Wynalazek dotyczy ulepszonych pigmentów tetrazoporfinowych, a zwlaszcza pigmentów metaloftalocyjaninowych, odpornych na kwas siarkowy.Wytworzono juz caly szereg pigmentów z grupy tetrazoporfinowej. Z posród tych pigmen¬ tów jedynie ftalocyjaniny (tetrabenzotetrazopor- finy) zostaly wprowadzone do handlu, dzieki ich wyjatkowej odpornosci na swiatlo i wplywy at¬ mosferyczne, a z posród tych ftalocyjanin na przyklad miedzio-, cynko-, zelazo-, kobalto- i ni- kloftalocyjaniny. .Dzieki praktycznemu , znacze¬ niu ftalocyjanin przyjal sie w przemysle zwy¬ czaj nazywania wszystkich metalo- oraz wolnych od metali pigmentów tetrazoporfinowych pigmen¬ tami typu ftalocyjaninowego. Typowymi te- trazoporfinami róznymi od samej ftalocyjaniny sa tetranaftotetrazoporfiny, alkylowe oraz arylo- we pochodne ftalocyjaniny, chlorowcowane fta¬ locyjaniny, tetrazoporfiny z przekondensowany- mi pierscieniami heterocyklicznymi itd. Nawet pigmenty ftalocyjaninowe wykazuja szereg wad, a mianowicie, pod wplywem wiekszosci cieczy organicznych, spotykanych w mieszaninach pow¬ lokowych, na przyklad pod wplywem weglowo¬ dorów aromatycznych i estrów, wykazuja one sklonnosc zwiekszania wymiarów czastek, two¬ rzac wieksze krysztaly, przekraczajace znacznie 2 mikrony, wobec czego zdolnosc krycia oraz war¬ tosc malarska tych pigmentów obniza sie znacznie.Poza tym wystepuja wyrazne zmiany odcienia, skutkiem czego barwna mieszanina staje sie na¬ wet bezuzyteczna. Trudnosci te spotyka sie zwlaszcza w przypadku mialko rozdrobnionych pigmentów wytworzonych róznymi metodami stracania, na przyklad przy rozrabianiu na pa¬ ste z kwasem siarkowym. Metodami tymi otrzy¬ muje sie krysztaly pigmentów mialko rozdro¬ bnione, jednak skoro tylko zetkna sie one ze zwyklymi rozpuszczalnikami organicznymi, uzy¬ wanymi do wytwarzania farb, lakierów i plasty¬ ków, krysztaly te zaczynaja rcsnac i wartosc ma¬ larska pigmentów znacznie spada.Omówione niedogodnosci ograniczaja w zna¬ cznym stopniu mozliwosc wyzyskania w szero¬ kim zakresie pigmentów typu ftalocyjaninowego do wytwarzania mieszanin powlokowych ta¬ kich, Jak atramenty, farby, lakiery lub plastyki, które zabieraja w rozcienczalnikach ciecze orga¬ niczne, powodujace wzrost krysztalów, i nazy¬ wane w dalszym ciagu opisu cieczami powodu¬ jacymi Wzrost krysztalów. Mimo nadzwyczaj cen¬ nej wlasciwosci duzej odpornosci na dzialania swiatla, a w wielu przypadkach wyraznej trwalosci chemicznej, zakres zastosowania pi¬ gmentów typu ftalocyjaninowego Jest bardzo ograniczony.Wiele usilowan skierowano w celu rozwia¬ zania tego zagadnienia i to bez praktycznego skutku w wyjatkiem tych przypadków, gdy pe¬ wne powloki z mialko rozdrobnionych czastek pigmentów ftalocyjaninowych wprowadzane na powierzchnie wykazaly nieco zwiekszona odpor¬ nosc wobec cieczy, powodujacych wzrost kry¬ sztalów. Te czastki zawarte w powloce nie sa jednak równie trwale wobec innych wplywów i ze wzgledów malarskich sa mniej pozadane.Z tego wzgledu nie uzyskaly znaczniejszego powodzenia w praktyce.Niektóre pigmenty ftalocyJaninowe,na przy¬ klad miedzio- ftalocyjanine, poddawano chlorow¬ cowaniu, przy czym po wprowadzeniu chlorow¬ ca nie wykazaly one w pewnych przypadkach niedogodnosci zwiazanej ze stosowaniem cieczy powodujacych wzrost krysztalów. Jednakze