PL35343B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest traktowanie chlorowcami materialów, skladajacych sie cal¬ kowicie lub czesciowo z welny, w celu uodpor¬ nienia ich na spilsnianie.Termin „welna", stosowany w ponizszym opisie i zastrzezeniach, obejmuje nie tylko wel¬ ne jako taka, lecz i wszystkie wlókna zwierzece, dajace sie spilsniac. Termin „spilsnianie" okre¬ sla tu wlasciwosc welny, polegajaca na tym, ze poszczególne wlókna w czasie prania lub innej obróbki w srodowisku cieklym, polegajacej na kolejnym wyzymaniu i tarciu, ukladaja sie sci¬ sle jedno na drugim tak, ze material staje sie bardziej gesty i zwarty. Ta wlasciwosc powo¬ duje kurczenie sie przedzy i materialów welnia¬ nych w czasie prania, totez jezeli ograniczy sie spilsnianie welny, to równoczesnie uczyni sie ja mniej kurczaca sie.Znany jest fakt, ze traktowanie welny chlo¬ rowcami gazowymi luib w roztworze moze spo¬ wodowac wzrost jej powinowactwa do barwni¬ ków i zmniejszenie sklonnosci do pilsnienia.Obecnie stwierdzono, ze traktowanie welny chlorowcami moze byc korzystnie wykonywane przez zetkniecie jej z substancja stala z której wydziela sie chlorowiec lub która w zetknieciu z welna moze wydzielac chlorowiec. Czas trwa¬ nia procesu zalezy od rodzaju substancji stalej i zamierzonego skutku.Zgodnie z wynalazkiem materialy, skladajace sie calkowicie lub czesciowo z welny, traktuje sie chlorowcem, wydzielajacym sie z substancji stalej, bedacej w zetknieciu z tymi materialami.Materialy traktowane wedlug wynalazku moga miec postac luznych wlókien, przedzy, nici, tka¬ niny albo wyrobów dzianych lub pólproduk-tów* PrzecJ obróbka materialy imoga byc trakto¬ wane wstepnie, np, odtluszczane, bielone, far¬ bowane, prasowane na goraco i folowane, oprócz zas welny moga zawierac i inne sklad¬ niki, np^ bawelna.W stosunku do znanych sposobów stosowania chlorowców gazowych lub rozpuszczonych sposób wedlug wynalazku ma te zalete, ze jest prostszy i latwiejszy w kontrolowaniu, a ponadto unio- zliwia obróbke materialów odziezowych naraza¬ jac je przy tym w znacznie mniejszym stopniu na znieksztalcenie niz w przypadku stosowania czynników cieklych lub gazowych.Zgodnie z wynalazkiem korzystnie stosuje sie substancje stala w postaci mocno rozdrobnione¬ go proszku, bedacego zwiazkiem chlorowca, który moze wyzwalac sie przy zetknieciu proszku z welna w temperaturze zwyklej lub podwyz¬ szonej Mozna równiez stosowac substancje, nie bedace zwiazkiem chemicznym chlorowca, lecz zawierajace chlorowiec zaabsorbowany lub za- adisorbowany. Najkorzystniej jest stosowac chlor lub brom, przy czym pierwszy z nich jest tan¬ szy i dogodniejszy w uzyciu. Najbardziej odpo¬ wiednim do tego celu zwiazkiem chloru jest sproszkowane wapno bielace, otrzymywane w swej postaci handlowej przez przepuszczanie gazowego chloru nad wapnem. Brom i fluor naj¬ lepiej jest stosowac w postaci zaadsorbowanej przez substancje stala, np. ziemie Fullera. Ró¬ wniez i chlor mozna stosowac w tej postaci. Je¬ zeli substancja stala, stosowana wedlug wyna¬ lazku, moze jeszcze nadal wyzwalac chlorowiec, wówczas mozna ja stosowac ponownie.Proces wedlug wynalazku mozna równiez prowadzic tak, ze nie pozbawi sie welny calko¬ wicie jej zdolnosci do spilsniania, ale spowoduje zwiejkszenie jej powinowactwa do barwników.Po takim traktowaniu mozna, w miare potrzeby, stosowac dalsza obróbke za pomoca srodka utle¬ niajacego lub zmniejszajacego zdolnosc spilsnia¬ nia sie welny, np. nadtlenku wodoru. Zakres obróbki oraz czas wymagany do jej przeprowa¬ dzenia mozna zmieniac, stosujac substancje sta¬ la, bedaca zródlem chlorowca, rozcienczona przez zmieszanie z inna substancja stala, ko¬ rzystnie w postaci drobnego proszku, niewraz¬ liwa na dzialanie chlorowca. Dzialanie chlo¬ rowca jest tym dalej posuniete, im dluzszy jest czas trwania procesu i tym slabsze — im bar¬ dziej substancja, z której uwalnia sie chloro¬ wiec, jest rozcienczona substancja obojetna. Czas trwania procesu