Wynalazek dotyczy urzadzenia, w szczególnosci przy szlifierkach, umozliwiajacego szybkie i do¬ kladne odreczne dosuwanie narzedzia do obra¬ bianego przedmiotu i wlaczanie samoczynnego posuwu podczas obróbki przedmiotu bez koniecz¬ nosci wylaczania posuwu recznego.W szlifierkach, u których samoczynny posuw narzedzia, dzialajacy w polozeniach zwrotnych stolu, wynosi tylko kilka setnych milimetra, jest pozadane, aby posuw samoczynny mozna bylo wlaczac bezposrednio przed dojsciem tarczy szli¬ fierskiej do wymiarów srednicy szlifowanego przedmiotu.Przy niedosc dokladnym odrecznym nastawia¬ niu tarczy szlifierskiej stól maszyny wykonuje po wlaczeniu samoczynnego posuwu jeszcze kilka ja^ lowych skoków, zanim nastapi obróbka Wskutek tego wzrasta czas nieproduktywny maszyny i pra¬ ca Jej Jest nieekonomiczna.Przy dotychczas znanych urzadzeniach nasta¬ nia sie z poczatku narzedzie (tarcze szlifierska) z grubsza na srednice obrabianego przedmiotu* nastepnie wylacza sie mechanizm posuwu recz¬ nego i wlacza samoczynny posuw narzedzia.Jezeli nastawienie, np. tarczy, bylow tym przy¬ padku niedokladne, nie mozna go poprawic prze* cialszy reczny posuw, nie wylaczajac przedtem po* suwu samoczynnego. W znaaaych urzadzeniach nie mezna wiec odrecznie nastawiac tarczy szlifie** skiej podczas trwania posuwu samoczynnego.W przypadku stosowania oddzielnego urzadze¬ nia do posuwu recznego i oddzielnego urzadzenia do samoczynnego posuwu roboczego, cale' urza¬ dzenie staje sie nie tylko skomplikowane, ale równiez zwiekszaja sie znacznie luzy w urzadze¬ niu, szczególniej wtedy, gdy do samoczynnego ptH »uwu zastosowana znany mechanizm zapadkowy.Wynalazek umozliwia usuniecie wspomnianych niedogodnosci oraz nsstawiamie wspornika narze* dziowego, a tym samytfi i narzedzia za pomoca jednego mechanzzflFw przekladniowego me tylko przy posuwie recznym, ale 1 przy posuwu stmfrczynnym, przy czym przekladnia dla posuwu recz¬ nego i samoczynnego zazebia sie stale z urzadze¬ niem.Urzadzenie zaopatrzone jest w narzady do od¬ recznego nastawiania z grubsza narzedzia na za¬ dana srednice obrabianego przedmiotu waz w na¬ rzady do dokladnego odrecznego nastawiania; na¬ rzedzie przeto mozna nastawic szybko i doklad¬ nie na srednice obrabianego przedmiotu.Przyklad wykonania wynalazku, zastosowane¬ go do szlifierki z samoczynnym posuwem hydrau¬ licznym, przedstawiony jest na rysunku. Podany przyklad wykonania nie wyczerpuje oczywiscie wszystkich mozliwosci zastosowania wynalazku, który z powodzeniem mozna zastosowac równiez do innych obrabiarek, zaopatrzonych w mecha¬ niczny, elektryczny lub.innego rodzaju samoczyn¬ ny posuw roboczy.. Fig. 1 przedstawia przekrój przez szlifierke, za¬ opatrzona w urzadzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — widok na obrabiarke wraz z czesciowym prze¬ krojem, fig. 3 — przekrój wzdluz plaszczyzny /// 4- III na fig. 2.Loze 1 maszyny zaopatrzone jest w przesuwny stól 2, na którym zamocowany jest w uchwycie szlifierskim obrabiany przedmiot 8. Na poprzecz¬ nej czesci 4 loza osadzona jest glowica szlifierska 5 z tarcza szlifierska 6. Tarcza 6 napedzana jest w znany sposób silnikiem elektrycznym, nie po¬ kazanym na rysunku, osadzonym na glowicy. Do przedniej czesci loza 1 przymocowana jest skrzyn¬ ka 7, w której miesci sie mechanizm recznego i samoczynnego posuwu-glowicy 5 i tarczy 6. Na wale 8, osadzonym w lozyskach w skrzynce 7, na¬ pedzanym kólkiem recznym 9, zaklinowane jest kolo zebate 10, zazebiajace sie zebami 11 z tale¬ rzowym kolem zebatym 12, osadzonym obrotowo na wale 18. Uzebienie wewnetrzne 14 talerzowego kola zebatego 12 wspólpracuje z kolami obiego¬ wymi 15, 16, osadzonymi za pomoca