Znana okolicznosc, ze wkladki uzbro¬ jeniowe dla komstrukcyj zelazobetono- wych, posiadajace rózne srednice, wykazu¬ ja w przebiegu walcowania granice roz¬ ciagania róznej wysokosci, uniemozliwia calkowicie ekonomiczne wykorzystanie tych wkladek, poniewaz dopuszczalne na¬ prezenie dla wszystkich przekrojów zo¬ staje wyprowadzone jednakowo na pod¬ stawie najnizszej wartosci granicy rozcia¬ gania, a wiec tej, jaka posiadaja prety o wielkiej srednicy. To powoduje przy sto¬ sowaniu wkladek uzbrojeniowych o malej srednicy straty na materiale ze wzgledu na niepotrzebnie wielki stopien bezpie¬ czenstwa budowy.Podczas gdy np. okragly pret ze stali St 37 (wedlug norm niemieckich) przy srednicy 5 mm posiada granice rozciaga¬ nia 3000 kg/cm2 a nawet wiecej, to grani¬ ca ta przy srednicy 20—30 mm spada nie¬ mal az do 2000 kg/cm2. Ze wzgledu na tak wielkie wahania granicy rozciagania wy¬ trzymalosc haików wkladek przyjmuje sie tylko 55% najnizszej wartosci wytrzyma¬ losci, co przy wartosci 3700 kg/om2 czyni zaledwie 2035 kg/cm2. Poniewaz w ogól¬ nych zasadach i w praktycznym stosowa¬ niu nie uwzglednia sie dotychczas rózni¬ cy miedzy wkladkami uzbrojeniowymi d wielkiej, sredniej i malej srednicy — i róznic takich w istocie nie mozna by czynic, to wykorzystanie stalowego uzbro¬ jenia mozliwe jest tylko przy stosunkowo niewielkim naprezeniu, okreslonym przez granice rozciagania wkladek o wiekszej srednicy.Na tym izalozeniu oparte sa równiez przepisy budowlane, ze przecietna granica rozciagania znajduje sie przy 2400 kg/cm2, z którego to zalozenia wyprowadzone jest dopuszczalne naprezenie 1200 kg/cm2 ja¬ ko polowy powyzszej wartosci granicy.Jak widac, wada ta, mianowicie szeroka rozpietosc granic rozciagania róznych przekrojów tego isamego rodzaju zwykle¬ go materialu uzbrojeniowego, bedaca bez¬ posrednim nastepstwem procesu walcowa¬ nia, posiada z punktu widzenia gospodar¬ czego bardzo ujemne skutki.Znane jest poza tym, ze skrecenie okraglego preta stalowego powoduje tym wieksze podniesienie granicy rozciagania, im mniejszy jest skok jednego calkowite¬ go skrecenia.W ostatnim czasie przeprowadzone doswiadczenia wykazaly, ze np. granica rozciagania okraglego preta stalowego o srednicy 16 mm ze stali St 37.11 (we¬ dlug norm niemieckich), która w nieskre- conym stanie preta wynosila jako' srednia z czterech prób 3000 kg/cm2, przez piecio¬ krotne skrecanie, a wiec przy isikoku rów¬ nym pieciokrotnej srednicy preta podnio¬ sla sie do 5550 kg/cm2, to znaczy o 85%— przy 12-krotnym skreceniu zwiekszenie to wynosilo 43%, przy 16-krotnym — 30%.Granica rozciagania preta stalowego o srednicy 7 mm ze^stali St 37.11 (wedlug norm niemieckich) wynosila przy nieskre- conym precie stalowym 3330 kg/om2 i podniosla isie przez 11-krotne skrecenie do 4600 kg/cm2 — to znaczy o 38%.Ta znana wlasciwosc podnoszenia sie granicy rozciagania pretów stalowych o róznych srednicach przez skrecanie ich na zimno nie zostala jednak dotychczas wyzyskana.Wynalazek niniejszy polega na tym, ze stopien czyli skok skrecenia wkladki uzbrojeniowej, w cclu osiagniecia dla wszystkich przekrojów pretów tego samego gatunku stali o ustalonej z góry jednako¬ wej granicy rozciagania, okresla sie w za¬ leznosci od srednicy wkladki uzbrojenio¬ wej, przez co otrzymuje sie calkowite wy¬ równanie róznych wysokosci granic roz¬ ciagania poszczególnych pretów o róznych przekrojach. Skok stosowany w kazdym poszczególnym przypadku pozostaje przy tym w odwrotnym stosunku do srednicy skrecanego preta. W tym celu prety o mniejszej srednicy skreca sie w mniej^ szym stopniu, niz prety o wiekszej sred¬ nicy, by w obu przypadkach dojsc do tej samej wysokosci granicy rozciagania. Skok skrecenia pozostaje przy tym z reguly w granicach od 14 do 4-krotnej srednicy preta.Doswiadczenia wykazaly równiez, ze przy tym z góry oznaczonym stopniu skre¬ cenia