Wynalazek dotyczy generatora drgan relaksa¬ cyjnych, nadajacego sie zwlaszcza do wytwa¬ rzania napiecia do punktowania liniowego w aparatach telewizyjnych.W odbiornikach telewizyjnych z lampa oscylo¬ graficzna, której promien elektronowy jest od¬ chylony magnetycznie, doprowadza sie do cewki odchylajacej napiecie pilowe o dlugim okresie sladu i krótkim okresie przeskoku. Napiecie to wytwarza generator drgan relaksacyjnych, wspólpracujacy ze wzmacniaczem, którego obwód wyjsciowy zawiera transformator wyjsciowy i cewke odchylajaca lampy oscylograficznej.Wzmacniacz sklada sie zwykle z lampy z siatka oslonna, np. z tetrody, o wysokim wspólczynniku wzmocnienia i zdolnosci do sterowania duza moca;. Obwód wyjsciowy wzmacniacza jest przede wszystkim indukcyjny i zawiera zwykla diode tlumiaca w celu tworzenia toru dla pradu wstecz¬ nego oraz wytwarzania napiecia, zwiekszajacego napiecie anodowe lampy wzmacniacza doprowa¬ dzanego ze zródla pradu. Siatka oslonna lampy wzmacniacza otrzymuje napiecie niezalezne od napiecia pobieranego z diody tlumiacej. Druga dioda, wlaczona przez transformator wyjsciowy do obwodu drgan wzmacniacza, sluzy do wy¬ twarzania wysokiego stalego napiecia dla anody lampy oscylograficznej.Wyzej opisany obwód pradu, sluzacy do wy¬ twarzania napiecia do punktowania liniowego, jest wprawdzie ogólnie stosowany, ale posiada jednak szereg wad. Przy zwarciu w transforma¬ torze wyjsciowym lub w cewce odchylajacej albo przy braku drgan relaksacyjnych, doprowadza¬ nych do wzmacniacza, powstaje w lampie elek¬ tronowej bardzo duzy prad siatki oslonnej lub anodowy. Duzy prad siatki oslonnej niszczy za¬ zwyczaj lampe i polaczone z nia czesci skladowe ukladu. Ponadto moze to spowodowac pozar, niszczacy caly odbiornik i mogacy rozprzestrze¬ nic sie jeszcze dalej. Próbowano juz zapobiec temu niebezpieczenstwu przez wbudowanie bez¬ piecznika topikowego, jednakze takie bezpiecz¬ niki czesto zawodzily.Kierunek obecnego rozwoju odbiorników tele¬ wizyjnych zwieksza jeszcze to niebezpieczenstwo.Stosuje sie coraz wiecej lamp oscylograficznych. o duzej powierzchni obrazu i stosunkowo nie¬ znacznej dlugosci. Promien elektronowy takiej lampy musi byc odchylany o bardzo duzy kat, który moze wynosic do 70°. Wskutek tego wzmac¬ niacz musi dostarczac bardzo duza moc dla na¬ piecia do punktowania liniowego co jeszcze bar- dmej zwieksza wspomniane niebezpieczenstwo.Wynalazek ma na celu stworzenie generatora drgan relaksacyjnych, który w przypadku pow¬ stania uszkodzen w polaczonych z nim obwo¬ dach pradu móglby sam siebie chronic od tych uszkodzen. Wedlug wynalazku doprowadza sie do lampy generatora drgan relaksacyjnych na¬ piecie sterujace, pobierane z diody tlumiacej i niezalezne od napiecia w obwodzie wyjsciowym lampy, które to napiecie sterujace przy nienor¬ malnym zmniejszeniu sie napiecia w obwodzie wyjsciowym lampy dlawi prad do dopuszczalnej wartosci.Na rysunku fig- 1 przedstawia schemat blo¬ kowy odbiornika telewizyjnego wedlug wyna-. lazku, fig. 2 — wykres wyjasniajacy sposób dzia¬ lania generatora drgan relaksacyjnych ukladu, uwidocznionego na fig. 1, a fig. 3 — odmienna postac wykonania generatora drgan relaksacyj¬ nych wedlug wynalazku.Odbiornik telewizyjny, przedstawiony na fig. 1, sklada sie ze sprzezonego z antena 10, 11 wzmacniacza wielkiej czestotliwosci 12, do któ¬ rego sa przylaczone oscylator-modulator 13, wzmacniacz czestotliwosci posredniej 14, demo¬ dulator 15, wzmacniacz czestotliwosci wizji 16, urzadzenie do odtwarzania obrazu 17, skladajace sie z lampy oscylograficznej wraz z cewkami odchylajacymi 18 i 19. Demodulator 15 wytwarza napiecia sterujace do samoczynnej regulacji wzmocnienia i dostarcza je do stopni 12, 13 i 14 przez przewód 34. Do wzmacniacza czestotliwosci posredniej 14 jest ponadto przylaczone urzadze¬ nie do odtwarzania dzwieków, skladajace sie z drugiego wzmacniacza czestotliwosci posredniej i demodulatora 24, wzmacniacza malej czestotli¬ wosci 25 i glosnika 26. Miedzy katoda wzmacnia¬ cza 25 a ziemia sa wlaczone polaczone w szereg oporniki 31 i 32, zablokowane kondensatorem 33.Oporniki te sa tak dobrane, ze w *miejscu ich polaczenia powstaje napiecie stale 10 — 30 V.Obwód wyjsciowy wzmacniacza czestotliwosci wizji 16 jest przylaczony do obwodu wejscio¬ wego generatora czestotliwosci ramki 22 i gene¬ ratora 23 przez polaczony ze wzmacniaczem oddzielacz sygnalów synchronizujacych 20 i przy¬ rzad 21, oddzielajacy impulsy synchronizacji linii od impulsów synchronizacji ramki. Gene¬ rator 22 jest polaczony z cewka odchylania pio¬ nowego 19 lampy oscylograficznej, podczas gdy generator 23 jest polaczony z cewka odchylania poziomego 19 lampy oscylograficznej za posred¬ nictwem generatora drgan relaksacyjnych 27 o budowie wedlug wynalazku. Generator 27 do¬ starcza równiez przez zacisk 28 napiecie anodowe dla lampy oscylograficznej. Wszystkie opisane czesci z wyjatkiem generatora 27 moga byc zbu¬ dowane w zwykly sposób, wskutek czego odpada komeczinosc opisywania ich budowy i sposobu pracy.Obwód wyjsciowy generatora 27 oprócz cewki odchylania pionowego 18, przylaczonej za po¬ srednictwem zacisków 40, zawiera równiez transformator 41, posiadajacy uzwojenie pier¬ wotne 42 i uzwojenie wtórne 43. Cewka 18 jest przylaczona do uzwojenia wtórnego 43 transfor¬ matora przez kondensator 44. Transformator 41 przemienia stosunkowo mala opornosc induk¬ cyjna cewki 18 w wieksza opornosc indukcyjna, pozadana dla obwodu wyjsciowego generatora 27.Do wlasciwego uzwojenia pierwotnego 42 trans¬ formatora jest przylaczone dalsze uzwojenie 45, polaczone z anoda diody 46. Katoda tej diody otrzymuje napiecie zarzenia z dodatkowego uzwojenia wtórnego 47 transformatora- Sama katoda diody jest przylaczona do zacisku anodo¬ wego 28 lampy oscylograficznej za posrednic¬ twem ukladu, skladajacego sie z opornika 49 i kondensatora 50 oraz zacisku 48. Uzwojenie pierwotne 42 transformatora stanowi obwód wyjsciowy lampy z siatka oslonna 52, której ob¬ wód wejsciowy otrzymuje przez zacisk 53 na¬ piecie pilowe, wytwarzane przez generator 23.W obwodzie wejsciowym lampy 52 znajduje sie kondensator 54, opornik 55, powodujacy spadek . napiecia oraz opornik uplywowy 56. Katoda lampy 52 jest uziemiona przez kondensator 58 o stosunkowo duzej pojemnosci.Lampa 52 otrzymuje napiecie anodowe ze zródla napiecia + B przez uzwojenie pierwotne transformatora 41. Ponadto otrzymuje ona do¬ datkowe napiecie anodowe z diody 60 przez transformator 41, które powstaje wskutek wy¬ ladowania cewki 18 przez diode 60 na poczatku kazdego okresu dzialania odchylajacego napiecia pilowego. Anoda tej diody tlumiacej 60 jest przylaczona do uzwojenia wtórnego 43 transfor¬ matora 