Znane vsa druty do spawania nieauste- nitowych gatunków zelaza i stopów zelaza wzglednie stali i jej stopów, w celu osia¬ gniecia wysokiej wytrzymalosci na rozry¬ wanie spoiny, które odznaczaja sie duza zawartoscia skladników stopowych. Wcho¬ dza tu w rachube druty o skladzie, ozna¬ czanym na^wa obojetnych chemicznie sto¬ pów stalowych chromowo-niklowych, a tak¬ ze stopy stalowe, które pozwalaja osiagnac w spoinie .strukture austenitowa, a wiec np. stqpy chromowo-niklowo^manganowe, manganowo-niklowe, chromowo-mangano- we, niklowo-molibdenowe, niklowo-chro- mowo - manganowo - molibdenowe i t. d.Te stopy stalowe daja w wyniku druty o wysokich wartosciach wytrzymalosci na rozrywanie i udarnosci w spoinie i znaj¬ duja czesto zastosowanie.W samej naturze skladu chemicznego tych stopów austenitowych, stosowanych do wyrobu drutów do spawania, lezy, ze granica plastycznosci wynosi mniej wiecej 40 kg/mm2, wytrzymalosc zas — mniej wiecej 60 kg/mm2.Wartosci te sa jednak przy spawaniu stali o wytrzymalosci, wynoszacej 70 kg/mm2 i wiecej, niedostateczne, tak izj£st rzecz- pofcad&na móc wytwarzac w drodze spawania ciagliwe polaczenia, w których spoina posiada wyzsza wytrzy¬ malosc, niz to mozna bylo osiagnac za po¬ moca wymienionych wyzej tworzyw.W przypadku spawania cienkich scia¬ nek w spoinie wystepuje pod wplywem obciazenia podwyzszenie wytrzymalosci wskutek przeksztalcen, zachodzacych na zimno. W przypadku spawania czesci kon¬ strukcyjnych o grubych sciankach pod¬ wyzszenie wytrzymalosci tego rodzaju mozna bylo stwierdzic zaledwie w bardzo nieznacznym stopniu.Do spawania przedmiotów o grubych sciankach, których material posiada wiel¬ ka wytrzymalosc (co najmniej 70 kg/mm2), potrzebny jest przeto drut do spawania, który z góry pozwala uzyskac wyzsza wytrzymalosc przy dobrym wy¬ dluzeniu. Za pomoca materialów do spa¬ wania o malej zawartosci dodatków stopo¬ wych mozna wprawdzie osiagnac bez tru¬ du podwyzszenie wytrzymalosci, jednakze wlasciwosci spoiny pod wzgledem jej wy¬ dluzenia sa zupelnie niezadowalajace, tak iz w wiekszosci przypadków spoina nie moze oprzec sie wiekszym obciazeniom z tego wlasnie powodu; z drugiej strony wysokie wydluzenie mozna osiagnac jedy¬ nie wtedy, gdy stosuje sie druty do spa¬ wania, które juz maja dobre wydluzenie dzieki swemu skladowi.Stwierdzono, ze równiez i w drutach ze stopów o duzej zawartosci skladników niezelaznych, które daja spoine o struktu¬ rze przewaznie austenitowej, mozna osia¬ gnac wysokie wartosci wytrzymalosci, je¬ zeli np. elektrody zaopatrzy sie nie w oslo¬ ne o zwyklej grubosci, lecz w znacznie slabsza oslone, której objetosc wynosi co najwyzej okolo 60°/o objetosci drutu.Znajdujace sie dotychczas w handlu elektrody, które dzieki swemu skladowi daja w spoinie strukture przewaznie auste- nitowa, sa silnie osloniete. Elektrody takie posiadaja wskutek ich osloniecia grubosc, wynoszaca np. 5 mm i wiecej, przy sredni¬ cy drutu, wynoszacej 4 mm.Znany jest np. drut 4-milimetrowy o skladzie: okolo 0,1% wegla, 7% manganu, 8% niklu, 18% chromu i 1% molibdenu, otoczony oslona, dajaca w wyniku sredni¬ ce, wynoszaca 5,3 mm (objetosc masy oslony wynosi tu okolo 76% objetosci dru¬ tu). Wlasciwosci spoiny sa przy tym na¬ stepujace: granica plastycznosci 39,5 kg/mm2 wytrzymalosc 63,7 kg/mm2 wydluzenie 40,0 % skurcz 39,2 %.Ten sam drut, osloniety tak, aby calkowi¬ ta srednica wynosila 4,5 mm (objetosc masy oslony wynosi wówczas okolo 28% objetosci drutu), daje wyniki nastepujace: granica plastycznosci 48,4 kg/mm2 wytrzymalosc 