Wykryto, ze sposobami znanymi mozna otrzymywac nowe barwniki tris- i wielo- azowe, jezeli do budowy takich barwni¬ ków zastosuje sie co najmniej jeden sklad¬ nik dwurdzeniowy, zawierajacy ugrupowa¬ nie atomów % N // CH OH charakteryzujace 8-oksychinoline, i jezeli ewentualnie na te barwniki podziala sie srodkami oddajacymi metal.Do wytwarzania takich barwników moz¬ na np. stosowac sposoby, w których tak zwany skladnik poczatkowy dwuazuje sie i laczy sie z tak zwanym skladnikiem srod¬ kowym, otrzymany barwnik azowy dwuazu¬ je sie dalej, jeszcze raz laczy ze skladni¬ kiem srodkowym i nastepnie po ponownym zdwuazowaniu laczy z tak zwanym sklad¬ nikiem koncowym.Przy tym sposobie postepowania^ jako skladnik poczatkowy stosuje sie celowo zwiazek dwuazowy szeregu benzenowego albo naftalenowego; takimi zwiazkami sa np. kwasy sulfonowe aniliny, jej homolo- gów i produktów podstawienia, kwasy ami- nokarbonowe, jak kwas antranilowy albo kwas aminosalicylowy, kwasy 1- i 2-amino- naftalenosulfonowe, jak kwas /-aminonaf- taleno-4- albo 5-sulfonowy, kwas 2-amino- naftaleno-4,8- albo 6,8-dwusulfonowy, o- -estry kwasów i,8-aminonaftolosulfonowychltd. Jako skladniki srodkowe mozna sto¬ sowac aniline (w postaci tak zwanego kwa¬ su anilino-co-metanosuilfonowegoi), m-tolui- dyne, krezy dyne, i-amino-2,5-dwuallkoksy- benzen, 5-amino-8-oksychinoline, /-amino- naftalen, kwas /-aiminonaftaleno-6- wzgled¬ nie -7HsuJfonowy, /-aininoalkoksynaftaleny, jak /-amino-2-imetoksy- oraz 2-etoksynaf- talan, oraz ich kwasy 6- albo 7jsulfonowe itd. Jako skladniki koncowe is tostu je sie np. skladniki, które wykazuja wyzej podane ugrupowanie atomów, charakteryzuj a|ce 8-oksychinoline, np. 8-oksychinoline, a tak¬ ze jej produkty podstawienia, jak np. 8-oksychinoliny podstawione chlorowcami albo grupami kwasu sulfonowego. Mozna równiez jako skladniki poczatkowe stoso¬ wac 8-oksychinoliny podstawione grupami aminowymi, a takze ewentualnie dalej pod¬ stawione 8-oksychinoliny.Nie jest jednakze wskazane stosowanie 8-oksychinoliny jako skladnika trzeciego.Jezeli barwnik trisazowy zawiera jeszcze grupy podatni do zdwuazowania albo gru¬ py podatne do przeprowadzania w grupy, które ewentualnie po przeprowadzeniu w grupy aminowe dadza sie zdwuazowac, to taki zwiazek dwuazo-trisazowy mozna po¬ laczyc ze zwiazkami zawierajacymi w^/zej wyszczególnione Ugrupowanie 8-oksychino- Iinowe, Zachodzi to np., jezeli jako trzeci sklad¬ nik stosuje sie kwas 2-amino-5- wzglednie 8 oksynaftaleno-7- wzglednie -6-sulfonowy, albo gdy jako skladnik poczatkowy zasto¬ sowano p-nitroaniline, kwas p-nitroanilino- -o-sulfonowy, acetylo-p-fenylenodwuamine albo kwas i-amino^-acetyloaminonaftale- no-6-sulfonowy.Takie barwniki mozna równiez wytwa¬ rzac dalej, jezeli zwiazki tetrazowe, np. ^'-tetrazodwuifenyl, 3,3'-dwumetylo-4,4- -tetrazodwufenytl, 3,3'-dwimietoksy-4,4'-te- trazodiwufenyl albo inne 4,4'-tetrazodwufe- nyle (korzystnie) podstawione w polozeniu 3 wzglednie 3\ laczy sie najpierw z jed¬ nym albo dwoma molami odpowiedniego skladnika srodkowego, jak np. kwasu /-naf- tyloamino-6- albo -7nSulfonowego albo kwa¬ su 2-amino-5- wzgjednie 8-oksynaftaleno- -7- wzglednie -6-sulfonowego, i tak otrzy¬ many barwnik po zdwuazowaniu wzgled¬ nie po ztetrazowaniii laczy sie z 2-ma mo¬ lami skladnika azowego, przy czym stosu¬ je sie przynajmniej l.mol zwiazku oksy- chinolinowego, jak podano powyzej. Przy wytwarzaniu barwników tego typu mozna oczywiscie zmieniac kolejnosc zabiegów.Mozna z powodzeniem zwiazki tetrazowe wyzej opisanego typu laczyc z jednej stro¬ ny ze skladniiikem sprzegania, zawieraja¬ cymi grupy lakotwóreze, np. z kwasem arylloortoóksykarbonowym takim, jak kwas salicylowy, a z dirugiej strony — ze sklad¬ nikiem srodkowym, jak podano powyzej.Sposród wielu innych mozliwosci wy¬ twarzania takich barwników mozna jeszcze wspomniec o zastosowaniu — jako skladni¬ ków azowych — pochodnych kwasu 2-ami- no-5-oksynaftalenor7-sui1fonowego, celowo w postaci odpowiedniego zwiazku dwuna- ftyloaminowego albo w postaci jego pochod¬ nej acylowanej przy azocie, jak np. mocz¬ nika kwasu -2-amino-5-oksynaftaleno-7-suil- {onowego. Takie zwiazki laczy sie np, ze zwiazkami dwuazowynii, zawierajacymi re¬ szte óksychinoliny. Przy wytwarzaniu po¬ chodnych moozfnikowych przylaczanie dwóch amin do mocznika moze byc doko¬ nywane za pomoca fosgenu po skonczonym sprzeganiu. Na ogól mozna równiez wpro¬ wadzac do nowego barwnika reszte oksy- chinolinowa przez reakcje laczenia, nie bedaca sprzeganiem azowym. Takimi reak¬ cjami obok wspomnianego fosgenowania sa: acylowanie, kondensacja ze zwiazkami zawierajacytmi dajace sie podstawiac ato¬ my chlorowca, np. z pochodnymi trójazy- nowymi, redukcja grup nitrowych na azo¬ we wzglednie azoksowe, np. sposobem we¬ dlug patentów francuskich nr 823054 i nr 823137. W wielu przypadkach dobrze jest — 2 —stosowac skladtaiki nadajace barwnikom duze powinowactwo do wlókien roslinnych, jak pochodne 4,4'-dwuamlnodwufenylu, kwas dwuamidostilbenod\\fasullfonoWy, de- hydrotiotoluidylny, pochodne kwasu 2-ami- rjo-5-oksynaftalenosu'lfonowego, skladniki bardziej skondensowanych ukladóiw piers¬ cieniowych^ nip. pochodne karbazolu, skla¬ dniki powstale w wyniku wytworzenia lan¬ cucha za pomoca grupy -NH-C-NH- albo II O -NH-CO-, jak 4,4-dwuaminodwufenylo- moczmiki, ^benzoyloaniline itd.Barwniki, które mozna otrzymywac w ten sposób, dadza sie metalizowac dzLeki obecnosci reszty oksychinolinowej. Te wla¬ sciwosc mozna spotegowac stosujac sklad¬ niki posiadajace grapy lakotwórfczfe, a wiec prowadzace do korzystnych ukladów grup OH, NH2, NH i COOH ze soba albo w zesta¬ wieniu z grupa azowa. Takimi ukladami sa np. ugrupowania o-, o'-oksyazowe, o-oksy-, o'-aminoazowe, o-oksy- o'-karboksyazowe oraz ugrupowanie kwasu salicylowego.Uklady te mozna równiez otrzymywac w ten sposób, ze w gotowych barwnikach azowych atomy chlorowca, grupy o-alky- lowe, o-acylowe albo grupy COG-alkylowe przeprowadza sie w grupy OH wzglednie COOH, co ewentualnie moze byc dokony¬ wane podczas metalizowania.Barwniki, które mozna otrzymywac we¬ dlug sposobu niniejszego, sluza do barwie¬ nia materialów