nastepuje calkowite wyrównanie granic rozciagania takze w jednym i tym samym precie zelaznym. Mianowicie pret o grulbosci 15—20 mm, wytworzony w zwy¬ klym procesie walcowania, wykazuje w swych poszczególnych czesciach rózne granice rozciagania, które znikaja przy skrecaniu.Otrzymuje sie w ten sposób jednorod¬ ne pod wzgledem wytrzymalosci we wszy¬ stkich czesciach wkladki uzbrojeniowe, które mimo róznych srednic posiadaja je¬ dnakowe granice rozciagania i wskutek te¬ go moga byc równomiernie wykorzystane przy budowie, co oznacza nowa technicz¬ na i gospodarcza korzysc.Po skreceniu wyglad zewnetrzny pre¬ ta stalowego pozostaje calkowicie nie¬ zmieniony. Nawalcowane zebra, po skre¬ ceniu preta, przybieraja ksztalt srubowy i w pierwszym rzedzie maja na celu zwiek¬ szenie przyczepnosci.Dostosowanie stopnia skrecenia wikla- dek uzbrojeniowych do ich srednicy powo¬ duje jednoczesnie zwiekszenie przyczep¬ nosci odpowiednio do wiekSzych dopusz- - 2 —czalnych naprezen skrecanych pretów.Posiada to duze znaczenie, poniewaz przy¬ czepnosc gladkich okraglych pretów sta¬ lowych, zwlaszcza o wiekszych sredni¬ cach, okazuje sie czesto niedostateczna.Przyczepnosc ta jest jeszcze bardziej nie¬ wystarczajaca przy skrecanych pretach stalowych o stosunkowo malej srednicy.Zwiekszenie przyczepnosci wkladek uzbrojeniowych starano sie od dawna osia¬ gnac przez nadanie im szczególnego ksztal¬ tu, np. za pomoca haków koncowych, pod¬ wyzszenia w ksztalcie wezlów, zeber po¬ dluznych i poprzecznych lub podobnych wystepów, bez podania jednak ogólnej za¬ sady, jako podstawy ich rozmieszczenia.Wynalazek niniejszy rozwiazuje to za¬ gadnienie przez uwzglednienie wielkosci wplywu, jaki wywieraja zebra srubowo skrecanych pretów na zwiekszenie przy¬ czepnosci. Daje sie to osiagnac rachunko¬ wo przez okreslenie wysokosci wyskoku tych zeber. Aby zwiekszyc przyczepnosc wkladki w betonie wyskok zeber musi byc tym wiekszy, im wieksza jesl srednica wkladki uzbrojeniowej, przy czym zwiek¬ szenie to jest w stalym stosunku do sred¬ nicy Wkladki (1/5 do 1/20 srednicy). Przy obliczeniach nalezy uwzgledniac, ze skok linii srubowych skrecanego preta wplywa na wielkosc przyczepnosci, poniewaz wraz ze zmniejiszeniem sie skoku wzrasta dlu¬ gosc linii srubowej, a zatem takze przy¬ czepnosc. Wobec powyzszego dla otrzy¬ mania okreslonej przyczepnosci mniejszy stopien skrecenia stalowych pretów wy¬ maga w ogólnosci wiekszego wyskoku ze¬ ber niz silniejsze skrecenie. Stopien skre¬ cenia i wyskok zeber moga byc okreslone i pozostaja ze soba w odwrotnym stosunku.Doswiadczalnie ustalono, ze przy 10- krotnym skreceniu preta stalowego ze sta¬ li St 37.11 (wedlug norm niemieckich) o srednicy 14 mm, zaopatrzonego w zebra srubowe o wyskoku*0,85 mm (1/16 czesc srednicy) osiagnieto srednia przyczepnosc 80 kg/cm2, przy czym wytrzymalosc kost¬ ki zastosowanego betonu wynosila 30 kg/cm2. Przy betonie o wytrzymalosci 150 kg/cm2 przyczepnosc ta wynosila okraglo 56 kg/cm2. Przyczepnosc zwykle¬ go okraglego preta stalowego wynosila w pierwszym przypadku okraglo 24 kg/cm2, — w drugim przypadku 21 kg/cm2.Nastapilo zatem 2x/2—3-krotne zwiek¬ szenie przyczepnosci przez zastosowanie zeber o wyskoku niecalego 1 mm przy skoku skrecenia równym 10-krotnej sred¬ nicy preta.Przez uksztaltowanie pretów stalowych wedlug wynalazku wytwarza sie wkladke uzbrojeniowa dla konstrukcyj zelazobeto- nowych o z góry okreslonej, jednakowej dla wszystkich przekrojów pretów tego samego gatunku stali granicy rozciagania, a o zwiekszonej przyczepnosci, potrzeb¬ nej dla poszczególnych czesci konstrukcji.W ten sposób uzyskuje sie calkowite i równomierne wykorzystanie osiagnietych wlasciwosci materialu uzbrojeniowego, a poza tym osiaga sie jednakowy stopien pewnosci wszystkich czesci budowy, co dotychczas nie bylo mozliwe, a co stano¬ wi znaczna korzysc techniczna. PL