W pompach do wtryskiwania paliwa tlok slizga sie w tulei tak, iz w celu utrzy¬ mania ruchu tloka bez zaklócen wymaga¬ ne jest dobre smarowanie powierzchni suwnej tej tulei. Smarowanie to przedsta¬ wia jednak szczególna trudnosc, poniewaz paliwo wtlaczane, jak np. benzyna, nie po¬ siada wlasnosci smarowniczych. Tak wiec do pompy trzeba oddzielnie od paliwa w taki sposób doprowadzac pod cisnieniem olej smarowniczy, aby mógl on przecho¬ dzic miedzy tlokiem a tuleja w kierunku komory roboczej pompy. Blonka olejowa, tworzaca sie na powierzchni suwnej, sluzy wówczas jednoczesnie jako uszczelnienie i zapobiega mieszaniu sie paliwa z olejem smarowniczym. Nalezy unikac tego, gdyz przy zmieszaniu sie paliwa z olejem sma¬ rowniczym zmniejsza sie jego zdolnosc smarownicza, a nawet zupelnie zanika.Aby calkowicie zapobiec pogorszeniu sie oleju wskutek domieszki paliwa koniecz¬ ny jest spadek cisnienia oleju miedzy jego miejscem wprowadzania a robocza kcmo ra pompy, przy czym jednak spadek ten winien byc bardzo maly i pozostawac mozliwie stalym w czasie pracy pompy, aby bylo mozliwie male zuzycie oleju sma¬ rowniczego, powodowane powolnym prze¬ chodzeniem oleju do paliwa.W tym celu w znanych pompach do wtryskiwania paliwa w pewnym odstepieod komory roboczej pompy stosuje sie dwa zlobki pierscieniowe w tulei lub rów¬ niez na tloku pompy. Do zlobka pierscie¬ niowego, lezacego najdalej od roboczej ko¬ mory pompy, doprowadza sie olej sma¬ rowniczy. Z tego miejsca wskutek ruchu tloka olej ten przedostaje sie do tego tlo¬ ka i wzdluz tulei do zamknietego drugiego zlobka pierscieniowego, lezacego blizej komory roboczej pompy, przy czym ten drugi zlobek jest zawsze jeszcze tak odda¬ lony od komory roboczej, ze pozostaje po¬ kryty tlokiem równiez w jego skrajnym martwym polozeniu. Jednak wskutek ru¬ chu tam i z powrotem tloka zwieksza sie w tym ostatnim zlobku cisnienie, które z biegiem czasu staje sie tak duze, ze mo¬ ze nastapic zaklócenie pracy pompy wtryskowej. Powstawanie tego wysokiego cisnienia wyjasnia sie tym, ze rowek pier¬ scieniowy, zwrócony ku komorze roboczej, napelnia sie paliwem podczas roboczego skoku tloka, a zatem podczas okresu wy¬ sokiego cisnienia w komorze roboczej pompy, za posrednictwem szczeliny mie¬ dzy tlokiem a prowadnica tloka, które w czasie skoku ssania nie moglo odplynac z powrotem do roboczej komory pompy wskutek dzialajacych tu nieznacznych tyl¬ ko cisnien. Aby uniknac tego, w znanych pompach wtryskowych drugi zlobek pier¬ scieniowy, lezacy w poblizu komory robo¬ czej pompy, jest polaczony ukosnie prze¬ wierconym otworem z przewodem do za¬ sysania paliwa. Dzieki temu osiaga sie to, ze cisnienie oleju w zlobku pierscienio¬ wym, o którym mowa, nigdy nie jest wyz¬ sze od cisnienia zasysania w przewo¬ dzie paliwowym, a nawet i wówczas, gdy w czasie przebiegu wtryskiwania otwór zasysania jest zamkniety tlokiem pompy.Urzadzenie to posiada jednak te wade, ze w tulei musi byc wykonany otwór uko¬ sny; wykonanie to jest klopotliwe i podra¬ za urzadzenie. Prócz tego trzeba czesto odrzucac tuleje jako zabrakowane, gdyz musza byc one utwardzone i przy tym bar¬ dzo czesto pekaja w miejscu ostrego kata ukosnego otworu.Pompa do wtryskiwania paliwa wedlug wynalazku nie posiada wskazanej wady.Zbudowana jest ona na tej zasadzie, ze cisnienie w zlobku, lezacym w poblizu ko¬ mory roboczej, równiez przy pomocy la¬ two dajacych sie zastosowac srodków jest utrzymane tak male, iz srednia wartosc ci¬ snienia w tym zlobku jest znacznie mniej¬ sza w zakresie pracy tloka pompy od do¬ prowadzanego cisnienia oleju. Osiaga sie to dzieki temu, ze wspomniany zlobek pierscieniowy laczy sie z robocza komora pompy podczas nieznacznej czesci skoku tloka w poblizu zewnetrznego martwego jego polozenia. To polaczenie moze naste¬ powac dzieki przecinaniu sie zlobka pier¬ scieniowego z