Pierwszenstwo: o maja 1942 r. dla zastrz. 1 i 2; 4 maja 1943 r. dla zastrz. 3 (Wiel¬ ka Brytania) Wynalazek dotyczy sposobu polepszenia pla¬ stycznosci utwardzalnych zywic aminoaldehydo- wych, np. otrzymywanych przez kondensacje al¬ dehydu mrówkowego z mocznikiem, tiomocznikiem lub z produktami polimeryzacji cyjanamidu (np. z melamina).Zywice te po calkowitym spolimeryzowaniu i zestaleniu sa zwykle bardzo twarde i kruche i przy tym bardzo odporne na dzialanie wody i czynników atmosferycznych. Przy wielu zastoso¬ waniach kruchosc i brak gietkosci stanowi wade i jest rzecza pozadana, aby te wade usunac bez uszczerbku dla odpornosci na dzialanie wody.Proponowano juz zastosowanie wielu zwiaz¬ ków jako materialów uplastyczniajacych te zywi¬ ce. W przypadku, gdy maja one byc zastosowa¬ ne do wyrobu lakierów, kondensacje przeprowa¬ dza sie zwykle w obecnosci rozpuszczalników or¬ ganicznych. Proponowano w tych przypadkach ja¬ ko materialy uplastyczniajace — substancje nie¬ rozpuszczalne w wodzie, takie jak olej rycynowy, kwas oleinowy, zywice naturalne, np. kopal, wy¬ soko wrzace estry, np. ftalan dwubutylu i fosfo¬ ran trójkrezylu, estry gliceryny z kwasami wie- lozasadowymi oraz zywice alkydowe. Do miesza¬ nin, nadajacych sie do wytlaczania i do wyrobu syntetycznych klejów zywicznych, przy przepro¬ wadzaniu kondensacji w roztworze wodnym, pro¬ ponowano stosowanie alkoholów dwuwodorotleno- wych i wielowodorotlenowych, np. glikolu, glicery¬ ny i sorbitu oraz innych substancji latwo roz¬ puszczalnych w wodzie. Wada tych materialów uplastyczniajacych rozpuszczalnych w wodzie jest ich slaba rozpuszczalnosc w rozpuszczalni¬ kach lakierowych oraz obnizanie w wytwarza¬ nych przy ich uzyciu zywicach odpornosci na dzia¬ lanie wody.Wedlug wynalazku plastycznosc zywic amino- aldehydowych zostaje polepszona, bez uprzed¬ nio wymienionych niedogodnosci, przez za¬ stosowanie jednoeterów alkoholów wielowodoro¬ tlenowych (mianowicie alkoholów, zawierajacychtrzy lub wiecej grup wodorotlenowych), przy czym te etery zawierajace grupe CH2OR, gdzie R oznacza rodnik arylowy, alkarylowy lub alkylo- wy, majacy 4iie mniej niz cztery atomy wegla.Przykladami sa etery jedno-n-butylowo-, jednofe- nylowo-, jednokrezylowo- i jednobenzylowoglice- rynowe.Materialów uplastyczniajacych mozna doda¬ wac do utworzonych juz zywic w dowolnym cza¬ sie przed ostatecznym utwardzeniem. Tak np. mozna je mieszac ze stezonym roztworem zywicy lub zemlec z wysuszona zywica przed ksztaltowa¬ niem, albo przy wyrobie proszków do formowania lub kleiw, zawierajacych srodki wypelniajace mozna materialy uplastyczniajace zmieszac ze stezonymi roztworami zywicy przed dodaniem srodka wypelniajacego albo tez srodki wypelnia¬ jace napawac srodkami uplastyczniajacymi i na- . stephie zmieszac z zywica. Materialy uplastycz¬ niajace nadaja sie do zastosowania zarówno do zywic, pochodzacych z kondensacyj w srodowiskach wodnych, jak i do zywic, otrzymywanych w roz¬ tworach, niewodnych przez kondensacje w roz¬ puszczalnikach alkoholowych. Zywice uplastycz¬ nione mozna stosowac nie tylko, jako tworzywo zasadnicze do otrzymywania proszków, nadaja¬ cych sie do formowania z dodatkiem lub bez do¬ datku skladników takich jak srodki wypelniaja¬ ce i barwniki, lecz takze do wyrobu walcowanych arkuszy, kleiw (z materialami wypelniajacymi lub bez nich do otrzymywania pgwlok, jak rów¬ niez do obróbki wlókienniczej. Mozna je tez od¬ lewac W formach i utwardzac przez dodanie srod¬ ków utwardzajacych lub przez podgrzanie, albo tez za pomoca jednego i drugiego sposobi;.Dodanie materialu uplastyczniajacego do u^ stalonego typu proszku do formowania sluzy do ttolepszenia plynnosci dzieki czemu przy odlewa¬ niu mozna stosowac znacznie nizsze cisnienia Roszek do formowania nawet zanadto wysuszo- tiy mozna uplastycznic, przy czym Otrzymuje sie 2 niegó ksztaltki mniej kurczace sie w tempera¬ turach podwyzszonych dzieki usunieciu t zywicy skladnika lotnego* Stosowanie materialów uplastyczniajacych da¬ je znaczna korzysc w kleiwach aminoformalde- hydowych, polegajaca na tym, ze polepszona