najrozmaitszych, np. wló¬ kien zwierzecych, takich jak welna, jedwab albo skóra, a zwlaszcza wlókien roslin¬ nych, takich jak bawelna i len, albo wló¬ kien z celulozy zregenerowanej, takich jak np. jedwab sztuczny i welna celulozowa, a takze jako barwniki pigmentowe. Bar¬ wienie, zwlaszcza wlókien zawierajacych celuloze, mozna wykonywac sposobem sto¬ sowanym do barwienia barwnikami ciagna¬ cymi bezposrednio, np. z kapieli zawiera¬ jacej siarczan sodoiwy i ewentualnie we¬ glan sodowy. Przez potraktowanie otrzy¬ manych wybarwien srodkami oddajacymi metal, w kapieli siwiezej albo w kapieli stosowalnej do barwienia, mozna otrzymy¬ wac wybanyieinia o doskonalej trwalosci.Jako srodki oddajace metal mozna stoso¬ wac 'W zwykly sposób sole metali, zwlasz¬ cza sole miedzi, takie jak siarczan miedzi.Z powodzeniem mozna równiez stosowac sposób wedlujgi patentów francuskich ar 809893 oraz nr 815134, a zwlaszcza stoso¬ wac równiez srodki do metalizowania, ewentualnie trwale wobec zasad, jak np. zwiazki, które mozna otrzymywac dziala¬ niem kwasów oksykarbonoiwych na sole miedzi i których stosowanie jest mozliwe np. w srodowisku weglanu polasowcowego wzglednie wodorotlenku potasowcowego.Szczególhie cenne -produkty otrzymuje sie w pewmych przypadkach, jezeli na bar¬ wniki azowe, które mozna otrzymywac spo¬ sobem niniejszym, dziala sie srodkami od¬ dajacymi metal. Obróbka ta, która mozna wykonywac równiez w kapieli barwiarskiej, moze byc dokonywana takie znanymi me¬ todami w srodowisku kwasnym, obojetnym albo zasadowym, przy uzyciu odpowiednich dodatków albo bez nich, jak np. soli takiej, jak sól kuchenna, wolnych kwasów orga¬ nicznych i iich soli, w obecnosci albo nie¬ obecnosci odpowiednich srodków rozpro¬ wadzajacych wzglednie rozpuszczalników takich, ijak alkohol, gliceryna albo piry¬ dyna, w naczyniu otwartym albo;pod cis¬ nieniem, przy czym jako srodki oddajace metal stosuje sie najrozmaitsze zwiazki metali, jak np. sole zelaza, chromu, niklu, kobaltu, a zwlaszcza sole miedzi.Zawierajace metal barwniki azowe, któ^ re mozna otrzymywac w ten sposób, moga byc stosowalne równiez do barwienia naj¬ rozmaitszych materialów, jak podano po¬ wyzej, przy czym otrzymuje sjg bardzo trwale wybarwienia o najrozmaitszych od¬ cieniach. Jezeli otrzymane metalo-zwiazki zlozone sa trudno rozpuszczalne az do nie- - 3 -rozpuszczalnych,' to mozna stosowac spo¬ sób wedlug patentu francuskiego nr 808258.Przyklad I. 15,,3 czesci J-oksy-2-kar- boksy-4-ami!nobenzenu rozpuszcza sie w 500 czesciach wody przy uzyciu 25 czesci kwa¬ su solnego i przez dodanie 7 czesci azoty¬ nu (sodowego w temperaturze 15°C prze¬ prowadza w zwiazek dwuazowy Do tego zwiazku wkrapla sie 2*2,3 czesci kwasu ^-aminonaftaleno-7jsulfonowego w postaci jego soli amonowej, rozpuszczonej w 200 czesciach wody. W ciagu okolo 6 godzin straca-sie zwiazek aminoazowy, jako czar¬ niawy osad, który odsacza sie. Nastepnie rozpuszcza sie go w 500 czesciach wody i za pomoca 20 czesci lugu sodowego o ste¬ zeniu 40° Be, 50 czesci stezonego kwasu solnego i 7 czesci azotynu sodowego prze¬ ksztalca