Wiadomo, ze poczawszy od pewnej sredJnicy rur zwezanie ich otworów bez zastosowania odpowiedniego trzpienia jest rzecza trudna i mozliwa do wykonania je¬ dynie za pomoca maszyn dzialajacych na zasadzie mlotkowania rury wprawionej w ruch obrotowy dookola swej osi. Zabieg ten wykonuje sie po uprzednim zwezeniu otworu rury, przy czym w niektórych przypadkach jest wymagane stosowanie wiekszej liczby zabiegów, zwiazanych z ponownym ogrzewaniem rury. Ponadto sposób ten jest halasliwy i wzglednie po¬ wolny.Wynalazek niniejszy dotyczy nowego sposobu, pozwalajacego na znaczne zwe¬ zenie wydrazenia rury metalowej, który mozna stosowac kolejno do obydwóch konców rury.Sposób polega zasadniczo na forsowaniu konca wydrazonej rury w pierwszej ma¬ trycy stalej za pomoca ruchu prasy, zapo¬ czatkowujac czynnosc zwezania wydraza¬ nia, a nastepnie w drugiej matrycy obro¬ towej, odpowiadajacej ksztaltowi majace¬ go byc wykonanym wydrazenia i obraca¬ jacej sie dookola swej osi, znajdujacej sie na osi rury, która nie moze sie obracac dookola tej osi dziieki urzadzen/iu bloku¬ jacemu.W przeciwienstwie do znanego sposobu, bez wzgledu na wielkosc zwezania konca wydrazenia, przeprowadza sie go sposo¬ bem wedlug wynalazku w jednym zabiegu.Przebieg jego jest szybki, a czais zaglebia¬ nia siie rury w matryce wynosi zaledwie kilka sekund.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie kilka przykladów wykonywania sposo¬ bu wedlug wynalazku oraz potrzebne do tego urzadzenie, przy czym fig, 1 —-3 przedstawiaja przekroje pionowe urzadza¬ nia i obrabianej umieszczonej w n;m rury w róznych polozeniach jej wydrazeni?, fig. 4, 6 i 8 J— rózne postacie matryc obro¬ towej i stalej, fig. 5, 7 i 9 — rózne ksztalty wydrazen wykonywalnych za pomoca tych matryc wedlug fig. 4, 6 i 8, a fig. 10 — urzadzenie do wykonywania sposobu.Urzadzenie sklada sie zasadniczo z ra¬ my, mie przedstawionej na rysunku, o. ru¬ chu podwójnym wzdluz osi podluznej i tarczy poruszanej obrotowo dookola tej osi.Liczba 1 oznaczono glowice tloczna, mor gaca sie przesuwac wzdluz jej osi bez moznosci obracania sie dookola osi wsku¬ tek jej przesuwania w odpowiednich wy¬ stepach ramy.Glowica 1 zawiera przebijak, blokujacy koniec rury przeciwlegly temu, który ma byc poddawany wydrazaniu. Zgodnie z przykladem wedlug fig. 1 przebijak skla¬ da sie z trzech czesci, z lozyska 2, stozko¬ wej tulei wewnetrznej 3 i tulei zewnetrz¬ nej 4 ze stozkowym wydrazeniem.Lozysko 2 sluzy do umocowania rury.Tuleja 3 posiada na zewnatrz ksztalt stoz¬ kowy, a wewnatrz — cylindryczny, dopa¬ sowany do zewnetrznej powierzchni wy¬ drazonej rury. Jest ona podzielona na se¬ ktory plaszczyznami przechodzacymi przez os. Tuleja 4 stanowiaca oslone jest osa¬ dzona za pomoca gwintu na. czesci 1 i po¬ siada wewnatrz ksztalt stozkowy odpo-, wiednio do zewnetrzniego ksiztaltu tulei wewnetrznej 3. Przez nakrecenie tulei 4 na czesc 1 sektory tulei 3 zostaja zaklesz czone na obrabianej rurze uprzednio osa- dizonej na lozysku 2, umozliwiajac przez to przesuwanie rury w zaleznosci od ru¬ chu glowicy wzdluz jej osi. Liczba 5 ozna¬ czono tarcze wprawiana w ruch obrotowy dookola jej osi, osadzona na ramie; nie moze ona poruszac sie wzdluz