Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania malych ksztaltówek z tworzy¬ wa termoplastycznego oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu.Wedlug sposobu niniejszego tworzywo czerpie sie ze zbiornika w odmierzonych ilosciach i doprowadza sie do cylindra o malej srednicy do prasowania, po czym tworzywo zostaje ogrzane i wytloczone z cylindra za pomoca tloka do komory ksztaltujacej, skladajacej sie z czesci prze¬ suwnych wzgledem siebie, przy czym suw tloka jest rozrzadzany za pomoca potrzeb¬ nej ilosci materialu, doprowadzanej do cy¬ lindra. Koniec wylotowy cylindra jest po¬ laczony stale przynajmniej z jedna z czesci formy w celu zapobiegania w ten sposób wyplywowi ogrzanego tworzywa.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug niniejszego wynalazku wyróznia sie tym, ze posiada forme utworzona z przesuwnych wzgledem siebie czesci z wglebieniami w przylegajacych do siebie powierzchniach, tworzacymi komore do ksztaltowania, umieszczony z boku cylin¬ der z koncem wylotowym, znajdujacym sie przy róznych polozeniach roboczych czesci formy w bezposredniej ich bliskosci, tlok do wytlaczania tworzywa do ksztaltowa¬ nia z cylindra do formy, oraz znajdujacy sie nad cylindrem zbiornik do tworzywa, suwak umieszczony miedzy cylindrem izbiornikiem i polaczony z tlokfem, którego otwór przy cofnietym tloku znajduje sie pod otworem wylotowym zbiornika, przy posunietym zas tloku — nad kanalem, do-« prowadzajacym tworzywo do cylindra, przy czym koniec wylotowy tego kanalu znajduje sie przy cofnietym tloku w cze¬ sci cylindra przed tym tlokiem, wskutek czego ilosc tworzywa doprowadzana w ce¬ lu utrzymywania okreslonego zapasu w cylindrze jest regulowana przez dlugosc suwu tloka, potrzebnego do wytloczenia tworzywa z cylindra. Zbiornik i cylinder sa umieszczone wraz z tlokiem i polaczo¬ nym z nim suwakiem w urzadzeniu, przy czym sa one uruchamiane tak, iz koniec wylotowy cylindra stale przylega przynaj¬ mniej do jednej czesci formy. Zbiornik i cylinder sa osadzone na przechylnej ramie, wychylanej w bok za pomoca kciuka.Na rysunku przedstawiono dla przy¬ kladu urzadzenie do przeprowadzania spo¬ sobu wedlug wynalazku niniejszego. Fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z przo¬ du, przy czym niektóre jego czesci sklado¬ we sa uwidocznione tylko czesciowo, fig. 2 — urzadzenie w przekroju podluznym w dwóch plaszczyznach wzdluz linii 2 — 2 na fig. 3, fig. 3 — w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii 3 — 3 na fig. 2, fig. 4 — w przekroju poprzecznym wydluz linii h — U na fig. 1, fig. 5 — w przekroju po¬ przecznym w dwóch plaszczyznach wzdluz linii 5— 5 na fig. 3, fig. 6 — czesc lirzar dzenia w widoku z boku w plaszczyznie przeciecia wzdluz linii 6 — 6 na fig. 2, przy czym niektóre czesci skladowe sa po¬ miniete, fig. 7 — w przekroju poprzecz¬ nym wzdluz linii 7 — 7 na fig. 1, fig. 8 — te sama czesc urzadzenia wedlug fig. 7 w widoku z góry, fig. 9 — inna czesc urza¬ dzenia wedlug wynalazku w przekroju wzdluz linii 9 — 9 na fig. 13, fig. 10 — przekrój w czesciowa przestawionej plasz¬ czyznie wzdluz linii 10 — 10 na fig. 3, fig. 11 — przekrój wzdluz linii 11 — 11 na fig. 1, fig. 12 — przekrój wzdluz linii 12 — 12 na fig. 1, fig. 13 — przednia czesc urzadzenia w widoku z góry, fig. 14 — odcinek polówki zamkniecia suwakowe¬ go, wykonanego za pomoca urzadzenia we^ dlug wynalazku, fig. 15 — czesc urzadze¬ nia w przekroju poprzecznym wzdluz li¬ nii 15 — 15 na fig. 1, fig. 16 — inna czesc urzadzenia w przestawionej plaszczy¬ znie przeciecia wzdluz linii 16 — 16 na fig. 3, fig. 17 — czesc urzadzenia, przed¬ stawionego na fig. 3, w przekroju w wiek¬ szej podzialce, fig. 18 — czesc tego urza¬ dzenia w widoku perspektywicznym, fig. 19 — czesc urzadzenia w przekroju wzdluz linii 19 — 19 na fig. 1, fig. 20 — odmia¬ ne urzadzenia wedlug fig. 3 w widoku sche¬ matycznym, fig. 21 — czesc tej odmiany urzadzenia w przekroju, fig. 22 — te sama czesc z cylindrem, znajdujacym sie w in¬ nym polozeniu, a fig. 23 — czesc odmia¬ ny urzadzenia wedlug fig. 20 z tlokiem w innym polozeniu.Na fig. 1 — 19 przedstawione jest urzadzenie do wytwarzania glównie pol6- wek zamkniec suwakowych, które jednak po malej zmianie w budowie i wyposaze¬ niu moze byc uzyte do wytwarzania wedlug wynal|a|zku niniejszego ksztaltówek róznego rodzaju z tworzywa termoplastycznego, przy czym jako tworzywo stosuje sie glów¬ nie octan celulozy.Urzadzenie posiada podstawe 20 z bo¬ kami 21, 22, polaczonymi plyta 23. Przez boki 21, 22 przechodzi wal napedowy 2b, polaczony za pomoca sprzegla 26 z walem 25. Wal 25 (fig, 2) jest uruchamiany za pomoca tarczy 25a lub podobnego narzadu i posiada najlepiej kólko reczne 25b do ewentualnie koniecznego obracania recz¬ nego.Na wale 2U obok sprzegla 25 osadzone jest kolo zebate 27, zazebiajace sie z kc- lem zebatym 28 na wale kciukowym 29.Kola zebate 27, 28 znajduja sie w oslonie 30. Na wale 2U osadzone jest kolo zebate — 2 —31, na którego przedluzeniu piasty znajdu¬ je sie tarcza krzywiikowa 32, uruchamia¬ jaca osadzony w górnej czesci urzadzenia wal 33 za pomoca drazka 34- Drazek ten jest osadzony krazkiem 35 w rowku krzy- wikowym tarczy, a drugi koniec tego draz¬ ka jest polaczony z korba 36 na koncu wa¬ lu 33 za pomoca sworznia ze sruba 37 (fig. 2).Kolo 31 zazebia sie z kolem 38, osadzo¬ nym na walku 39, na którego koncu we¬ wnetrznym znajduje sie kolo stozkowe 40, zazebiajace sie z kolem stozkowym 41 na walku 42. Walek 42 wystaje przez prze¬ dnia plyte 23 urzadzenia. Blisko wewnetrz¬ nej strony boków 21, 22 znajduja sie na wale 24 dwie tarcze kciukowe 43, A3a, z których kazda posiada z boku rowek krzy- wikowy Uk i obwód krzywikowy 45. Tar¬ cze te sluza glównie do uruchamiania cze¬ sci formy. Miedzy tarczami 43, 43a osa¬ dzona jest na wale 24 tarcza kciukowa do uruchamiania przyrzadu zaciskowego tas¬ my, a znajdujacy sie na wale 24 cylinder kciukowy 47 sluzy do wychylania ramy 48, osadzonej obrotowo na czopach 49, 50.Zewnatrz ramy urzadzenia na wale 24 osadzona jest tarcza z rowkiem 51r dziala¬ jaca na dzwignie 52, prowadzona w kloc¬ ku 53, osadzonym na wale 24 (fig. 2 i 7), przy czym klocek 53 sluzy jako prowadni¬ ca. Koniec górny dzwigni 52 jest polaczo^ ny nastawnie za pomoca sruby 55 z dzwi¬ gnia 54, sluzaca do uruchamiania przyrza¬ du do posuwania tasmy.Na koncu walu 24 znajduja sie slima¬ ki 56a i 56b o róznym skoku zwojów, z których kazdy moze niezaleznie napedzac z rózna szybkoscia kolo slimakowe 57, osadzone na walku 58. Walek 58 jest osa¬ dzony w lozysku 23a (fig. 1). Na przed¬ nim koncu walka 58 osadzone jest kolo lancuchowe 59 z lancuchem 60, sluzacym do nadzorowania samoczynnego uruchamiaH nia przyrzadu do szybkiego posuwu tasmy w celu okreslania dlugosci grup czlonów (ksztaltówek) na tasmie przy wytwarza¬ niu róznych zamkniec suwakowych.Rama 48 posiada w srodku krazek 61, wspóldzialajacy z cylindrem kciukowym 47, za pomoca którego rama jest przesu¬ wana w bok z polozenia prostopadlego w celu utrzymywania dyszy wylotowej 63 w stalym polaczeniu przynajmniej z jedna z czesci formy 62, 62a i: zapobiegania w ten sposób wyplywowi tworzywa z dyszy.Dysza znajduje sie na koncu zewnetrz¬ nym cylindra 64, zasilanego tworzywem przez otwór 65 (fig. 2). Koniec zewnetrz¬ ny tego cylindra jest zaopatrzony w odpo¬ wiedni, np. elektryczny, grzejnik 66 do ogrzewania tworzywa przed wtlaczaniem go do komory formy. Cylinder 64 jest osadzoi- ny nastawnie na górnym koncu ramy 48 i umieszczony jest w klocku 67, umocowa¬ nym na górnym koncu ramy i dajacym sie nastawiac w Jrierunku pionowym za po¬ moca klina 68. Klin 68 moze byc przesta¬ wiany za pomoca sruby 68a w celu nasta¬ wiania dyszy 63 wzgledem czesci formy. Z zewnetrznym koncem tloka 70 polaczony jest suwak 69 (fig. 18). Suwak 69 jest uruchamiany za pomoca dzwigni katowej 71, polaczonej czopem 72 z klockiem 67 (fig. 3).Na klocku 67 znajduje sie zbiornik lub lej 73, który moze byc odlaczany i który jest napelniany tworzywem po otwarciu pokrywy 74.Na dolnym koncu zbiornika 75 znajdu¬ ja sie plytki 76, 77, miedzy którymi prze¬ suwa sie suwak 78, przesuwany za pomoca drazka laczacego 79 wraz z tlokiem, wsku¬ tek czego wykonuje wraz z nim wszystkie ruchy.Suwak 78 posiada otwór, do którego spadaja okreslone mniejsze lub wieksze ilosci tworzywa ziarnistego lub w innej postaci ze zbiornika 75 przez otwór 76a w plytce 76. Plytka 77 posiada rurke 77a, wygieta do przodu, której koniec znajdu¬ je sie nad lejkiem 81, przez który tworzy- — -3 —wo doplywa do otworu 65 cylindra. Lejek 81 jest niezalezny od kanalu 77a i cylindra 6U i znajduje sie na klocku 67 (fig. 3), wobec czego tworzywo znajdujace sie w lejku 81 jest chlodzone za pomoca rur chlodniczych 67a, sluzacych jednoczesnie do chlodzenia tloka 70 w polozeniu cofnietym.Rurki chlodzace 67a do obiegu wody sa po¬ laczone odpowiednimi lacznikaani lub we¬ zykami, których na rysunkach nie uwi¬ doczniono.W urzadzeniu wedlug wynalazku za¬ pewnione jest samoczynne doprowadzanie tworzywa ze zbiornika 73 do cylindra przez tlok 70 za pomoca suwaka 78. Skok tego suwaka jest okreslany tylko przez skok tloka, dzieki czemu do cylindra wcho¬ dzi scisle okreslona ilosc tworzywa. Jezeli skok tloka nie wystarcza do nastawienia otworu 80 naprzeciw otworu rurki 77a, to czerpanie tworzywa ze zbiornika nie na¬ stepuje.Koniec 7la dzwigni 71 jest polaczony z suwakiem 69, drugi zas koniec 7Ib laczy ruchomo tlok z drazkiem 82 lub znajduja¬ ca sie na nim tuleja 82a. Tuleja ta znaj¬ duje sie na górnym cienszym odcinku drazka, na którym umieszczona jest silna sprezyna srubowa 88, której napiecie jest regulowane za pomoca nakretki 8Jf. Mie^ dzy nakretka i sprezyna znajduje sie lo-, zysko kulkowe 85 w celu latwego obraca¬ nia nakretki. W celu zacisniecia i zabez¬ pieczenia nakretki na gwincie drazka jest ona zaopatrzona w zacisk 8ha. Dolny ko¬ niec drazka jest takze cienszy i otoczony tuleja 82a, zabezpieczona nakretka 86.Ramie 87a dzwigni trójramiennej 87 jest polaczone z tuleja 82b. Dzwignia 87 jest osadzona na walku 88, znajdujacym sie w lozyskach 88a (fig. 10). Ramie tej dzwigni, skierowane w dól, jest zaopatrzo¬ ne w krazek 87b. Ramie, skierowane do tylu, jest zaopatrzone w krazek 87c. Na w,ale 29 osadzone sa tarcze kciukowe 89, 89a, do których przylegaja krazki 87b, 87c w celu przesuwania drazka 82 w góre i w dól i posuwania w ten sposób tloka 70 naprzód i wstecz, przy czym przesuw w dól drazka 82 powoduje przesuw tloka 70 w celu wytloczenia tworzywa. Wielkosc prze- suwu tloka jest regulowana dzialaniem sprezyny 83, która samoczynnie zapewnia wyrównywanie tego ,suwu przy róznych ilosciach tworzywa, znajdujacych sie w cy¬ lindrze.Podczas wytlaczania tworzywa do for¬ my cala rama. 48 wraz ze znajdujacymi sie na niej czesciami zostaje przesunieta dzia¬ laniem sprezyny 90 do przodu. Sprezyna 90 znajduje sie na czopie U9 (fig. 2) i prze¬ suw do przodu jest regulowany za' pomoca ramienia 91, rozrzadzanego za pomoca kciuka 92 (fig. 10). Ramie znajduje sie na walku 91, zaopatrzonym w skierowane w dól jarzmo 9Ib, laczace sie z pierscie¬ niem nastawnym 50a czopa 50. Kciuk daje sie nastawiac ^a pomoca nakretek 50b, okreslajacych odpowiednie polozenie dy¬ szy 65 wzgledem formy w celu unikniecia tarcia o forme oraz utrzymujacych dysze w takim polozeniu wzgledem czesci formy, ze nie nastepuje wyplyw ogrzanego two¬ rzywa, które po wyplywie utwardzaloby sie.Na przednim koncu boków 21, 22 urza¬ dzenia znajduja sie drazki rozrzadcze 93 czesci formy. Drazki te sa polaczone za pomoca sprezyn 95 z drazkami dodatkowy¬ mi 9U (fig. 4), wskutek czego dzwignie dwuramienne 96, uruchamiane za pomoca zlobków Uh i krazków 97 (fig. 2), przesu¬ waja czesci formy, a mianowicie wskutek przylegania ramion 96a do drazków dodat¬ kowych 9h. Drazki 9U wysuwaja drazki 93 przy pomocy sprezyn 95 na zewnatrz w ce¬ lu zamkniecia czesci 62, 62a formy. Kon¬ ce drazków 93 znajdujace sie zewnatrz posiadaja skosne zebra 93a (fig. 19), znaj¬ dujace sie w zlobkach uchwytów formy w celu przeksztalcania przesuwów do przo¬ du i tylu