te chlorowcowane pigmenty róznia sie odcieniem od pigmentów niechlorowcowanych i w wie¬ kszosci przypadków nie moga byc zamiast nich uzyte.Sposób wedlug wynalazku umozliwia wy¬ twarzanie mialko rozdrobnionych, malarsko trwa¬ lych, wolnych od chlorowca pigmentów metalo- ftalocyjaninowych, odpornych na dzialanie kwa¬ su siarkowego, uodpornionych na dlugotrwale dzialanie cieczy organicznych powodujacych wzrost krysztalów pigmentów ftalocyjaninowych rozrobionych na paste z kwasem siarkowym i zachowujacych sredni wymiar czastek mniej¬ szy od 2 mikronów. Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze pigmenty poddaje sie dzia¬ laniu cieczy organicznej powodujacej wzrost krysztalów, przez okres czasu dostateczny do wy¬ rosniecia grubych krysztalów o przecietnej wiel¬ kosci czastki przewyzszajacej 2 mikrony i wy¬ kazujacych zlozone obrazy dyfrakcyjne typu Robertsona, po czym tak otrzymane grube kry¬ sztaly rozciera sie z suchym srodkiem rozdra¬ bniajacym, aby wytworzyc pigment o przeciet¬ nej wielkosci czastki mniejszej ;d 2 mikronów, a przewaznie mniejszej od \ mikrona. Roztwar- te krysztaly poddaje sie ponownie dzialaniu cie¬ czy organicznej, powodujacej wzrost kryszta¬ lów.Sposób wedlug wynalazku umozliwia otrzy¬ mywanie pigmentów ftalocyjaninowych wolnych od chlorowca o wielkosci czastek, nie przekra¬ czajacej przecietnie 2 mikronów i odpornych na wzrost krysztalów przy zetknieciu ze zwykle stosowanymi cieczami organicznymi powoduja¬ cymi wzrost krysztalów. Wynalazek jest zwlasz¬ cza korzystny w przypadku stosowania pigmen¬ tów ftalocyjaninowych odpornych na kwas siar¬ kowy, a zatem zdatnych do wytwarzania pasty z kwasem siarkowym bez utraty metalu. Przy¬ kladami takich pigmentów sa miedzio-, niklo-, kobalto-, zelazo-, oraz cynkóftalocyJaniny.Pierwotnie mialko rozdrobniony pigment ftalocyjaninowy w postaci grubo krystalicznej, 0 duzych wymiarach czastek, rozciera sie przy uzyciu srodka rozdrabniajacego, zastosowanego co najmniej w ilosci wagowo równej ilosci pi¬ gmentu ftalocyjaninowego. Srodkiem rozdra¬ bniajacym moze byc na przyklad chlorek so¬ dowy, który mozna usunac przez wyplukanie woda, weglan wapnia, który mozna usunac przez wyplukanie kwasem, albo wreszcie inne mialko rozdrobnione materialy, np. ziemia okrzemkowa biel barowa lub sproszkowana krzemionka, któ¬ re w wielu przypadkach sa pozadanymi rozcien¬ czalnikami pigmentów i nie musza byc usuwa¬ ne. Mozna równiez stosowac, jako rozcienczal¬ niki, rozpuszczalne zwiazki organiczne, na przy¬ klad weglowodany spotykane w handlu pod naz¬ wa „Cerelozy".Roztarty material, którego przecietna wiel¬ kosc czastek zostala zredukowana znacznie poni¬ zej 2 mikronów, a zwykle ponizej 1 mikrona, poddaje sie nastepnie dzialaniu cieczy organicz¬ nej, która zwykle powoduje wzrost krysztalów pigmentu roztartego na paste. Nastepuje pewne nieznaczne zwiekszenie wielkosci krysztalów, lecz przecietna wielkosc czastki pozostaje Jesz¬ cze ponizej 2 mikronów, a przewaznie ponizej 1 mikrona i material okazuje sie juz odporny przeciwko dalszemu wzrostowi krysztalów w cieczach powodujacych wzrost i moze Juz byc uzyty do wytwarzania atramentów, farby lub, lakierów i. przechowywany przez dluzszy prze¬ ciag czasu bez istotnych zmian.Przeróbka pigmentów sposobem wedlug