PL35767B1 - - Google Patents

Description

Pod nazwa lecytyny rozumie sie, chemicznie biorac, kwas glicerynojednofosforowy, którego wolne grupy wodorotlenowe sa zestryfikowane kwasem palmitowym, stearowym lub olejowym, przy czym rodnik kwasu fosforowego wiaze cho- line. Pod nazwa technicznej lecytyny rozumie sie równiez mieszaniny róznych fosfatydów jak le¬ cytyna, kefalina, sfyngomielina, wystepujace w roslinnych lub zwierzecych surowcach. Tego rodzaju naturalne fosfatydy wyosobnia sie prze¬ waznie z tluszczów roslinnych za pomoca wody; stanowia one po odparowaniu wody bardzo cen¬ ny surowiec w przemysle spozywczym. Stosuje sie je w przemysle nie tylko w Celu zwiekszenia zawartosci fosforu organicznie zwiazanego, lecz przewaznie równiez jako srodek rozpraszajacy.Przy wyrobie margaryny dodaje sie ich do utwar¬ dzonych tluszczów, przez co unika sie rozpryski¬ wania i rumienienia sie margaryny w stanie stopionym.Techniczna lecytyna jest bardzo hygroskopijna i wrazliwa na utlenianie przez tlen powietrza, zwlaszcza w obecnosci wody. Jelczenie lecytyny jest spowodowane równiez dzialaniem chemicz¬ nym i mikrobiologicznym, jednak samoczynne utlenianie stanowi glówna przyczyne psucia sie lecytyny. Próbowano wiec juz wielokrotnie zapo¬ biegac jelczeniu. W celu stabilizacji lecytyny po¬ lecano obnizyc w niej zawartosc nienasyconych kwasów tluszczowych przez uwodornianie. Lecy¬ tyna w ten sposób potraktowana nie psuje sie tak szybko, jednak rozpuszcza sie nieznacznie w tluszczach i wykazuje slabe dzialanie rozpra¬ szajace. Wedlug innej propozycji lecytyne stabili¬ zuje sie przez wprowadzanie grup wodorotleno¬ wych do nienasyconych kwasów tluszczowych i w ten sposób obniza jej sklonnosc do sponta¬ nicznego utleniania sie. Wreszcie trwalosc fosfa¬ tydów mozna równiez zwiekszyc przez przemy¬ wanie goracym glicerolem.Wszystkie te sposoby, zarówno hydroksylowa- nie jak i uwodornianie, zmieniaja sklad chemicz¬ ny fosfatydów a przez to i ich wlasciwosci. Po- * nadto tego rodzaju traktowania wymagajaspecjalnych zabiegów, które podrazaja produkty i obnizaja ich wydajnosc.W celu unikniecia utleniania próbowano obec¬ nie lecytyne zabezpieczyc przez rozpuszczenie jej w trójglicerydach i stwierdzono przy tym, iz unika sie dyfuzji tlenu powietrza w zaleznosci od stopnia nasycenia kwasów tluszczowych w trój- glicerydach. W ten sposób obniza sie wprawdzie spontaniczne utlenianie lecytyny prawie piecio¬ krotnie, jednak otrzymana mieszanina wykazuje zmniejszone dzialanie rozpraszajace w porówna¬ niu do lecytyny nieobrobionej.Jezeli lecytyne zmiesza sie z czesciowymi estra¬ mi wyzszych kwasów tluszczowych, których al¬ kohole wyjsciowe sa dobrymi srodkami emulgu¬ jacymi stosowanymi przy wyrobie margaryny lub czekolady, otrzymuje sie lecytyne ustabilizowana, której zdolnosc dyspersyjna uzupelniaja odnosne estry.Temperatura topnienia uzytego srodka emul¬ gujacego wplywa na wlasciwosc tak obrobionej lecytyny i zwieksza jednoczesnie zdolnosc wchla¬ niania wody przy wyrobie margaryny. Tempera¬ tura topnienia otrzymanej mieszaniny margary¬ nowej zalezy od dodanej ilosci estrów. Lecytyne nieobrobiona mozna umieszczac tylko w becz¬ kach, przy czym powstaje niebezpieczenstwo, iz stanie sie ona wilgotna i zepsuje sie. Lecytyne potraktowana sposobem wedlug wynalazku mo¬ zna przesylac i przechowywac w skrzynkach wylozonych papierem pergaminowym lub tylko w opakowaniu z papieru pergaminowego, najko¬ rzystniej powleczonego warstwa srodka emulgu¬ jacego.Po pobraniu czesci zawartosci zbedne jest szczególnie staranne opakowanie pozostalej lecy¬ tyny. Lecytyna ustabilizowana sposobem wedlug wynalazku rozpuszcza sie bardzo latwo w tlusz¬ czach, co ma doniosle znaczenie dla jej zastoso¬ wania we wszelkich dziedzinach przemyslu spozywczego. Temperature topnienia srodka emulgujacego dobiera sie w zaleznosci od rodzaju iecytyny.Srodek emulgujacy, zawierajacy nizsze nasy¬ cone kwasy tluszczowe, mozna doprowadzic do pozadanej temperatury topnienia przez dodanie estrów wyzszych alkoholi jak glicerol, wielogli- cerol, mannitol, sorbitol, penlaerytrytol z wyzszy¬ mi kwasami tluszczowymi, np. kwasem stearo- wym, paimitowym lub kwasem podobnym.Sposobem wedlug wynalazku mozna przygoto¬ wywac mieszaniny posiadajace po rozpuszczeniu lecytyny najkorzystniejsza konsystencje do uzycia jej w odnosnej dziedzinie przemyslu spozywczego, np. przy wyrobie