PL35637B1 - - Google Patents

Description

Lugi powstajace przy karbonizowaniu wegla brunatnego, wegla kamiennego, lignitu itd. za¬ wieraja obok fenoli jednowodorotlenowych rów¬ niez w wiekszej lub mniejszej ilosci fenole dwu- wodorotlenowe, zwlaszcza pirokatechine i jej homologi jednometylowe, a mianowicie 4-metylo- pirokatechine i 3-metylópirokatechine. Miesza¬ niny fenoli zarówno jednowodorotlenowych jak i dwuwodorotlenowych mozna z wód otrzymywa¬ nych przy karbonizowaniu latwo wyosobnic przez ekstrakcje za pomoca rozpuszczalników, np. za pomoca octanu butylu. Z ekstraktów, po oddestylowaniu rozpuszczalnika, mozna droga destylacji w aparacie kolumnowym otrzymac frakcje zawierajaca mieszanine fenoli dwuwodo¬ rotlenowych.Przedmiotem wynalazku jest sposób wyosob¬ niania pirokatechiny, 3-metylopirokatechiny i 4-metylopirokatechiny z frakcji zawierajacej mieszanine fenoli dwuwodorotlenowych, zwlasz¬ cza mieszanine takich fenoli dwuwodorotleno¬ wych, które otrzymuje sie przez ekstrakcje wód otrzymywanych przy wytlewaniu wegla brunat¬ nego, a mianowicie przy zastosowaniu kombinacji destylacji frakcjonowanej, krystalizacji i straca¬ nia za pomoca roztworu soli metali drugiej grAy ukladu okresowego: Ca, Sr, Ba, Mg i Be. Wy¬ mieniona surowa frakcje fenoli dwuwodorotle¬ nowych poddaje sie wedlug wynalazku ostrej de¬ stylacji frakcjonowanej podcisnieniem 20 mm slupa rteci dzielac ja na czetery frakcje: 122—134° C, 134—136° C, 136—145° C i 145—148° C.Druga frakcje 134—136° C poddaje sie frakcjo* nowanej krystalizacji w obecnosci odpowiednie¬ go rozpuszczalnika organicznego, w celu otrzy¬ mania technicznie, ewentualnie tez chemicz-nie czystej pirokatechiny. Z czwartej frakcji 145—148° C wykrystalizowane sie w podobny sposób technicznie lub ewentualnie chemicznie czysta 4-metylopirokatechine. Frakcje pierwsza i trzeciak które zawieraja pewna ilosc pirokate¬ chiny i 4-metylopirokatechiny, przewaznie jednak 3-metylopirokatechine, laczy sie z lugami macie¬ rzystymi po krystalizacji drugiej frakcji, które zawieraja pewna ilosc 3-metylopirokatechiny.Utworzona mieszanine rozdziela sie przez straca¬ nie w wodnym roztworze za pomoca amoniakal¬ nego roztworu chlorku wapnia. Zamiast chlorku wapnia mozna stosowac inny chlorek metali wy¬ zej wymienionych.Rozdzielanie przeprowadza sie w ten sposób, ze polaczone frakcje oraz lugi macierzyste pokry- stalizacyjne uwalnia sie od rozpuszczalnika i rozpuszcza w wodzie, po czym roztwór zadaje sie amoniakalnym roztworem najkorzystniej chlorku wapnia. Pirokatechina i czesciowo 4-me- tylopirokatechina wytracaja sie pod postacia soli wapniowych (surowiec A), podczas gdy nie wytracona 3-metylopirokatechina z czescia nie wytraconej 4-metylopirokatechiny przechodza przy odsaczaniu osadu do przesaczu (surowiec B.) Oba surowce A i B przerabia sie nastepnie w po¬ dobny sposób.Surowiec A rozklada sie za pomoca kwasu (HCL lub H2SO4), otrzymany roztwór ekstrahuje rozpuszczalnikiem (np. octanem butylu) i pozosta¬ losc, po oddestylowaniu z ekstraktu rozpuszczal- nikza, dodaje do pierwotnej