wycieciem, wykonanym na tloku, lub dzieki pozostawieniu tylko bar¬ dzo waskiej powierzchni uszczelniajacej miedzy zlobkiem pierscieniowym a wycie¬ ciem na tloku pompy. W ostatnim przy¬ padku polaczenie jest posrednie miedzy zlobkiem pierscieniowym a komora robo¬ cza za posrednictwem szczeliny miedzy tlokiem a tuleja.Wyrób pomp tlokowych tego rodzaju wymaga, oczywiscie, stosunkowo duzego stopnia dokladnosci, aby z jednej strony ze zlobka, doprowadzajacego olej smaro¬ wniczy, nie doplywal smar do zlobka, le¬ zacego w poblizu komory roboczej pompy, w ilosci wiekszej niz to jest koniecznie po¬ trzebne do wytworzenia niezbednej blon- ki olejowej do smarowania tloka, a z dru¬ giej strony, aby równiez podczas tej czesci skoku tloka, w której nie ma polaczenia miedzy tlokiem, gdy znajduje sie on w po¬ blizu komory roboczej pompy, a sama ko¬ more robocza, do ostatnio wspomnianego zlobka nie bylo wyciskane wcale lub tylko w bardzo znikomej ilosci paliwo z komory roboczej pompy przez szczeline miedzy 2 -suwna powierzchnia cylindra a tlokiem pompy.Dalszym celem wynalazku jest stwo¬ rzenie mozliwosci obnizenia wymogów od¬ nosnie dokladnosci wykonania, które jest szczególnie trudne dla wielotlokowych pomp urzadzen do wtryskiwania paliwa do silników spalinowych; w tym celu zlobki pierscieniowe kilku poszczególnych pomp bloku pomp, lezace w poblizu komory ro¬ boczej pompy, sa polaczone ze soba, tak iz miedzy nimi moze przeplywac ciecz.Sposród szeregowo rozmieszczonych cylin¬ drów roboczych wielocylindrowego silni¬ ka spalinowego z pompami, wtryskujacy¬ mi paliwo, kazdorazowo wykonywa swój skok zasysania przynajmniej jedna pompa.Jezeli zatem pompy te zostana ujete w je¬ den blok i gdy zlobki wszystkich pomp, le¬ zace w poblizu komory roboczej pompy, zostana polaczone ze soba tak, aby miedzy nimi mogla przeplywac ciecz, wówczas z pompy, wykonywujacej skok zasysania, bedzie odsysane paliwo, przechodzace w pozostalych pompach ewentualnie w kie¬ runku wspomnianego zlobka. W przewo¬ dzie lacznikowym zlobków ustala sie prze¬ to praktycznie niezmienne niskie cisnie¬ nie. Szczególnie latwo jest wykonac po¬ laczenie, przewodzace ciecz miedzy zlob¬ kami pierscieniowymi, wchodzacymi w ra¬ chube, a poszczególnymi pompami przy pomocy zamknietej przestrzeni wydrazo¬ nej, wykonanej we wspólnym kadlubie pompy, rozciagajacej sie zasadniczo w kie¬ runku szeregu cylindrów i laczacej w sze¬ reg zlobki pierscieniowe pomp, Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu pompy do wtryskiwania paliwa wedlug wynalazku.Fig. 1 uwidocznia pompe jedno tlokowa przy czterech róznych polozeniach robo¬ czych tloka, a mianowicie fig. la — pompe przy dolnym, martwym polozeniu tloka pompy, fig. Ib — w chwili, w której ustala polaczenie zlobka pierscieniowego, leza¬ cego w poblizu komory roboczej, z ta ko¬ mora, fig. lc — podczas poczatku wtryski¬ wania i fig. Id — podczas konca wtryski¬ wania. Fig. 2 i 3 uwidoczniaja pompe wie- lotlokowa, a mianowicie fig. 2 — przekrój przez cylinder pompy wielotlokowej wzdluz linii // — 77 wedlug fig. 3, a fig. 3 — przekrój przez blok pomp wzdluz po¬ wierzchni poziomej, zaznaczonej linia 777 — 777 na fig. 2.Wedlug fig. la tuleja tlokowa 2 jest osadzona w oslonie 1 pompy i zaopatrzona w otwór 3 do wchodzenia paliwa. Pier¬ scieniowo dookola tulei 2 przebiega prze¬ wód 4 do zasysania paliwa.Tlok 5, zaopatrzony w znana krawedz rozrzadcza 6 i w zlobek odciazajacy 11, przesuwa sie po jednej stronie komory ro¬ boczej 7 pompy w tulei 2, podczas gdy po drugiej stronie tej komory roboczej 7 jest dolaczony nie przedstawiony blizej prze¬ wód wtryskowy. Ponizej komory robo¬ czej 7 tuleja 2 jest zaopatrzona w zlobek pierscieniowy 8, polaczony z przewodem 9 do doprowadzania paliwa. Miedzy tym zlobkiem 8 a komora robocza 7 znajduje sie drugi zlobek pierscieniowy 10, który w dolnym martwym polozeniu