PL29506B1 - Sposób wytwarzania srodków uszlachetniajacych do futer, wlosia i wszelkiego rodzaju wyrobów wlókienniczych. - Google Patents

Description

Jest rzecza znana, iz z chlorków wyz¬ szych alkoholi tluszczowych, jak alkoholu laurylowego, oraz organicznych zasad azotowych, jak pirydyny, wytwarza sie substancje rozpuszczalne w wodzie, które stosuje sie do róznych celów, a zwlaszcza w przemysle wlókienniczym jako srodki zwilzajace, pieniace, piorace i emulguja¬ ce. Lecz wedlug dotychczas znanych spo¬ sobów przemienia sie w jednochlorki al- kylowe i ich odpowiednie produkty kon¬ densacji z organicznymi' zasadami azoto¬ wymi przewaznie okreslone alkohole tlusz¬ czowe, znajdujace sie w rozporzadzeniu tylko w organicznym zakresie. Na przy¬ klad, alkohol cetylowy, znajdujacy sie w przyrodzie jako ester i otrzymywany z olbrotu, sluzy jako produkt wyjsciowy do wytwarzania chlorku cetylowego.W wiekszosci przypadków dotychczas stosowano jako produkt wyjsciowy oleje i tluszcze wystepujace w przyrodzie i naj¬ pierw otrzymywano przez zmydlanie kwa¬ sy tluszczowe, które nastepnie, ewentual¬ nie nawet poprzez estry, pod wysokim cisnieniem i w wysokiej temperaturze re¬ dukowano na alkohole, które sluzyly ja¬ ko material wyjsciowy do wytwarzania odpowiednich chlorowcoalkylów.Obecnie stwierdzono, ze mozna otrzy¬ mywac bardzo dobre srodki uszlachetnia¬ jace o powyzej wskazanych wlasciwos¬ ciach z ropy naftowej, surowej lub oczyszczonej, zwlaszcza z nafty oswietle- Mniowej, oraz ze nie ma koniecznosci otrzy¬ mywania czystych jednochoilorków alky- lowych w celu zastosowania ich do wspomnianej reakcji. Jak stwierdzono, mozna postepowac tak, iz rope naftowa wzglednie nafte chloruje sie w stopniu ograniczonym, az do wytworzenia zwiaz¬ ku jednochlorotluszczowego, przy czym otrzymane produkty chlorowe moga byc do pewnego stopnia równiez zanieczysz¬ czone dwuchlorkami, i nastepnie te pro¬ dukty chlorowania poddaje sie konden¬ sacji z organicznymi heterocyklicznymi zasadami azotowymi, jak pirydyna, chi¬ nolina, izochinolina itd. Przy tym stwier¬ dzono, ze materialy znajdujace sie w ro¬ pie naftowej oraz w nafcie w wiekszej lub mniejszej ilosci, które towarzysza zwykle weglowodorom parafinowym, jak np. zwiazki aromatyczne rozmaitego ro¬ dzaju, ani nie szkodza przeprowadzaniu chlorowania przez wytwarzanie niepoza¬ danych mas zywicowatych, ani nie wywie¬ raja duzego wplywu na dobroc lub przy¬ datnosc produktów kondensacji. Zwlasz¬ cza korzystnym materialem wyjsciowym okazala sie nafta, poniewaz zawiera ona weglowodory parafinowe o srednim i wiekszym ciezarze czasteczkowym, prze¬ waznie o 10 — 14 atomach wegla w cza¬ steczce. Ropa naftowa, a zwlaszcza nafta, zawiera oprócz tego weglowodory parafi¬ nowe, jak na przyklad undekan (C^H^), tridekan (C1SH28), pentadekaii (ClbH32) itd., których pochodne wogóle nie otrzy¬ muja sie z tluszczów naturalnych, a wy¬ tworzone syntetycznie sa bardzo kosztow¬ ne.Chlorowanie ropy naftowej, a zwlasz¬ cza nafty, i wytwarzanie z tych chloro¬ wanych materialów produktów konden¬ sacji z organicznymi zasadami azotowymi, zwlaszcza w celu wytwarzania uszlachet¬ niajacych lub pomocniczych srodków wló¬ kienniczych, nie budzilo zainteresowania