surowej frakcji fe¬ noli dwuwodorotlenowych, z która przerabia sie ja razem.Surowiec B równiez zadaje sie kwacem (HCl lub H2SO4), zawarte w nim fenole dwuwodoro- tlenowe ekstrahuje rozpuszczalnikiem organicz¬ nym (najkorzystniej octanem butylu) i pozosta¬ losc, po odpedzeniu rozpuszczalnika, dzieli, droga destylacji w aparacie kolumnowym pod cisnie¬ niem 20 mm slupa rteci na trzy frakcje: 129— —130° C, 130—145° i 145—148° C. Z frakcji pierwszej, najkorzystniej w obecnosci odpowied¬ niego rozpuszczalnika, wykrystalizowuje sie technicznie lub ewentualnie chemicznie czysta 3-metylopirokatechine, frakcje druga dolacza sie do pierwotnej surowej frakcji fenoli dwuwodoro¬ tlenowych, a frakcje trzecia 145—148° C dodaje sie do analogicznej frakcji otrzymanej przez frakcjonowana destylacje pierwotnej frakcji su¬ rowej i poddaje wspólnie krystalizacji w celu wydaielenia 4-metylopirokatechiny.Do stracania pirokatechiny mozna oprócz chlor¬ ku wapnia stosowac równiez inne rozpuszczalne sole metali drugiej grupy ukladu okresowego, a mianowicie Be, Mg, Sr lub Ba.Przyklad. 5 kg surowej frakcji podstawowej fenoli dwuwodorotlenowych rozdziela sie w ostro oddzielajacej kolumnie destylacyjnej, pod cisnie¬ niem 20 mm slupa rteci,, na cztery nastepujace frakcje 1) 122—134° C wydajnosc 35 g 2) 134—136°C „ 1505 g 3) 136—145°C „ 225 g 4) 145—148°C „ 1345 g Frakcje druga 134—136° C poddaje sie krysta¬ lizacji w mieszaninie 1935 cm3 trójchloroetylenu i 215 cm3 alkoholu metylowego, przy czym otrzy¬ muje sie 680 g (to znaczy 13,6% frakcji surowej) technicznie czystej pirokatechiny o temperatu¬ rze topnienia 103° C.Frakcje czwarta 145—148° C poddaje sie kry¬ stalizacji w mieszaninie 4035 cm3 benzenu i 4035 cm3 ligroiny, otrzymujac 935 g (to znaczy 18,7% frakcji surowej) technicznie czystej 4-me¬ tylopirokatechiny o temperaturze topnienia 62,5° C.Lugi macierzyste po krystalizacji drugiej frakcji 134—136° C laczy sie z frakcja pierwsza 122— —134° C oraz frakcja trzecia 136—145° C, przy czym otrzymuje sie lacznie 1000 g mieszaniny zawierajacej przewaznie 3-metylopirokatechine.Mieszanine te rozpuszcza sie w wodzie na roz¬ twór 10%-owy i zadaje w pokojowej temperatu¬ rze w atmosferze azotu 428 g chlorku wapnia, rozpuszczonego w wodzie na roztwór 10%-owy i zadanego 400 g 2%-owego amoniaku. Wytraca¬ jacy sie osad zawierajacy sole wapniowe piro¬ katechiny i 4-metylopirokatechiny odsacza sie, rozklada kwasem (HCl lub H2SO4), ekstrahuje rozpuszczalnikiem (octan butylu), rozpuszczalnik oddestylowuje sie i pozostalosc przerabia razem z surowa frakcja podstawowa fenoli dwuwodoro¬ tlenowych. Przesacz pozostajacy po oddzieleniu wytraconych soli wapniowych wkrapla sie do 212 g stezonego kwasu solnego i ekstrahuje na¬ stepnie trzykrotnie 600 cm3 octanu butylu.Z ekstraktu oddestylowuje sie rozpuszczalnik i pozostalosc wynoszaca 469 g rozdziela sie w aparacie kolumnowym pod cisnieniem 10 mm slupa rteci na trzy frakcje 1) 129—130° C wydajnosc 236 g 2) 130—145°C 30 g 3) 145—148°C „ 164 g Pierwsza frakcje 129—130° C poddaje sie kry¬ stalizacji z 472 cm3 benzenu otrzymujac 172 g (to znaczy 3,4% frakcji surowej) technicznie czy¬ stej 4-metylopirokatechiny o temperaturze top- ~ ? -,nienia 66,7° C. Druga frakcje przerabia sie razem z surowa frakcja podstawowa fenoli dwuwodoro- tlenowych. Trzecia frakcje 145—148° C poddaje sie razem z frakcja 145—148° C, otrzymana przy pierwszej destylacji surowych fenoli dwuwodoro¬ tlenowych, krystalizacji w celu wydzielenia 4-metylopirokatechiny. PL

