PL34339B1 - Sposób wytwarzania aromatycznych zwiazków rteciowych, zawierajacych rtec zwiazana z rdzeniem - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania chlorku fenylorteciowe- go podany przez Nesmejanoffa (B. 62,1015) po¬ lega na tym, ze roztwór chlorku benzenodwuazo- niowego, to znaczy zdwuazowanej aniliny, mie¬ sza sie z roztworem chlorku rteciowego w roz¬ cienczonym kwasie solnym, wskutek czego po¬ wstaje sól podwójna, która odsacza sie, wprowa¬ dza do acetonu, rozklada za pomoca dwóch gra- morównowazników miedzi, a powstajacy chlorek fenylorteciowy otrzymuje sie w postaci roztworu w acetonie. Wydajnosc wynosi 51% teoretycznej.Reakcja przebiega wedlug nastepujacego równa¬ nia, w którym R oznacza aryl: RNzCl IHgCh =RN2Cl . HgCh RN.C1 . HgCh + 2Cu = RHgCl + CmCh + N* W zwiazku z badaniami prowadzonymi nad ta ostatnia reakcja, stwierdzono, ze stanowi ona reakcje jonowa i moze byc przeprowadzona w srodowisku wodnym lub w obecnosci rozpuszczal¬ ników organicznych mieszajacych sie z woda w dowolnych stosunkach, przy czym do reakcji tej potrzebne sa na jedna gramoczasteczke podwój¬ nej soli jebnie dwa gramorównowazniki metalu; to znaczy 1 mol soli podwójnej wymaga albo dwóch gramatomów metalu jednowartosciowego albo tylko 1 gramatomu metalu dwuwartosciowe- go Me", którym moze byc cynk, cyna lub miedz w postaci proszku. Jednakze przy uzyciu cynku lub cyny wydajnosc procesu jest zbyt mala i wy¬ nosi zaledwie 10% teoretycznej podczas, gdy przy zastosowaniu brazu miedzianego osiaga sie wy¬ dajnosc do 86% teoretycznej. Reakcja rozkladu soli podwójnej przebiega wtedy wedlug nastepu¬ jacego równania: YRN2CI . HgCh + Me" = YRHgCl + MeCh-\-N, w którym Me oznacza metale Zn, Sn, Cu zas Y — atomy lub grupy H, CHs, CiHs, OH, OCH^, OCJIi, Cl, Br, J, F, NO2, COOH.Do reakcji wystarcza uzyc jednego gramato¬ mu miedzi poniewaz miedz w tych warunkachstaje sie dwuwartosciowa i przechodzi przy tym w rozpuszczalny chlorek miedziowy.Cdcha wynalazku jest, ze reakcje rozkladu soli podwójnej przeprowadza sie w srodowisku wodnym oraz przy wykorzystaniu tylko polowy wymaganej uprzednio ilosci miedzi. Sposób wy¬ twarzania chlorku fenylorteciowego wedlug wy¬ nalazku stanowi zatem znaczny postep w porów¬ naniu ze znanym sposobem. Sposób ten moze byc z powodzeniem zastosowany jako techniczny spo¬ sób produkcji. Zalety jego w porównaniu z do¬ tychczasowymi sposobami produkcji polegaja na jej uproszczeniu, na zaoszczedzeniu polowy ilosci miedzi potrzebnej poprzednio do reakcji, na wye¬ liminowaniu lub zaoszczedzeniu kosztownych or¬ ganicznych rozpuszczalników oraz na wydatnym powiekszeniu wydajnosci pozadanego produktu.Ponadto stwierdzono, ze do reakcji zamiast sproszkowanej miedzi mozna uzyc odpowiedniej ilosci chlorku miedziawego lub innego haloidku miedziawego, przy czym uzyskuje sie odpowiedni chlorek lub inny haloidek fenylorteciowy czystszy niz przy zastosowaniu sproszkowanej miedzi.Wreszcie stwierdzono, ze reakcja rozkladu podwójnej soli dwuazoniowej z chlorkiem rtecio- . wym moze byc przeprowadzona w obecnosci in¬ nego haloidku metalowego anizeli chlorku, np. bromku lub jodku alkalicznego, przy.czym jako, produkt koncowy reakcji powstaja przewaznie trudno rozpuszczalne haloidki arylorteciowe.Reakcja przebiega Avedlug nastepujacego równania: YRN2CI . HgCL -L- MeX + Cu = YRHgX - + CuCh f MeCl + iVa, w którym X oznacza brom lub jod a Me metale Na, K, Cu.Zwiazki uzyskane tym sposobem stosuje *ie jako trucizny do niszczenia grzybów i plesni oraz jako zaprawe do nasion. Preparaty otrzymywa¬ ne sposobem wedlug wynalazku wykazuja szcze¬ gólnie mala rozpuszczalnosc w wodzie, wskutek czego sa bardzo oszczedne w uzyciu i odznaczaja . sie dlugotrwala skutecznoscia.Przyklad I. W 20Ó 1 kwasu solnego o ge¬ stosci 1,17 rozpuszcza sie 136 kg chlorku rtecio¬ wego, po czym wprowadza sie stopniowo 46,5 kg aniliny. Mieszanine chlodzi sie przez dodanie 300 kg lodu i dwuazuje za pomoca 35,0 kg azo¬ tynu sodu w temperaturze wynoszacej najwyzej 5°C. Powstaly podwójny zwiazek chlorku benze- nodwuazoniowego- z chlorkiem rteciowym roz¬ klada