41, podczas gdy katoda jest uziemiona.Równolegle do jednej z czesci uzwojenia wtór¬ nego 43 transformatora 41 jest wlaczona cewka 62 o zmiennej indukcyjnosci. Ponadto równolegle do uzwojenia wtórnego 43 transformatora 41 jest wlaczona pojemnosc 63, przedstawiona na ry¬ sunku liniami przerywanymi, gdyz moze byc utworzona w calosci lub w czesci przez pojem- — 2 —nosc wlasna uzwojenia 43. Cewki 43 i 62 sa tak dostrojone za pomoca tej pojemnosci, ze ich czestotliwosc rezonansu stanowi pieciokrotnosc czestotliwosci napiecia pilowego, wystepujacego na cewce odchylajacej 18. Wskutek dzialania kondensatora 58 i przewodu 65, laczacego katode z punktem polaczenia uzwojenia wtórnego 43 z kondensatorem 44, katoda lampy 52 otrzymuje napiecie ujemne w stosunku do ziemi, a siatka oslonna tej lampy posiada wskutek tego poten¬ cjal dodatni w stosunku do katody. W celu zmniejszenia wartosci zmian wysokiego napiecia stalego, dostarczanego przez diode 46, doprowa¬ dza sie do siatki oslonnej lampy 52 napiecie stale, nieznaczne w stosunku do napiecia regu¬ lujacego, doprowadzanego do katody. W tym celu punkt polaczenia oporników 31 i 32 jest polaczony z siatka óslonna lampy 52 za pomoca przewodu 66. Siatka oslonna tej lampy jest poza tym uziemiona przez kondensator 67.Sposób dzialania -generatora drgan relaksacyj¬ nych 27 zostanie wyjasniony z powolaniem sie na krzywe, przedstawione na fig: 2.Krzywa A przedstawia napiecie doprowadzo¬ ne z generatora 23 do obwodu wejsciowego lam¬ py 52. Napiecie to jest w przyblizeniu pilowe i podczas okresu U — U posiada stosunkowo du¬ za wartosc ujemna (okres t0 — U w dalszym ciagu bedzie okreslany jako „okres przeskoku")- Podczas nastepujacego po tym okresie okresu U — U napiecie to wzrasta liniowo do stosunko¬ wo duzej wartosci dodatniej, aby w momencie t2 nagle opasc do stosunkowo duzej wartosci ujem¬ nej. W momencie tg, rozpoczyna sie znowu na¬ rastanie napiecia w nastepnym okresie. Krzy¬ wa B przedstawia prad anodowy lampy 52. Jak wynika z tej krzywej, lampa 52 zostaje zabloko¬ wana w momencie to przez ujemna czesc napie¬ cia A i pozostaje w tym stanie tak dlugo, dopóki napiecie A nie osiagnie wartosci granicznej lam¬ py, Po czym prad anodowy zaczyna liniowo wzrastac. Tuz przed momentem t2 prad anodo¬ wy osiaga swa wartosc maksymalna, jednakze w momencie t2 wystepujaca wówczas wartosc ujemna napiecia A powoduje jego nagly spadek do wartosci zerowej. Wartosc przecietna pradu anodowego jest przedstawiona za pomoca linii przerywanej M, przebiegajacej w odstepie Z nad linia zerowa.Transformator 41 przenosi napiecie anodowe lampy 52 na diode 60. Krzywa C przedstawia przebieg pradu przez te diode. Podczas okresu ti — t2 dioda jest przewodzaca, a jej prad posia¬ da wartosc przecietna, przedstawiona za pomoca linii przerywanej N, przebiegajacej w odstepie X pod linia zerowa. Podczas pierwszej czesci okresu U — U cewka 18 wyladowuje sie przez diode 60. Krzywa D przedstawia jednokierun¬ kowy prad regulujacy, dostarczany przez diode 60. Podczas okresu przeskoku t0 — tx i U — ts, napiecie to ma duza wartosc ujemna. Spadek napiecia na diodzie jest przedstawiony za po¬ moca linii przerywanej P, przebiegajacej w od¬ stepie Y pod linia zerowa. Napiecie .ujemne zo¬ staje wygladzane przez dzialanie kondensatora 58, przylaczonego do katody lampy 52, tak ze ujemne napiecie