sworzni 17, 18 na tarczy zabierajacej 19. Tarcza 19 jest zakli¬ nowana na wale 13, a kola obiegowe 15, 16 zaze¬ biaja sie równiez z szerokim kolem zebatym 20, osadzonym obrotowo na wale 18. Wal 13 osa¬ dzony jest w lozyskach kulkowych 21, 22 w skrzynce 7 oraz w lozysku 23 w czesci poprze¬ cznej 4 loza 1. Na wale 13 zaklinowane jest poza tym kolo zebate 24, zazebiajace sie z kolem zeba¬ tym 25, zaklinowanym na srubie pociagowej 26.Sruba 26. osadzona jest w poprzecznej czesci 4 w lozyskach 27, 28 i wspólpracuje z nieruchoma nakretka 29, osadzona w przesuwnej glowicy szli¬ fierskiej 5, powodujac przesuwanie tej czesci.Z kolem zebatym 20 zazebia sie takze kolo zebate 30, osadzone obrotowo na sworzniu 31 i wspól¬ pracujace z zebatka 32, osadzona przesuwnie w.skrzynce 7 (fig. 1 i 2). Zebatka polaczona jest z drazkiem tlokowym 32 hydraulicznego urzadze¬ nia dla posuwu roboczego, które po wlaczeniu ci¬ snienia hydraulicznego powoduje samoczynny po¬ suw roboczy narzedzia w znany sposób o nie¬ wielki, z góry nastawny skok. Dla prostoty urza¬ dzenie to, które moze byc wykonane dowolnie w znany sposób, nie zostalo pokazane na rysunku.Do dokladnego odrecznego nastawiania tarczy szlifierskiej na potrzebna srednice obrabianego przedmiotu sluzy slimak 83, uruchamiany galka 3U (fig. 2), wspólpracujacy ze slimacznica, osa¬ dzona za pomoca rurowego przedluzenia 85' obro¬ towo w skrzynce 7 (fig. 2 i 3). Slimacznica 85 po¬ siada wewnetrzne uzebienie 87, tworzace sprzeglo zebate. Przynalezna druga czesc sprzegla utwo¬ rzona jest przez zeby zewnetrzne 38, naciete na piascie 89 kola zebatego 40, zaklinowanego na wale 86. Kolo zebate 40 zazebia sie stale z uze¬ bieniem zewnetrznym 11 talerzowego kola zeba¬ tego 12. Wal 36 osadzony jest obrotowo i prze¬ suwnie w skrzynce 7 i rurowym przedluzeniu 35' slimacznicy 35 i uruchamiane jest galka 41. Z wa¬ lem 36 polaczony jest poza tym pierscien podzial- kowy, skladajacy sie z tarczy zabierajacej 42, za¬ mocowanej za pomoca klina i rowka na wale 36.Tarcza 42 pierscienia podzialkowego polaczona jest z tarcza 43, przymocowana do rurowego przedluzenia 85' slimacznicy 85 za pomoca srub 44, tak ze te obie czesci tworza jedna calosc.Pierscien zabezpieczajacy 45 nie daje zsunac sie tarczy 48 z rurowego przedluzenia 85' slimacznicy oraz przesunac sie slimacznicy wzgledem skrzyn¬ ki 7.Pierscien podzialkowy 46, zaopatrzony w po- dzialke 47, osadzony jest obrotowo na tarczy za¬ bierajacej 42. Stozkowa powierzchnia 46' pier¬ scienia podzialkowego 46 dociskana jest za po¬ moca sprezyny 48 do odpowiedniej powierzchni stozkowej na czesci nosnej 48 tak, ze pierscien podzialkowy przytrzymywany jest tarciem i nie moze sie samoczynnie przekrecic. Pierscien po¬ dzialkowy 46, mozna dowolnie nastawic wzgledem wskazówki 49, umieszczonej na skrzyni 7 przez odreczne przekrecenie pierscienia.Dzialanie mechanizmu podczas czynnosci szli¬ fowania jest nastepujaca Na poczatku uruchamia sie odreczny posuw zgrubny glowicy szlifierskiej 5 wraz z tarcza 6 w kierunku obrabianego przedmiotu 8, co odbywa sie przez obracanie kólka recznego 9 tak, ze kól¬ ko zebate 10 oraz zazebione z nim kolo talerzowe 12 obracaja sie. Przy obracaniu sie kola 12 tocza sie kola obiegowe 15, 16 na kole zebatym 20, które jest nieruchome, gdyz zebatka, uruchamia¬ na drazkiem tlokowym 32 hydraulicznego cylin¬ dra, znajduje sie w spoczynku, przez co i kolo zebate 80 jest unieruchomione. Ruch kól obiego- — 2 —wych 15, 16, które tocza sie po kole zebatym 20, zostaje przeniesiony na tarcze zabierajace 19, na skutek czego wal 1S i kola zebate 24, 25 przeno¬ sza obroty na srube pociagowa 26, wspólpracujaca z nakretka 29, dzieki czemu przesuwa