Znany jest sposób wytwarzania aldolu' octo¬ wego droga traktowania aldehydu octowego czynnikami alkalicznymi, przy czym proces ten mozna prowadzic w sposób ciagly, lub tez nie¬ ciagly. Proces nieciagly posiada szereg powaz¬ nych wad, z których jedna z glównych stanowi niebezpieczenstwo polaczone z zastosowaniem duzych ilosci aldehydu octowego, którego tempe¬ ratura wrzenia jest niska. Niebezpieczenstwo to zwieksza sie jeszcze wskutek mozliwego rap¬ townego zwiekszenia sie szybkosci reakcji, która przebiega tym szybciej, im szybciej wzrasta tem¬ peratura. Proces ciagly, polegajacy na przepro¬ wadzaniu aldehydu octowego z dodatkiem czyn¬ nika kondensujacego przez szereg rur chlodzo¬ nych z zewnatrz, kryje w sobie niedogodnosci innego rodzaju. Wymaga on mianowicie uzycia wiekszej ilosci czynnika alkalicznego, a to w ce¬ lu wywolania aldolizacji w czasie krótkim. Oka¬ zuje sie tez rzecza konieczna uzycie cieczy chlodzacej o niskiej temperaturze. Zastosowanie procesu ciaglego nie daje równiez calkowitej gwarancji, ze uniknie sie naglego wzrostu tem¬ peratury w niektórych punktach obiegu, co po¬ ciaga za soba tworzenie sie wyzszych produktów kondensacji, a co za tym idzie, spadek wydaj¬ nosci.Przedmiotem*, niniejszego wynalazku jest spo¬ sób umozliwiajacy wytwarzanie aldolu w proce¬ sie ciaglym przy zachowaniu calkowitego bez¬ pieczenstwa, przy czym sposób ten umozliwia osiagniecie wiekszych wydajnosci. Ponizej opisa¬ no sposób wedlug wynalazku, podajac na zala¬ czonym rysunku schemat urzadzenia do przepro¬ wadzania tego sposobu.Aldehyd octowy przeznaczony do przeróbki i zawarty w kadzi .20 wprowadza sie w sposób ciagly wraz z doplywajacym z kadzi 21 czynni- *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazcami sa Henri Martin Guinot i Louis Alheri- tiere w Melle.kiem kondensujacym do zbiornika 1, zawieraja¬ cego mieszanine aldolu z aldehydem octowym.Zawartosc procentowa aldolu w tej mieszaninie dobrana jest w taki sposób, iz jest ona nieco mniejsza od zawartosci potrzebnej do zachowa¬ nia równowagi aldolu wzgledem aldehydu octo¬ wego w danej temperaturze. Regulujac odpo¬ wiednio ilosc alkalicznego czynnika, kondensuja- cego, wprowadzanego do mieszaniny, mozna u- niknac tworzenia sie wyzszych produktów kon¬ densacji.Jak wiadomo, aldolizacja jest reakcja egzo¬ termiczna. W celu utrzymania mieszaniny w po¬ zadanej temperaturze odciaga sie od spodu zbior: nika 1 w sposób ciagly rura 2 pewna ilosc cie¬ czy, która przepuszcza sie z duza szybkoscia za pomoca pompy 3 przez ehlodnice U, najkorzyst¬ niej plytkowa, przy czym jako czynnik chlodza¬ cy sluzy zimna woda plynaca z duza szybkoscia w przeciwpradzie.Ciecz zawierajaca aldol zostaje po ochlodze¬ niu odprowadzona w sposób ciagly z powrotem do zbiornika rura 5. Dzieki szybkiemu przeply¬ wowi dwóch cieczy w -przeciwpradzie osiaga sie doskonala wymiane ciepla w chlodnicy J+ o wy¬ dajnosci rzedu 5000 kalorji na godzine, przy nie¬ zbyt wielkiej róznicy temperatur, dzieki czemu mozna zastosowac przyrzady o stosunkowo ma¬ lych wymiarach do produkcji na duza skale.Jest rzecza korzystna zaopatrzyc zbiornik 1 w mieszadlo 6. W opisanych warunkach proces aldolizacji przebiega nadzwyczaj regularnie. Po¬ step reakcji mozna obserwowac droga kontroli gestosci mieszaniny.Dzieki duzej zawartosci aldolu w cieczy, w któ¬ rej reakcja sie odbywa, a mianowicie wahajacej sie na ogól w granicach 40 — 50%, nie istnieje mozliwosc naglego przyspieszenia