W ositaitnilch latach proponowano caly szereg sposobów konserwowania soków owocowych, jagodowyoh, jarzynowych Atd.Wieksizosc tych sposobów posiada jednak te wade, ze smak prodniktów poddawa¬ nych obróbce ulega zmilanfie odczuwanej prziez konsumenta, a czesto nawet pro¬ dukty staja sie sizkodliwe dla zdrowia wskutek dodawattiia do nich srodków an- tysieptyciznych. Przedmiotem wynalazku niniejlsziego jest sposób pozwalajacy na unilkniiecSle tych niedogodnosci. Sposobem wedlug wynalazku obróbke prowadzi sie tak, aby mozliwie dokladnie zachowac warunki, w jakilch normalnie znajduja sie dojrzale owoce, jarzyny itd.W tym celu przestirziega sie, aby soki podczas wytlaczatnila, saczietnia wstepnego albo przechowywania mozliwie nie styka¬ ly isie z metalami, aby uniknac dzialania oligo-dynamUjczniego tych metali, a tym sa¬ mym zeby zapobiec rozkladowi i che¬ micznej ztmianie skladników soku (koagu¬ lacji zwiazków albuminowych),, Naczy¬ nia do soku wykonywa sile z drewna, por¬ celany, szkla, kamilonkii, fajansu, trwalej gumy lub podobnych miaiterialów wzgled¬ nie z metali ziaopiatrizonych w odjpofwile- dnila powloke, np. ze szkla, z zywic synte¬ tycznych Jtd. Stosowanie szklanych prze¬ wodów do soków polzwala poza tym na latwe (kontrolowanie powstawania peche¬ rzyków; zatykania sie, czystosci, bar¬ wy itd, W naleznosci od rodzaju nawozenia oirafe tiraktowiania drzew owocowych lub roslin chemlikailiami w celu tepienia szkod¬ ników nalezy prized wytlaczaniem ®okuprzedsiewziac mniej lub bardziej gruntow¬ ne oczyszczanie owocu, aby usunac szko¬ dliwe skladniki przylegajace jiesizczie (me¬ chanicznie.Po wytloczeniu nalezy isok zabezpie¬ czyc przed doisitepelm powietrza i ewen- tliallnie przed dostepefn dwutlenku wegla, aby rozpuszczone w soku czastki albumi¬ ny roslitanej mozliwie uchronic od koagu¬ lacji Pb wytloczeniu i odsaczeniu sok pod¬ daje sie wyjialawtiianiu wstepnemu i oczysz¬ czaniu elektrycznemu w wiekszym zbiior- nilku zalwilefrajajcym w poblizu dna dwie albo wieksza liczbe izolowanych elektrod z materialu nlie ulegajacego nagryzabiiu albo mozliwie slabo ulegajacego mu, np. z metalu, mietaloidów, krysztalów, jak platyny, molibdenu, grafitu. W zbiorniku tym ogrzewa sie sok pirzez bezposrednie prziepuszczaniile zmiennego pradu elek- trydznego jedno- lub trójfazowego do tem¬ peratury lilie wyzszej niz 50° C. Przy tym ciezsze czastki metu osiadaja na dnie zbiornika i mozna je stamtad odciagnac, W tym celu dno zbiornika moze byc od- powiiledinio uksztaltowanie, np. moze miiec postac plaskiego.leju. W trakcie ogrze¬ walnia ezasitkli albiiimiiny, Uprzednio skoa- gulowane, np. wskutek zetkniecia z po¬ wietrzem, wznosza sie do góry i porywaja przy tym lzejszie czystki zanieczyszczen, zawarte w sloiku, oraz trucizny natrysko¬ we, które sie dlastaly do owocu droga osmozy,. Wraz z czastkami skoagulowa- nej albuminy zanieczyszczenia moga byc odprowadzane z górnej czesci zbiornika za poimoca umieszczonego tam lejka p!i!a- nowego lub podobnego urzadzenia.Takiej obróbce mozna poddawac na¬ wet duze ilosci soku bez obawy, ze sok nabierze smaku karmelu wzglednie sma¬ ku sdku wygotowalnego.Naczynia do wyjalawiania wstepnego, o pojemnosci nawet do kilku tysiecy li¬ trów, powtilniny byc przed rozpoczeciem wyjalawiania wstepnego hermetycznie zatmlkinlete od góry oraz mozliwie dokla¬ dnie wypelnione po brzieigi, a to w tym ce¬ lu, zeby powierzchnia cieczy mozliwie malo, lal nawet wcale nie stykala sie z po¬ wietrzem i przy najmniejszym zwieksze¬ niu objetosci wskutek ogrzewania naste¬ powalo od razu oddzielanie albuminy i pia¬ ny droga przelewania sie przez lejek pia¬ nowy.Po ogrzaniu wstepnym calej masy so¬ ku do wyzej wspomnianej temperatury 50° C sok sciaga sie za pomoca kurka spustowego, umieszczonego nieco powy¬ zej leju do metów, przy czym sciaga sie go do wiekszej liczby mniejszych zbiorników, w których w ciagu bardzo krótkiego cza¬ su, wynoszacego sekundy lub mifouty, wy¬ konywa sie wyjalawianie wtórne soku, a mianowicie przez ogrzewanie go w przy¬ blizeniu do 68° C.Zbiorniki do wyjalawiania wtórnego sa wykonane ze szkla lub podobnego ma¬ terialu, maja zaokraglone dno, a w pobli* zu dna posiadaja