73,2 kg/mm2 wydluzenie 40,0 % skurcz 42,2 %.Jezeli grubosc oslony zmniejszyc jeszcze bardziej, tak aby cala srednica wynosila 4,3 mm (objetosc oslony wynosi wówczas okolo 16% objetosci drutu), to uzyskuje sie wartosci nastepujace: granica plastycznosci 54,1 kg/mm2 wytrzymalosc 80,1 kg/mm2 wydluzenie 33,8 % skurcz 34,3 %.Równiez i w przypadku innego skladu drutu mozna bylo uzyskac podobne pod¬ wyzszenie wytrzymalosci dzieki zmniej¬ szeniu grubosci plaszcza tak, aby objetosc jego wynosila mniej niz 60% objetosci drutu. — 2 —Taka elektroda o cienkosciennej oslo¬ nie dala w wyniku spawania stopu chro¬ mowego o wytrzymalosci 88,5 kg/mm2 spoine o wytrzymalosci 80,3 kg/mm2. Ta korzystna wartosc stanowi zarazem wy- W oslonach ze stopów zelaza typu „ferro", a mianowicie FeMo, FeSi, FeTi, FeV, FeNb, FeTa, metale moga wystepowac w ilosci do 8%. Grubosc oslony nalezy do¬ brac tak, aby objetosc jej wynosila co naj¬ wyzej okolo 60% objetosci drutu.Te cienkoscienne oslony, stosowane w celu podwyzszenia wytrzymalosci, posia¬ daja tez w porównaniu ze zwyklymi, sto¬ sowanymi dotychczas oslonami te zalete, ze ilosc zuzli, powstajacych podczas spa¬ wania, jest znacznie mniejsza i ze wlasci¬ wosci, uzyskiwane przy spawaniu w pra¬ wo i w lewo, sa lepsze niz przy stosowaniu elektrod o grubosciennych oslonach.Wprawdzie jest rzecza znana stosowa¬ nie cienkich oslon dla drutów do spawa¬ nia, nie zawierajacych dodatków stopo¬ wych lub tez zawierajacych niewielkie ich ilosci, a takze zanurzanie drutów ze sto¬ pów o duzej zawartosci skladników stopor wych w srodkach, które daja cienka po¬ wloka i nadaja sie do stabilizowania luku swietlnego. Nieznane jednak bylo dotych¬ czas stosowanie cienkosciennych oslon do drutów ze stopów o duzej zawartosci wspomnianych skladników w zamiarze znacznego podwyzszenia wytrzymalosci spoiny o budowie austenitowej.Dzieki temu srodkowi technicznemu mozna wytwarzac stosunkowo niewielkim kosztem, uwarunkowanym przez zmniej- razny dowód dobrego polaczenia tworzy¬ wa spoiny z materialem spawanym.Co do skladu oslony, to dobre wyniki sa uzyskane za pomoca skladów nastepu¬ jacych : szenie grubosci oslony, polaczenia spawa¬ ne, które, odznaczajac sie bardzo korzyst¬ nymi wlasciwosciami pod wzgledem ciagli- wosci, zapewniaja wielka wytrzymalosc.Wytrzymalosc austenitowych elektrod do spawania o zwyklej oslonie, która udawa¬ lo sie dotychczas osiagnac, wynosi w czy¬ stej spoinie od 60 do 65 kg/mm2.W ten sposób otwiera sie nowa mozli¬ wosc spawania ze soba materialów o bar¬ dzo wysokiej wytrzymalosci, pr^y czym osiaga sie nie tylko zadowalajaca wytrzy¬ malosc polaczenia, ale tez i ciagliwosc oraz wytrzymalosc na udarnosc, przewyzszaja¬ ce z reguly odnosne wlasciwosci materiar lu spawanego.Przyczyny tego nalezy prawdopodobnie szukac czesciowo w pochlanianiu azotu podczas procesu spawania, uwarun¬ kowanym przez mniejsza grubosc oslony.Mozna tez, jakkolwiek z wynikami nie¬ co mniej pomyslnymi, wprowadzic do oslo¬ ny dodatki, oddajace azot, jak np. NaNOs, CaCN2, NHJOO^ albo tez wprowadzic azot jako skladnik stopu do samego drutu do .spawania, aby spowodowac w ten spo¬ sób podwyzszenie wytrzymalosci oraz gra¬ nicy plastycznosci. Wprawdzie sposoby ta¬ kie sa kosztowne, jednakze w nie¬ których przypadkach moga znalezc za¬ stosowanie. od 20 do 60% Ca C03 od 20 do 60o/o Ca F2 od 4 do 15o/o Fe Mn od 4 do 20Vo Si 02 od 1 do 6% Na OH od 15 do 50«/o Ca COs od 10 do 50% SisOsAl K od 5 do 15o/0 Fe Mn od 0 do 20% Ca F2 od 0 do 20% Na2Si 03 od 1 do 10% Na2COr — a — PL