Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia w maszynie do szycia, sluzacego do sa¬ moczynnego zaciskania na wale silnika napedowego cewki przy nawijaniu nici wzglednie przekladni do zmiany obrotów maszyny. Jest ono zaopatrzone w klin, który pod dzialaniem ,sprezyn wychodzi ze szczeliny, wykonanej na koncu walu, i za¬ czepia o rowek piasty kólka napedowego linowego. Po nasunieciu na ów koniec wa¬ lu np. cewki do nawijania nici, której o- twór w piascie jest zaopatrzony w rowek, klin wedlug wynalazku obniza sie i chowa z powrotem do szczeliny na koncu walu; podczas pierwszego obrotu walu klin ten pod dzialaniem sprezyny wyskakuje z po¬ wrotem i zaczepia o rowek wewatrz pia¬ sty cewki, sprzegajac ja z walem; czesc klina natomiast, przeznaczona do zaczepie¬ nia o kólko linowe napedowe, pozostaje w szczelinie, poniewaz wysokosc jej w tym miejscu jest mala wzglednie grubosc walu w tym miejscu jest duza, co powoduje zwolnienie kólka linowego. Po odjeciu cew¬ ki klin zostaje zwolniony i moze ponow¬ nie sprzegac kólko napedowe z walem sil¬ nika.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, a mianowicie: urzadzenie nawijajace, przynalezne do cewek czólenkowych, zao-p patrzone w samoczynny odcinaez nitki, dzialajacy przy koncu nawijania cewek, i przekladnie z czterema kólkami zebatymiktórych ostatnie zamocowane jest nieobro- towo na kólku linowym napedowym w ce¬ lu napedzania tego kólka ze zmniejszona szybkoscia, co jest konieczne przy wyko¬ nywaniu niektórych robót, np. przy hafto¬ waniu.Fig. 1 przedstawia przekrój poprzecz¬ ny silnika napedowego elektrycznego, któ¬ rego wal zaopatrzony jest w urzadzenie wedlug wynalazku, fig. 2 — widok czolo¬ wy przynaleznego przyrzadu do nawijania cewek oraz kólko napedowe. Fig. 3 przed¬ stawia widok z boku podajnika nitki do cewki czólenkowej, przy cizym uwidocz¬ niono prowadnice nitki i odcinacz, fig. 4— pionowy przekrój figury 1; fig. 5 — inny przekrój pionowy fig. 1 w miejscu, gdzie mieszcza sie oporniki silnika, fig. 6 — wi¬ dok czolowy niektórych czesci przekladni posredniej, fig. 7 — przekrój, prostopa¬ dly do przekroju poprzedniego poprzez os¬ ki obu wewnetrznych kólek zebatych prze¬ kladni, fig. 8 — czesciowy widok czolowy maszyny do szycia z kompletna przekla¬ dnia i z przyrzadem nawijajacym bez cew¬ ki, a fig. 9 przedstawia widok zmniej¬ szonej oslony z zupelnie rozsunieta dzwi¬ gnia nastawcza opornika regulacyjnego i dzwignia, hamujaca kola maszyny do szy¬ cia.Elektryczne urzadzenie napedowe, przedstawione na fig. 1, 4 i 5 posiada o- pornik regulacyjny, zlozony z cewki liz kontaktów 2, na których przesuwa sie ra- friie 3, osadzone na czqpie k i odizolowane od oslony opornika a odbierajace prad z plytki 5 za pomoca tasmy lacznikowej 6'.Czop U jest przepuszczony przez oslone i jest za pomoca sprezyny 7 stale utrzymy¬ wany w polozeniu spoczynkowym. Po dru¬ giej stronie silnika znajiduje sie skladana teleskopowo dzwignia 8 (fig. 4), która mozna ustawic wzdluz oslony urzadzenia, o ile silnik jest nieczynny, i która moze zajmowac równiez polozenie