Wydano 24 H«topad» 1943 URZAD PATENTOWY w WARSCHAU OPIS PATENTOWY Nr 32196 KI. 29 b, 3/02 Firma Hermann Schubert, Zittau Sposób wytwarzania nici, blon i podobnych wyrobów przez stracanie roztworów wiskozy Zgloszono 8 sierpnia 1941 rdzielono » wrzesnia 1M.3 Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania nici i blon z celulozy rege¬ nerowanej, zwlaszcza z wiskozy, które posiadaja szczególnie korzystne wlasciwo¬ sci, np. wrazenie w dotyku, podobne do wlasciwosci welny, i dobry wyglad bez zbytniego polysku. W niciach sztucznych uwaza sie za wade zarówno zbyt wielki polysk, jak i gladkosc wlókien, tak iz wlókna poddaje sie kedzierzawieniu przez obróbke mechaniczna.Wskutek takiej obróbki nie zwieksza sie jednak wydajnosc nici, a w pewnych okolicznosciach nawet sie zmniejsza. Ró¬ wniez utrwalanie mechaniczne spowodo¬ wanego ^kedzierzawienia przez wcielanie zywic sztucznych lub skladników, tworza¬ cych zywice sztuczna, i nastepujaca po kedzierzawieniu obróbke cieplna w celu utworzenia lub utwardzenia zywic sztucz¬ nych nie prowadzi do celu, gdyz przy ta¬ kim sposobie do celulozy z koniecznosci zostaja wcielone substancje, które calko¬ wicie róznia sie swa elastycznoscia od celulozy.Wedlug wynalazku nici lub blony z ce¬ lulozy regenerowanej wytwarza sie przy uzyciu rozpuszczalnych w roztworach za¬ sadowych pochodnych ligniny, nie podsta¬ wionych grupami obcymi, jak np. SO^H, przede wszystkim produktów przeksztal¬ cenia ligniny, jakie zostaja uzyskane z malo lub wcale nieprzemienkwiej ligniny, np. z ligniny, jaka sie otrzymuje przy hy-drolizie drzewa, np. po scukrzaniu drze¬ wa przez obrabianie rozpuszczalnikami, zwlaszcza zasadami, i po oddzielaniu sub¬ stancji nierozpuszczalnych, przy czym po¬ wstajace roztwory moga byc stosowane bezposrednio lub tez mozna stosowac sub¬ stancje wydzielone z tych roztworów. Ja¬ ko rozpuszczalniki moga byc stosowane równiez fenol, dwuoksan, alkohol itd.Do przeprowadzania sposobu wedlug wynalazku w szczególnosci nadaje sie lig¬ nina zasadowa, jaka mozna otrzymywac przez ostrozna obróbke ligniny wytwo¬ rzonej przez hydrolize drzewa roztworem zasady i która nalezy oddzielic od sub¬ stancji nierozpuszczalnych. Ten zasado¬ wy roztwór mozna stosowac jako taki w stezonej postaci lub równiez zawarte w nim substancje.Dodawanie takich pochodnych ligniny moze byc dokonywane przed wytwarza¬ niem alkalicelulozy lub podczas niego i (lub) przed przeksztalcaniem tej alka¬ licelulozy w ksantogenian celulozy lub podczas tego zabiegu oraz (lub) przed rozpuszczaniem ksantogenianu celulozy w wodorotlenku sodu lub podczas niego, jak równiez przed nastepujacym potem doj¬ rzewaniem lub podczas niego.Wedlug Sakurada i Okamura, przy wytwarzaniu alkalicelulozy musza byc za¬ chowane pewne stosunki molowe miedzy zasada i celuloza, aby otrzymac alkali- celuloze nadajaca sie do siarczkowania.Stwierdzono, ze w znacznym stopniu lub calkowicie mozna uniknac nadmier¬ nej przemiany celulozy, niekorzystnie od¬ dzialywajacej na jakosc alkalicelulozy, je¬ sli wytwarzanie alkalicelulozy bedzie sie przeprowadzalo w obecnosci produktów przeksztalcenia ligniny rozpuszczalnych w wodorotlenku potasowcowym, które nie zawieraja obcych grup, np. grup S03H — zwlaszcza substancji ligninowych, nie- odszczepionych lub odszczepionych tylko w nieznacznym stopniu wskutek ostroz¬ nej obróbki, np. ligniny otrzymywanej przy hydrolizie drzewa (scukrzaniu) roz¬ puszczalnikami, najlepiej roztworami za¬ sad.Wedlug wynalazku w celu wytworze¬ nia alkalicelulozy poddaje sie celuloze w postaci plytek lub W postaci rozwlók¬ nionej obróbce roztworem wodorotlenku sodu o zwyklym stezeniu, zawierajacym produkt przeksztalcenia ligniny o duzym ciezarze czasteczkowym, np. ligniny otrzy¬ mywanej przez hydrolize drzewa i obro¬ bionej zasadami. Ilosc rozpuszczalnych produktów przeksztalcenia ligniny nie po¬ winna przekraczac 20/r ilosci stosowanej celulozy.Przy wytwarzaniu alkalicelulozy moz¬ na zastosowac wyzsza temperature roz¬ tworu wodorotlenku potasowcowego oraz skrócic czas dojrzewania alkalicelulozy lub nie poddawac alkalicelulozy dojrze¬ waniu. Nawet bez wstepnego dojrzewania otrzymuje sie wiskoze dajaca sie przasc.Obecnosc cial ligninowych nie prze¬ szkadza