drazków uruchamiajacych w po- — 4 —ziomy ruch czesci formy. Na wewnetrz^ nych koncach drazków 94 znajduja sie uruchamiane recznie mimosrody 9Aa, za pomoca których czesci formy moga byc w kazdej chwili rozsuniete.Z jednej strony urzadzenia na drazkach 93, 9U znajduja ,sie czoipy 98, 99 (fig. 6), wystajace przez szczeliny podluzne boku 22. Z czoipami tymi polaczone sa skiero-i wane w tyl drazki 98a, 99a, laczace sie z dzwignia 100, wskutek czego przy róznia¬ cym sie przesuwie drazków 93 i 9U dzwi¬ gnia 100 zamyka obwód pradu za pomoca kontaktu 101. Z tym obwodem pradu po¬ laczony jest elektryczny przyrzad do samo¬ czynnego uruchamiania silnika napedowe¬ go urzadzenia. Poniewaz przyrzad kontrol¬ ny nie stanowi przedmiotu wynalazku, nie jest on ani uwidoczniony, ani tez opisany.Polaczenie dzwigni 100 z drazkiem 98a mozna nastawiac za pomoca nasrubka 98b, przy czym dzwignia ta jest osadzona ru¬ chomo za pomoca czopa 99b na drazku 99a.Do wyrównywania róznych ruchów draz¬ ków 98a, 99a sluzy sprezyna 99c. Jak uwi¬ doczniono na fig. 6, polozenie drazków 98a, 99a i polaczonych z nimi czesci odpo¬ wiada polozeniu zamkniecia czesci formy.Przy otwieraniu formy wszystkie czesci zostaja odsuniete od kontaktu 101. Jezeli przy zamykaniu czesci formy znajdzie sie przypadkiem miedzy nimi obce cialo lub wytworzona ksztaltówka to drazek 98a nie przesuwa sie dostatecznie do przodu, wsku¬ tek czego dzwignia 100 przechyla sie i za¬ myka kontakt 101.Tasma przenosnikowa 102 (fig. 1) jest odwijana z walka i doprowadzana do urza¬ dzenia w celu ksztaltowania na niej czlo¬ nów zamkniecia suwakowego. Taka tasma jest zaopatrzona w zgrubiony brzeg 102a (fig. 14), na którym ksztaltuje sie czlony, a dlugosc szeregu tychze reguluje lancuch 60, wskutek czego powstaja grupy z prze¬ rwami 102b.Tasma 102 przesuwa sie najpierw pod krazkiem 104, dociskanym za pomoca na¬ rzadu sprezynujacego i znajdujacym sie nad wglebieniem w klocku 105. W klocku tym znajduje sie pionowy czop 106, który zostaje przesuniety w dól, gdy pod kraz¬ kiem 10U nie przesuwa sie tasma, w celu zamkniecia obwodu pradu za pomoca kon¬ taktu 107, co powoduje zatrzymanie sie biegu urzadzenia. Tasma przesuwa sie w dalszym ciagu pod dwoma czujnikami 108, miedzy które moze byc wprowadzana dzwi¬ gnia haczykowa 109, polaczona nastawnie z dzwignia 5J* za pomoca czopa 5Ua (fig. 7 i 8). W kazdym okresie roboczym dzwi¬ gnia 109 jest przesuwana w góre w celu wygiecia tasmy i obluznienia jej w ten spo¬ sób. Nastepuje to przed zacisnieciem tas¬ my za pomoca chwytaczy, jak to bedzie opisane ponizej i ma na celu odwiniecie tasmy z walka, mianowicie na dlugosci, po¬ trzebnej do nastepnego okresu robocze¬ go.Nastepnie tasma przechodzi do srodka urzadzenia pod krazek 110, dociskany sprezyna i nadajacy jej odpowiednie nan prezenie; w stanie tym jest ona przytrzy¬ mywana za pomoca przyrzadu chwytako¬ wego i posuwowego. Przyrzad ten sklada sie z suwaka 111, polaczonego z widelka¬ mi 112, osadzonymi na walku 33 (fig. 3).Suwak 111 posiada slupek lila, przymo¬ cowany do niego za pomoca nitów (fig. 9).Nity przechodza jednoczesnie przez plytke chwytakowa 11Ib, a na suwaku 111 jest z przodu umocowana druga plytka lllc, tworzaca powierzchnie przylegania dla sprezyny (fig. 11). Slupek lila posiada poprzeczny trzpien 113, na górnym kon¬ cu wchodzacy w jarzmo. Do przestawiania sluzy klin lii, przymocowany sruba 115.Na czopie 117 osadzona jest dzwignia chwytakowa 116, uruchamiana sworzniem 118 i znajdujacym sie na jego koncu kraz¬ kiem 118a (fig. 11). Sworzen znajduje sie w uchwycie 119 i wystaje przez plyte prze¬ dnia 23 urzadzenia. Koniec wewnetrzny — 5 —dzwigni 116 jest dociskany sprezyna 120 do tasmy 102, przy czym przesuw sworz¬ nia 118 na zewnatrz powoduje odsuwanie sie dzwigni od tasmy, gdy suwak przesu¬ wa sie w góre.Na koniec wewnetrzny sworznia 118 dzialaja dwie dzwignie 121, 122, z których dzwignia 121 jest rozrzadzana w kazdym okresie roboczym za pomoca tarczy kciu¬ kowej 46 (fig. 4). Sprezyna 121a dociska dzwignie do