. Tarcza na¬ pedowa 15 silnika jest ulozyiskowana jednym kon¬ cem na nieruchomej itulei 3 tak, ze moze sie ob¬ racac, zas drugi jej koniec opiera sie o pokrywe odgradzajaca 13. W tej przestrzeni calkiem szczel¬ nie zamknietej umieszczona jest cala przekladnia.Na cylindrycznym zakonczeniu narzadu sprze¬ gajacego 7, bedacym przedluzeniem walu silnika wzdluz jego osi, jest osadzone wspólosiowo urza¬ dzenie, za pomoca którego moze nastapic prze¬ laczenie przekladni. * Urzadzenie przelaczajace sklada sie z koncówki 17, która jest trwale zlaczona za. pomoca, srub 18 z koncem cylindrycznego przedluzenia narzadu .*. sprzegajacego 7, zas za pomoca iKtab, 19 ^- z pier¬ scieniem 20. Pomiedzy koncówka^ 17 a, pierscie¬ niem 20 umieszczony jest suwjak ryglujacy 21, "-1 który moze sie slizgac w obu kierunkach . P&- przecznie do osi walu silnika w prowadnicy, wy¬ zlobionej czesciowo w pierscieniu" 20, a czese|p3tfp w koncowej powierzchna narzadu sprzegajacego 7. Ów suwak ryglujacy 21 zaopatrzony jest w srod¬ ku w szczeline 22, przez która, w polozeniu wla¬ czajacym przekladni zebatej (fig.-2) moze wsuwac, sie koniec zespolu sprezyn plaskich 6. Zlobek po¬ przeczny 23, znajdujacy sie w zespole sprezyn plaskich pozwala suwakowi regulujacemu na .^za¬ skoczenie w zlobek w danym polozeniu. Po to by ^zaskakiwanie i przytrzymywanie suwaka w da¬ nym polozeniu nastepowalo przymusowo, zastoso- " wano sprezyne naciskajaca 24, umieszczona w otworze promieniowym pierscienia 20, która ma sklonnosc do ustawiania suwaka w poloze¬ niu, przy którym zaskakiwanie nastepuje.Trzpien odbojowy 25, sterczacy w innym zlobku suwaka i zamocowany w pierscieniu 20, ma za zadanie nie dopuscic do wyskoczenia suwaka w polozeniu wylaczenia przekladni zebatej. Czesc suwaka wystajaca pomiedzy koncówka 17 a pier¬ scieniem 20 jest wykonana w postaci przycisku, dzieki czemu przez proste nacisniecie przycisku palcem jest mozliwe przerwanie zaryglowania w czasie przelaczania przekladni. PL