Przedmiot wynalazku dotyczy magnesu trwale¬ go anizotropowego, wykonanego z zelaza, zawie¬ rajacego nikiel, glin i kobalt jako skladniki za¬ sadnicze, przy czym magnes taki posiada kry¬ sztaly, zorientowane w przewazajacej ilosci tak, iz kierunek ich osi jest w zasadzie równolegly do glównego kierunku magnetycznego. W szcze¬ gólnosci przedmiot wynalazku dotyczy magnesu ze 6topu zelaza, zawierajacego 10—28% Ni, 6—11% Al, 10—40%, a zwlaszeza 15—40% Co oraz do 7% Cu.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój po~ dluzny cylindrycznego magnesu 1 wyzej wymie, nionego rodzaju, którego ksztalt i wielkosc odpo¬ wiada potrzebom uzytkowym. Wzrost krzyszta- lów zaznaczony jest schematycznie liniami prze¬ rywanymi poziomymi 3 i pianowymi 2. Wartosc A(BH)maj magnesu o skladzie: 8% Al, 13,5% Ni, 24% Co, 3% Cu i reszta glównie zelazo, wynosi 4 900 000 z tymfl ze magnes ten nie posiada krysz¬ talów zorientowanych. Natomiast magnes O tym samym okladzie, lecz o zorientowanych krysztau lach posiada wartosc a(BH)max, wynoszaca okolo 5 500 000. Wartosc ta moze byc podwyzszana do 7 500 000 w magnesie o wylacznie jednokierunko¬ wym wzroscie krysztalów, który mozna osiagnac przez wyciecie czescd magnesu, przedstawionego na fig. 1, wadluz linii praerywamej 4. Azeby magnes ten posiadal te sama wielkosc i ten sam ksztalt co magnes, pierwotnie przedstawiony na fig. 1, nalezy wykonac najpierw magnes znacznie wiekszy, jak to przedstawiono schematycznie na fig. 2, i wyciac z niego wlasciwa czesc wzdluz linii 4. Pociagnie to jednak za soba strate ma¬ terialu i robocizny.Przedmiotem wynalazku jest taki sposób wy¬ twarzania magnesów, przy którym uzyskuje sie korzystny kompromis miedzy wymienionymi al¬ ternatywami.W mysl wynalazku magnes trwaly anizotro« powy wymienionego wyzej rodzaju iskiada sie co najmniej z jednego kawalka, którego dlugoscw kierunku glównym jest mniejsza niz" % kazde¬ go z pozostalych wymiarów, a zwlaszcza pozadane jest, atiy wynosila Va najnlniejszego sposród po¬ zostalych wymiarów. 5 Taki magnes jest uwidoczniony na fig. 3 i oznaczony liczba 5. Dzieki niewielkiej dlugosci magnesu, oibsdar strefy 6 o popfaecznyim kietrubku wzrostu krysztalów zostal znacznie ograniczony w porównaniu z przypadkiem przedstawionym na fig. 1, w zwiazku z czym moze byc osiagnieta wyzsza wartosc (BH)max. Na doswiadczalnych sztukach, których dlugosc.wynosila okolo Vs sre¬ dnicy, wyznaczono wartosc (BH)max równa okolo 7 000 000, a zatem osiagnieto w porównaniu z próbka, przedstawiona na figv 1 wzrost (BH)max o 1500 000. Z reguly wartosci (BH)max sa tym wyzsze, im mniejsza jest dlugosc magnesu, je¬ dnakze istnieje pewne minimum itego wymiaru, co omawia sie obszerniej w dalszym ciagu.Poza pewnymi przypadkami szczególnymi, roz¬ miary takiego magnesu trwalego z reguly nie od¬ powiadaja wymaganiom uzytkowym. W celu usuniecia tej wady magnes wedlug wynalazku sklada sie z co najmniej dwóch czesci zlaczonych ze soba za pomoca jednego lub kilku jarzm, które tworza jeden uklad magnetyczny. Glówny kie¬ runek magnetyczny kazdego z tych magnesów skladowych pokrywa sie ze sladami linii sil ukla¬ du. W znanych konstrukcjach, skoro ze wzgler dów praktycznych mozna zastosowac bez prze¬ szkód do" danego ukladu magnetycznego poje¬ dynczy magnes podzial na dwa lub wiecej ma¬ gnesów skladowych jest niepozadany, albowiem nieszczelnosci miedzy poszczególnymi czesciami powoduja dodatkowe straty magnetyczne. W zwiazku z powyzszym uklady wielomagnesowe stosuje sie tylko wtedy, gdy zadane wymiary ukladu magnetycznego, sa zbyt duze aby mozna bylo wykonac magnes pojedynczy. Poza tym zdarza sie, iz pozadane jest uzycie w magnesach nabiegunników