wskutek tego, ze w literaturze chlorowco¬ waniem tego rodzaju substancji szeregu parafinowego interesowano sie tylko teo¬ retycznie i ustalono, ze przy chlorowco¬ waniu, a zwlaszcza chlorowaniu, okreslo¬ nych cial szeregu parafinowego otrzymu¬ je sie nie tylko chlorki wyzsze, lecz rów¬ niez dwuchlorki i chlorki posrednie, oraz ze proces chlorowania nie moze byc pro¬ wadzony tak, aby tworzyly sie z pewnos¬ cia tylko jednochlorki. Wedlug wynalaz¬ ku okazuje sie jednak, ze z jednej strony chlorowanie mozna przeprowadzac bardzo dobrze w ten sposób, iz otrzymuje sie prawie wylacznie jednochlorki, a z dru¬ giej strony, ze tworzenie sie równiez dwuchlorków i chlorków posrednich nie szkodzi osiagnieciu zamierzonego celu, a mianowicie wytwarzaniu i stosowaniu za¬ danych produktów kondensacji z orga¬ nicznymi zasadami azotowymi. Otrzymy¬ wane produkty kondensacji sa bardzo rozpuszczalne w wodzie i moga byc za¬ stosowane w rozmaity sposób. Tak nada¬ ja sie one do traktowania skórek futrza¬ nych i wlosia zwierzecego po umyciu i zu¬ pelnym odbieleniu, aby nadac im dawna gietkosc i dawny polysk. W podobny sposób mozna produkty te stosowac rów¬ niez do traktowania welny. Dzialanie zmiekczajace, natluszczajace i nadajace slizkosc ujawnia sie równiez wedlug wy¬ nalazku przy traktowaniu za pomoca pro¬ duktów tych wszystkich wyrobów wló¬ kienniczych oraz wyrobów celulozowych, jak jedwabiu sztucznym i welnie blonni¬ kowej. Okazuje sie równiez, ze produkty te moga byc z korzyscia stosowane przy wytwarzaniu sztucznych wlókien, nie tyl¬ ko w roztworze przedzalniczym, lecz rów¬ niez i w kapieli przedzalniczej.Otrzymywane produkty sa równiez srodkami zwilzajacymi i moga byc uzy¬ wane jako srodki dodatkowe do kapieli farbiarskiej albo przy myciu i oczyszcza¬ niu rozcienczonym kwasem siarkowym, zwlaszcza welny, lub przy wszelkiego ro- — 2 —dzaju przesycaniu wyrobów wlókienni¬ czych. Jako materialy wykazujace sie ka¬ tionem aktywnym nadaja sie one w od¬ powiednich wrarunkach jako srodki roz¬ praszajace przy traktowaniu cial nalado¬ wanych dodatnio lub tez jako srodek wy¬ twarzajacy klaczki przy czastkach nala¬ dowanych ujemnie i wielu innych. Przy taniosci stosowanych materialów wyjscio¬ wych: ropy naftowej (nafty) oraz chloru i organicznych zasad azotowych, jak zasad pirydynowych, mozna otrzymywac tanim kosztem cenne materialy o wielostronnym zastosowaniu.Otrzymywane produkty obok rozpusz¬ czalnosci w wodzie wykazuja jeszcze te wlasciwosc, ze nie rozkladaja sie pod dzia¬ laniem kwasów, jak kwasu siarkowego, oraz lugu, jak lugu sodowego. Równiez z solami wapnia, jak chlorkiem wapnia, nie daja osadu; sa równiez odporne na dziala¬ nie soli magnezu, jak soli gorzkiej.Zasadniczo mozna stosowac wszystkie frakcje ropy naftowej jako material wyj¬ sciowy do wytwarzania opisanych produk¬ tów. Okazalo sie jednak, ze najkorzyst¬ niej jest stosowac frakcje, jak np. nafte lub wyzej wrzacy olej parafinowy, które posiadaja weglowodory lancuchowe z 8 lub wieksza liczba atomów wegla w cza¬ steczce. Nafte lub olej parafinowy mozna za pomoca destylacji frakcyjnej rozdzie¬ lic na poszczególne frakcje wrzace w wez¬ szych granicach i te poszczególne frakcje mozna stosowac jako material wyjsciowy