sie glowica szlifierska 5 wraz z tarcza szlifierska 6 w kie¬ runku obrabianego przedmiotu 3.Czynnosc przyblizania tarczy szlifierskiej do obrabianego przedmiotu zostaje zakonczona przez dokladne nastawienie na srednice obrabianego przedmiotu 3. Odbywa sie to w ten sposób, ze galke bl (fig. 3 przesuwa sie w lewo w kierunku strzalki A tak dlugo, az zeby ££ zahacza sie o ze¬ by 87 slimacznicy 85. Nastepnie obraca sie za po¬ moca galki SU (fig. 2) oraz slimaka S3 slimacznice 35, który to ruch przenoszony jest z kolei za po¬ moca kola zebatego UO na kolo talerzowe 12 oraz za pomoca przekladni, sluzacej do zgrubnego na¬ stawiania, na glowice szlifierska 5. , Stosunek przekladni dla zgrubnego posuwu re*.' cznego jest taki, ze jeden obrót kola recznego 9 powoduje np. przesuniecie glowicy szlifierskiej, odpowiadajace zmniejszeniu szlifowanej srednicy o 2 mm. Stosunek przekladni dla posuwu doklad¬ nego za pomoca galki 3A obiera sie w ten sposób, ze np. jednemu obrotowi galki odpowiada posuw, zmniejszajacy srednice o 0,01 mm. Tego rodzaju podwójne nastawianie pozwala na szybkie i do¬ kladne nastawienie srednicy obrabianego przed¬ miotu. Po nastawieniu tarczy szlifierskiej na sred¬ nice obrabianego przedmiotu obraca sie pierscien podzialkowy U6 tak, ze wskazówka U9 pokazuje na podzialce U7 pierscienia U6 polozenie zerowe.Nastepnie uruchamia sie zebatke 82 dla samo¬ czynnego posuwu roboczego, napedzana znanym hydraulicznym mechanizmem. Przy przesuwaniu sie zebatki 32 obracaja -sie za posrednictwem kola zebatego 30 szerokie kolo zebate 20 oraz kola obiegowe 15, 16, toczace sie po wewnetrznym uzebieniu 1U kola talerzowego 12. Kolo talerzowe 12 nie moze sie obracac, gdyz zeby 38 zahaczone sa o zeby 37 slimacznicy 35, a przekladnia slima¬ kowa jest samoryglujaca.Przy toczeniu sie kól obiegowych 15, 16 obraca sie tarcza zabierajaca 19, który to ruch przeno¬ szony jest za pomoca walu 18 i kól zebatych 2A, 25 na srube pociagowa, wspólpracujac z nakretka 29 w glowicy szlifierskiej, przez co tarcza szlifier¬ ska 6 uzyskuje posuw.Po zakonczeniu samoczynnego posuwu robocze¬ go glowicy szlifierskiej przedmiot jest przeszlifo- wany na pozadany wymiar. W celu szlifowania nowego przedmiotu nie potrzeba uzywac odrecz¬ nego nastawiania glowicy szlifierskiej, gdyz szli¬ fowanie na scisle ten sam wymiar odbywa sie przez wlaczenie samoczynnego posuwu. Ewen¬ tualnie pozadane zmiany srednicy szlifowanego przedmiotu mozna wyKonac w kazdej chwili, a wiec równiez podczas dzialania samoczynnego P06UWU.Odbywa sie to za pomoca dokladnego nasta¬ wiania odrecznego przez obracanie galki SA. sli¬ maka 33 i slimacznicy 35, której ruch zostaje przeniesiony, jak wyzej opisano, na glowice szli¬ fierska 5 i tarcze szlifierska 6. Równoczesnie obraca sie takze tarcza zabierajaca U2 wraz z po- dzialka U7. Pedzialka A7 wycechowana jest w ten sposób, ze wskazuje wielkosc posuwu, odpowia¬ dajaca srednicy szlifowanego przedmiotu. Jezeli wiec np. jedna kreska podzialki U7 odpowiada takiemu przesunieciu glowicy szlifierskiej, które powoduje zmiane srednicy szlifowanego przed¬ miotu oJ^Ol mm, to mozliwe jest obrabiac po¬ szczególne przedmioty z dokladnoscia 0,01 mm, przy czym wielkosc odchylki uwidoczniona jest przez przesuniecie kresek podzialki U7 wzgledem wskazówki A9.Poza tym mozna takze wyrównac za pomoca dokladnego nastawiania odrecznego wszystkie niedokladnosci, powstale przez uzycie tarczy szli¬ fierskiej 6.Zastosowanie opisanego i pokazanego na rysun¬ ku mechanizmu nie ogranicza sie tylko do posu¬ wu poprzecznego wspornika narzedziowego; mo¬ zna go równiez zastosowac z korzyscia do prze¬ suwania wsporników podluznych przy obrabiar¬ kach. PL