nastepujacemu potem siarczko¬ waniu. Przy przedzeniu nie dziala ona bynajmniej szkodliwie, lecz przeciwnie wywiera wplyw polepszajacy jakosc nici.Sposób wedlug wynalazku mozna np. przeprowadzac tak, ze po obróbce zasada w obecnosci pochodnych ligniny, zwlasz¬ cza ligniny zasadowej, wyzyma sie alkali- celuloze w zwykly sposób i badz przepro¬ wadza sie wstepne dojrzewanie, badz — o ile jak zwykle pracowano w lugach do zanurzania o wyzszych temperaturach — Latychmiast siarczkuje sie w zwykly spo¬ sób bez dojrzewania wstepnego lub po skróconym dojrzewaniu wstepnym.Korzystne dzialanie cial ligninowych nalezy miedzy innymi przypisac temu, ze substancje te posiadaja stosunkowo duza zdolnosc wiazania tlenu oraz ustalaja al- kaliceluloze lub tlumia tworzenie sie al¬ kalicelulozy. Sposób wedlug wynalazku moze byc równiez przeprowadzany przez — a —dodawanie pochodnych ligniny podczas tworzenia sie alkalicelulozy lub po jej utworzeniu sie. Podczas tworzenia sie i (lub) po utworzeniu sie alkalicelulozy moga byc równiez dodatkowo wprowa¬ dzane pochodne ligniny.Przy przeprowadzaniu sposobu wed¬ lug wynalazku nie jest korzystne jedno¬ czesne stosowanie srodków utleniajacych jako przyspieszaczy reakcji, gdyz srodki te powoduja przemiane celulozy oraz ata¬ kuja ciala ligninowe podobnie, jak to by¬ lo stwierdzone przez Dórra w odniesie¬ niu do hemiceluloz.Tak wiec ksantogenianowi celulozy przypisuje sie nastepujacy wzór: O reszta celulozy c =s \ NStfa w którym reszta ksantogenianowa jest przylaczona do wodorotlenowej grupy ce¬ lulozy. Nalezy przypuszczac, ze zachodzi to w taki sam sposób przy grupach wo¬ dorotlenowych ligniny, a wiec ze powsta¬ je ksantogenian ligninowocelulozowy.Ksantogenian rozpuszcza sie w zwy¬ kly sposób w roztworze wodorotlenku sodu, np. 4'c-owym. Przed rozpuszcza¬ niem, podczas tego zabiegu lub po nim korzystnie jest dodawac substancji ligni¬ nowych, np. w ilosci Y<. Unika sie dzie¬ ki temu hydrolizy i pogorszenia sie jako¬ sci wiskozy.Jezeli tworzenie sie ksantogenianu osiagnelo prawidlowy stan, co okresla sie mierzac lepkosc przy pomocy lepkoscio¬ mierza kulkowego, wówczas roztwór ten poddaje sie dojrzewaniu, przy którym odbywa sie odszczepianie reszt sulfotio- karbonowych, znajdujacych sie w cza¬ steczce ligniny celulozowej. Po zakon¬ czeniu dojrzewania, sprawdzanego zwyk¬ lymi metodami, filtruje sie wiskoze, odpo¬ wietrza i nastepnie przedzie w zwykly sposób.Za pomoca cieczy stracajacych z roz¬ tworu ksantogenianowego straca sie olej, który rozklada sie na wodzian celulozy.Przy postepowaniu wedlug wynalazku straca sie jednoczesnie lignine. W nieroz¬ puszczalnej odmianie lignina jest zawarta w produkcie stracania odpowiednio do jej stanu rozdzielenia jako równomierna i do pewnego stopnia tworzaca szkielet czesc, co prowadzi do wytwarzania sie stabili¬ zujacych elementów poprzeczny-h. W kazdym razie wlókna i blony, wytworzo¬ ne sposobem wedlug wynalazku, posiada¬ ja lepsze wlasciwosci.Uzyskuje sie znaczne korzysci równiez, gdy do roztworu wiskozy doda sie po¬ chodnych ligniny, np. ligniny zasadowej przed dojrzewaniem, podczas niego lub po dojrzewaniu, gdyz nici wyprzedzone z ta¬ kich roztworów wykazuja trwala kedzie¬ rzawosc, sa matowe, podobne do welny i sa przyjemne w dotyku.Ilosc dodawanej ligniny zasadowej moze byc zmieniana, przy czym ilosc naj¬ odpowiedniejsza moze byc okreslona w kazdym przypadku za pomoca prostych prób. Dobrze jest dodawac najpierw pro¬ duktów przeksztalcenia ligniny do celu¬ lozy przed wytwarzaniem alkalicelulozy lub podczas niego, a nastepnie do wisko¬ zy przed jej dojrzewaniem lub po nim.Przyklad. 100 czesci pozbawionej wo¬ dy ligniny, otrzymanej przy hydrolizie drzewa kwasem siarkowym, poddaje sie w ciagu krótkiego czasu pecznieniu wste¬ pnemu za pomoca 800 czesci 20'i -owego roztworu wodorotlenku sodu, nastepnie gotuje sie w ciagu 2 godzin. Z dna odfil- trowuje sie zabarwiony na ciemnobrazo¬ wy kolor wyciag zasadowy i otrzymany przesacz w ilosci \0f/c substancji suchej o zawartosci celulozy dodaje sie do wi¬ skozy.— J —Przedzenie odbywa sie w zwykly spo¬ sób. Otrzymuje sie produkt wlóknisty o matowym wygladzie, silnym skedzierza • wieniu, podobnym do skedzierzawienia welny, i welnistym dotyku. PL PL