zalezy od rodzaju substancji, bedacej zródlem chlorowca oraz od zadanego skutku. Czas konieczny do osiagniecia odpowie¬ dniego efektu, np. zadanego stopnia odpornosci na spilsnianie sie, zalezy takze od kwasowosci lub alkalicznosci welny. Ogólnie biorac, czas trwania procesu jest dluzszy, gdy welna jest al¬ kaliczna a krótszy — gdy welna jest kwasna.Na dlugosc trwania procesu ma równiez wplyw stopien wilgotnosci welny, przy czym zazwy¬ czaj wplyw ten jest nieznaczny, jednak jezeli welna jest bardziej sucha niz bywa w warun¬ kach zwyklych, wówczas moze to spowodowac przedluzenie trwania procesu. Substancja stala, która traktuje sie welne, moze byc wilgotna lub sucha.Proces wedlug wynalazku moze byc prowa¬ dzony korzystnie w zwyklej temperaturze, choc mozna tez stosowac temperature podwyzszona i cisnienie zmniejszone. Welne mozna umiesz¬ czac w sproszkowanej substancji, bedacej zró¬ dlem chlorowca lub w mieszaninie tej substancji ze stalym rozcienczalnikiem. Mozna równiez jedna strone materialu traktowanego pokryc warstwa substancji wyzwalajacej chlorowiec i nastepnie zwinac material tak, aby obie jego strony stykaly sie z wymieniona substancja. Po uplywie odpowiedniego czasu material rozwija sie, trzepie i niekiedy szczotkuje, a nastepnie plucze, przy czym korzystnie jest do roztworu pluczacego dodac nieco srodka wiazacego chlo¬ rowiec, np. kwasnego siarczynu sodowego, który sam przez sie równiez zmniejsza sklonnosc welny do spilsniania sie.Jezeli welne utrzymuje sie przez kilka go¬ dzin w zetknieciu ze sproszkowanym wapnem bielacym, wówczas uodparnia sie ona znacznie na spilsnianie, przy czym poruszanie traktowa¬ nego materialu -podczas trwania procesu pozwa¬ la na osiagniecie lepszych wyników, szczególnie, jezeli material poddawany jest nastepnie obróbce dodatkowej. Dzialanie wapna bielacego na welne mozna opóznic przez rozcienczanie wapna bielace¬ go stala substancja nie dzialajaca nan, np. kaoli¬ nem, weglanem sodowym lub piaskiem, korzystnie w postaci bardzo drobnego proszku. Szybkosc procesu zalezy od stosunku ilosciowego substan¬ cji obojetnej do wapna bielacego. Jezeli stosu¬ nek ten wynosi np. 2:1, wówczas czas, koniecz¬ ny do nadania welnie pewnej odpornosci na spilsnianie, wynosi w temperaturze pokojowej okolo 17—18 godzin. Obojetne rozcienczalniki rozpuszczalne w wodzie, np. weglan sodowy, mozna korzystnie usunac z welny przez plukanie.Ponizsze przyklady wyjasniaja istote wyna¬ lazku nie ograniczajac przy tym jego zakresu.Przyklad I. Jedna strone dzianego ma¬ terialu z czystej Welny, zawierajacej 14—16% wilgoci, pokryto calkowicie wapnem bielacym w postaci drobnego proszku, rozpylajac 1,5 cze- — 2 —sci (wagowych proszku na jedna czesc welny. Do¬ kladny ©klad wapna bielacego nie jest, jak wia¬ domo, scisly, jednak zazwyczaj okresla sie, ze zawiera ono wodorotlenek wapnia — Ca/OH/i i podchloryn wapnia Ca/OCl/2. Material posy¬ pany wapnem bielacym zwinieto i pozostawiono w temperaturze pokojowej przez 6—8 godzin, po czym proszek usunieto przez strzepanie, szczotkowanie i wystawienie materialu na dzia¬ lanie przeplywajacego powietrza. Nastepnie ma¬ terial przeprowadzono przez kapiel z wody, za¬ wierajacej srodek zwilzajacy i wyplukano sta¬ rannie w kapieli z czystej wody, po czym prze¬ prowadzono przez trzecia kapiel z wody z do¬ datkiem 1 % kwasnego siarczynu sodowego i wreszcie wyprano w wodzie w celu usuniecia wszelkich soli i wysuszono. Odpornosc otrzyma¬ nego materialu na spilsnianie byla wieksza niz odpowiednia odpornosc materialu przed ob¬ róbka.Przyklad II. Mieszanina 1 czesci objeto¬ sciowej sproszkowanego wapna bielacego i 2 czesci objetosciowych bezwodnego weglanu so¬ dowego pokryto jedna strone odtluszczonego ma¬ terialu tkanego, zawierajacego 50% bawelny i 50% welny, przy czym welna zawierala 18% wilgoci. Stosunek wagowy czystej mieszaniny bielacej do materialu wynosil 2:1. Nie usuwajac proszku material zwinieto na walku tak, iz obie strony materialu pozostawaly