w zwiazek dwuazonowy* Nastep¬ nie dodaje sie znowu 22,3 czesci kwasu f-naftyloamiino-Znsuljfonowego albo odpo¬ wiednia ilosc kwasu /-aminonaftaleno-6- -sulfonowego dlbo tez technicznej miesza¬ niny dbu kwasów w postaci ich soli pota- sowcowyoh, rozpuszczonych w 200 czes¬ ciach wody; Ewentualnie obecny jeszcze nadmiar wolnego kwasu mineralnego zo¬ bojetnia sie octanem sodowym. Po 10 go¬ dzinach sprzeganie jest skonczone. Czar¬ niawy proszek odsacza sie i rozpuszcza za pomoca 500 czesci wody, a takze 20 cze¬ sci lugu sodowego o stezeniu 40° Be. Do tego roztworu dodaje sie 7 czesci azotynu sodowego i tyle lodu, zeby temperatura spadla do 4—6°C. Nastepnie wlewa sie 50 czesci kwasu solnego i miesza przez pe¬ wien czas az do skonczenia dwuazowania.Ten zwiazek dwuazonowy wprowadza sie do roztworu 14,5 czesci 8-oksychinoliny w 500 czesciach wody, 20 czesci lugu so¬ dowego oi 40° Be i 30 czesci bezwodnego weglanu sodowego. Szybko powstaje ble¬ kitny baHwtnik triisazowy, wypadajacy ja¬ ko czarny osad. Odsacza. sie go i suszy.Jest on czarnym proszkiem, który w wo¬ dzie i rozcienczonych zasadach rozpuszcza sie z blekitnym zabarwieniem.- Podczas barwienia w kapieli, zawierajacej weglan- sodowy i siarczan sodowy, otrzymuje sie na wlóknach roslinjnych, a takze na wlók¬ nach ze zregenerowanej celulozy blekitne odcienie, az do anótfskoblekitnych, które w razie traktowanlia ich srodkami oddaja¬ cymi metal, zwlaszcza solami miedzi, na¬ bieraja wybitnej trwalosci w praniu i wo¬ bec swiatla.Przyklap II. Tetrazuje sie w zwykly sposób 18,2 czesci 4,4^dwuaminodwufeny- lu i sprzega ze zwiazkiem tetrazowym w roztworze zdbojetnionym weglanem potaso¬ wym z 13,8 czesci kwasu /-oksybenzeno-2- -karbonowego. Skoro zwiazek tetrazowy zniknie, dodaje sie zobojetniony weglanem sodowym roztwór 22,3 czesci kwasu -/-ami- nonaftaleno-6-sulfonowego i zakwasza ma¬ se reakcyjna 50%-owym kwasem octowym.'Najpierw sprzega sie w ciagu 6 godzin po¬ nizej 20°C i konczy reakcje przez 12-o go¬ dzinne mieszanie w temperaturze 25—30°C.Barwnik disazowy odsalcza sie i oczyszcza przez przekrystalizowywanie z wody.Nastepnie rozpuszcza sie barwnik disa¬ zowy w 2000 czesci wody i 10,6 czesci bez¬ wodnego weglanu sodowego, dodaje 6,9 czesci azotynu sodowego, rozpuszczonego w 25 czesciach wody, i zakwasza w tempe¬ raturze 5°C za pomoca 50 czesci stezonego kwasu solnego. Dwuazowanie trwa okolo 12 godzin. Nastepnie sprzega sie w tem¬ peraturze 10—15°C z 16 czesciami 8-oksy¬ chinoliny w roztworze zobojetnionym we¬ glanem sodowym. Po skonczonym sprzega¬ niu ogrzewa sie do 60°C, wydziela barwnik przez 'dodaiflie solli kuchennej i oczyszcza go przez przekrystalizowywanie z wody.Nowy ten barwnik trisazowy po wysu¬ szeniu jest szaroczarnym proszkiem, który w wodzie rozpuszcza sie z brunatnopoma- ranczowym zabarwieniem, w 10%-Owym roztworze sody i w 10%-owym lugu sodo¬ wym rozpuszcza sie trudno z brunatnopo- maranczowym zabarwieniem, a w stezo- — 4 —nym kwasie siarkowym z blekitnym zabar¬ wieniem. Barwi on bawelne na brunatne odcienie, które podczas pózniejszego mie¬ dziowania nabieraja trwalosci w praniu i wobec swiatla.Przyklad III. 27,2 czesci kwasu 4,4- -dwuan\inodwufenylo-3,3'-dwuk^rbonowego tetrazuje sie w znany sposób i w rozlwo¬ rze kwasu octowego sprzega z 47 czescia¬ mi kwasu /-aminoiiaftaleno^ó-sulfonowego.Po skonczonymi sprzeganiu odsacza sie barwnik i oczyszcza go przez przekrystali- zowywanie z wody.Oczyszczona paste barwnika rozpusz¬ cza sie w rozcienczonym roztworze wegla¬ nu sodowego, zadaje 13,8 czesci azotynu sodowego i w temperaturze 10°C zakwa¬ sza 15%-owym kwasercT solnym. Tetrazuje sie w ciagu 8—12 godzin w temperaturze 10—15°C, nastepnie dodaje sie tyle ste¬ zonego roztworu octanu sodowego, zeby znikl odczyn kwasny, spowodowany obec¬ noscia kwasu mineralnego, w temperatu¬ rze 15—35°C sprzega sie z zobojetnionym za pomoca weglanu sodowego roztworem 47 czesci kwasu /-aminonaftaleno-7-sulfo- nowego w 400 czesciach wody przy odczy¬ nie wyraznie kwasnym dzieki obecnosci kwasu octowego. Sprzeganie trwa 2—3 dni.Wytworzony barwnik odsacza sie i oczysz¬ cza przez przekrystalizowywanie z wody.Oczyszczony barwnik tetrazuje sie po¬ nownie posrednio, jak opisano powyzej.Wtedy dodaje sie roztwór w kwasie sol¬ nym 30 czesci 8-oksychmolifny i przez do¬ danie 20%-owegjo roztworu weglanu sodo* wego uzyskuje sie odczyn zasadowy masy reakcyjnej. Sprzega sie w ciagu 20—60 go¬ dzin w temperaturze 10— 15°C. Nowy ten- barwnik odsacza sie, ewentualnie oczysz¬ cza sie i suszy.Jest on szaroczarnym proszkiem, który w wodzie w 10%-owym roztworze sody i w 10%-owyin lugu sodowym rozpuszcza sie z czaraiiawofioletowym zabarwieniem, a w stezonym kwasie siarkowym z czarno- zielonym zabawieniem. Nowy ten barwnik wytwarza na bawelnie szare odcienie, któ¬ re po pomiedziowaniu staja sie bardzo trwale.Przyklad IV. 15,4 czesci 5-initro-2-ami- no-f-oksybenzenu dwuazuje sie i w roz¬ tworze zobojetnionym soda laczy sie z 24 czesciami kwasu 2-amino-5-oksynaftaleno- -7-sulfonowegó. Po skonczonej reakcji bar¬ wnik odsacza sie, przemywa niewielka ilo¬ scia rozcienczonego roztworu chlorku so¬ dowego, a nastepnie z dodatkiem 20 czesci 30%-owego luigu sodowego rozpuszcza w 1000 czesci letniej wody. Po dodaniu roztworu wodnego 6 czesci azotynu sodo¬ wego dobrze mieszajac wlewa sie do mie¬ szaniny lodu i 58 czesci 30%-owego kwa¬ su solnego. Po mieszaniu zawiesiny dwu- azowej w ciagu kilku godzin sprzega sie ja w roztworze zobojetnionym soda z zawie¬ sina 13 czesci 8-oksychinoliiny. Po skon¬ czonym sprzeganiu dodaje sie nieco chlor¬ ku sodowego i odsacza barwnik. Barwnik ten traktuje sie sposobem wedlug patentu francuskiego nr 823054 roztworem zasa¬ dowym cukru gromowego. Otrzymuje sie barwnik, który po wybarwieniu na bawel¬ nie przy nastepnym miedziowaniu daje sza¬ roblekitny kolor bardzo trwaly na swietle i w praniu.Przyklad V. 15,4 czesci 5-nitro^2'-ami- no-^-oksybenzenu dwuazuje sie w sposób zwykly i w obecnosci dwuweglanu sodowe¬ go sprzega z 24 czesciami kwasu 2-amino- -5-oksynaftaleno-7-sulfonowego. Barwnik jednoazowy odsacza sie i przemywa 5%-owym roztworem ehlodcu sodowego, aby