wynalazku nie ogranicza sie do poszczególnych okresów tej przeróbki. Mozna wiec sie. po¬ slugiwac, róznymi metodami w celu otrzymania krysztalów grubych, a wiec np. material rozro¬ biony na paste z kwasem mozna ogrzewac z cie¬ czami organicznymi, powodujacymi wzrost krysztalów takimi Jak weglowodory aromatycz- — 2 —ne, estry, etery albo alkohole, albo tez mozna .go ogrzewac po zapastowaniu z kwasem na su- temperaturach najlepiej okolo 230°C. Mozna równiez stosowac grube krysztaly ftalocyjaniny w postaci wytworzonej pierwotnie, Jeszcze "przed oczyszczeniem przez rozrobienie na pa¬ ste z kwasem. Ta ostatnia metoda moze byc sto¬ sowana w przypadku uzycia ftalocyjanin nia -odpornych, na dzialanie kwasu siarkowego.Rozcieranie na sucho przy uzyciu srodka rozdrabniajacego mozna wykonywac w jakimkol¬ wiek zwyklym rozdrabniaczu, np. w mlynie ku¬ lowym lub pretowym. Pomimo, ze rodzaj zasto¬ sowanego rozdrabnlacza nie odgrywa ioli decy¬ dujacej, to jednak w kazdym przypadku nalezy prowadzic rozdrobnienie dopóty, az wielkosc czastki zostanie zredukowana ponizej 2 mikro¬ nów, a najlepiej dla wiekszosci materialu zna¬ cznie ponizej 1 mikronu. Na ogól materialem ¦wyjsciowym w procesie wedlug wynalazku jest pigment ftalocyjaninowy mialko rozdrobniony i rozrabiany na paste za pomoca kwasu. Rozcie¬ ranie prowadzi sie tak dlugo, az zostanie osia- . gnieta zasadniczo calkowita wartosc malarska pierwotnego pigmentu rozrobionego na paste za pomoca kwasu.Utrwalenie rozdrobnionego materialu przez poddanie go dzialaniu cieczy organicznej, na przyklad ksylenu, toluenu lub octanu etylu, powodujacej wzrost krysztalów, moze byc usku¬ teczniane równiez w róznych okresach przerób¬ ki pigmentu. Trzeba jedynie poddac pigment\ dzialaniu przez czas dostatecznie dlugi tak, ze¬ by wytworzyc ostateczna, trwala odmiane kry¬ staliczna. Umiarkowane ogrzewanie przyspiesza proces utrwalania. Poniewaz pigment stosuje sie czesto w mieszaninach powlokowych, zawie¬ rajacych ciecze organiczne, powodujace wzrost krysztalów, wiec roztarty material moze byc "bezposrednio wprowadzany do takiej mieszaniny i i wytwarzanie pigmentów trwalych nastepuje w tym samym okresie, w którym nastepuje wy¬ mieszanie pigmentu z rozcienczalnikiem lub nosnikiem. ' Odmiana sposobu wytwarzania pigmentów ftalocyjaninowych trwalych na dzialanie rozpusz¬ czalnika i wykazujacych wysoka wartosc ma¬ larska polega na laczeniu trzech wyzej opisa¬ nych okresów w Jeden. W tym sposobie rozdra-, bnianle za pomoca srodka rozdrabniajacego oraz utrwalanie uskutecznia sie w Jednym i tym sa¬ mym zabiegu. Ftalocyjanine rozrobiona na pa¬ ste z kwasem, srodek rozdrabniajacy oraz ciecz -organiczna powodujaca wzrost krysztalów i wzieta w ilosci dostatecznej do wytworzenia ma¬ sy plastycznej, rozrabia sie; starannie w odpo¬ wiednim przyrzadzie, zapewniajacym dokladne zmieszanie. W tych warunkach nie tworza sie duze krysztaly pierWotne. Przypuszczalnie, sko ro tylko nastepuje wzrost krysztalów, krysztaly zostaja polamane i utrwalone dzieki obecnosci cieczy, wobec czego otrzymuje sie bardzo drob¬ niutkie niezmiennie trwale czastki pigmentu krystalicznego.W nastepujacych przykladach ilustrujacych przedmiot wynalazku czesci oznaczaja czesci wagowe.Przyklad I. MJedzioftalocyjanine roz¬ rabia sie na paste; za