margaryny, czekolady i wyro¬ bów podobnych. Srodek emulgujacy moze zawie¬ rac spolimeryzowane kwasy tluszczowe zwiazane z odnosnymi alkoholami wyzszymi, winien on jednak posiadac stosunkowo niska liczbe jodowa, gdyz produkty o liczbie jodowej powyzej 35 ule¬ gaja bardzo szybko jelczeniu.Odpowiednie czesciowe estry wspomnianych kwasów tluszczowych posiadajacych niska liczbe jodowa, jak uwodornione oleje o odpowiedniej temperaturze topnienia z przewazajaca iloscia kwasu stearowego o liczbie jodowej 3 — 20 lub kwasu z oleju koksowego o liczbie jodowej okolo 7 przygotowuje sie przez reakcje przeestryfiko- wania trójglicerydów z wieloglicerolem lub in¬ nym wyzszym alkoholem.Donioslosc sposobu wedlug wynalazku polega przede wszystkim na tym, ze zabezpiecza sie le¬ cytyn^ przed dostepem powietrza, a jednoczesnie lecytyna zostaje zageszczona przez co jest ula¬ twione jej przesylanie i dozowanie. Ponadto zwieksza sie zdolnosc ehiulgdwania produktu oraz obniza sie temperatura topnienia mieszaniny.Przyklad I. Techniczna lecytyne sojcwa, za¬ wierajaca 8% wody i 30 % oleju miesza sie starannie w stosunku 1:1 w temperaturze 70° C z technicznym, jednostearynianem glicerolu, za¬ wierajacym 40 % jednoglicer^du i wykazuja¬ cym liczbe jodowa 16 oraz temperature topnie¬ nia 50° C. Otrzymana mieszanine stopiona przechowywano w powietrzu w temperaturze 20—25° C w ciagu siedmiu tygodni. W tych sa¬ mych warunkach przeprowadzono próbe porów¬ nawcza z lecytyna pozbawiona srodka emulguja¬ cego. Wyniki zmian liczby kwasowej oznaczono na zalaczonym rysunku na wykresie 1 jako rzedne, na osi zas odcietych — czas. Na wykresie tym, wyniki próby porównawczej oznaczone sa linia pelna, a wyniki próby z ustabilizowana lecytyna — linia kreskowana. Cienkie linie ozna¬ czaja proste zblizajace sie do przebiegu krzywych, otrzymane przez obliczenie matematycznej war¬ tosci, przy czym stwierdzono, ze liczba kwaso¬ wa traktowanej lecytyny rosnie z szybkoscia 4,5-krotnie mniejsza niz iecytyny samej.Przylklad II. Techniczna lecytyne sojowa zawierajaca 10 % wody i 35 % oleju miesza sie w takich samych warunkach jak w przykladzie I z jednostearynianem pentaerytrytolowym o tem¬ peraturze topnienia 50° C i liczbie jodowej 2.Trwalosc jej w porównaniu, z próba porównaw¬ cza jest podobna do trwalosci lecytyny opisanej w przykladzie I. Wyniki sa uwidocznione na wykresie 2. Liczba kwasowa rosnie równiez i w tym przypadku wolniej niz w przypadku lecytyny bez dodatku.Przyklad III. Techniczna lecytyne otrzy¬ mana ze slonecznika i gorczycy zawierajaca 6 % wody i 30 % oleju miesza sie w takich samych warunkach jak w przykladzie I ze srodkiem emulgujacym, zawierajacym czesciowy ester gli- cerolowy czesciowo spolimeryzowanego kwasu — 2 -tluszczowego. Liczba jodowa srodka emulgujacego wynosi 16, a temperatura topnienia 50° C. Do mieszaniny dodaje sie ponadto 0,2% kwasu benzoesowego, po czym przechowuje sie ja w powietrzu w temperaturze 20—25° C w ciagu siedmiu tygodni. Zaleznosc liczby kwasowej w ciagu tego czasu w porównaniu z próba po¬ równawcza, przebiegajaca podobnie jak w przy¬ kladzie I, uwidoczniono na wykresie III, z któ¬ rego wynika, iz liczba kwasowa w tym przypadku wzrasta pieciokrotnie wolniej niz liczba kwasowa lecytyny niestabilizowanej. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób stabilizowania lecytyny, znamienny tym, ze techniczna lecytyne rozpuszcza sie w estrach wyzszych kwasów tluszczowych z wyzszymi alkoholami, wykazujacych co naj¬ mniej jedna wolna grupe wodorotlenowa i be¬ dacych, jak wiadomo, dobrymi srodkami emul¬ gujacymi.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie ester posiadajacy liczbe jodowa 0— 35 i temperature topnienia 35 — 65° C.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, znamienny tym, ze dodaje sie znanego srodka konserwujacego, np. kwasu benzoesowego. Severoceske tuk ov e z a v o d y (dfive Jif i Schicht) , narodni podnik Zastepca: Kolegium Rzeczników PatentowychDo opisu patentowego nr 35707' * /Z 16 10 24 28 32 36 4C *4 *8 5% W 32 sa ?n 25 74 ?"i PO /& /e 14 n iG P 6 t 2 „Fra asa" i i i j ^ 4 Sta . y\ Lino —. 8 ®rGc im i 11 i ! 1 zLz. "ta 1,4< ' i^. U ni. 1 . ^ "*J 17. ' /' 1 7.52 1 i i i [ i 1 i i ! ... , j. 1 i ' i i j^i :¦?, "''"' s * — 2\ R-4 ;' ^ °\ 1 z. U^ A .... 1 'f. ** -TB ^ ^ ! ^ 1 1 i Sto .X i. U J* r r Mg Uj' 3^X2 <* 1*^ *¦¦- ^3 7 ^ "=q *< r ¦^ ? r r ! ~—[ ** I ^ PL