reakcji, gdyz aldehyd octowy znajduje sie stale w ilosci gra¬ niczacej ze stanem równowagi w danej tempe¬ raturze.Z drugiej zas strony preznosc pary aldehy¬ du octowego ulega znacznemu zmniejszeniu tak, ze mieszanina nie zaczyna wrzec ponizej tempe¬ ratury 29 — 30< ,C. Dzieki temu mozna proces prowadzic, w temperaturze np. 27°C i bez trud¬ nosci dokonywac chlodzenia za pomoca zwyklej zimnej wody.Praca w temperaturze mozliwie wysokiej po¬ siada jeszcze i te dodatnia strone, ze wówczas wystarcza mniejsza ilosc czynnika kondensuja* cegó niz przy pracy w temperaturze nizszej; otrzymywany tez ostatecznie aldol zawiera mniejsza ilosc soli. Wedlug wynalazku mozna równiez pracowac z korzyscia pod lekkim nad¬ cisnieniem obojetnego gazu, a to w celu np. pro¬ wadzenia procesu aldolizacji w , temperaturze 35° C przy równoczesnym uniknieciu doprowa¬ dzenia cieczy do wrzenia, gdyz to ostatnie po¬ ciagneloby za soba koniecznosc zaopatrzenia aparatury w specjalne urzadzenia.Wskaznik procentowy przeksztalcenia alde¬ hydu wyjsciowego w aldol, mierzony gestoscia mieszaniny, powinien byc ustalany w zaleznosci od przyjetej temperatury, w której odbywa sie proces. Im ta ostatnia jest wyzsza, tym stopien przeksztalcenia powinien byc nizszy, gdyz w przeciwnym razie pojawiaja sie wyzsze produk¬ ty kondensacji, co znów pociaga za soba spadek wydajnosci. Pracujac w temperaturze 27° C na¬ lezy, dla danej szybkosci doprowadzania aldehy¬ du octowego, wyregulowac ilosc dodawanego w jednostce czasu czynnika kondensujacego w taki sposób, aby ilosc aldehydu octowego przetwarza¬ nego na aldol wynosila tylko 47% ^alej ilosci al¬ dehydu. W temperaturze wynoszacej 35° C ilosc przetworzona nie powinna przekraczac 40%.Stale zasilanie zbiornika 1 aldehydem pociaga za soba odplyw nadmiaru cieczy ze zbiornika ru¬ ra przelewowa 7. Ciecz ta, do której rura 8 do¬ prowadza sie pewien niewielki dodatek czynnika kondensujacego, zostaje nastepnie przepuszczo¬ na przez chlodnice 9 pracujaca w przeciwpra¬ dzie. W chlodnicy tej zostaje zakonczony proces przetwarzania aldehydu octowego na, aldol. Po¬ niewaz liczba kalorii, które nalezy odebrac w zwiazku z ta reakcja dodatkowa jest mala, ist¬ nieje mozliwosc silnego ochlodzenia cieczy, co stanowi okolicznosc korzystna, gdyz im tempe¬ ratura jest nizsza, tym wyzszy jest stopien przetworzenia i nie zachodzi obawa niepozada¬ nego pojawienia sie wyzszych produktów kon¬ densacji. W ten sposób mozna w temperaturze 15»C osiagnac stopien przetworzenia aldehydu w aldol wynoszacy 53%, w temperaturze zas OoC nawet 60% przy równoczesnym uniknieciu spadku wydajnosci, który nastapilby w razie pojawienia sie produktów wyzej skondensowa¬ nych lub tez zywicowych.Przy poslugiwaniu sie niektórymi czynnika¬ mi kondensujacymi jest rzecza wskazana doda¬ wanie pewnej ilosci wody (zbiornik 22) w celu rozcienczenia cieczy, w której odbywa sie reak¬ cja. Tak wiec przy uzyciu wodorotlenku sodu jako czynnika kondensujacego nalezy stosowac mieszanine zawierajaca 80% aldyhydu i 20o/0 wody. Obecnosc wody pozwala poza tym uniknac krystalizacji soli, w dalszym ciagu procesu zas ulatwia usuniecie aldehydu octowego nie prze¬ tworzonego.W celu otrzymania czystego aldolu nalezy jeszcze wydzielic aldehyd octowy z roztworu za- i•wierajacego aldol, po uprzednim jego zobojetnie¬ niu. Jest rzecza wiadoma, ze aldehyd octowy, mimo jego wielkiej lotnosci, jest trudno wydzie¬ lic z aldolu lub z wodnych roztworów aldolu