usunac nadmiar skladnika sprzegania.Paste barwnika z dodatkiem 20 czesci 30%-owego lugu sodowego rozpuszcza sie w. 1000 czesci wody o temperaturze okolo 40°C, zadaje roztworem wodnym 6,9 cze¬ sci azotynu sodowego i dobrze mieszajac wylewa do mieszaniny lodu i 46 czesci 30%-owego kwasu solnego. Po mieszaniu zawiesiny dwuazowe j przez kilka godzin — 5 —przy oziebianiu lodem dodaje sie do niej roztwór 22,5 czesci Ikwaisu 8-oksychinolino- -7-sulfonowego w 400 czesciach wody i 30 czesci bezwodnego weglanu sodowego, mie¬ sza z poczatku przy oziebianiu, a nastep¬ nie w temperaturze pokojowej. Otrzyma¬ ny barwnik disazowy wydziela sie przez dodanie pewnej ilosci chlorkli sodowego, a nastepnie odsacza.Paste barwnika zawiesza sie w 2400 cze¬ sci wody, ogrzewa ido 60°C i po dodaniu 135 czesci 30%-owego lugu sodowego za- , da'je isie 10%-owym roztworem 8 czesci cu¬ kru gronowego. Miesza sie w ciagu okolo pól godziny w temperaturze 55—60°C, do¬ daje 100 czesci chlorku sodowego, saczy po ostygnieciu i suszy.Barwnik ten jdst czarniawym prosz¬ kiem, który rozpuiszicza -sie w wodzie i roz¬ cienczonych zasadach z blekitnym zabar¬ wieniem, w stezonym kwasie solnym z czer- wonawoblekitnym zabarwieniem i barwi ba¬ welne z kapieli, zawierajacej sól glauber- ska, na szare odcienie, które po potrakto¬ waniu siarczanem miedzi staja sie bardzo trwale.Przyklad VI. 27,2 czesci kwasu 4,4'-dwu- aminodwuifenylo-S^^dwnkarbonowego te- trafcuje sie w sposób zwykly i w roztworze zallkalizowanym weglanem sodowym sprze¬ ga sie z 14,5 czesci kwaisu 7-oksybenzeno- -2-karfeonowego. Skoro zwiazek tetrazowy zniknie, dodaje sie zobojetniony weglanem sodowym roztwór 25,6 czesci kwasu 2-ami- no-5-oksynaftaleno-7-sulfonowego i sprzega w temperaturze 10—15°C. Barwnik disazo¬ wy wydzieda sie przez dodanie chlorku so- d*rtveg rem soli kuchennej.Ten barwnik disazowy rozpuszcza sie w 700 czesciach wody w temperaturze 60— 70°C, dodaje roztwór 7,2 czesci azotynu sodowego w 36 czesciach wody i w tempe¬ raturze 0—5°C zakwasza 50 czesciami obje¬ tosciowymi stezonego kwasu solnego, roz¬ cienczonego taka sama objetoscia wody.Dwuazowanie trwa 12—16 godzin. Nastep- nie sprzega sie z 15 czesciami 8-oksychino- liny w roztworze 'zobojetnionym soda. Bar¬ wnik trisazowy wydziela sie przez doda¬ wanie soli kuchennej i w razie potrzeby oczyszcza ptfzez rozpuszczanie w wodzie i wysailanie.^ Nowy ten barwnik po wysuszeniu jest szaroczarnym proszkiem, który w wodzie rozpuszcza sie z fioletowym zabarwieniem, w 10%-owym roztworze sody — z blekit¬ nym zabarwieniem o czerwonawym odcie¬ niu, w 10%-owym lugu sodowym z czer- wonofioletowym zabarwieniem, a w stezo¬ nym kwasie siarkowym z blekitnym zabar¬ wieniem. Na bawelnie, potraktowany sola¬ mi miedzi sposobem jedno- albo dwukapie- lo-wym, daje trwale fioletowoblekitne od¬ cienie.Przyklad VII. 18,4 czesci 4,4'-dwuami- nodwufenylu dwuazuje sie w zwykly spo¬ sób i w roztworze zobojetnionym wegla¬ nem sodowym sprzega sie z 14,5 czesci kwasu 1 - oksybenzeno - 2 - karbonowego w temperaturze 6—10°C. Skoro zwiazek te¬ trazowy