tarczy kciukowej, a punkt ob¬ rotu tej dzwigni moze byc przestawiany za pomoca sruby 121b. Ta nastawnosc ma na celu regulowanie przylegania górnego konca dzwigni do sworznia 118.Dzwignia 122 jest osadzona na tylnej stronie plyty 23 na czopie 122a i skiero¬ wana w dól (fig. 3). Na jej dolnym kon¬ cu znajduje sie krazek 123, przylegajacy do krzywika 124 suwaka 125. Suwak znaj¬ duje sie w dolnej prawej czesci urzadze¬ nia, wskutek czego przy przesuwie suwa¬ ka w lewo koniec górny dzwigni 122 wy¬ suwa sie na zewnatrz w celu przesuniecia sworznia 118 i wychylenia dzwigni 116.Umieszczenie dzwigni jest uwidocznione na fig. 16. Nalezy zaznaczyc, ze dzwignie 121, 122 dzialaja na sworzen 118. Prze¬ suw sworznia nastepuje krótko przed szyb¬ kim dalszym posuwem okreslonej dlugosci tasmy o odstepy 102b (fig. 14). Ten szyb¬ ki przesuw tasmy powoduje uruchomienie krazka 126 z gumy lub podobnego materia¬ lu w kierunku wycinka 127 na zewnetrz¬ nym koncu walka, 42 (fig. 1). Krazek 126 jest osadzony na suwaku 125, a na wol¬ nym koncu tego isuwaika osadzony jest kra¬ zek 128, przylegajacy do tarczy kciukowej 129 i umozliwiajacy ruch suwaka pod dzia¬ laniem sprezyny 130, gdy zaczepiajaca o suwak dzwignia ryglujaca 131 zostaje zwolniona. Dzwignia 131 jest osadzona na czopie 132 i znajduje sie w polozeniu ry¬ glujacym wskutek dzialania sprezyny 133.Dzwignia ryglujaca jest wylaczana za po¬ moca oporka 60a na lancuchu 60, gdy ude¬ rza on w wystajacy koniec 13la tej dzwi¬ gni.Tarcza kciukowa 129 sluzy do bezpo¬ sredniego przestawiania suwaka 125 w po¬ lozenie pierwotne, w którym jest on przy¬ trzymywany za pomoca dzwigni rygluja¬ cej. W tym polozeniu krazek 126 znajduje isie w pewnej odleglosci od wycinka 127, wskutek czego tasma 102 moze byc przesu¬ wana swobodnie.Oprócz uchwytu górnego 116 urzadze¬ nie posiada uchwyty dolne 13k (fig. 1) u- mieszczone pod czesciami 62, 62a formy.Uchwyty te wspóldzialaja z uchwytem gór¬ nym 116 w celu przytrzymywania tasmy 102 przy jej przesuwaniu za pomoca gór¬ nego uchwytu w dól, aby zapobiegac w ten sposób jakiemukolwiek przesuwowi tasmy i osiagnac dokladnie jednakowe odstepy czlonów. Krazek 110 wspóldziala przy tym i przytrzymuje tasme we wlasciwym polo¬ zeniu. Szybki przesuw tasmy za pomoca wycinka 127 i krazka 126 nastepuje w o- kresie czasu, gdy uchwyty nie stykaja sie iz tasma. Uchwyty dolne 13U, 134a sa uru¬ chamiane za pomoca dzwigni 135, zaopa¬ trzonych na dolnych i wewnetrznych kon¬ cach w krazki 136, przylegajace do tarczy kciukowej 45. Nastawne wycinki mimosro- dowe, osadzone na dzwigniach 135, umozli¬ wiaja wyrównywanie odpowiednio do róz¬ nych grubosci tasmy. Sprezyny 138 uru¬ chamiaja przy tym sworznie 139 na dzwi¬ gniach w celu utrzymywania uchwytów 13U, 13Ua w polozeniu rozchylonym. Swo¬ rznie 139 sa osadzone w klockach 140.Oprócz przyrzadu do chwytania i posu¬ wania tasmy urzadzenie posiada trzpien 141, tworzacy czesc suwaka 111 i znajdu¬ jacy sie na dolnym koncu drazka lila (fig. 3). Trzpien 141 wnika do komory formo¬ wej tworzac jako rdzen wglebienie w ksztaltówce i sluzy jednoczesnie do trzy¬ mania ksztaltówki przy otwieraniu formy oraz przez przesuwanie ksztaltówki jedno¬ czesnie do posuwania tasmy w celu formo- — 6 —wania ksztaltówek w kolejnych okresach pracy.Uchwyt 119 (fig. 1) posiada z jednej strony szczeline podluzna 119a, w której nastawia sie pionowo sworzen 142, zaopa¬ trzony na wewnetrznym koncu w klocek 143, przylegajacy do sprezyny 144 i regu¬ lujacy nacisk krazka 110 za pomoca uchwy¬ tu 145 w ksztalcie litery U (fig. 9). Suwak 111 jest zebezpieczany w swym polozeniu za pomoca plytek odejmowalnych 146,146a (fig. U).Na dolnej czesci uchwytu 119 przed trapieniem znajduja isie dwie prowadnice 147, 147a tasmy (fig. 12), przytrzymujace tasme blisko górnej strony czesci formy w celu zapobiegania odciaganiu w bok tasmy przy otwieraniu formy. Do doprowadzania wody chlodzacej! do formy sluza weze 148, przy czym woda chlodzaca jest odprowai- dzana otworami 149.Sprzeglo 26 jest uruchamiane za