pomoca kwasu ksylenosul- fonowego, suszy, traktuje toluenem i ogrzewa przy dostepie powietrza do wysokich tempera¬ tur albo ogrzewa w wodzie pod cisnieniem w temperaturze 200°C. Otrzymany produkt kry¬ staliczny, który wykazuje typowy Robertsonow- ski zlozony obraz dyfrakcyjny przy badaniu pro¬ mieniami Roentgena (J. Chem. Soc. str. 615, 1935) suszy sie nastepnie i miesza z okolo 9 cze¬ sciami cjerelozy oraz zaladowuje do mlyna kul- . kowego albo kamykówego. Mielenie trwa 12 do 24, godzin, az do dokladnego rozdrobnienia pi¬ gmentu. Nastepnie srodek rozdrabniajacy usu¬ wa sie przez wyplukanie woda. Miedzioftalocyja- nina nie wykazuje juz Robertsonowskiego obra¬ zu dyfrakcyjnego przy badaniu promieniami Roentgena, lecz zamiast tego wykazuje nowy obraz* W tym okresie pigment posiada zasadni¬ czo te sama wartosc krycia, co pierwotny ma¬ terial rozrabiany na paste z kwasem. Po zala¬ niu toluenem albo ciecza podobna powodujaca wzrost krysztalów produkt osiaga stan trwalej wartosci kryjacej, wynoszaca okolo 70% war¬ tosci barwnej miedzioftalocyjanin rozrobionych na paste z kwasem. P usunieciu cieczy, powodu¬ jacej wzrost krysztalów, otrzymuje sie bardzo mialko rozdrobniony pigment krystaliczny trwa¬ ly nawet podczas gotowania w ksylenie w cia¬ gu przeszlo godziny; daje sie on przechowywac przez czas nie ograniczony i moze byc wprowa¬ dzany do atramentów, lakierów, albo innych . mieszanin powlokowych, zawierajacych ciecze powodujace wzrost krysztalów, bez znaczniej¬ szej zmiany wartosci kryjacej podczas stania.Pigment ostateczny wykazuje ponownie Robert- sonowskl obraz dyfrakcyjny przy badaniu pro¬ mieniami Roentgena. W razie potrzeby pigment moze pozostawac w zawiesinie w cieczy powodu¬ jacej wzrost krysztalów i moze byc w tej po¬ staci przechowywany równiez doskonale.Jak wykazaly badania pod mikroskopem ele¬ ktronowym pigment ostatecznie przerobiony po¬ siada postac krystaliczna. Indywidualne czastki krystaliczne posiadaja przecietne . wymiary po- — 3 —nizej 1 mikrona'dlugosci, pomimo iz spotykano poszczególne krysztalki nieco dluzsze od 1 mi¬ krona. W mikroskopie zwyklym krysztalki pro¬ duktu ostatecznego nie daja sie wyraznie roz: poznac.Przyklad II. Surowa miedzioftalocyja- nine rozrabia sie na paste z kwasem jak w przy¬ kladzie I, suszy i traktuje octanem etylu. Otrzy¬ muje sie produkt krystaliczny, który wykazuje . typowy zlozony Robertsonowski obraz dyfrak¬ cyjny dla krysztalów. Nastepnie produkt suszy sie, miesza w przyblizeniu z 3 — 9 czesciami zwyklej soli i zaladowuje do mlyna kulowego albo kamykowego. Mielenie trwa okolo 36 go¬ dzin, zaleznie od zadanego stopnia rozdrobnie¬ nia, a nastepnie usuwa sie sól przez rozpusz¬ czenie w wodzie. Otrzymana roztarta krystalicz¬ na miedzioftalocyjanina zawieszona w cieczy po¬ wodujacej wzrost krysztalów osiaga stan stalej wartosci krycia, stanowiacej okolo 70% wartos¬ ci krycia miedzioftaloeyjaniny rozrobionej na paste z kwasem. Produkt wykazuje odpornosc na dzialanie rozpuszczalników, która zostala stwierdzona przez gotowanie w ksylenie w cia¬ gu co najmniej godziny, a przy jego uzyciu otrzymuje sie jaskrawy kolor o pozadanym zie¬ lonkawo — blekitnym odcieniu.Przyklad III. Surowa miedzioftalocyJa¬ nine rozrabia sie na paste z kwasem, suszy i traktuje glikolem. Produkt