w zetknieciu z mie¬ szanina bielaca. Zwinieta tkanine pozostawiono w temperaturze pokojowej przez 18—20 godzin, po czym rozwinieto, usunieto proszek, a tkanine wyplukano i wysuszono w sposób opisany w przykladzie I.Otrzymana tkanina wykazywala przy praniu mydlem wieksza odpornosc na spilsnianie, niz tkanina przed opisana obróbka.Przyklad III. Skarpetki z dzianej welny przedmuchano powietrzem i zanurzono w •odpo¬ wiednim naczyniu w mieszaninie drobno sprosz¬ kowanej krzemionki z wapnem bielacym w po¬ staci proszku. Stosunek objetosciowy krzemion¬ ki do wapna bielacego wynosil 2:1,5. Po 24 go¬ dzinach otrzepano skarpetki z proszku, prze¬ dmuchano powietrzem i wyplukano w sposób opisany w przykladzie I. Po obróbce skarpetki byly' bardziej odporne na spilsnianie niz przed nia.Przyklad IV. Jedna strone tkaniny wel¬ nianej, zawierajacej 210%, wagowych wilgoci, po¬ kryto drobno sproszkowanym wapnem biela¬ cym, zwinieto i pozostawiono przez 4 godziny. Po uplywie tego czasu 6trzasnieto proszek z mate¬ rialu, który nastepnie wyplukano w wodzie z do¬ datkiem srodka zwilzajacego, po czym zanurzono w rozcienczonym roztworze kwasnego siarczynu sodowego i nastepnie wyplukano w wodzie.Material przed obróbka, podana w niniej¬ szym przykladzie, prany i poruszany w roztwo¬ rze mydla 2mnlejszal Swa powierzchnie o 42%, podczas gdy po obróbce nie wykazywal w takich samych warunkach zadnego kurczenia sie.Przyklad V. Wilgotny material podany w przykladzie IV pokryto mieszanina zlozona z 2 czesci objetosciowych bezwodnego weglanu sodowego i jednej czesci wapna bielacego, po czym material zwinieto i pozostawiono przez 4 godziny. Po uplywie tego czasu usunieto pro¬ szek i material wykonczono w sposób opisany w przykladzie W. Otrzymany material prany i poruszany w roztworze mydla zmniejszyl 6wa powierzchnie o 0,3%, podczas gdy ten sam ma¬ terial przed obróbka kurczyl sie w tych samych warunkach o 42 %. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 1. Sposób traktowania chlorowcami materialu skladajacego sie calkowicie lub czesciowo z welny, znamienny tym, ze chlorowiec wy¬ dziela sie ze stalej substancji stykajacej sie z obrabianym materialem. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym. ze material obrabia sie zanurzywszy go w sta¬ lej, sproszkowanej substancji, z której po zetknieciu sie z welna wydziela sie chloro¬ wiec. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tyn% ze jedna strone materialu skladajacego sie cal¬ kowicie lub czesciowo z welny pokrywa sie warstwa substancji stalej, po czym material zwija sie i pozostawia w spokoju dluzej niz przez jedna godzine. 4. Sposób wedlug zastrz. 1—3, znamienny tym, ze jako substancje stala, bedaca zródlem chlorowca, stosuje sie wapno bielace. 5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze substancje stala bedaca zródlem chlo- rowca stosuje sie w mieszaninie ze stala sub¬ stancja rozcienczajaca, niewrazliwa na dzia¬ lanie danego chlorowca. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze stala substancja rozcienczajaca jest rozpusz¬ czalna w wodzie. 7. Sposób wedlug zastrz. 1—6, znamienny tym, ze czas zetkniecia sie materialu obrabianego z substancja bedaca zródlem chlorowca wy¬ nosi co najmniej 4 godziny. — 3 — 8. Sposób wedlug zasrtrz. 1—7, znamienny tym, 10. Sposób wedlug zastrz. 1—9, znamienny tym, ze po uplytwie zadanego czasu zetkniecia sie ze po traktowaniu chlorowcem material pod- z substancja bedaca zródlem chlorowca, ma- daje sie dzialaniu srodka utleniajacego lub . terial oczyszcza sie z wspomnianej substancji redukujacego, który równiez obniza sklon- iutucze. nosc welny do spilsniania sie. 9. Sposób wedlug zastrz. 8, znamienny itym, ze kapiel do plukania zalwiera dodatek srodka Tootal Broadhurst wiazacego chlorowiec, np. kwasnego siarczy- Lee Company Limited nu sodowego. Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych ^M"3 *, „Prasa" Stalinogród, 382, 20.

1. 53 — R-4-13364 — BI, bezdrz. 100 g — 150 PL