sie za pomoca 31,8 kg bronzu miedzianego w temperaturze 5 — 10°C. Wydzielony surowy chlorek fenylorteciowy odsacza sie. Wydajnosc wynosi 135 kg, to znaczy 86,5% wydajnosci teo¬ retycznej. , ¦ ¦ Przyklad II. 46,5 kg aniliny wprowadza sie do mieszaniny 100 1 kwasu solnego o gestosci 1,17 z 300 kg lodu. Nastepnie dwuazuje sie w zwykly sposób za pomoca 35,0 kg azotynu godo¬ wego. Powstaly chlorek benzenodwuazoniowy wprowadza sie stopniowo do mieszaniny 136 kg chlorku rteciowego, 99,0 kg chlorku miedziawego, 100 1 kwasu solnego o gestosci 1,17 i 200 kg Jo¬ du. Temperatura reakcji winna wynosic najwy¬ zej 5°C. Mieszanine miesza-^ie w ciagu okolo 1 godziny, oddziela przez odsaczenie wydzielony chlorek fenylorteciowy i przemywa woda. Wy¬ dajnosc technicznie czystego produktu wynosi 120 kg, czyli 76,7% wydajnosci teoretycznej.Produkt posiada temperature topnienia 251°C.Przyklad III. 53,5 kg p-toluidyny wpro¬ wadza sie do 160 1 kwasu bromowodorowego o . gestosci 1,377 i 300 kg lodu, po Czym dwuazuje sie mieszanine za pomoca 35,0 kg azotynu sodu.Otrzymany bromek p-metylobenzenodwuazonio- wy wprowadza * sie stopniowo do mieszaniny 180 kg bromku rteciowego i 144 kg bromku mie¬ dziawego ze 100 1 kwasu bromowodorowego o ge¬ stosci 1,377 i 200 kg lodu. Temperatura reakcji moze wynosic najwyzej 10°C. Wydzielony bro¬ mek p-tolylorteciowy odsacza sie i przemywa wo¬ da. Wydajnosc technicznie czystego produktu o temperaturze topnienia 233 — 234°C wynosi 140 kg, to znaczy 70% wydajnosci teoretycznej.Przyklad IV. W mieszaninie 200 1 kwasu solnego o gestosci 1,17 i 600 1 acetonu rozpuszcza sie 136 kg chlorku rteciowego i dodaje 71,5 kg P -naftyloaminy. Mieszanine chlodzi sie lodem i dwuazuje za pomoca 36,0 kg azotynu sodu. Da¬ lej postepuje sie jak w przykladzie I. Wydajnosc surowego chlorku fS-naftylorteciowegoi vwynosi 111 kg, to znaczy 61,5% wydajnosci teoretycznej.Przyklad VI. 136 kg chlorku rteciowego i wadza sie do 110 1 kwasu solnego o gestosci 1,17 i dwuazuje w zwykly sposób za" pomoca 35,0 kg azotynu sodu. Otrzymany chlorek pf-nitrobenze- nodwuazoniowy wprowadza sie stopniowo do mie¬ szaniny 136 kg chlorku rteciowego i 99 kg chlor¬ ku miedziawego ze 100 1 kwasu solnego o gestosci 1,17 i 800 1 alkoholu etylowego w temperaturze nie przekraczajacej 5°C. Dalej postepuje sie jak w przykladzie II. Wydajnosc technicznie czyste¬ go chlorku p-nitrofenylorteciowego o temperatu¬ rze topnienia 263 — 264°C wynosi 77 kg, to zna¬ czy 43% wydajnosci teoretycznej.Przyklad VI. 136 kg. chlorku rteciowego i 69 kg krystalicznego bromku sodowego rozpusz¬ cza sie w 200,1 kwasu solnego o gestosci 1,17. Po tynTdodaje sie 46,5 kg aniliny i dwuazuje w znany sposób za pomoca 35,0 kg azotynu sodu. Otrzyma- — -2 —na sól podwójna rozklada sie za pomoca 31,7 kg bromku miedzianego w temperaturze nie prze¬ kraczajacej 5°C. Wydzielony surowy bromek fe- nylorteciowy zostaje odsaczony. Wydajnosc wy¬ nosi 150 kg, to znaczy 85% wydajnosci teoretycz¬ nej'. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania aromatycznych zwiaz¬ ków rteciowych zawierajacych rtec zwiazana z rdzeniem, przez Aiwazowanie aminy w mie¬ szaninie z chlorkiem rteciowym, znamienny tym, ze powstala podwójna sól dwuazoniowa rozklada sie w srodowisku wodnym przy po¬ mocy sproszkowanej miedzi w ilosci jednego gramatomu na jedna gramoczasteczke soli dwuazoniowej.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rozklad podwójnej soli dwuazoniowej przepro¬ wadza sie w obecnosci rozpuszczalnika orga¬ nicznego mieszajacego sie w dowolnym sto¬ sunkach z woda.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze rozklad podwójnej soli dwuazoniowej przepro¬ wadza sie stosujac do reakcji zamiast miedzi równowazna ilosc haloidku miedziawego.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie w obecnosci innego haloidku metalu anizeli chlorku, przy czym powstaje przewaznie slabiej rozpuszczalny ha- loidek arylorteciowy. Spolek pro chemickou a hutni vy r o b u, narodni podnik • Zastepca: inz. W. Zakrzewski rzecznik patentowy B.Z.G. — 150 zam. 1284 — 16.4-51— T-2-11379 4 1-52 PL