pradu stalego, doprowadzane do katody lampy 52, posiada podczas normalnej pracy odbiornika wartosc przecietna, przedsta¬ wiona za pomoca linM przerywanej Q, przebie¬ gajacej w odstepie V pod linia P. Opornik 32 wzmacniacza malej czestotliwosci 25 dostarcza siatce oslonnej lampy 52 przez przewód 66 ma¬ lego dodatniego napiecia stalego o wartosci oko¬ lo 10 — 30 V. Krzywa E przedstawia napiecie pilowe, wystepujace w obwodzie wyjsciowym lampy 52 i doprowadzane do cewki odchylaja¬ cej 18.Czesc obwodu wyjsciowego lampy 52 sklada¬ jaca sie z uzwojenia wtórnego 43, kondensatora 63 i cewki odchylajacej 18, której czestotliwosc rezonansu wynosi pieciokrotna czestotliwosci' linii, otrzymuje wzbudzanie udarowe podczas kazdego okresu przeskoku w celu uzyskania szybkiego przeskoku napiecia odchylajacego.W powyzszym obwodzie drgania, wykraczajace poza pierwsza polowe okresu wzbudzania uda¬ rowego, sa niepozadane, poniewaz wplywaja niekorzystnie na liniowosc okresu napiecia od¬ chylajacego. Dioda 60 przewodzi podczas kazde¬ go okresu biegu naprzód i wskutek tego tlumi niepozadane drgania poza pierwszym pólokre- sem. Z tego powodu mozna ja okreslic jako diode tlumiaca. Zanikajace pole magnetyczne w wy¬ zej wspomnianej czesci obwodu wyjsciowego lampy 52 wytwarza dodatni impuls w uzwojeniu pierwotnym 42 transformatora 41. Impuls ten zostaje podwyzszony przez uzwojenie 45 i do¬ prowadzony do diody 46, w której zostaje wy¬ prostowany. Wynikajace z tego impulsu wysokie napiecie stale zostaje po wygladzeniu w ukla: dzie 49, 50 doprowadzone do zacisku anodowego lampy oscylograficznej* Poniewaz napiecie, wytwarzane w obwodzie polaczonym z dioda 60, jest doprowadzane prze¬ wodem 65 do katody lampy 52 z biegunowoscia ujemna, napiecie to sumuje sie w obwodzie wyjsciowym lampy 52 z napieciem anodowym tej lampy, pochodzacym ze zródla napiecia +B i podwyzsza wskutek tego amplitude odchylaja¬ cego napiecia pilowego, doprowadzanego do cewki 18. Dioda 60 moze byc wskutek tego rów¬ niez slusznie okreslana jako dioda sprawnosci.Przy zwarciu pradu w cewce 18 równiez dio¬ da 60 zostaje zwarta tak, ze nie doprowadza przez przewód 65 ujemnego napiecia reguluja¬ cego. Wskutek tego napiecie pomiedzy siatka oslona a katoda lampy 52 spada do nieznacznej wartosci dodatniej, pochodzacej z opornika 32.Poniewaz prad anodowy lampy z siatka oslonna zalezy przede wszystkim od napiecia siatki oslon¬ nej, wspomniane wyzej male napiecie siatki oslonnej ogranicza prad anodowy do nieznacznej wartosci. Wskutek tego prad anodowy w ukla¬ dzie wedlug wynalazku mimo zwarcia w cewce 18 nie moze zniszczyc lampy 52 i polaczonego z nia obwodu pradu. To samo odnosi sie równiez do zwarcia w transformatorze 41.Jesli napiecie generatora 23 czesciowo lub w calosci spada do zera, zmniejsza sie napiecie w uzwojeniu pierwotnym 42 transformatora 41.Powoduje to równiez spadek napiecia w uzwo¬ jeniu wtórnym 43, co znowu pociaga za soba spadek regulujacego napiecia pradu stalego, do¬ prowadzanego z diody 60 do katody lampy 52, a tym samym spadek napiecia miedzy siatka oslonna a katoda lampy 52, tak ze równiez w tym przypadku w lampie 52 nie moze plynac prad anodowy o niedopuszczalnej wartosci. To samo dzialanie nastepuje równiez wówczas, gdy dioda 46 jest z jakiegokolwiek badz powodu przeciazona. Ten stan przeciazenia oddzialywa równiez na