pomo¬ ca dzwigni recznej 150, której palak 151 jest osadzony ruchomo na srubie 152. W palaku 151 znajduja sie na przeciwleg¬ lych stronach kulisy 158, umieszczone w rowku obwodowym 26a sprzegla (fig. 6).Uchwyt 119 jest umocowany na przed¬ niej scianie 23 za pomoca tulei 118b (fig. 11), a na przeciwleglej stronie — za po¬ moca czopa 118c. Po obydwóch stronach u- chwytu znajduja sie klamry 154, zaopah trzone na wolnych koncach w czopy rozpór- kowe 155 (fig. 13), zachodzace w rowki plyty 23. Przez podluzne szczeliny klamer 154 przechodza sworznie 156, laczace kla¬ mry nastawnie z uchwytem i umozliwiajace szybkie odlaczanie i umocowywanie calego przyrzadu chwytakowego. Na sworzniach 156 osadzone sa sprezyny 157, przesuwa¬ jace klamry 154 na zewnatrz i przytrzymu¬ jace je stale w zetknieciu ze lbami swo¬ rzni.Przez wspornik 159 (fig. 3) przecho- dzi drazek 158, przesuniety przez szczeli¬ ne pokrywy 74 do zbiornika 73 i siegajacy blisko otworu wylotowego 76a tego zbior¬ nika. Drazek ten sluzy do mieszania two¬ rzywa w zbiorniku, gdy zostaje on urucho¬ miony, przy czym drazek 158 jest nieru¬ chomy.Krazek 104, dociskany sprezyna, znaj¬ duje sie na ramieniu 104&, a sprezyna 104b jest polaczona z plytka nastawna 104c w celu moznosci zmiany nacisku (fig. 1). W uchwycie 119 (fig. 4) znajduja sie cztery sruby nastawne 160, naciskajace przednia plyte 23 lub znajdujace sie w niej czopy 161 w celu nastawiania tego uchwytu w o- kreslonej odleglosci od przedniej plyty u- rzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego dziala w sposób nastepujacy.Na poczatku dzialania forma jest otwar¬ ta. Nastepnie ustawia sie czesci formy w polozenie zamkniete, przy czym trzpien 141 zostaje wsuniety miedzy te czesci, które u- ruchamia sie za pomoca dzwigni 96. Po zsunieciu czesci formy wprowadza sie dy¬ sze 63 za pomoca sprezyny 90, której dzia¬ lanie zostaje umozliwione za pomoca uru¬ chamianej kciukiem 92 dzwigni 90, w sta¬ le polaczenie z forma. Tlok 70 zostaje na¬ stepnie przesuniety do przodu za pomoca kciuka 89a, dzialajacego na krazek 87c i naciskajacego ramie 87a, przy czym dra*- zek 82 przesuwa sie w dól i wychyla dzwi¬ gnie 81.Przed przesuwem do przodu tloka zo¬ stala oczywiscie doprowadzona pewna ilosc tworzywa do cylindra w leju 81 przed tlok. Wskutek przesuwu do przodu tloka 70 tworzywo zostaje wytloczone z dysizy 63 do komory formy 62, 62a i dookola trzpie¬ nia 141, jak równiez zacisnietej tasmy, wskutek czego ksztaltówka zostaje utwo¬ rzona na zgrabionym brzegu 102a tej tas¬ my. Na poczatku tego zabiegu uchwyty dolne 134, 134a znajduja sie w zetknieciu z tasma 102, uchwyt zas górny 116 — w pplozeniu odsunietym. Podczas wtlaczania — 7 —ogrzanego tworzywa do formy uchwyt gór1- ny 116 przylega natomiast do tasmy, a po cofnieciu tloka w polozenie, uwidocznione na fig. 3, rozpoczyna sie otwieranie formy.Przedtem jednak zostaja zwolnione uchwy¬ ty dolne 134, 134a. W tej chwili slupek lila wraz z tasma 102 zostaje przesunie¬ ty w dól za pomoca tarczy krzywikowej 32, której ruch jest przenoszony za pomoca drazka 34 i dzwigni 86. Przed odsunie¬ ciem uchwytu górnego 116 od tasmy zosta¬ je ona zacisnieta dolnymi uchwytami 134- Bezposrednio potem uchwyt górny zostaje przesuniety w góre wraz ze slupkiem za pomoca tarczy 32, drazka 34 i dzwigni 36; w tym czasie tasma jest utrzymana mie¬ dzy uchwytami dolnymi i krazkiem 110.Przy przesuwie w góre slupka czesci formy zostaja czesciowo zamkniete, a ksztaltówka, utworzona na trzpieniu 141 i dosunieta do dolnej strony formy, zosta¬ je przy tym zsunieta. Zamykanie formy postepuje dalej, az trzpien osiagnie swe polozenie najwyzsze, po czym zostaje prze-J stawiony z powrotem w dól w polozenie po¬ czatkowe miedzy czesciami formy w celu ponowienia tych ruchów.Ruchy te powtarzaja sie przy wytwa¬ rzaniu szeregu ksztaltówek 103 na zgru- bionym brzegu 102a tasmy, a po utworze¬ niu okreslonej liczby ksztaltówek zderzak 60a na lancuchu 60 uruchamia dzwignie zapadkowa 181 w celu uwolnienia suwaka 125, a tym samym