znikinie, dodaje sie zobojetniony weglanem sodu roztwór 26. czesci kwasu /-amino-2-metoksynaftaleno-6-sulfon owego, zakwasza mase reakcyjna kwasem octo¬ wym i sprzega w ciagu 16—20 godzin w temperaturze 15—30°C. Barwnik disazo¬ wy odsacza sie bez dodatku soli i przemy¬ wa woda.Barwnik disazowy rozprowadza sie w 800 czesci wody i w temperaturze 70—80°C rozpuszcza sie za pomoca 10f6 czesci bez¬ wodnego weglanu sodowego. Nastepnie do¬ daje sie roztwór 7,2 czesci azotynu sodo¬ wego i zakwasza w temperaturze 0—5°C mieszanina 50 czesci objetosciowych stezo¬ nego kwasu solnego i 30 czesci wody. Dwu- azowanie trwa 12—16 godzin, Nastepnie sprzega sie w temperaturze 10—15°C z 15 czesciami 8-oksychinoliny w roztworze zo¬ bojetnionym soda. Po skonczonym sprze- - 6 -ganili ogrzewa sie do 60°C i wydziela bar¬ wnik przez dodawaJnie scli kuchennej.Nowy ten barwnik trisazowy po wysu¬ szeniu jest szaroczarnym proszkiem, który rozpuszcza sie w iwodzie z faranatnooliwko- wym zabarwieniem, w 10% -owym roztwo¬ rze sody i 10%-owym lugu sodowym z bru¬ natnym zabarwieniem, a w stezonym kwa¬ sie siarkowym z czarmofioletowym zabar¬ wieniem. Barwi on bawelne po potrakto¬ wania* solami miedzi metoda jedno- lub dwukapielowa na trwale czamobrunatne odcienie.Przyklad VIII. 18,4 czesci 4,4'-dwuami- nodwufenylu tetrazuje sie w zwykly spo¬ sób i w temperaturze 6—10°C w roztwo¬ rze zobojetnionym weglainem sodu sprzega sie z 14,5 czesci kwasu ./-oksybenzeno-2- karbonowego. Skoro zwiazek tetrazowy zniknie, sprzega sie z 22,5 czesci kwasu y-amiinonaftaleno-ÓHSulfonowego w roztwo¬ rze zakwaszonym kwasem octowym w tem¬ peraturze 15—30°C. Barwnik disazowy od¬ sacza sie bez dodatku soli i przemywa woda.Barwnik difsazowy rozpuszcza sie w 800 czesci wody i 10,6 czesci bezwodnego we¬ glanu sodowego w temperaturze 70—80°C, dodaje roztwór 7,2 czesci azotynu sodowe¬ go w 36 czesciach wody i zakwasza w tem¬ peraturze 0—5°C mieszanina 50 czesci ob¬ jetosciowych stezonego kwasu solnego \ 50 czesci wody. Dwuazowanie trwa 16-^20 go¬ dzin. Nasteipnie sprzega sie w temperatu¬ rze 10—15°C z 23,6 czesci kwasu 8-oksy- chinolino-7-sulfonowego, w roztworze zo¬ bojetnionym weglanem sodolwym. Po skon¬ czonym sprzeganiu wydziela sie barwnik przez dodawanie soli kuchennej.Nowy ten barwnik po wysuszeniu jest szaroczarnym proszkiem, który rozpuszcza sie w wodzie, w 10%-owym roztworze so¬ dy i w 10%-owyfh lugu sodowym z bru- natnopomaranczowym zabarwieniem, a w stezonym ktoasie siarkowym — z czarnia- woblekitnolioletowym zabarwieniem. Na bawelnie, potraktowanej solami miedzi me¬ toda jedno- albo dwukapielowa, daje trwa¬ le czerwopiobrunatne odcienie.Przyklad IX. Tetrazuje sie w zwykly sposób 18,4 czesci 4,4-dwiiaminodwufenylu i zwiazek tetrazowy sprzega w tempera¬ turze 6—10°C z 14,5 czesci kwasu /-oksy- benizeno-2-karbonowego w roztworze zobo¬ jetnionym weglanem sodu. Skoro roztwór tetrazowy zniknie, dodaje pie zobojetniony weglanem sodowym roztwór 22,5 czesci kwasu ^-aminonaftaleno-6-sulfonowego i za¬ kwasza mase' reakcyjna 50%-owym kwa¬ sem octowym. Sprzeganie trwa okolo 