Smarowanie lozysk tocznych za pomoca rozpylonej oliwy jest znane od niedawna.Ten sposób smarowania, przy którym sto¬ suje sie rozpylacze lub rozpylacz, posiada w porównaniu ze sposobami dawniejszymi, np. za pomoca zbiorniczków kroplowych lub innych, liczne zalety, np. zuzywa sie zasadniczo mniejsza ilosc oliwy do smaro¬ wania, poniewaz do lozysk mozna dopro¬ wadzic jej znacznie mniej bez niebezpiecz¬ nych przerw w zasilaniu lozysk. Mimo to traci sie jednak jeszcze duza ilosc smaru przy tym sposobie, na ogól oszczednym.Z ilosci bowiem smaru doprowadzonego do lozyska, która w ogólnosci nie przekracza 0,5 cm* na godzine, znaczna czesc po opuszczeniu miejsca smarowania plynie dalej poprzez uszczelnienia i uchodzi na zewnatrz. Zadaniem wynalazku jest wiec dalsze zmniejszenie zuzycia oliwy przy smarowaniu za pomoca rozpylaczy. Wyna¬ lazek polega przede wszystkim na tym, ze stosuje sie jedno lub kilka zwezen prze¬ switu przewodów miedzy rozpylaczem, a miejscem lub miejscami smarowania.W ten sposób rozpylona oliwe wprowa¬ dza sie w stan ciekly i, praktycznie bio¬ rac, uzyskuje sie, ze cala ilosc oliwy, do¬ prowadzona w stanie ,rozpylenia, zostaje zuzyta do smarowania w postaci cieklego *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalezcami sa: K. E. A. Góthberg i S. Sandahl. 1 —strumienia bez strat, które powstaja, gdy smarowanie uskutecznia sie rozpylona oli¬ wa. Rozpylanie oliwy zostaje wykorzysta¬ ne tylko w tym celu, by doprowadzic male ' ilosci smaru w sposób latwy do róznych miejsc smarowania oraz by rozdzielic smar na temiejsca. v Na zalaczonym rysunku uwidoczniono przyklad wykonania przedmiotu wynalaz¬ ku, przy czym fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie urzadzenie do centralnego smaro- . wania. Fig. 2 i 3 przedstawiaja rózne po¬ staci wykonania wstawek o zwezonym przeswicie. Fig. 4 przedstawia taka wstaw¬ ke, zaopatrzona we wziernik, fig. 5 —. wstawke zaopatrzona w filtr, fig. 6 — wstawke z dysza wtryskowa, a fig. 7 — wstawke ze zbiorniczkiem kroplowym.Na fig. 1 liczba 1 oznaczono rozpylacz oliwy znanej budowy, do którego doprowa¬ dza sie przewodem 2 powietrze, sprezone w odpowiedniej sprezarce. Rozpylona przez rozpylacz 1 oliwa plynie przez prze¬ wód centralny 3, z którego pojedyncze odgalezienia prowadza do pewnej liczby miejsc smarowania. Odgalezienie 4 prowa¬ dzi np. do oslony 5, w której umieszczone jest lozysko toczne podlegajace smarowa¬ niu. Przed oslona lozyska umieszczona jest w przewodzie wstawka 6 o zwezonym przeswicie. W odgalezieniu 7 znajduje sie oprócz wstawki 6 równiez dysza wtrysko¬ wa 28. W odgalezieniu 8 znajduje sie nie tylko wstawka o zwezonym przeswicie, lecz równiez zbiorniczek kroplowy* W od¬ galezieniu 9 umieszczone sa te same czesci, co w odgalezieniu 8, lecz wstawka posiada wziernik. Przed wstawka 6 w odgalezieniu 10 umieszczony jest filtr 20. Wstawka 6 w odgalezieniu 11 jest zaopatrzona we wziernik 17. Wszystkie wymienione czesci sa w dalszym ciagu blizej op;sane. Po¬ szczególne odgalezienia posiadaja najle¬ piej wewnetrzna srednicce 6 mm lub tez — jezeli chodzi o wieksze ilosci smaru — cokolwiek wieksza. Wewnetrzna srednica przewodu centralnego musi wynosic 12 mm lub wiecej.Wstawka 6, której budowa wskazana jest na fig. 2, posiada dwie czesci 12 zao¬ patrzone w* gwint, które mozna laczyc z przewodem. Wstawka zaopatrzona jest w kanalik 13 wywiercony poosiowo, który w stosunku do srednicy wewnetrznaj prze¬ wodu jest waski. Srednica tego kanalika waha