zetkniecia krazka 126 z wycinkiem 127, wskutek czego okreslona zostaje dlugosc szeregu ksztaltówek. Obrót wycinka 127 jest zalezny od obrotu tarczy kciukowej 129, tak iz przy zetknieciu z krazkiem 126 uchwyty dolne 134, 134a sa otwarte, a uchwyt górny wskutek uruchó- mienia ramienia 122 za pomoca kciuka 124 i czopa 116 jest odsuniety.W kazdym okresie roboczym maszyny dzwignia 109 jest wychylana w góre, gdy tasma jest przytrzymywana za pomoca u- chwytów 116, 134, 134a; wskutek tego ta¬ sma jest odwijana z walka i zluzniana. Ta zluzniona czesc tasmy znajduje siei miedzy krazkiem dociskowym 104 i krazkiem 110, wskutek czego przy dalszym posuwie tasmy w celu wytwarzania ksztaltówek w pew¬ nych odstepach od siebie nie jest na nia wywierane dzialanie ciagnace lub napreza¬ jace.Podczas opisanego uruchamiania czesci formy, mianowicie zsuwania i rozsuwania ich, rama 48 jest wychylana na swej osi 49 — 50 w celu utrzymywania dyszy 63 w polozeniu dosunietym lub w bezposredniej bliskosci przynajmniej jednej czesci formy 62, 62a. Gdy czesci formy sa zamkniete, a mianowicie przed przesuwem do przodu tloka 70, wylot dyszy 63 znajduje sie oczy¬ wiscie nad otworem wlotowym formy i przesuw dyszy w to polozenie i z tego po¬ lozenia odbywa sie przed otwarciem i za¬ mknieciem formy. Okres czasu, gdy forma jest zamknieta, jest wiec dluzszy niz okres czasu, podczas którego dysza znajduje sie przed jej otworem wlotowym. Ruchy dyszy wzgledem czesci formy sluza do obcierania brzegu leju doprowadzajacego.Zewnetrzny koniec dzwigni 116 (fig. 13), który dotyka krazka 118a, jest dosta¬ tecznie szeroki w celu zapewnienia stalego jej przylegania do krazka.Przy przesuwie tloka 70 zostaje rów¬ niez przesuniety suwak zasilajacy 76 ze znajdujacym sie w nim otworem dawkuja¬ cym 80 z polozenia, przedstawionego na fig. 3, w polozenie nad kanalem 77a, wskutek czego tworzywo, znajdujace sie w otworze 80, spada kanalem do leju 81. Dzieki takiej budowie zapewnione jest samoczynne uzu¬ pelnianie tworzywa w cylindrze, a przez o- grzewanie konca wylotowego cylindra wraz z dysza i chlodzenie drugiego konca cylin¬ dra tworzywo w tym koncu wylotowym dyszy lub w niej samej jest utrzymywane w stanie, w którym nadaje sie do ksztalf- towania, lecz przed tlokiem jest w stanie niestopionym, wobec czego nie moze naste- — 8 —powac zatykanie sie lub przylepianie sie tworzywa do cylindra.Dlugosc lancucha 60 okresla dlugosc szeregu czlonów zamkniecia i w pewnych przypadkach mozna umiescic na lancuchu dwa lub wieksza liczbe oporków 60a. W celu unikniecia, zbyt dlugich lancuchów przy wyrobie dlugich szeregów czlonówzamknie¬ cia stosuje sie w celu zmniejszenia szyb-i kosci przesuwania sie lancucha slimak 56 albo inna przekladnie, dzieki czemu moga byc uzyte krótsze lancuchy. W tym celu stosuje sie dwa slimaki 56a i 56b.Urzadzenie, przedstawione na fig. 20, posiada zbiornik lejowy 201 do tworzywa, np. dio octanu celulozy (202), w stanie ziar¬ nistym lub sproszkowanym.W zbiorniku znajduje sie mieszadlo 203, napedzane za pomoca glównego me¬ chanizmu napedowego maszyny i posiada- jace/ poprzeczke 204, która wraz z plaskim koncem 205 przewraca tworzywo w leju w celu zapewnienia dobrego doplywu tworzy¬ wa pod dzialaniem wlasnego jego ciezaru do otworu 206 suwaka zasilajacego 207.Przy uzyciu niektórych tworzyw nie po¬ trzeba stosowac mieszadla, które z tego po-» wodu jest odejmowalne I moze byc urucha¬ miane np. za pomoca walu gietkiego.Suwak 207 przesuwa sie wzgledem le¬ ju naprzód i wstecz, przy czym posuw jest oznaczony strzalka 208: Tworzywow otwo¬ rze 206 suwaka zostaje przesuniete nad rurke 209 skierowana w dól (fig. 20).Tlok 210 jest polaczony za pomoca pier¬ scieni 210a z rozwidlonym koncem 211 su¬ waka 207, wobec czego tlok przesuwa sie wraz z suwakiem, przesuwanym w kierun¬ ku strzalki 212, np. za pomoca sprezyny (fig. 1 — 19). Jak z tego wynika, przesuw tloka w kierunku strzalki 212 reguluje ilosc tworzywa 202, spadajacego do otwo¬ ru 206, a z niego —do rurki 209.Tlok 210 znajduje sie