ostateczny jest za¬ sadniczo taki sam, jaki otrzymuje sie wedlug przykladu I i II. Uwalnia sie go od glikolu w sposób znany, miesza z okolo 9 czesciami we¬ glanu wapnia i rozciera w mlynie pretowym az do osiagniecia pozadanej mialkosci. Weglan wapnia usuwa sie nastepnie przez traktowanie rozcienczonym roztworem kwasu solnego, który rozpuszcza weglan wapnia, nie dzialajac szkodliwie na miedzioftalocyjanine. Nastepnie pigment przemywa sie az do calkowitego uwol¬ nienia od kwasu i traktuje toluenem w ciagu 1 — 4 dni w temperaturze 60 — 70°C, przy czym pigment przeksztalca sie w nadzwyczaj drobna postac krystaliczna kompleksów Robert¬ sona i wykazuje wartosc krycia stanowiaca okolo 70% tej wartosci, jaka posiadala miedzio¬ ftalocyjanina rozrobiona na paste z kwasem.Jezeli pozadane jest wytworzenie pigmentu, zawierajacego roztarty weglan wapniowy, jako srodek wypelniajacy, to nie jest potrzebne usu¬ wanie weglanu wapniowego przez traktowanie kwasem i tak rozcienczony (wypelniony) pig¬ ment mozna zawiesic w toluenie albo innej cie¬ czy powodujacej wzrost krysztalów otrzymujac miedzioftalocyjanine w takiej samej postaci kry¬ stalicznej, jfek opisano w powyzszych przykla¬ dach. Podobny rozcienczony pigment otrzymu¬ je sie przy uzyciu krzemionki zamiast weglanu wapnia.Przyklad IV. Jedna czesc miedziofta¬ loeyjaniny, rozrobionej na paste z kwasem, jak: podano w przykladzie I, wysuszonej i roztartej" miesza sie na sucho z 5 czesciami mialko roz¬ drobnionego dwuweglanu sodowego w mieszal¬ niku do ciasta, zaopatrzonym w lopatki w ksztal¬ cie litery sigma.Kiedy mieszanina bedzie jednorodna, doda¬ je sie w ciagu okolo 15 minut 2,14 czesci han¬ dlowego ksylenu. Podczas ugniatania plastycz¬ nej masy dodaje sie powoli jeszcze 3 czesci" dwuweglanu sodu w ciagu 30 — 60 minut. Do¬ datkowe wprowadzanie dwuweglanu sodu ma na celu utrzymanie masy w maksymalnej sztywnos¬ ci, to jest tuz ponizej punktu granulacji. Jezeli: mieszanina zaczyna granulowac dodaje sie tro¬ che ksylenu, aby przywrócic warunki maksy¬ malnej wyrabialnosci. Wyrabianie prowadzi sie- dalej w ciagu 4-ch godzin. Nastepnie mase- zwilzona ksylenem suszy sie (w razie potrzeby w prózni), rozprowadza w wodzie, saczy, prze¬ mywa az do usuniecia dwuweglanu sodu i osta¬ tecznie suszy na powietrzu. Otrzymuje sie mial¬ ko rozdrobniony malarsko mocny, krystaliczny- pigment ftalocyjaninowy, który nie zmienia swej1 trwalosci nawet podczas ogrzewania w ksylenie- w ciagu godziny w temperaturze wrzenia.Przyklad V. CynkoftalocyJanine rozro¬ biona na paste z kwasem, gotuje sie z toluenem w ciagu 2-ch godzin. Tworza sie paleczkowate* krysztaly nie posiadajace wlasciwosci pigmen¬ tu. Te krysztaly odsacza 'sie i suszy. 1 czesc tych krysztalów miele sie w mlynie kulowym w ciagu 24 godzin z 15 czesciami su¬ chego chlorku sodu. Nastepnie wprowadza sie 30 czesci wody i miesza sie w ciagu 2 godzin. Po- tym usuwa sie ladunek z mlyna kulowego przez zalanie dodatkowa iloscia wody, saczy, przemy¬ wa az do uwolnienia od soli i suszy w tempe¬ raturze 70°C. Roztarte krysztaly umieszcza sie* w toluenie, gotuje w ciagu godziny i pozostawia do ostygniecia w ciagu nocy. Otrzymuje sie pu¬ szyste bardzo jaskrawo blekitne pigmenty trwale na dzialanie rozpuszczalników organicz¬ nych.Przyklad VI. 10 czesci nikloftalocyja- niny rozrabia sie na paste z kwasem metoda; opisana w przykladzie I i gotuje z ksylenem pod chlodnica zwrotna w ciagu 4-ch godzin, przy czym nastjpuje powTolna krystalizacja.Krysztalki tworza cieniutkie igly. Wykrystali¬ zowany produkt odsacza sie i suszy. 