sie w zaleznosci od ilosci smaru, do¬ starczanego do poszczególnych miejsc sma¬ rowania, miedzy 0,7 mm a 2,8 mm, po¬ siada jednak przewaznie srednice 1 mm.Kanalik 13 konczy sie w poprzecznym szer¬ szym kanale 14. Strzalka umieszczona na wstawce wskazuje kierunek przeplywu, przy którym dzialanie jej jest najbardziej skuteczne. Okazalo sie, ze przy przeply¬ wie rozpylonej oliwy przez wstawke w kie¬ runku wskazanym ^strzalka az do 9S(/( * czastek oliwy, znajdujacych sie w rozpyle¬ niu, moze przejsc w stan ciekly. W ten spo¬ sób, praktycznie calkowita ilosc oliwy, znajdujaca sie w rozpyleniu, zostaje dopro¬ wadzona do lozysk smarowanych. Wstaw¬ ke o zwezonym przeswicie umieszcza sie. najlepiej, w odgalezieniach pojedynczych, prowadzacych od przewodu centralnego do lozyska. Za pomoca wymienionych wstawek mozna rozdzielic ilosc smaru, wychodzaca z rozpylacza, wedlug potrzeby poszczegól¬ nych lozysk. Oclbywa sie to w ten sposób, ze dla kazdego lozyska dobiera sie wstaw¬ ke z odpowiednia srednica wewnetrzna.Jezeli sie okaze, ze [akies lozysko wymaga wiekszej ilosci oliwy lub tez ze wystarczy jej ilosc mniejsza, mozna wstawke latwo wymienic.Na fig. 3 przedstawiono postac wykona¬ nia wstawki nie rózniacej sie zasadniczo od postaci jej wedlug fig. .2. Wstawka ta jest jednak szczególnie 'odpowiednia, o ile nie przeprowadza sie oliwy przez rury, lecz przez kanaly w sciance oslony lozyska.Wstawka jest zaopatrzona w dwa podluz- — 2 —ne kanaliki 13, laczace sie kazdy z kanalem poprzecznym 14.Wstawka o zwezonym przeswicie, przed¬ stawiona na fig. 4, jest zaopatrzona we wziernik. Szkielko wziernika umieszczone jest w oslonie, skladajacej sie z dwóch czesci 16 i 17, polaczonych ze* soba na gwint. Szkielko cylindryczne 15 uszczelnio¬ ne jest uszczelkami 18. Przeplyw odbywa sie w kierunku strzalki, a oliwa wraz z po¬ wietrzem plyna w dalszym ciagu przez ka¬ nal 38. O ile szybkosc przeplywu jest do¬ statecznie duza, mozna obserwowac we wzierniku, jak' oliwa, skroplona w wstawce, pod wplywem powietrza równoczesnie prze¬ plywajacego cieknie, przy czym mozna stwierdzic, czy kanalik nie jest zapchany.Wedlug fig. 5 wstawka 6 jest wkrecona w kadlub 19 filtru i utrzymuje oslone 20 filtru w lacznosci z kadlubem. We wspom¬ nianym kadlubie 19 wykonany jest kanal osiowy 21, laczacy sie z dwoma poprzecz¬ nymi krzyzujacymi sie kanalami 22. Kana¬ ly te prowadza do przestrzeni pierscienio¬ wej 23 miedzy oslona 20 a kadlubem 19.Oprócz tego w kadlubie wytoczone jest wglebienie 24, z którego prowadza dwa krzyzujace sie kanaly poprzeczne 25, la¬ czace sie z kanalem poosiowym 13 wstawki 6 za pomoca wydrazenia 26 w kadlubie 19.Dookola wglebienia 24 umocowany jest filtr 27, odgradzajacy to wglebienie 24 od przestrzeni 23. Rozpylona oliwa przeplywa x przez kanal 21 i kanaly poprzeczne 22 do przestrzeni 23. Nastepnie przeplywa ona jjrzez filtr 27, gdzie podlega czyszczeniu, dostaje sie do wglebienia 24 i plynie dalej kanalami poprzecznymi 25 i wydrazeniem 26 do kanalów 14 i 13 wstawki, gdzie od¬ bywa sie zageszczenie. W ten sposób prze¬ ciwdziala sie zapychaniu stosunkowo wa¬ skiego kanalika 13 stalymi czastkami znaj¬ dujacymi sie ewentualnie w rozpylonej oli¬ wie. Zasadniczo przewody rurowe musza byc wolne od wszelkich zanieczyszczen, tak iz zastosowanie filtrów jest uzasadnione tylko w specjalnie waznych przypadkach.Fig. 6 przedstawia wstawke 6 polaczona za pomoca krócca 29 z dysza wtryskowa 28. Nasada 28 posiada dwie czesci nagwin¬ towane 30 