Claims (6)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wyosobniania pirokatechiny i jej 3- i 4-jednometylohomologów z mieszanin fe¬ noli dwuwodorotlenowych z zastosowaniem kombinacji destylacji frakcjonowanej i stra¬ cania za pomoca roztworu soli metali drugiej grupy ukladu okresowego: Ca, Sr, Ba, Mg, i Be, znamienny tym, ze mieszanine rozdziela sie przez destylacje w aparacie kolumnowym pod cisnieniem 20 mm slupa rteci na cztery frakcje 122—134° C, 134—136° C, 136—145° C i 145—148° Cf druga i czwarta frakcje poddaje, korzystnie w obecnosci rozpuszczalnika orga¬ nicznego, krystalizacji w celu wydzielenia pirokatechiny i 4-metylopirokatechiny, lugi macierzyste po krystalizacji drugiej frakcji laczy sie z frakcja pierwsza i trzecia, uzy¬ skana mieszanine rozpuszcza w wodzie i za¬ daje amoniakalnym roztworem soli metalu z wyzej wymienionej grupy, w temperaturze pokojowej, korzystnie w atmosferze azotu, nastepnie wytworzony osad metalowych soli pirokatechiny i 4-metylopirokatechiny oddziela sie, rozklada go kwasem, ekstrahuje rozpusz¬ czalnikiem organicznym i pozostalosc po od¬ destylowaniu tego rozpuszczalnika, przerabia razem z pierwsza mieszanine, podczas gdy przesacz otrzymany po oddzieleniu osadu soli metali zadaje sie kwasem, ekstrahuje rozpusz¬ czalnikiem organicznym, z ekstraktu oddesty- lowuje rozpuszczalnik i pozostalosc rozdziela w aparacie kolumnowym pod cisnieniem 20 mm slupa rteci na trzy frakcje 129—130° C, 130—145° C, 145—148° C, z których pierwsza po dodaniu rozpuszczalnika poddaje sie kry¬ stalizacji w celu otrzymania 3-metylopiroka- techiny, druga dodaje sie do mieszaniny pier¬ wotnej, a trzecia poddaje sie razem z frakcja 145—148° C, otrzymana przy pierwszym frak¬ cjonowaniu, krystalizacji w celu wydzielenia 4-metylopirokatechiny.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik do krystalizacji pirokate¬ chiny stosuje sie mieszanine trójchloroetyle¬ nu i alkoholu metylowego.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik do krystalizacji 4-mety¬ lopirokatechiny stosuje sie mieszanine benze¬ nu i ligroiny.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako rozpuszczalnik do krystalizacji 3-metylo- pirokatechiny stosuje sie benzen.
5. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodek do ekstrahowania wodnego roz¬ tworu fenoli dwuwodorotlenowych stosuje sie octan butylu.
6. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do stracania soli pirokatechiny i 4-metylopi¬ rokatechiny stosuje sie roztwór chlorku wapnia. S t a 1 in o vy z a v o d y, narodni podnik Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych. PL