w cylindrze 218, którego koniec tylny jest powiekszony i zaopatrzony w wezownice chlodzaca 2H z lacznikami 21ba. Na przednim koncu cy¬ lindra znajduje sie grzejnik elektryczny 215, ipolajezony za pomoca termostatycznie kontrolowanego pirometru 216 ze zródlem pradu. Regulator jest uwidoczniony schef- matycznie na fig. 20, przy czym w jego ob¬ wodzie pradu znajduje sie para termoele- mentów 217, za pomoca których reguluje sie odpowiednio temperatijtfe w ogrzewa¬ nym koncu cylindra.Miedzy koncami cylindra w górnej sciance pod rura 209 znajduje sie otwór stozkowy 218, którego wylot znajduje sie przed tlokiem 210, gdy jest on cofniety (fig. 20). Przy przesuwie tloka nastepuje równiez przesuw suwaka 207, a tworzywo 219 (fig. 23) spada do otworu 218. Przy przesuwie tloka ogrzane zostaje tworzywo 220, które teraz znajduje sie w stanie, na¬ dajacym sie do ksztaltowania, i zostaje wtloczone pod cisnieniem do komory for¬ my. Przedstawiona na fig. 20 komora sluzy do ksztaltowania ogniwa 221 zamkniecia suwakowego, przy czym cylinder 213 znaj¬ duje sie wlasnie przed otworem 222 for¬ my.Przy cofaniu sie tloka z polozenia przed¬ stawionego na fig. 23 w polozenie przed¬ stawione na fig. 20 mala ilosc tworzywa spada przez rure 219 do cylindra przed tlok (fig. 20 — 213) i przy ponownym prze¬ suwie tloka zostaje przesunieta do przo¬ du.Ogniwo 221 (fig. 20) jest ksztaltowane na tasmie 22b, posiadajacej zgrabiony brzeg 22ba. Najlepiej jest stosowac takze trzpien 225 w celu wytwarzania z jednej strony ogniwa 221 wglebienia przy ksztal¬ towaniu. Ogniwa ksztaltuje sie kolejno na tasmie w pewnych odstepach.Tworzywo termoplastyczne pecznieje przy ogrzaniu, przy czym wywiazuja sie z niego gazy. Z tego powodu tworzywo 220 dazy do wyplyniecia podczas wytlaczania z przedniego konca cylindra 213 przez o- twór dyszy 63 (fig. 3). Zapobiega sie temu — 9 —za pomoca nizej opisanego urzadzenia. Ru¬ chome czesci formy, które sa oznaczone li¬ czba 230, stykaja sie na linii 231. Z forma styka sie przedni koniec 232 cylindra 213.Na fig. 21 przedstawiono cylinder, znaj¬ dujacy sie przed otworem wlotowym 222 formy, na fig. 22 zas — cylinder, znajdun jacy sie z boku linii zetkniecia 231. Wsku¬ tek bocznego przesuwu lej 220 zostaje od¬ dzielony od ksztaltówki, a cylinder jest sta¬ le trzymany zapomoca sprezyny 233 (fig. 20) w zetknieciu z forma. Sprezyna nacis- ka plytke prowadnicza 234, w której znaj¬ duje sie dolny prowadniezy koniec 235 cy¬ lindra 213, umozliwiajacy ruch boczny we¬ dlug fig. 21 i 22. Sprezyna 233 odpowiada sprezynie 90 w urzadzeniu, przedstawio¬ nym na fig. 1 — 19.Podczas tego okresu roboczego urza¬ dzenia otwarte zostaja czesci 230 formy i ksztaltówka 221 zostaje wylaczona z komóh ry formy, poniewaz trzpien 225 jest nieru¬ chomy. Ksztaltówka jest przenoszona da¬ lej, jak równiez tasma — w celu uksztal¬ towania na niej nastepnej ksztaltówki.Ksztaltówka nastepnie zostaje zsunieta z trzpienia 225, a forma zamknieta, po czym przebieg roboczy odbywa sie na nowo. Dol¬ na strona czesci formy moze byc uzyta do zsuwania ksztaltówki przy czesciowo zam¬ knietej formie i jednoczesnie moze sluzyc do okreslania odstepu. Przy dalszym prze¬ suwie ksztaltówek koniec 222, laczacy sie w miejscu 236 z ksztaltówka, moze byc u- suniety za pomoca wystepu 237 (fig. 20).Czesci 230 formy sa chlodzone srodkiem chlodzacym, przeplywajacym kanalami 238, polaczonymi z przewodami 239 (fig. 21, 22).Na fig. 20 jest przedstawiony przyrzad do obróbki tasmy 224 przed umocowywa¬ niem na niej ksztaltek 221. Obróbka ta poh lega na prowadzeniu tasmy 224 miedzy przyleglymi koncami dysz 242, 249 prze¬ wodów zasilajacych i ssawczych. Przewód zasilajacy 248 jest polaczony ze zbiorni¬ kiem 250 zawierajacym aceton lub inny rozpuszczalnik lub spoiwo 251, który zosta¬ je wessany dysza ssawcza 249, obslugiwana odpowiednim zródlem energii nie wskaza¬ nym na rysunku. W ten sposób tasma 224 lub czesc jej zgrubionego brzegu 224a mo¬ ze byc nasycona rozpuszczalnikiem lub spo¬ iwem w celu wzmocnienia. PL