Wynalazek dotyczy sposobu wyrobu elektrycz¬ nych przewodów izolowanych do przesylania mo¬ cy lub do ogrzewania, posiadajacych jedna lub kilka zyl przewodzacych, odizolowanych od ze¬ wnetrznego plaszcza metalowego sproszkowana izolacja mineralna, np. magnezja. Proponowano, aby przy wyrobie takich przewodów wprowadzac material izolacyjny w postaci calkowicie odwo¬ dnionej i stloczonej do pólfabrykatu plaszcza, z którego wykonywa sie ostatecznie izolowany przewód przez obróbke metalurgiczna, np. przez wyciaganie lub walcowanie. W praktyce jednak nie jest korzystne stlaczanie materialu sprosz¬ kowanego calkowicie odwodnionego, poniewaz tarcie pomiedzy czesciami odwodnionego proszku i sciankami formy, w której zachodzi stlaczanie utrudnia zarówno samo stlaczanie, jak i wyjmo¬ wanie stloczonych bloków z formy bez pekniecia.Ponadto uzycie calkowicie odwodnionego mate¬ rialu sproszkowanego powoduje szybkie zniszcze¬ nie formy.Trudnosci te usuwa sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze sproszkowany material izolacyjny zwilza sie najpierw pewna iloscia wody lub in¬ nej cieczy przed stloczeniem w formie bloku, prze¬ znaczonego do wlozenia do pólfabrykatu plaszcza.Takie uprzednie zwilzenie moze byc dokony¬ wane przez dodanie dostatecznej ilosci cieczy do sproszkowanego materialu izolacyjnego dla u- tworzenia pasty, po czym po starannym zmiesza¬ niu poddaje sie regulowanej obróbce suszenia dla pozostawienia tylko wymaganej ilosci cie¬ czy w materiale, który ostatecznie miele sie lub kruszy dla otrzymania materialu sproszkowanego wilgotnego, nadajacego sie do stlaczania w for¬ mie. Forma jest wykonana tak, ze stloczony blok posiada wymiary zewnetrzne, pasujace do wne¬ trza rury, przeznaczonej na plaszcz przewodu elektrycznego, i jeden lub kilka otworów na zy¬ le lub zyly wewnetrzne tego przewodu. Oczy¬ wiscie wyrazenie „wilgotny" lub „zwilzanie" mo¬ ga nie oznaczac, ze proszek wilgotny zawiera ciecz swobodna, gdyz w rzeczywistosci material sproszkowany zazwyczaj jest suchy, lecz zawie-ra cala ilosc wody w postaci wody, zwiazanej fizycznie lub chemicznie. Ponadto nie zawsze jest * konieczne wedlug wynalazku poczatkowe doda¬ wanie wody lub innej cieczy do materialu, lecz* niekiedy moze okazac sie bardziej korzystne otrzymywanie ^materialu poczatkowo w postaci, zawierajacej nadmiar ilosci wody, i wtedy pier¬ wotna obróbka zwilzania sluzy do sprowadzenia materialu do stanu, w którym zawartosc wody jest wymagana. . Ciecza, uzyta do uprzedniego zwilzania, jest zazwyczaj woda.Usuwanie cieczy, zastosowanej do zwilzania mineralnego sproszkowanego materialu izolacyj¬ nego, uskutecznia sie najlepiej po stloczeniu przez ogrzewanie bloków w piecu w temperata- rze, dostatecznej dla wydalenia nie tylko wody lub innej cieczy uprzednio dodanej, lecz równiez wszelkich sladów cieczy (wody krystalizacyjnej lub wody albo innej cieczy w zawiesinie lub zwiazanej ,chemicznie z materialem). Odwodnio¬ ne bloki wprowadza sie z pieca do wnetrza rury, przeznaczonej na plaszcz przewodu, po czym ca¬ losc poddaje sie najlepiej wstepnej obróbce me¬ talurgicznej, za pomoca której boczne wymiary plaszcza zmniejsza sie dostatecznie dla sprowa¬ dzenia bloków do postaci jednorodnego materialu sproszkowanego. % W ten sposób calkowity proces wyrobu obej¬ muje najpierw zwilzanie sproszkowanego ma¬ terialu izolacyjnego pewna iloscia wody lub in¬ nej cieczy, stlaczanie zwilzonego materialu w, formie nadajac mu postac bloków, posiadajacych zewnetrzne wymiary, pasujace do pólfabrykatu plaszcza metalowego, i z otworem lub otworami dla jednej lub kilku zyl