obwody pradu, zwiazane z transfor¬ matorem 41, powodujac silne obnizenie napiecia miedzy siatka oslonna a katoda lampy 52, co znowu pociaga za soba spadek pradu, doprowa¬ dzanego do cewki odchylajacej 18. Obydwa dzialania wystepuja na zmiane i doprowadzaja wkrótce do wylaczenia generatora 27.Niewielkie napiecie dodatnie, doprowadzane z opornika katodowego 32 wzmacniacza malej czestotliwosci 25 do siatki oslonnej lampy 52, zapewnia powstawanie pradu anodowego w. lam¬ pie 52 równiez wówczas, gdy odbiornik telewi¬ zyjny wlacza sie po raz pierwszy. A zatem gene¬ rator drgan relaksacyjnych wedlug wynalazku jest generatorem samowzbudzajacym sie.Nieduze napiecie dodatnie, cloprowadzane do oslonnej siatki lampy 52, odznacza sie poza tym jeszcze inna zaleta. Podczas pracy odbiornika telewizyjnego prad, przeplywajacy przez opor¬ nik 32, a pochodzacy ze wzmacniacza malej cze¬ stotliwosci 25, posiada kierunek oznaczony strzalka, umieszczona na lewo od wspomnianego opornika, podczas gdy prad, przeplywajacy przez opornik, wskutek doprowadzania ujemne¬ go napiecia regulujacego do katody lampy 52, posiada kierunek, oznaczony strzalka umieszczo¬ na na prawo od opornika 32. Prad wypadkowy stanowi wiec róznice miedzy wiekszym pradem, pochodzacym ze wzmacniacza malej czestotli¬ wosci, a mniejszym pradem skierowanym w kie¬ runku przeciwnym. Zmiany natezenia wiazki ele¬ ktronów urzadzenia, odtwarzajacego obraz 17, które moga powstawac np. wskutek zmiany na¬ stawienia regulacji jasnosci, powoduja zmiany napiecia drugiej anody lampy oscylograficznej.Tak np. zwiekszenie jasnosci powoduje zmniej¬ szenie napiecia drugiej anody. Dodatkowe obcia¬ zenie diody 46 powoduje spadek napiecia ano¬ dowego lampy 52. Wywoluje to spadek napiec na uzwojeniach 42 i 43 transformatora 41, a wskutek tego- zmniejsza sie równiez napiecie ujemne, doprowadzane do katody lampy 52. Od¬ powiednio zmniejsza sie tez napiecie na oporni¬ ku 32, wytwarzane przez obwód siatka oslonna- katoda lampy 52. Poniewaz wymienione dwa prady przeplywaja przez opornik 32 w kierun¬ kach przeciwnych, spadek napiecia drugiej ano¬ dy powoduje nieznaczne podwyzszenie napiecia miedzy punktem polaczenia oporników 31 i 32 a ziemia. To nieznacznie podwyzszone napiecie doprowadza sie do siatki oslonnej lampy 52 przez przewód 66, przy czym powoduje ono wzrost pradu anodowego tej lampy. Wywoluje to pod¬ wyzszenie napiecia, doprowadzanego do diody « 46, tak ze wspomniana wyzej zmiana napiecia drugiej anody ulega wyrównaniu. To samo dzia¬ lanie wyrównujace wystepuje naturalnie rów¬ niez przy podwyzszeniu napiecia drugiej anody lampy oscylograficznej.W ukladzie generatora 27 drgan relaksacyj¬ nych najlepiej odpowiadaja nastepujace dane lamp i czesci skladowych: lampa 46 — typ 1X2 lampa 52 — typ 6BQ6 lampa 60 — typ 6W4 opornik 32 — 1.500 omów opornik 55 — 220 omów opornik 56 — 470.000 omów kondensator 44 — 0,5 mikrofarada kondensator 53 — 1.000 pikofaradów kondensator 58 — 10 mikrofaradów kondensator 63 — okolo 100 pikofaradów uzwojenie 42 — 780 zwojów uzwojenie 43 — 292 zwoje uzwojenie 45 — 1.142 zwoje indukcyjnosc cewki 18 — 8 milihenrów +B — 360 V napiecie na oporniku 32 — okolo 15V napiecie katodowe lampy 52 — okolo 110 V napiecie wejsciowe lampy 52 — 84 V (wartosc szczytowa) napiecie na zacisku 48 — okolo 11.000 V czestotliwosc linii — 15.750 okresów/sek.Nizej podana tabelka podaje wartosci pradu — 4katodowego lampy 52 przy róznych zwarciach: Zwarcie obwodu pradu Prad katodowy zacisk 48 uziemiony ^ . . 