dwie albo wieksza liczbe izolowanych elektrod, takiego samego ty¬ pu jak elektrody w naczyniu do wyjala¬ wiania wstepnego. W celu latwiejszego oczyszczania zbiorniki do wyjalawiania wtórnego posiadaja szeroka szyjke, zamy¬ kana np. za pomoca korka gumowego.U góry przy zbiorniku umieszcza sie prze¬ lew do piany, przez który odprowadza sie ewentualnie powstale dalsze wydzieliny, a takze umieszcza sie termometr i wyrów- nywacz temperatur. Wyrównywacz ten jest zbudowany tak, ze w razie potrzeby mozna przez ciecz przepuscic powietrze w kilku niewielkich porcjach w celu wy¬ mieszania i wyrównania temperatury w calej masie cieczy. Aby zapobiec prze¬ dostawaniu sie przy tym do cieczy no¬ wych bakterii z powietrzem, umieszicza sie w wyrównywaczu temperatur np. od¬ powiedni1 filtr powietrzny.Jedina z elektrod moze ewentualnie — 2 —malec taka postac, zeby jednoczesnie mo¬ gla sluzyc jako iczop spustowy dio spusz¬ czania solku do zbiornika przewozowego wzgledlnilei dJo butelek.Skoro tylko sok osiagnie potrzebna tempenalttire, co najwyzej 68° C, sok ten od razu sie sciaga. Butelki lub inne na¬ czynia napelnia sie przy tym az do prze- lanila i natychmiast zamyka tak, iz po ostygnieciu pozostaje w butelce ponad ciecza prózniila.Rozlozenie elektrycznej obróbki soku na dwa zabiegi robocze, z których w pierwszym cala ilosc soku ogrzewa sie praez dluzszy czas w pirzyblizemilu az do 50° C, a w drugim sok w kilku mniejszych porcjach zolstaje ogrzany bardzo szybko az do potrzebnej koncowej temperatury obróbki!1, dajie szereg korzysci. Przede wszystkim ma sie lepsza moznosc kontroli nad tym, czy sok w calej swej masile zo¬ stal ogrzany do potrzebnej koncowej tem¬ perattury obróbki; dalej sok jefst stosunko¬ wo krótko poddawany dzialaniu tej tem¬ peratury i nalstepnlie szybko ostudzany, dlzdelki czenilu uniemozliiwiiony zostaje wszelkiego rodzaju dalej posuniety roz¬ klad czy tez koagulacja i sok nie przybie¬ ra obcego smalku (np. smaku soku wygo¬ towanego albo smaku karmelu), jak rów¬ niez nlie nastepuje naruszenie wiitatmin.^Wreszcie umozliwiiona jeist szybsza prze¬ róbka wiekszych ilosci soku w czasie, gdy sok ten ma sdie do rozporzadzenia.Wibogrona, które np. w Niemczech sa obierane w ciagu 10 do 11 dni, nalezy w bardzo krótkim czasie przerobic na sok owocowy, zeby nile sfermentowaly lub nie zep)s)uty sie. Aby umozlliiwfic te przerób¬ ke, solki po wytloczeniiu gromadzi sie naj¬ pierw w wielkich zbiornikach o pojemno¬ sci np. 10 — 20 000 litrów, w których sok ten poddaje sile obróbce wstepnej sposo- ~biem wiedlug wynalazku. Dzieki tej obrób¬ ce wstepnej sok zostaje utrwalony na ca¬ le tygodnie, a nawet mlilesiace. Ewentual¬ nie mozna to traktowanie powtórzyc.Dzieki temu moznai ostateczna przeróbke soku przesunac na czas 'spokojniejszy.Zaleznie od potrzeby oraz mozliwosci przerabia sie nastepnie sok ostatecznie wedlug zabiegu drugiego i po krótkim czasie obróbki od razu sciaga sie i rozle¬ wa do celów przewozu. Niektóre soki, jak np. sok rabarbarowy albo porzeczko¬ wy, wlakiutek znacznej zawartosci kwasu nie nadaja sie bezposrednio do spozycia przez konsumenta. Soki te trzeba dodat¬ kowo zadawac wioda z, miodem, cukrem lub podobnymi materialami. Takie do¬ datki najlepiej jest wprowadzac miedzy wyzej wspomnianym pierwszym i drugim zabiegiem roboczym, tak iz obróbce osta¬ tecznej w drugim zabitemu poddaje sie soki ewentualnie rozcienczone i oislodzone.Zaleznie od ilosci i jakoisci przerabia¬ nych soków mozna pracowac zamiast w dwóch równiez i w wiekszej Kazbie zabie¬ gów.Traktowanie duzych ilosci soku moz¬ na wykonywac np. w trzech zabiegach.Wtedy cala ilosc soku ogrzewa sie naj¬ pierw w pilerwszym zabiegu w przyblize- nliu do 40° C, a jpo ustunieciilu metu denne¬ go oraz wydzielin albuminy i piany spusz¬ cza sie go do kilku mniejszych zbiorników o podobnej budowie i tam ogrzewa powoli w przyblizeniu dlo 50° C. Po usunieciu wytworzonego ewientualnile znów przy tym metu dennego1 oraiz wydzielin piany spuszcza sSia sok w celu obróbki ostatecz¬ nej do wiekszej liczby zbiorników opasa¬ nych wyzej do drugiego zabiegu obróbki, w których nasteptaiie bardzo szybko wy¬ konywa1 sie koncowe traktowanie soku. PL