z miekkiego zelaza, w celu zmniejszenia rozproszenia pola magnetycznego.Inna wreszcie przyczyna podzialu magnesu trwa¬ lego na czesci skladowe moze tkwic w skompli¬ kowanej budowie ukladu magnetycznego, jak to zdarza sie np. w ukladach glosników elektrody¬ namicznych, które zawieraja pierscieniowy ma¬ gnes w ksztalcie cylindra ze srodkowym biegu¬ nem równiez ze stali magnetycznej. W tym przy¬ padku o wielodzielnosci magnesu decyduje tech¬ nika odlewnicza.We wszystkich innych przypadkach dazy sie do wytwarzania magnesu jednolitego^ a to w celu unikniecia strat magnetycznych, powstajacych na powierzchniach podzialu.Jakkolwiek uzycie magnesu, zlozonego z co naj¬ mniej" dwóch magnesów skladowych, opiera sie w mysl wynalazku na innych przeslankach, mozli¬ we jest przy tej sposobnosci równoczesne osiag¬ niecie praktycznych korzysci ze skladania ma¬ gnesu z szeregu czesci tam, gdzie chodzi o wy¬ tworzenie specjalnego ksztaltu lub rozmiarów ob¬ wodów magnetycznych, przy jednoczesnym unik¬ nieciu trudnosci natury odlewniczej. Tego ro¬ dzaju uklad magnetyczny przedstawiony jest ha fig. 4, gdzie wlasnie magnesy oznaczone sa licz¬ bami 7 i 8, a jarzmo z miekkiego zelaza — liczba 9.Fig. 5 przedstawia schematycznie uklad magne¬ tyczny glosnika elektrodynamicznego, w którym zamiast umieszczonego w srodku jednolitego rdzenia magnetycznego ze stali magnetycznej za¬ stosowano w mysl wynalazku dwa magnesy skla¬ dowe 10, nalozone na siebie w glównym kierun¬ ku. Reszte obwodu magnetycznego stanowia ka¬ walki miekkiego zelaza 11 i 12. Podobnie magnes 4 na fig. 2 moze byc zlozony z dwóch magnesów 5, wedlug fig. 3.Poniewaz dlugosc kazdego magnesu 10 w sto¬ sunku do jego srednicy jest odpowiednio mniejsza niz magnesu 5 na fig. 3, przeto w przypadku dwóch nalozonych na siebie magnesów osiagnie sie wyzsza wartosc (BH)mai.Jezeli dwa magnesy 5 wedlug fig. 3 zostana po¬ laczone ze soba w sposób, uwidoczniony na fig. 2, wówsaieis/ wartosc (BH)mai spadnie na okolo 6 500 000 z powodu szczeliny posredniej. Pomimo to bedzie ona wynosila jeszcze o 1000 000 wiecej niz w przypadku pojedynczego magnesu tego sa¬ mego ksztaltu, uwidocznionego na fig. 1. W po¬ równaniu z magnesem 4 wedlug fig. 2 oznacza to strate wyrazajaca sie liczba 1 000 000, jednak wzamian uzyskuje sie znaczna korzysc, polegajaca na oszczednosci materialu i robocizny.Jest samo przez sie zrozumiale, ze powierzchnie styku magnesów winny byc mozliwie gladko zeszlifowane, aby zmniejszyc wspomniane straty.Jesli gladkosc tych powierzchni jest dostatecznie wysoka, wartosc 6 500 000 moze byc podwyzszona na 6 800 000.Liczba magnesów skladowych danego ukladu moze byc podwyzszona do trzech lub wiecej, sto¬ sownie do wymagan praktycznych i wskazników ekonomicznych. I tak np. czesc 12 na fig. 5 mozna zlozyc z trzech oddzielnych pierscieni, jak to wskazuja poziome linie przerywane.W mysl wynalazku liczba magnesów sklado¬ wych oraz ich dlugosci winny byc tak dobrane, aby straty magnetyczne zwiazane z przejsciem linii sil magnetycznych przez powierzchnie styku byly z naddatkiem skompensowane korzysciami, osiagnietymi dzieki uzyciu magnesów wedlug wy¬ nalazku. - 2 -Przy projektowaniu pewnego okreslonego mag¬ nesu trwalego nalezy, dobierajac liczbe i dlugosci magnesów skladowych, dazyc do osiagniecia jak najwiekszego wzrostu wartosci (BH)max w porów¬ naniu z wartoscia osiagana przy uzyciu magnesu jednolitego.Przy wytwarzaniu magnesów wedlug wynalazku wymiar odlewu w kierunku, w którym odprowa¬ dza sie z niego cieplo, winien byc o tyle mniej¬ szy od pozostalych wymiarów, azeby wiecej niz 70% objetosci odlewu skladalo sie z krysztalów, zorientowanych w tym kierunku. PL