50 miliamperów zacisKi transformatora uziemione 15 miliamperów siatka sterujaca lampy 52 uziemiona 15 miliamperów siatka sterujaca lampy 52 polaczona z katoda . . 35 miliamperów generator 23 nieczynny . . 32 miliamperów Do celów porównawczych nalezy nadmienic, ze w generatorach drgan relaksacyjnych zwy¬ klej budowy prad katodowy lampy w wyzej przytoczonych przypadkach przekracza -150 mi¬ liamperów.Generator wedlug fig. 3 rózni sie od genera¬ tora, przedstawionego na fig. 1, w szczególach podanych nizej.Siatka oslonna lampy 52 jest bezposrednio uziemiona, miedzy katoda lampy a kondensato¬ rem 58 jest Wlaczony opornik 70, a zacisk wej¬ sciowy 53 jest uziemiony przez nastawny kon¬ densator 71.W zwiazku z uziemieniem siatki oslonnej lampy 52 dioda 60 dostarcza katodzie lampy 52 przez przewód 65 i opornik 70 napiecia regu¬ lujacego, ujemnego wzgledem ziemi. Wskutek tego siatka oslonna otrzymuje napiecie dodat¬ nie wzgledem katody. W przypadku nienormal¬ nych warunków pracy, np. przy zwarciu pradu lub braku napiecia generatora 23, lampa 52 zo¬ staje zablokowana, gdyz napiecie miedzy siatka oslonna a' katoda lampy spada do zera. Samo¬ czynna regulacja napiecia diody 46 jest taka sama, jak w ukladzie/przedstawionym na fig. 1.Generator drgan relaksacyjnych jest równiez samoczynnie uruchamiany, chociaz siatka oslon¬ na lampy 52 jest bezposrednio uziemiona. Po¬ wody tego zjawiska nie sa wprawdzie zupelnie jasne, mozna jednak przyjac, ze wielka wartosc szczytowa napiecia, doprowadzanego do zacisku wejsciowego 53, wywoluje prad siatki w lampie 52, przy czym niektóre wychodzace z katody elektrony przedostaja sie przez siatke sterujaca do anody, powodujac powstawanie napiecia w uzwojeniach transformatora 41. Napiecie wy¬ tworzone w uzwojeniu wtórnym 43 transforma¬ tora zostaje wyprostowane przez diode 60 i w ten sposób katoda lampy 52 otrzymuje poprzez prze¬ wód 65 i opornik 70 nieznaczne napiecie ujem¬ ne, równoznaczne z- nieznacznym napieciem do¬ datnim na siatce oslohnej lampy 52, co znowu wywoluje wzmocnienie pradu anodowego lampy 52, przy czym proces ten trwa az do osiagniecia normalnych warunków roboczych. Poza tym sposób dzialania ukladu wedlug fig. 3 jest taki sam, jak ukladu przedstawionego na fig. 1.W ukladzie generatora drgan relaksacyjnych, przedstawionego na fig. 3, najlepiej odpowiadaja nastepujace dane lamp i czesci skladowych: lampa 46 — typ 1X2 lampa 52 — typ 6BQ6 lampa 60 — typ 6W4 opornik 55 — 100 omów opornik 56 — 470.000 omów opornik 70 — 68 omów kondensator 44 — 0,25 mikrofarada kondensator 58 — 10 mikrofaradów kondensator 63 — okolo 100 pikofaradów kondensator 71 — maksymalnie 300 piko¬ faradów uzwojenie 42 — 842 zwoje uzwojenie 43 — 368 zwojów uzwojenie 45 — 842 zwoje indukcyjnosc cewki 18 — 8 milihenrów ' +B — 360 V napiecie katodowe lampy 52 — okolo 115 V napiecie wejsciowe lampy 52 — okolo 84 V wartosci szczytowej napiecie na zacisku 48 — okolo 9.500 V czestotliwosc linii — 15.750 okresów/sek.Jakkolwiek wynalazek opisano w zwiazku z urzadzeniem do wytwarzania drgan relaksa¬ cyjnych dla odtwarzania linii obrazu, rozumie sie, ze do zmiany ramki mozna uzywac podob¬ nego generatora drgan relaksacyjnych. PL