oraz czesc cylindryczna 31. Jest ona zaopatrzona w przewiercony kanal po¬ osiowy 32. Koniec czesci cylindrycznej 31, czyli koniec nasady, jest obustronnie sciety skosnie w postaci dluta, dzieki czemu po¬ wstaja dwa ostre czubki 33. Na jednej czesci nagwintowanej 30 umocowana jest tulejka 34 chroniaca wspomniane ostre czubki. Przekrój poprzeczny kanalu dyszy wtryskowej winien byc normalnie o 50 — 100% wiekszy, niz przekrój kanalu wstaw¬ ki. Oliwa skroplona we stawce gromadzi sie na ostrych czubkach 33 i zostaje dalej przenoszona strumieniem powietrza w po¬ staci skroplenia i natryskiwana na. miej¬ sce smarowane. Taka dysza wtryskowa na¬ daje sie do smarowania swobodnych po¬ wierzchni róznego rodzaju, np. blach, na¬ rzedzi tloczacych, kól zebatych i lancuchów napedowych. W niektórych przypadkach, np. gdy chodzi o smarowanie lozysk umie¬ szczonych w oslonach, mozna dysze wtry¬ skowa wkrecic bezposrednio w otwór wy¬ wiercony lub' wyciety w sciance oslony lo¬ zyskowej, przy czym otwór ten nalezy tak umiescic, aby koniec dyszy byl skierowany ku czesciom tocznym lozyska.O ile chodzi o smarowanie powierzchni slizgowych, jak np, suwaków itd., najod¬ powiedniejsze jest urzadzenie doprowadza¬ jace krople oliwy bez dodatku powietrza.Na fig. 7 uwidoczniono takie urzadzenie.Zawiera ono wstawke o zwezonym prze¬ swicie, zaopatrzona w smarownice kroplo¬ wa. Smarownica ta ma postac zbiorniczka cylindrycznego 35, posiadajacego w dnie otwór odplywowy 36. W górnej czesci zbiorniczek ten posiada pewna ilosc otwo¬ rów 37 oraz nakrecona przykrywe 38, któ¬ rej kolnierz jest przedluzony w celu oslony otworów 37. Czasteczki oliwy znajdujace \sie w stanie rozpylenia lacza sie ze soba przy przeplywie przez zwezony kanal wstawki 6, tworzac skroplona oliwe wy¬ ciekajaca przez otwór 36 w dnie zbiornicz¬ ka 35. Powietrze odplywa otworami górny¬ mi 37. W ten sposób urzadzenie to dziala jak smarownica kroplowa, Ilosc oliwy moz¬ na regulowac za pomoca doboru wstaw¬ ki z odpowiednim kanalem. Oprócz tego istnieje mozliwosc odkrecenia pokrywy i dolania do srodka kilka kropel czystej oliwy, np. przy uruchomieniu nowej ma¬ szyny.Smarownice kroplowa wedlug fig. 7 mozna uzupelnic wziernikiem wedlug fig. 4, dzieki czemu mozna smarowanie wygodnie kontrolowac przez wziernik.Chcac skontrolowac, czy wszystkie miej¬ sca smarowania zostaly zaopatrzone w smar, zwlaszcza w przypadkach, w któ¬ rych nie ma zadnych wzierników, mozna umiescic zawór (np. 40 na fig. 1) lub na¬ rzad podobny w odpowiednim miejscu przewodu centralnego. Przez zawór ten mozna polaczyc przewód z atmosfera.W ten sposób powstaje obnizenie cisnienia w przewodzie centralnym i we wszystkich odgalezieniach poszczególnych, przy czym rozpyla sie nadal oliwe w dotychczasowych lub nawet ewentualnie w zwiekszonych roz- „miarachi W ten sposób mozna zmniejszyc szyb¬ kosc przeplywu przez zwezony kanal wstawki tak znacznie, iz tylko bardzo mala czesc oliwy przeplywajacej przez wstawi ke skrapla sie do stanu cieklego lub tez nie skrapla sie wcale. Rozpylona oliwa dopro¬ wadzana do poszczególnych miejsc smaro¬ wania, przenika przez uszczelnienia lub przez odplywy przewodów i wystepuje w postaci bialego, widocznego oparu.Oczywiscie, mozna stosowac równiez in¬ ne zespolenia czesci poprzednio opisanych, nie wykraczajac poza granice wynalazku.Wstawki moga byc wyposazone w dowolna ilosc podluznych kanalików. Mozna rów¬ niez stosowac zamiast wstawki tylko jeden filtr o wiekszej liczbie waskich kanalików. PL