tloka pom¬ py przecina zlobek odciazajacy 11 i w ten sposób za posrednictwem krawedzi roz- rzadczej 6 laczy sie z komora robocza 7 wzglednie z przewodem ssawczym 4.Jednak zlobek pierscieniowy 10 moze byc równiez umieszczony tak, aby byl jeszcze bezposrednio przyslaniany tlokiem w je¬ go dolnym polozeniu martwym, to jest tylko jeszcze waski odcinek cylindrycznej czesci tloka pozostaje miedzy obydwoma zlobkami 10 i 11, jak to uwidocznia fig. 1 a, wobec czego w dolnym, martwym polo¬ zeniu tloka zlobek pierscieniowy 10 moze podlegac cisnieniu ssania paliwa, gdyz z:i posrednictwem komory roboczej pompy jest on polaczony z przewodem ssaw¬ czym 4.Wedlug fig. 1 b przecinanie sie zlob- — 3 —ków 10 i 11 jest wlasnie ukonczone, pod¬ czas gdy otwór wlotowy 3 jest jeszcze calkowicie zamkniety.Fig. 1 c uwidocznia poczatek wtry¬ skujacego skoku tloka, przy którym otwór 3 zostaje zakryty tlokiem 5, zas odstep po^ miedzy zlobkami 10 i 11 powiekszyl sie.Na fig. 1 d przedstawiono koniec wtry¬ skiwania, przy którym otwór 3 zostaje znów otwarty za posrednictwem zlobka 11 tloka w celu odciazenia. Podczas skoku przy wtryskiwaniu wzrasta cisnienie w komorze roboczej, jednak nie moze ono rozprzestrzenic sie w zlobku pierscienio¬ wym 10, gdyz jednoczesnie z jego wzra¬ staniem staje sie wiekszy odstep obu zlob¬ ków 10 i 11, a zatem polepsza sie dziala¬ nie uszczelniajace.Tak wiec w zlobku pierscieniowym 10 nie moze powstac cisnienie równiez i przy skoku roboczym tloka 5, gdyz z postepuja¬ cym skokiem roboczym powieksza sie stale uszczelniajacy odcinek miedzy zlob¬ kiem pierscieniowym a komora robocza.Prócz tego dzieki odpowiedniemu umiesz¬ czeniu tloka, np. takiemu, aby nie wyzwa¬ lal on wcale lub tylko czesciowo zlobek pierscieniowy 10, mozna dlugosc dlawia¬ cego odcinka dopasowac do kazdorazo¬ wych warunków. Wyczerpujace próby wykazaly bez watpienia, ze cisnienie w zlobku pierscieniowym 10 praktycznie pozostaje stale, a zatem równiez wystar¬ czajaco male.W pompie wielotlokowej, przedsta¬ wionej na fig. 2 i 3, tlok 21 a jest osadzo¬ ny przesuwnie, jak to widac z fig. 2, w wy¬ drazeniu cylindrycznym 22 a kadluba 23 pompy. Tlok 21 a posiada wytoczenie 24, znane przy pompach do wtryskiwania paliwa, które jest polaczone z komora ro¬ bocza pompy za posrednictwem wycie¬ cia 26 tloka, ograniczonego ukosna kra¬ wedzia rozrzadcza 25. W cylindrycznym wydrazeniu 22 a konczy sie przewód 29 do doprowadzania paliwa. Nastepnie wy¬ drazenie to posiada dwa zlobki pierscie¬ niowe 30 a i 31, wykonane w kadlubie 23 cylindrów, z których ostatni 31 jest pola¬ czony z przewodem 32 sprezonego oleju, podczas gdy pierwszy jest umieszczony tak, aby w poblizu zewnetrznego martwe¬ go polozenia tloka 21 a laczyl sie z wyto¬ czeniem 24 tloka, a zatem równiez z ko¬ mora robocza pompy za posrednictwem wyciecia 26.W pompach wielotlokowych o budowie blokowej zlobki 30, lezace w poblizu ko¬ mory roboczej pompy, sa polaczone ze so¬ ba wedlug wynalazku tak, iz moze prze¬ plywac miedzy nimi ciecz. Jak to widac z fig. 3, takie polaczenie moze byc urze¬ czywistnione w pompie wielotlokowej sze¬ regowej, najlepiej, dzieki zamknietej zreszta przestrzeni wydrazonej 34, rozcia¬ gajacej sie wzdluz szeregu pomp i lacza¬ ce) poszczególne zlobki pierscieniowe 30a — 30f, przy czym przestrzen te naj¬ lepiej jest wykonac w postaci kanalu cy¬ lindrycznego w oslonie 23 pompy, Poniewaz przy wielotlokowej pompie do wtryskiwania paliwa do wielocylindro- wego silnika spalinowego przynajmniej je¬ den tlok pompy wykonywa kazdorazowo jeden skok ssania, przeto dzieki opisane¬ mu polaczeniu poszczególnych zlobków pierscieniowych 30 a — 30 f uskutecznia sie odsysanie paliwa, które przeniknelo ewentualnie do tego zlobka pierscieniowe¬ go i do przestrzeni wydrazonej 34, przy czym w tej przestrzeni powstaje praktycz¬ nie niezmiennie niskie cisnienie. PL