pla¬ stycznosc utwardzonego kleju zapobiega- pekaniu grubych warstw kleju, co ulatwia stosowanie tych klejów w stolarstwie. W mieszaninach do powle¬ kania materialy uplastyczniajace polepszaja giet¬ kosc'! przywieranie powloki. Przy zastosowaniu nione czynia tkanine bardziej miekk$ w dotknie¬ ciu niz przy zastosowaniu Zywic nieuplastycz- 'nionych. ' — 2 Materialy uplastyczniajace moga byc doda¬ ne podczas kondensacji zywicy w srodowisku wodnym. Otrzymane wodne roztwory zywicznych produktów kondensacji przerabia sie nastepnie w zwykly sposób w celu uzyskania proszków do for¬ mowania, arkuszy walcowanych, kleiw lub mie¬ szanin do napawania materialów wlókienniczych, przy czym produkty te wykazuja lepsza plastycz¬ nosc, niz w przypadku dodania materialu upla¬ styczniajacego do utworzonej juz zywicy.W kazdym z powyzszych przypadków moga byc stosowane ilosci materialów uplastyczniaja¬ cych yr szerokich granicach, wahajace sie zalez¬ nie od stopnia zadanej plastycznosci, od rodza¬ ju zywicy, od rodzaju uzytego materialu upla¬ styczniajacego i od zastosowania zywicy.Nizej przytoczone przyklady objasniaja isto¬ te wynalazku, przy czym podane czesci oznacza¬ ja czesci wagowe., Przyklad I. Zwykly handlowy gatunek zywicy mocznikowej do formowania w proszku miele sie z 10°/o technicznego eteru jedriokrezy- lowoglicerynowego. Otrzymana mieszanina posia¬ da znacznie polepszona /plastycznosc, i plynnosc przy odlewaniu, a wlasciwosci fizyczne odlanych produktów nie ulegaja pogorszeniu.Przyklad II. Lepki roztwór zywicy mocz¬ nikowej odpowiedni do wylania do form, przy¬ gotowuje sie znanymi sposobami. Na przyklad roztwór 60 czesci mocznika w 162 czesciach obo-" jetnej formaliny zawierajacej 60 czesci CH2O gotuje sie pod chlodnica zwrotna, a nastepnie zakwasza 0,06 czesci kwasu mrówkowego. Gotu¬ je sie dalej dopóty az z próbki roztworu, pozo¬ stajacego przezroczystym po ochlodzeniu, straci sie po rozcienczeniu woda nierozpuszczalna zy¬ wica, po czym calosc zobojetnia sie i odparowuje w prózni uzyskujac 125 czesci lepkiej zywicy na^ dajacej Sie do odlewania. 50 czesci eteru jednofenylowoglicerynowego o znacznym stopniu czystosci miesza sie z^ 100 Czesciami tej zywicy i po dodaniu 1 czesci cytry¬ nianu amonu, rozpuszczonego w 4 czesciach wo* dy, mase wlewa sie do form i odstawia m* 1 ^ 2 dni H¥ celu zestalenia na zimno* Odlewy pódgrze-* wa sie nastepnie W temperaturach Wzrastaja^ eych stopniowo do 9Q°C az do zupelnego utwar¬ dzenia. Otrzymuje sie przezroczyste produkty bardzo odporne na dzialanie wilgoGi, wykazujace znacznie wieksza odporriosc na pekanie na sku¬ tek starzenia sie w porównaniu z podobnymi pro¬ duktami wykonanymi z zywicy nieuplastycznio- nej.Przyklad III. 100 czysci technicznego ete¬ ru jednok*ezyloW6gflic^ryfi6Wef§ 'miesza si$ m 1Ó0 ezesefaffii z#es^el«m«*gd foztwWH zywtefmocznikowej przygotowanego jak w przykladzie II. Bezposrednio przed uzyciem mase zakwasza sie 4 czesciami 20 ru kwasu fosforowego. Mieszanina, która zestala sie"i twardnieje powoli na zimno, lecz szybciej na goraco, przylega dobrze do metalu lub szkla i moze byc stosowana jako spoiwo lub jako gietka i odporna na dzialanie wilgoci powloka na przed¬ miotach drewnianych lub metalowych.Przyklad IV. 42 czesci drobno zmielonej melaminy podgrzewa sie szybko do temperatury 90°C, z 81 czesciami obojetnego 37o/0, aldehydu mrówkowego i, po calkowitym rozpuszczeniu, nie¬ zwlocznie dodaje sie 80 czesci eteru jednokrezy- lowoglicerynowego, po czym gotuje sie 5 — 10 minut. Otrzymany przezroczysty syrop wlewa sie do form i utwardza przez ogrzewanie.Przyklad V. Do 50 czesci roztworu zawie¬ rajacego 60o/0 butylowanej zywicy otrzymanej z melaminy i aldehydu mrówkowego, dodaje sie 60 czesci technicznego eteru jednokrezylowoglicery- nowego i 30 czesci rozpuszczalnika, skladajacego sie z mieszaniny alkoholu butylowego i ksylenu w stosunku 1:4. Otrzymany lakier mozna stosowac do metalu za pomoca zanurzania lub natryskiwa¬ nia i utwardzac przez ogrzewanie w temperaturze 100°C. Utwardzona powloka jest gietka, twarda i przywiera dobrze do metalu. PL