przewodzacych, ogrze¬ wanie tych bloków w piecu dla wydalenia wszel¬ kich sladów cieczy, wprowadzanie odwodnionych' stloczonych bloków do pólfabrykatu plaszcza, poddawanie calosci obróbce metalurgicznej dla ' przetworzenia bloku w jednorodny material sproszkowany i wreszcie poddawanie tak uksztal- " towanego przewodu wyciaganiu, walcowaniu albo innej mechanicznej obróbce wydluzania dla uzy¬ skania wymaganych wymiarów wykonczonego przewodu izolowanego.Do wyrobu przewodów elektrycznych sposo¬ bem wedlug wynalazku mozna stosowac rozmai¬ te mineralne materialy izolacyjne sproszkowa¬ ne, z których jednak najkorzystniejszym okaza¬ la sie magnezja.Stwierdzono, ze korzystnie jest stosowac ma- gft€z)e handlowa w postaci stosunkowo suchego ffroszku, który zawiera zazwyczaj ntala ilosc wodorotlenku magnezu przy calkowitej zawartos¬ ci wMy okolo 5o/0. W celu -ulatwienia staczania sproszkowanej magnezji pozadane jest zwieksze¬ nie zawartosci wody do okolo 25«/<» i w ten spo¬ sób utworzenie proszku wilgotnego, który stla- cza sie pod cisnieniem rzedu 4000 kg/cm2.Dla uskutecznienia wstepnej obróbki zwilza¬ nia dodaje sie najpierw pewna okreslona ilosc wody dla przetworzenia materialu sproszkowa-. nego na .ciasto, które ugniata sie starannie dla zapewnienia mu odpowiedniej spoistosci. W celu usuniecia nadmiaru wody, potrzebnej dla.utwo¬ rzenia ciasta, ciasto ugniecione wklada s*e do odpowiednich naczyn metalowych, w których poddaje sie je starannej regulowanej obróbce suszenia, przy czym metal tych naczyn jest te¬ go rodzaju, ze nie powstaja zadne niepozadane reakcje chemiczne. Suszenie reguluje sie tak, ze¬ by w materiale pozostala tylko pozadana zawar¬ tosc wody, lacznie z woda zwiazana z materia¬ lem chemicznie lub fizycznie. Spieczona zawar¬ tosc tych naczyn kruszy sie nastepnie i miele dla sprowadzenia materialu do postaci formo- walnego proszku.Zamiast uzycia magnezji handlowej jako ma¬ terialu wyjsciowego i dodawania wody, moze.by6 nieraz korzystne uzycie od poczatku wodorotlen¬ ku magnezu i przystapienie odrazu do regulo¬ wanej obróbki suszenia.Proszek formowany* wprowadza sie do form prasy np. hydraulicznej i poddaje sie .cisnieniu.Cisnienie powoduje zwiazanie materialu sprosz¬ kowanego w bloki, które moga byc latwo wyjmo- ' wane z formy dzieki pierwotnej obróbce zwilza¬ nia i posiadaja dokladnie polerowane powierzch¬ nie w miejscach, gdzie stykaja sie ze sciankami formy. Forma jest uksztaltowana tak, iz nada¬ je takie wymiary blokom, ze pasuja dokladnie do wnetrza rury metalowej, przeznaczonej na zewnetrzny plaszcz przewodu elektrycznego i za¬ wieraja równiez jeden elub kilka otwarów. Blo¬ ki, uzyte do wyrobu kabla jednozylowego, posia¬ daja mianowicie jeden otwór po srodku o wymia¬ rach, pasujacych do zewnetrznych wymiarów zy¬ ly przewodzacej przewodu, natomiast w przy¬ padku kabli wielozylowych otwory sa rozmiesz¬ czone wzgledem plaszcza zgodnie z pozadanym ostatecznym polozeniem zyl przewodu i posiada¬ ja ostateczne wymiary, pasujace do tych zyl.Bloki po wyjeciu z formy przy zachowaniu od¬ powiednich srodków ostroznosci pozwalaja na latwa manipulacje bez obawy pikniecia.Przed wprowadzeniem do plaszcza bloki stlo¬ czone poddaje sie obróbce, w czasie której wszel¬ kie slady cieczy, zawarte w materiale izolacjrj- . nym (bez wzgledu na to, czysto jest wóda c2y inna ciecz w zawiesinie lub w polaczeniu che- 2 —\ » micznym z materialem, czy tez woda krystaliza- cyjna), zostaja calkowicie usuniete. Osiaga sie to przez ogrzanie bloków w piecu do temperatury bialego zaru, tj. okolo 800» C, w przeciagu 3 godzin, co zazwyczaj