i ze trzeba to zwykle przeprowadzac droga desty¬ lacji w prózni, a to w celu unikniecia rozkladu aldolu, który jest czuly na wzrost temperatury.Taka destylacja pociaga jednak za soba duza strate aldehydu octowego.Sposobem wedlug wynalazku wydziela sie al¬ dehyd octowy z mieszaniny surowej zawieraja¬ cej aldol i uprzednio zobojetnionej (po dodaniu TÓwniez, w razie potrzeby, wody, o ile konden¬ sacje przeprowadzono w srodowisku bezwod¬ nym), droga destylacji w obecnosci cieczy lotnej malo rozpuszczalnej w wodzie, np. benzenu^ Do¬ danie benzenu zapewnia mieszaninie wieksza latwosc osiagniecia temperatury wrzenia i sta¬ nowi korzystna przeszkode przeciwko wszelkie¬ mu niepozadanemu wzrostowi temperatury, a to dzieki tworzeniu sie^ mieszaniny azeotropowej wody z benzenem, której temperatura wrzenia wynosi 69,2° C. Aldehyd octowy destyluje równo¬ czesnie zmieszanina wody z benzenem, z której lat¬ wo wydziela sie przy rektyfikacji w zwyczajnej ko¬ lumnie, uchodzac u jej szczytu, przy czym mie¬ szanina wody z benzenem pozostaje w czesci osrodkowej kolumny. Benzen sluzy wiec do pew¬ nego stopnia jako czynnik „podtrzymujacy wrze¬ nie" i pozwalajacy na latwe wydzielenie alde¬ hydu octowego bez obawy rozkladu aldolu. Przy Itoncu opisanej operacji w zbiorniku destylacyj¬ nym pozostaje mieszanina benzenu, wody i al- na warstwe benzenu mozna zuzytkowac bezpos¬ rednio do nastepnych operacyj; dolna warstwa -zawiera aldol i wode. Aldol w tej postaci mozna na ogól wprost stosowac do róznych celów, zwlaszcza do przeróbki na aldehyd krotonowy lub na glikol butylenowy. Opisany proces roz¬ dzielania moze odbywac sie w sposób ciagly. Su- -rowa mieszanine zawierajaca aldol zobojetnia isie w zbiorniku 10, po czym wprowadza sie ja do kolumny destylacyjnej 11 zawierajacej ben¬ zen. U spodu kolumny odciaga sie rura 12 mie¬ szanine benzenu, wody i alkoholu, która to mie¬ szanine, po uprzednim ostudzeniu w chlodnicy 18, przepuszcza sie w sposób ciagly do rozdzie¬ lacza 1A,, sluzacego do dekantacji. Górna warst¬ we, obfitujaca w benzen, odprowadza sie w spo¬ sób ciagly przy pomocy pompy 15 rura 16 z pow¬ rotem do kolumny destylacyjnej na ten sam po¬ ziom, na. który zostaje doprowadzona ciecz zasi¬ lajaca, warstwe zas zawierajaca aldol rozwod¬ niony odciaga sie rura 17. U szczytu kolumny * Tura 18 odchodzi w sposób ciagly aldehyd octo- ^wy. Zamiast benzenu mozna równiez uzyc innej cieczy lotnej slabo rozpuszczalnej w wodzie i nie tworzacej zwiazków ani z aldehydem octowym, ani tez z aldolem; nie powinna ona równiez tworzyc mieszaniny azeotropowej z aldehydem octowym. Mozna wiec uzyc np. octanu etylu, ke¬ tonów, eterów it.d.Przyklad. Przeprowadzono proces stosu¬ jac nastepujace warunki: Pojemnosc zbiornika1 1200 1.Zawartosc aldolu w cieczy u spodu zbiornika 1 47%, Szybkosc zasilania cieczy aldehydem octowym 320 kg/godz Szybkosc zasilania cieczy woda 80 1/godz V Szybkosc zasilania cieczy wodorotlenkiem sodu 400 %/godz Ilosc dodatkowego wodorotlenku sodu wprowadzonego rura8 65 g/godz Temperatura w zbiorniku1 27° C Temperatura mieszaniny u wylotu chlodnicy9 15« C Temperatura wody chlodzacej w chlodnicach U i9 15° C Sklad mieszaniny odplywajacej z chlodnicy9 53% aldolu % i 47% aldehydu octowego Ilosc aldolu odplywajacego rura17 164,5 kg/godz Wydajnosc 97% Sposób wedlug wynalazku mozna równiez za¬ stosowac w calosci i bez zasadniczych zmian do wyzszych aldehydów tluszczowych, np. do alde¬ hydu maslowego. PL