Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu cechowania czasu na oscylogramach o du¬ zej dlugosci oraz urzadzenia do cechowa¬ nia w sposób wedlug wynalazku.W celu oznaczenia czasu zapisuje sie zwykle na oscylogramach sinusoidalne na¬ piecie zmienne odpowiedniej czestotliwo¬ sci. Odstep miedzy dwoma wierzcholka¬ mi sinusoidy stanowi wtedy jednostke czasu.Na odczytywanie dlugich oscylogra- mów, wykonanych w ten sposób, traci sie duzo czasu, wynik zas, o ile poszczególne oznaczenia nie sa specjalnie uwypuklone, nie zawsze jest pewny wskutek szybkiego zmeczenia oczu, a wiec sa mozliwosci omylek. Dotychczas polepszano warunki odczytu przy pomocy mechanicznych lub optycznych urzadzen dodatkowych, które jednak utrudnialy obsluge przyrzadu zapi¬ sujacego. Trudnosci te usuwa sie wedlug wynalazku przez nalozenie na podstawo¬ we drganie zapisywane jednego lub kilku drgan o czestotliwosciach calkowita licz¬ be razy mniejszych od czestotliwosci drgania podstawowego.Do zmiany amplitudy wykresów zapi¬ sywanych drgan najlepiej zastosowac transformatory miedzy nadajnikami cze¬ stotliwosci i urzadzeniem mieszajacym.Do wytwarzania drgan cechujacych o sta¬ lych czestotliwosciach moga byc stosowa-ne generatory stroikowe. Do synchroni¬ zowania drgan cechujacych moga byc uzy¬ te np. kondensatory.Rysunek przedstawia przyklady wyko¬ nania wynalazku. Fig. 1 przedstawia uklad polaczen urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, fig. 2 — oscylogram wykonany za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, a fig. 3 — 5 przedstawiaja trzy inne przy¬ klady wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku, Gdy ma byc zapisana cecha 1 000 okre¬ sowa, wówczas do zacisków 1 doprowa¬ dza sie prad zmienny o tej wlasnie czesto¬ tliwosci. W celu oznaczania kazdego dzie¬ siatego wierzcholka krzywej do zaci¬ sków 4 doprowadza sie prad zmienny o czestotliwosci 100 okresów. Wtórne uzwojenia transformatorów 2 i 5 sa za¬ mkniete opornikami 3 i 6, które, jak uwi¬ doczniono na fig. 1, sa polaczone ze soba posobnie i sluza do regulowania amplitud drgan mieszanych w celu uzyskania odpo¬ wiedniego ksztaltu wykresu drgania wy¬ padkowego. Zaczepy 7 oporników sa po¬ laczone np. z oscylografem. Przez zmia¬ ne napiec skladowych w obu dzielnikach napiecia mozna uzyskac kazdy dowolny stosunek tych napiec az osiagnie sie wy¬ kres czestotliwosci najwygodniejszy do odczytywania. Fig. 2 przedstawia wykres drgania wypadkowego. W celu uprosz¬ czenia rysunku polówki krzywej sinusoi¬ dalnej zostaly zastapione kreskami. Od¬ step dwóch najwyzszych wierzcholków 8, 8 odpowiada 1/100 sek, odstep zas dwóch sasiednich wierzcholków 8, 9 i 9, 10 odpo¬ wiada 1/1 000 sek.Oczywiscie mozna obrac kazdy dowol¬ ny inny stosunek czestotliwosci, mozna takze nakladac na dwa drgania jeszcze trzecie o czestotliwosci wynoszacej np. 10 okresów przez zastosowanie jeszcze je¬ dnego zespolu skladajacego sie z transfor¬ matora i dzielnika napiecia.Transformatory 2 i 5 wedlug fig. 1 ma¬ ja na celu galwaniczny rozdzial dwóch pradów zmiennych o róznych czestotliwo¬ sciach, które w pewnych przypadkach nie sa calkowicie niezalezne od siebie.Drgania skladowe doprowadza sie z generatorów stroikowych lub specjal¬ nych maszyn, aby otrzymac dostatecznie stala czestotliwosc. Gdy fazy dwóch drgan nie sa z góry tak okreslone, iz przej¬ scie