Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zapalnik uderzeniowy, nadajacy sie zwla¬ szcza do pocisków przeciwlotniczych, któ¬ ry jest zaopatrzony w urzadzenie do samo¬ czynnego dzialania w przypadku, gdy po¬ cisk nie trafia w cel.Znane urzadzenia, w których do wy¬ wolania samoczynnego dzialania zapalni¬ ka stosuje sie spalanie sie sciezki procho¬ wej lub mechaniczne urzadzenie czasowe, posiadaja te wade, ze dzialanie ich nie jest niezawodne lub tez konstrukcja ich jest skomplikowana, a wyrób kosztowny.Urzadzenie wedlug wynalazku opiera sie na tej zasadzie, ze szybkosc lotu poci¬ sku maleje w wiekszym stopniu niz jego szybkosc obrotowa. Przy zmniejszeniu szybkosci zmniejsza sie proporcjonalnie opór powietrza, natomiast sila odsrodko¬ wa, spowodowana wirowaniem pocisku, zmniejsza sie stosunkowo niewiele. Zapal¬ nik, zbudowany na tej zasaclzie, z urzadze¬ niem do samoczynnego dzialania wyróznia sie wedlug wynalazku tym, ze urzadzenie sklada sie z narzadów odbezpieczajacych iglice zapalnika podczas lotu pocisku, któ¬ re to narzady sa wystawione na dzialanie cisnienia powietrza i sily odsrodkowej. Na¬ rzady moga byc umieszczone tak, ze pod¬ czas fazy odbezpieczania zaczynaja dzia¬ lac dopiero wtedy, gdy dzialanie sily od¬ srodkowej jest wieksze od dzialania ci-snienia powietrza, zachodzacego podczas ruchu pocisku.Zapalnik z urzadzeniem wedlug wyna¬ lazku jest bardzo prosty, a jego dzialanie jest zadowalajace, poniewaz urzadzenie oparte jest tylko na zalozeniach, które sa zgodne z warunkami, rzeczywiscie zacho¬ dzacymi podczas lotu pocisku.Na zalaczonym rysunku przedstawiono dwa przyklady wykonania wynalazku.Fig. 1 przedstawia urzadzenie, powoduja¬ ce samoczynne dzialanie zapalnika, fig. 2 i 3 przedstawiaja w przekrojach podluz¬ nych dwie rózne postacie wykonania za¬ palnika uderzeniowego, zaopatrzonego w urzadzenie wedlug wynalazku.Cyfra 1 oznaczono kadlub zapalnika (fig. 2), w którego wydrazeniu osiowym 2 umieszczona jest splonka 3. Ponad splon¬ ka znajduje sie iglica, umieszczona w oslo¬ nie 4 dajacej sie przesuwac w górnej cze¬ sci wydrazenia 2. Oslona 4 zakonczona jest kolnierzem 7, o który opiera sie spre¬ zyna 8, której drugi koniec opiera sie na pbrzezu 9 wydrazenia 2.W oslone 4 jest wkrecona wkladka 10, której górna powierzchnia czolowa jest za¬ opatrzona w gniazdo stozkowe 11 dla ku¬ lek 12, zabezpieczajacych iglice 15. Za po¬ moca glowicy 16 iglica opiera sie o we¬ wnetrzne obrzeze 5 oslony 4, wskutek cze¬ go iglica jest zabezpieczona przed przesu¬ nieciem sie osiowym.Iglica srodkowa czescia zgrubiona 15' jest prowadzona w tulei 17, zaopatrzonej w kolnierz 18, w którym w kierunku pro¬ mieni sa wykonane rowki 19, sluzace do osadzenia w nich kulek 12, podtrzymuja¬ cych iglice. Tuleja prowadnicza 17 jest wlozona w tuleje cylindryczna 20, zaopa¬ trzona w obrzeze 21, o które opiera sie tu¬ leja 17. Tuleja 20 opiera sie o wewnetrz¬ ny wystep 6 oslony 4.Urzadzenie do samoczynnego dzialania zapalnika sklada sie z walków 30, stano¬ wiacych oparcie dla oslony iglicy i zaopa¬ trzonych w tym celu w pierscieniowy ro¬ wek 31, w który wchodzi brzeg kolnie¬ rza 7 oslony 4 iglicy. Walki 30 sa osadzo¬ ne przesuwnie w otworach 25, wykona¬ nych w kadlubie / zapalnika pod ostrym katem a w stosunku do jego osi.W zapalniku, przedstawionym na fig. 3, walki 30 sa osadzone przesuwnie w wy¬ drazeniach 25, wykonanych w kadlubie 1 zapalnika pod katem 90° w stosunku do je¬ go osi, przy czym walki te sa przytrzymy¬ wane za pomoca trzpieni 36 osadzonych w wydrazeniach 35, równoleglych do osi pocisku. Trzpienie 36 sa zaostrzone i wchodza w stozkowe wydrazenia, wyko¬ nane w walkach 30. Trzpienie 36 sa za¬ bezpieczone przed wypadnieciem za po¬ moca znanego urzadzenia, np. za pomoca trzpieni, na które naciska sprezyna. Urza¬ dzenie to jednak nie jest przedstawione na rysunku. iPod wplywem wstrzasu przy strzale cienki brzeg 21 tulei 20 zostaje sciety dzia¬ laniem sily bezwladnosci tulei 20, wskutek czego kulki 12 pod wplywem sily odsrod- koweij1 przesuwaja tuleje 17 do góry i zwal¬ niaja iglice 15, która przy uderzeniu poci¬ sku w cel zbija splonke z,apalajaca, wywo¬ lujac wybuch pocisku.Gdy pocisk nie trafia w cel, to po prze¬ byciu okreslonej odleglosci zaczyna dzia¬ lac urzadzenie wedlug wynalazku, wywo¬ lujace samoczynne dzialanie zapalnika przed upadkiem pocisku na ziemie. Urza¬ dzenie to zaczyna dzialac wtedy, gdy sila odsrodkowa, dzialajaca na walki 30, staje sie wieksza od oporu powietrza, które dziala na powierzchnie czolowe tych wal¬ ków jak w przypadku wedlug fig. 1 i 2, lub na powierzchnie czolowe trzpieni 36, jak w urzadzeniu wedlug fig. 3.Na poczatku-lotu pocisku opór powie¬ trza wskutek wielkich szybkosci pocisku jest wiekszy od sily odsrodkowej. W mia¬ re poruszania sie pocisku po torze szyb¬ kosc jego staje sie coraz mniejsza, a wsku- — 2 —tek tego cisnienie, dzialajace na pocisk, zmniejsza sie coraz hardziej. Szybkosc obrotowa pocisku zmniejsza sie natomiast tylko nieznacznie.Gdy sila odsrodkowa walków osiaga wartosc wieksza niz opóir powietrza i na¬ cisk sprezyny 8 na oslone 4, to walki te wylatuja z pocisku, wskutek czego oslo¬ na 4 zastaje zwolniona i przesuwa sie w dól pod dzialaniem sprezyny 8. Podczas tego ruchu oslony pociaga ona zia soba igli¬ ce 15, która zbija splonke, tak iz nastepu¬ je wybuch pocisku podczas jego lotu swo¬ bodnego.Czynna powierzchnia, wystawiona na dzialanie cisnienia powietrza, moze byc zwiekszona lub zmniejszona przez zmiane kata nachylenia a osi wydrazenia 25 i w ten sposób mozna regulowac chwile znisz¬ czenia pocisku.W postaci wykonania wedlug fig. 3 po¬ wierzchnie czynne urzadzenia stanowia powierzchnie czolowe trzpieni 36, utrzy¬ mujacych walki 30. Sila odsrodkowa tych walków musi przezwyciezyc cisnienie sprezyny 8 na oslone 7, cisnienie nie przedstawionych na rysunku sprezynek zabezpieczajacych trzpienie 36 oraz opór powietrza, dzialajacy na powierzchnie czolowe trzpieni. Po przezwyciezeniu tych oporów dzialanie zapalnika jest ta¬ kie samo, jak w poprzednim przykladzie wykonania.Opisane i przedstawione na rysunku urzadzenia stanowia, oczywiscie, tylko przyklady wykonania wynalazku. Sam za¬ palnik moze byc uksztaltowany rozmaicie w niczym nie zmieniajac istoty wynalazku.A wiec nc. walki 30 moga stanowic bezpo¬ srednio oparcie iglicy zapalnika obciazonej sprezyna. PL