urzadzenia.Matryca obrotowa 6 jest osadzona sztyw¬ no na tarczy 5 za pomoca klinów 7, ma¬ tryca 8 zas jest przymocowana do ramy.Urzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cy.Obrabiana rure 9 osadza sie w lozysku 2 glowicy, a matrycy 6 nadaje sie ruch obrotowy i ruch tloczacy jest skierowany na lewo. Koniec obrabianej rury przecho¬ dzi przez matryce stala 8, sluzaca do do¬ kladnego zcentrowania rury jia. osi, i wy¬ konywa pierwsze wygiecie stosunkowo^, bardzo nieznaczne. Rurze nadaje sie wów¬ czas ksztalt wedlug fig. 2. Przesuwanie ru¬ ry trwa dalej w kierunku na lawo, zanim koniec rury 9 nie zetknie sie z matryca obrotowa 6. Rura nie moze sie obracac z pcwodu zamocowania jej w glowicy i matrycy 8 prasy, powstaje wiec silne tar¬ cie miedzy scianka konca rury 9 i matry¬ ca obrotowa 6, a stad rozgrzanie metalu tej scianki, przez co staje sie on wystar¬ czajaco plaistyczny, aby prz^z ruch prasy nadac mu ksztalt matrycy obrotowej.W koncu tego. zabiegu rura 9 posiada ksztalt przedstawiony na fig. 3S Gdy zabieg jest skonczony, glowice pra¬ sy cofa sie ku tylowi, tj. na prawo, wów¬ czas zajmuje ona polozenie poczatkowe wedlug fig. 1. Podczas tego ruchu obra¬ biany koniec rury wydobywa sie z matryc 6 i 8 i rura moze byc zwolniona przez usu¬ niecie jej z glowicy.Jak to wyzej wyjasniono, ksztalty ma tryc stalej i obrotowej musza byc dosto¬ sowane do zadanego ksiztaltu zakonczenia obrabianej rury.Przez zaistosowanie odpowiedniej ma¬ trycy* mozna nadawac zakonczeniu rury zadany ksztalt, np. matryca stala 8 i obro¬ towa 6 na fig. 4 ksztaltuje zakonczenie rury z szyjka, przedstawione na fig. 5, ma-tryca zas stala 8 i obrotowa 6 na fig. 6 sluzy do nadawania ksztaltu zakonczeniu rury wedlug fig. 7, a matryca na fig. 8 — do uksztaltowania konca rury z szyjka ku wewnatrz, jak przedstawiono na fig. 9.Sposób wedlug wynalazku uksztaltowy- wania zakonczenia rury mozna stosowac kolejno na dwóch koncach rury i otrzymy¬ wac z jednej rury postac butli lub zbiorni¬ ka o dwóch szyjkach, jedynie przez zasto¬ sowanie odpowiednio uksztaltowanej glo¬ wicy, przystosowanej do zamocowania konca rury poddanego juz uprzednio u- ksztaltowaniu.Na fig. 10 przedstawiono urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku- Na podstawie 18 jest zamocowany cylin¬ der 19 prasy hydraulicznej o podwójnym dzialaniu, zaopatrzony w przewody 20 i 21 do doprowadzania cieczy z pompy. Koniec drazka 1 tloka jest prowadzony wodzidbm- 22 i posiada glowice.Z drugiej strony urzadzenia na podsta¬ wie 18 jest osadzona obrotowo matryca 6.Matryca obrotowa 6 jest napedzana silni¬ kiem elektrycznym 24, poruszajacym tar¬ cze obrotowa 5 za pomoca zmiennika szybkosci 26.* Tarcza 5 jest osadzona w lozysku kul¬ kowym w taki sposób; aby podczas jej obrotu nie byla ona pod*dzialaniem tlocz¬ nym przesuwana wzdluz podstawy. Dzwi¬ ga ona matryce obrotowa 6 zaklinowana na stronie czolowej. Zmiennik szybkosci 26 pozwala na regulowanie szybkosci obrotowej matrycy zaleznie od srednicy, grubosci scianek i rodzaju metalu obra¬ bianej rury.Naprzeciw zewnetrznej czolowej strony matrycy obrotowej 6 jest umieszczona w nieduzym odstepie matryca stala 8, przy¬ mocowana do podstawy urzadzenia. PL