5 czesci wykrystalizowanego materialu miele sie w mly-nie kulowym z 70-ma czesciami chlorku soda. tf stanie suchym w ciagu 24 godzin. Nastepnie dodaje sie wody w ilosci dostatecznej do wy¬ tworzenia pasty plynnej, a po tym dodatkowo miele sie jeszcze w ciagu 4 godzin w mlynie ku¬ lowym. Ladunek przepuszcza sie nastepnie przez sito, odsacza i przemywa az do uwolnienia od soli. Odsaczony placek pigmentowy odwadnia sie azeotropowo z toluenem i ostatecznie gotu¬ je z toluenem w ciagu 5 godzin.Ostatecznie wysuszony, bardzo mialko roz¬ drobniony pigment jest trwaly na dzialanie roz¬ puszczalnika i odpowiedni do wytwarzania jas¬ krawego, oliwkowo zielonego odcienia w atra¬ mentach, farbach, plastykach itd.Przyklad VII. ¦ Jedna czesc miedziofta- locyjaniny, wytworzonej sposobem, opisanym w patencie Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2,3818,787 i zlozonej zasadniczo z duzych krysz¬ talów o wymiarach 5 — 50 mikronów, miele sie na sucho w mlynie kulowym w ciagu 4 dni z 12 czesciami chlorku sodu. Nastepnie do mlyna kulowego dodaje sie 1%-wego roztworu kwasu izopropylonaftalenosulfonowego i miele sie dalej w ciagu 4 godzin az do otrzymania gladkiej pa¬ sty. Ladunek odsacza sie, przemywa az do uwol¬ nienia od soli, suszy i utrwala przez rozrobie¬ nie w toluenie I ogrzewanie w temperaturze 70°C w ciagu 5 dni. Pigment nastepnie odsacza sie, suszy w prózni, aby usunac toluen, i roz¬ ciera w mikro-rozdrabniaczu, stosujac grube si¬ to. Pigment ostateczny jest pulchny i nie kry¬ stalizuje dalej nawet podczas gotowania w ksy¬ lenie w ciagu godziny.Przyklad VIII. Jedna czesc krystalicz* nej miedzioftalocyjaniny, otrzymanej przez go¬ towanie z ksylenem produktu rozrobionego na paste z kwasem, odsacza sie, suszy i miele w mlynie kulowym w ciagu 24 godziny z 5 czescia¬ mi ziemi okrzemkowej. Nastepnie dodaje sie ksylenu w ilosci dostatecznej do wytworzenia pasty plynnej i miele dalej w mlynie kulowym w ciagu 4 godziny. Potym ladunek przedmu¬ chuje sie i usuwa nadmiar ksylenu przez de¬ stylacje. Dobierajac odpowiedni stopien odpa¬ rowania otrzymuje sie paste albo proszek utrwa¬ lonego pigmentu, którego mozna dodawac dó akieru albo farb juz bez dalszego rozciera¬ nia albo przy minimalnym rozcieraniu. Farby e i lakiery, przechowywane w ciagu kilku mie- stecy w temperaturze 25 — 30°Cf nie wykazu ja zmiany wartosci kryjacej ani zmiany odcie¬ nia.Przyklad IX. Jedna czesc miedziofta¬ locyjaniny rozrobionej na paste z kwasem i 5 czesci ziemi okrzemkowej rozrabia sie w mie¬ szalniku albo w mlynie w ciagu 4 — 8 godzin do konsystencji ciasta z dodatkiem ksylenu wzietego w ilosci dostatecznej do wytworzenia gestej pasty. Tej pasty mozna dodawac bezpo¬ srednio do farb lub innych wyrobów bez dalszej obróbki. Ilosc uzytego rozpuszczalnika w okre¬ sie rozcierania nalezy dostosowac tak, zeby osia¬ gnac maksymalna wyrabialnosc mieszaniny.Otrzymane farby i inne wyroby cechuje niez¬ mienna trwalosc wartosci kryjacej podczas prze¬ chowywania w ciagu szeregu miesiecy. PL