do wytwarzania powyzej opisanych pro¬ duktów.Przyklad I. W celu chlorowania naf¬ te o punkcie wrzenia 160 — 280°C, w ilosci 10 1, czyli okolo 7,8 kg, ewentualnie ochladzajac, najkorzystniej do temperatu¬ ry ponizej 40°C, traktuje sie chlorem, az nastapi przyrost wagi o 2 kg. Reakcje, która przebiega w ciemnosci powoli, moz¬ na przyspieszyc przez doprowadzenie przyciemnionego swiatla slonecznego lub rozproszonego swiatla dziennego, ewen¬ tualnie równiez przez oswietlenie sztucz¬ ne. Otrzymane zóltawe oleiste produk¬ ty chlorowania w ilosci 9,8 kg przemywa sie dwukrotnie najpierw woda, a nastep¬ nie 1%-owym roztworem sody. Przy dru¬ gim traktowaniu soda zaleca sie dodawa¬ nie do sody 0,5% NaOH. Nastepnie otrzy¬ mane produkty przemywa sie woda i po oddzieleniu od wody pluczacej suszy za pomoca chlorku wapnia. 1 kg tego produktu chlorowania mie¬ sza sie z 500 g pirydyny i ogrzewa te mieszanine w autoklawie w temperaturze 150 — 180°C w ciagu 8 godzin. Nastep¬ nie z mieszaniny reakcyjnej wydziela sie stale produkty kondensacji i uwalnia od nie zwiazanej jeszcze pirydyny i innych lotnych zanieczyszczen za pomoca desty¬ lacji z para wodna. Gotowy produkt roz¬ puszcza sie w wodzie i kwasach.Zamiast pirydyny oczyszczonej moz¬ na równiez stosowac zwykle handlowe za¬ sady pirydynowe.Przyklad II. 1 kg produktu chloro¬ wania nafty, otrzymanego wedlug przy¬ kladu I, miesza sie z 700 g chinoliny lub izochinoliny i ogrzewa w ciagu 8 godzin pod chlodnica zwrotna, az do slabego wrze¬ nia. Nastepnie stale produkty konden¬ sacji oddziela sie od skladników cieklych, jak w przykladzie I, i oczyszcza od chino¬ liny wzglednie izochinoliny przez desty¬ lacje z para wodna.Za pomoca dalszych badan stwierdzo¬ no, ze mozna otrzymac pozyteczne pro¬ dukty kondensacji, jezeli zamiast aroma¬ tycznych heterocyklicznych zasad azoto¬ wych zastosuje sie aminy aromatyczne izocykliczne, jak np. aniline lub naftylo- amine.W ogóle okazalo sie, ze zwlaszcza ami¬ ny, których grupa aminowa zachowala wlasciwosci typowo zasadowe, wzglednie aminy, w których wodory, polaczone z azotem, nie sa zastapione innym rodni- — 3 —kiem, nadaja sie w tym przypadku do kondensacji. Nastepnie okazalo sie, ze aminy izocykliczne, zawierajace pierscie¬ nie uwodornione, np. cykloheksyloamina, wykazuja mniejsza sklonnosc do konden¬ sacji z produktami chlorowania ropy naf¬ towej, niz aminy izocykliczne, stanowiace pochodne szeregu benzenowego, naftale¬ nowego lub homologicznego. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania srodków uszlachetniajacych do futer, wlosia i wszelkiego rodzaju wyrobów wlókienni¬ czych, znamienny tym, ze produkty chlo¬ rowania surowej lub oczyszczonej ropy naftowej, zwlaszcza oleju swietlnego, ko¬ rzystnie jednochlorki weglowodorów pa¬ rafinowych, kondensuje sie z organiczny¬ mi heterocyklicznymi zasadami azotowy¬ mi, jak pirydyna, chinolina itd.
2. 2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tym. ze zamiast organicznych heterocyklicznych zasad azotowych stosu¬ je sie aminy izocykliczne, jak aniline, naftyloamine i aminy podobne. Vereinigte Glanzstoff - Fabriken A. - G. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. MtUK. U ARCT. CZERNIAKOWSKA 2Z5 PL