60 godzin w temperaturze 15—30°C Barwnik disazowy odsacza sie bez dodatku soli i przemywa woda.Barwnik disazowy rozpuszcza sie przez dodanie 10,6 czesci sody w 800 czesci wo¬ dy o temperaturze 70—80°C, dodaje roz¬ twór azotynu sodowego, odpowiadajacy 7,2 czesci azotynu sodowego, i zakwasza w temperaturze 0—5°C mieszanina 5-ciu cze¬ sci objetosciowych stezonego kwasu solne¬ go i 50 czesci wody. Dwuazowanie trwa z reguly 16—20 godzin. Nastepnie sprzega ^ie w temperaturze 10—15°C z 23,6 czesci kwasuv 8-oksychinolino-5-sullfonowego w roztworze zalkalizowamym soda. Po skon¬ czonym sprzeganiu wydziela sie barwnik przez dodawanie soli kuchennej.Nowy ten barwnik trisazowy po wysu¬ szeniu jest szaroczarnym proszkiem, któ¬ ry rozpuszcza sie w wodzie i 10%-owym roztworze sody z brunatnym zabarwieniem, w 10%-owym lugu sodowym z czerwona- wobrunatnym zabarwieniem, a w stezonym kwasie siarkowym z czamoblekitnym za¬ barwieniem. Barwnik ten na bawelnie, po¬ traktowany solami miedzi metoda jedno- albo dwukapielowa, daje czerwonobrunat- ne odcienie o dobrej trwalosci.Przyklad X. 8,3 czesci soli sodowej barwnika, wytworzonego wedlug przykla¬ du III i rozpuszczonego w 500 czesciach — 7 —goracej wody, zadaje sie 2 Czesciami kry¬ stalicznego octanu sodowego i po dodaniu 30 czesci 10%-owego roztworu siarczanu miedziowego miesza w ciagu pól godziny w femperaturze 90^95°C. Wytracony bar- winik odsacza sie i suszy; jest on ciemnym proszkiem, który w rozcienczonym roztwo¬ rze weglanu sodowego rozpuszcza sie z sza¬ rym zabarwieniem i barwi bawelne z ka¬ pieli, zawierajacej sól glauberska, na sza¬ re odcienie.Przyklad XL Do kapieli barwiarskiej, zlozonej z 3000 czesci wody i zawierajacej 1,5 czesci barwnika, jaki mozna otrzymac wedlug przykladu III, a takze 2 czesci bezwodnego weglanu sodowego, wprowa¬ dza sie w temperaturze 50°C 100 czesci bawelny, podnosi temperature do 90°C, po uplywie x/a godziny dodaje sie 30 czesci krystalicznego siarczanu sodowego i bar¬ wi \y ciagu % godziny w temperaturze 90—95°C. Nastepnie plucze sie i traktuje w ciagu pól godziny w temperaturze 70— 80°C swieza kapiela zawierajaca 3 czesci krystalicznego siarczanu miedzi i 1 czesc 40%-owego kwasu octowego, nastepnie plu¬ cze jak zwykle, ewentualnie krótko mydli i wykancza. Bawelna zostaje zabarwiona na trwale szare odcienie.Przyklad XII, Do kapieli barwiarskiej, zlozonej z 2500 czesci wody i zawierajacej 1 czesc barwnika, jaki mozna otrzymac wedlug przykladu I, oraz 3 czesci bez¬ wodnego weglanu sodowego, w temperatu- lze 40°C wprowadza sie 100 czesci bawel¬ ny, w ciagu 15 minut doprowadza do wrze¬ nia, dodaje 30 czesci krystalicznego siar¬ czanu sodowego i barwi w ciagu godziny w temperaturze 90°C. Nastepnie dodaje sie do tej kapieli roztwór otrzymany z 1,5 cze¬ sci krystalicznego siarczanu miedzi, 2,5 cze¬ sci kwasu winowego, 100 czesci wody i ta¬ kiej ilosci lugu sodowego, zeby roztwór mial odczyn obojetny. Barwi sie dalej w ciagu % godziny w temperaturze 90°C, plucze i suszy jak zwykle. Bawelna zosta¬ je zabarwiona na trwale blekitne odcienie. PL