jednego drgania przez zero przypada na przejscie przez zero drugiego drgania, mozna to zawsze osiagnac przez zastoso¬ wanie odpowiednich przesuwników fazo¬ wych.Fig. 3 — 5 przedstawiaja odmiany urza¬ dzenia wedlug fig, 1.Wedlug fig. 3 z generatorem lampo¬ wym 12 polaczone sa widelki stroikowe 11. Generator ten z jednej strony otrzy¬ muje drganie z widelek 11, z drugiej zas strony dostarcza on odpowiedniej mocy do synchronizowania silnika pradu stale¬ go 13. Silnik ten obraca sie wiec ze sta¬ la liczba obrotów, okreslona przez widel¬ ki stroikowe 11. Z silnikiem sprzezone sa dwa generatory pradu zmiennego 14 i 15, które dostarczaja drgan o róznych czesto¬ tliwosciach, np. 1 000 i 100 okresów. Te drgania zostaja nalozone na siebie w opor¬ nikach 16 i 17 i doprowadzone do oscylo¬ grafu 18.W urzadzeniu tym nie potrzebne sa przesuwniki fazowe, poniewaz oba gene¬ ratory drgan moga byc sprzezone z silni¬ kiem tak, aby ich fazy byly prawidlowe.Na opornikach 16 i 17 mozna nastawiac stosunek amplitud drgan mieszanych.Transformatory nie sa potrzebne w tym urzadzeniu, poniewaz same uzwojenia ge¬ neratorów zapewniaja rozdzial galwanicz¬ ny. Tylko w razie uzycia zespolu genera¬ torów do jednoczesnego zasilania innych odbiorników nalezy zastosowac dodatko¬ we urzadzenia zapewniajace niezaleznosc — 2 —urzadzenia mieszajacego od innych od¬ biorników, Zespól generatorowy moze byc wyko¬ nany maly i lekki, sluzacy tylko do cecho¬ wania, albo tez mozna zastosowac wiek¬ szy zespól maszyn 13 — 15 i wtedy moc maszyn jest zalezna od funkcyj dodatko¬ wych urzadzenia.Nastepna odmiane urzadzenia przed¬ stawia fig. 4. Zamiast maszyny obrotowej w tym przypadku w urzadzeniu zastosowa¬ na zostala para widelek stroikowych 19 i 20, dostarczajacych drgan o z góry okre¬ slonych czestotliwosciach, np. 1 000 i 100 okresów. Kazde widelki sa polaczone z jednym generatorem lampowym 21 i 22, podtrzymujacym drgania widelek i dostar¬ czajacym drgan do oscylografu.W celu zupelnego wyeliminowania pra¬ du stalego z urzadzenia mieszajacego kaz¬ dy z generatorów stroikowych posiada na wyjsciu transformator 23 wzglednie 24.Napiecie cechujace doprowadza sie do oscylografu 27 poprzez oporniki 25 i 26.Do regulowania faz sluzy kondensator 28.Poniewaz stosunek wzajemny faz oby¬ dwóch drgan przy kazdym wlaczeniu dwóch widelek stroikowych nie jest okre¬ slony, trzeba przy kazdym rozpoczeciu pracy przeprowadzic uzgodnienie tych faz.Fig. 5 przedstawia urzadzenie zaopa¬ trzone tylko w jedne widelki stroikowe, a mimo to nie posiadajace maszyny obro¬ towej. Drganie widelek stroikowych 29 utrzymuje sie za pomoca generatora 30 na stalej amplitudzie, a napiecie z generato¬ ra 30 doprowadza sie do dwóch urzadzen 31 i 32. Te dwa urzadzenia dzialaja w ten sposób, ze w jednym, np. 31, czestotliwosc jest zwielokrotniana, w drugim zas 32 jest zmniejszana, dzieki czemu na wyjsciu z tych dwóch urzadzen otrzymuje sie drgania o dwu róznych czestotliwosciach, pochodzace z jednych i tych samych wide¬ lek stroikowych 29, które nakladaja sie na opornikach 33 i 34 i zoistaja doprowa¬ dzone do oscylografu 35.Wskutek wytwarz ania dwóch drgan z jednego tylko drgania podstawowego, fazy tych dwóch drgan sa zawsze okreslo¬ ne wzgledem siebie, wobec czego koniecz¬ ne jest tylko jednorazowe nastawienie ich w urzadzeniu 31 i 32 i zbedna jest wszelka regulacja tych faz. PL