do tego celu az nadto wy¬ starcza.Tymczasem plaszcz i zyle lub zyly przewo¬ dzace przygotowuje sie do przyjecia odwodnio¬ nych stloczonych bloków. Plaszcz przewodu ele¬ ktrycznego ma zazwyczaj postac rury miedzia¬ nej o takich wymiarach, zeby po obróbce wydlu¬ zenia rura uzyskala wymagane wymiary plasz¬ cza przewodu wykonczonego. W niektórych przy¬ padkach jednak na plaszcz mozna stosowac inne metale ciagliwe, np. aluminium lub stop alumi¬ niowy, zawierajacy ponad 98% aluminium, lub magnez. Zyla wewnetrzna lub zyly wewnetrzne sa zwykle wykonane z miedzi, któr|a moze byc zastapiona innym metalem ciagliwym, np. jed¬ nym z metali wymienionych wyzej. Nie jest rze* cza konieczna, zeby zarówno plaszcz jak i zyla byly z tego samego metalu, a nawet niekiedy moze byc np. pozadane wykonanie plaszcza z alu¬ minium a zyly wewnetrznej z miedzi.Gdy pólfabrykat ^plaszcza w postaci rury zo¬ stal przygotowany, a odwodnienie bloków zostaj lo wykonczone, bloki wtlacza sie z kolei na swo¬ je miejsce do rury, przeznaczonej na plaszcz przewodu.Nastepnie plaszcz ten poddaje sie obróbce mechanicznej w celu pokruszenia bloków na pro¬ szek wewnatrz plaszcza. Chociaz to moze byc osiagniete przez obijanie lub podobna obróbke, to jednak najlepiej jest stosowac wyciaganie lub walcowanie albo inna obróbke wydluzania, przy czym w tym celu wystarcza zazwyczaj jeden za¬ bieg.Przewód- elektryczny jest teraz gotowy do ostatecznej' mechanicznej obróbki 'wydluzania, która "uskutecznia sie w znany sposób, np. przez wyciaganie elub walcowanie w szeregu stopni z posrednim wyzarzaniem po kazdym stopniu dla otrzymania niezbednych ciagliwosci metali plasz¬ cza i zyl.Wykonczony przewód elektryczny posiada znaczne zalety w porównaniu z innymi typami znanych przewodów. Przede wszystkim izolacja jest jednorodna i równomierna na calej jego dlu¬ gosci i wykazuje wysoka opornosc, np. wieksza niz 12000 megomów na kilometr w przewodzie 0 wewnetrznej srednicy plaszcza 5 mm, zaopa¬ trzonego w pojedyncza zyle wewnetrzna o sredni¬ cy 1,6 mm. Ponadto izolacja posiada wielka prze7 wodnosc cieplna, przekraczajaca 0,015 wata na 1 cm2 i na jednostke spadku temperatury, tj. 1° C na 1 cm grubosci, i* jest tego rodzaju, ze utrzymuje zyle lub zyly w prawidlowych polo¬ zeniach wzgledem plaszcza,' nawet gdy przewód jest odksztalcony np. przez uderzenie mlotkiem lub zgiecie pod ostrym katem. Poza tym przewód posiada te wazna wlasciwosc, ze jest ogniotrwa¬ ly i niepalny i moze byc ogrzany do bardzo wy¬ sokich temperatur (w granicach punktów topli¬ wosci metalu plaszcza i zyl) bez obawy przerwa¬ nia i moze przewodzic bardzo silne prady bez obawy zapalenia sasiednich konstrukcji.Chociaz jest, pozadane stosowac magnezje ja-: ko izolacje w kablu, to jednak mozna równiez, stosowac inny mineralny proszek izolacyjny, przy czym wyrób odbywa sie w sposób zupelnie podobny do opisanego.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie równiez do wyrobu elementów grzejnych, zawierajacych stosunkowo cienki drut oporowy zamiast grubej zyly lub zyl przewodzacych. W tym przypadku aby zapobiec peknieciu drutu oporowego pólfa¬ brykat wykonywa sie od poczatku o wymiarach nieznacznie tylko rózniacych sie od pozadanych} wymiarów ostatecznych, tak iz wystarczy tylkc jeden lub bardzo malo stopni obróbki wydluza¬ nia. Z wyjatkiem uzycia cienkiego drutu oporo¬ wego proces wytwarzania ' elementu grzejnego w tym przypadku jest taki sam, jak i wyrób przewodu, lecz .niekiedy cala obróbka mechanicz? na moze polegac jedynie na obijaniu lub- walco¬ waniu, wystarczajacym do przetworzenia bloku na proszek. PL