KI. 12 o 1.Jednopierscieniowe terpeny sa glównemi produktami ubocznemi wszelkich rodzajów pnzemysltt, przy których przerabia sie ter¬ peny albo oleje eteryczne. Wiec np. dwu- penten jest glównym produktem ubocznym przy otrzymywaniu syntetycznej kamfory z oleju terpentynowego. Terpinole i ter- piny zostaja otrzymywane, jako terpeny od¬ padkowe przy fabrykacji oleju terpinowe- goj limonen ipowstaje przy odterpentyno- waniu olejów eterycznych i t. d. Te jedno¬ pierscieniowe terpeny posiadaja niewielka wartosc handlowa i wszystkie one moga byc przerobione na cymol przez odhydrogenizo- wanie siarka przy zachowaniu odpowiednich wiarunków fizycznych.Mala wydajnosc 15% p-cymolu z dwu- pentenu zaobserwowala juz Ruzicka (Helv.Chim. Acta, 1922 p. 366), ale wydajnosc ta nawet w przyblizeniu nie jest techniczna.Niniejszy wynalazek polega na traktpwaniu jednopierscieniowych terpenów siarka z za¬ chowaniem odpowiednich warunków fizycz¬ nych i w obecnosci katalizatora. Spostrze¬ zono mianowicie, ze mozliwe jest osiagnie¬ cie wydajnosci 50—60% p-cymolu pnzy o- grzewaniu jedncpierscieniowych terpenów i siarki w destylatorze, w obecnosci malych ilosci odpowiedniego katalizatora i w atmo¬ sferze obojetnego gazu. Jako katalizatory, nadaja sie znane w przemysle kauczuko¬ wym przyspieszacze wulkanizacji. Proces wykonywa sie, jak nastepuje: 1—3% ta¬ kiego katalizatora dodaje sie do czastecz¬ kowej mieszaniny jednopierscieniowego terpenu z siarka i mieszanine ogrzewa sie w przeciagli paru godzin do 160°—185° C, przepuszczajac gaz obojetny do czasu, gdyustaje tilatói&nfe sie siarkowodoru, poczem p-eymol przepedza sie para z mieszaniny; ten destylat parowy tworzy technicznie — czysty p-cyanol, dajacy sie mp., bezposred¬ nio nitrowac.Dalsze oczyszczanie w celu usuniecia ewentualnie jeszcze wystepujacych sladów terpenów, które nie zostaly odhydrogenizo- wane, wykonywa sie przez przemywanie surowego destylatu parowego 2%-ym roz¬ tworem nadmanganianu potasowego. Plyn odfiltrowuje sie nastepnie od resztek man¬ ganu i znów przepedza para, ewentualnie przez biel olowiowa dla usuniecia ostatnich sladów siarki i rektyfikuje sie przez wapno, przyczem powstaje bardzo czysty p-cymol Punkt topliwosci 176° C — 179° C.Pozostalosc po pierwszej destylacji pa¬ rowej jest masa o konsystencji balsamu, za¬ wierajaca znaczne ilosci siarki, która moze miec zastosowanie do celów terapeutycz¬ nych, szczególnie w dermatologii.Przyklad. 100 g dwupentenu (odpada¬ jacego przy fabrykacji syntetycznej kamfo¬ ry regenerowanego terpenu) ogrzewa sie do wrzenia z 25 g siarki i 3 g tiokarbanilidu w destylatorze przepuszczajac jednocze¬ snie gaz kwaso-weglowy, az do zaprzestania ulatniatiia sie siarkowodoru, t. j. przez 4— 5 godzin, a produkt reakcji zostaje prze¬ grzany para. Wydajnosc stainowi 62 g su¬ rowego p-cymolu. Po oczyszczeniu nad biela olowiowa i 2%-ym roztworem nad¬ manganianu otrzymuje sie po odpowied¬ niej rektyfikacji 49 g czystego p-cytmolu.Punkt topliwosci 176° — 179° C.P- cymol moze sluzyc do otrzymywa¬ nia syntetycznego karwakrolu, syntetycz¬ nego tymolu i mentolu, jak równiez i do o- trzymywania pochodnych tych cial; moze równiez sluzyc on jako cenny produkt po¬ sredni przy fabrykacji barwników, PL PL