przedstawio¬ ne na fig. 9. Dzwignia 8 jest wtedy skie¬ rowana ku dolowi i rozciagnieta, tak iz osoba, obslugujaca maszyne, moze w tym polozeniu dzwigni uruchomiac ja kola¬ nem. Przez przesuniecie tej dzwigni uru¬ chomia i zatrzymuje sie silnik, lub regulu¬ je sie jego szybkosc, zaleznie od potrzeby.Do hamowania sluzy krótka dzwignia 8', równiez osadzona na czopie 4, wyposazo¬ na w poduszke hamulcza i dociskana za pomoca sprezyny 7 do kola maszyny.Na wale 9 silnika (fig. 1 i 4) znajduje sie przewietrznik odsrodkowy 10, dopro¬ wadzajacy z pewnym cisnieniem powie¬ trze chlodzace do silnika, które po przejs¬ ciu przez opornik, wyplywa na zewnatrz przez krate 11 (fig. 1).Na wale 9 silnika osadzone jest rów¬ niez kólko linowe 16 (fig. 1, 2 i 3), które za pomoca sznura napedza drugie kólko, osadzone na wale maszyny do szycia (fig. 8). Kólko linowe 16 jest wykonane razem z kolem zebatym 17 z jednej sztuki. Wal 9 posiada szczeline 18, w której umiesz¬ czony jest klin 19, obracajacy sie okolo osi 15 i wypychany z walu 9 na zewnatrz za pomoca sprezyny 20.Jezeli chodzi o zmniejszenie liczby ob¬ rotów kólka linowego 16, wówczas na wal 9 zaklada sie zebata przekladnie, przed¬ stawiona przykladowo na fig. 6 i 7. Prze¬ kladnia taka sklada sie z dwóch zazebio¬ nych ze soba kól zebatych 21 i 22, osadzo¬ nych w oslonie 23. Kólko 21 zaklada sie na maszyne za pomoca piasty 2U, zaopa¬ trzonej w rowek 25. Kolo 22 jest zaopa¬ trzone w wydluzona piaste 26, posiada¬ jaca na drugim koncu kólko zebate 27.Gdy przekladnia nie jest zalozona na wal 9, klin 19 pod dzialaniem sprezyny 20 wy¬ chodzi ze szczeliny na zewnatrz walu 9 i zaczepia o rowek 28, wykonany w kole ze¬ batym 17 i w kólku linowym 16. Wskutek tego obroty walu 9 przenosza sie na to kólko, a stad za posrednictwem linki na kolo linowe maszyny.Jezeli natomiast przekladnie zalozyc — 2 —na wal 9, tak aby wydluzona piasta 26 by¬ la nasunieta na nieruchomy tropien 29, a kólko zebate 27 zazebione z kolem zeba¬ tym 17, przy czym równoczesnie piasta 24 byla nasunieta na wal 9 silnika, wówczas klin 19 zostanie wypchniety z rowka 28 kólka linowego 16 i schowa sie w szczeli¬ nie 18 walu 9. Ponadto klin ten zaskakuje w irowek 25 piasty 21* kola 21 dopiero podczas pierwszego obrotu silnika. Aby jednak mechanizm ten dzialal sprawnie bez zabierania kólka linowego 16, rowek 25 kola zebatego musi posiadac mniejsza glebokosc od rowka 28 tarczy linowej, a klin na odnosnych odicinkach musi byc wyzszy lub nizszy. Dzieki takiemu wyko¬ naniu, kolo zebate 17 wraz z kólkiem lino¬ wym 16 biegnie luzno na wale 9, jpodczas gdy ten ostatni za pomoca klina 19 i row¬ ka 25 sprzezony jest z kolem 21. Dzieki temu, obroty walu 9 .poprzez kola zebate 21, 22, kólko 27 i kolo zebate 17, zespolo¬ ne z kólkiem linowym 16, przenosza sie na linke. W nieruchomym trzpieniu 29 jest wykonany zlobek 30, o który zacze¬ pia wygieta sprezyna 31, osadzona w wytoczeniu 32 piasty kola zebatego 22.Jezeli na wal 9 zamiast przekladni na¬ lozyc cewke do nawijania nici, posiadaja¬ ca podobny rowek, jak piasta 24, wówczas wal zabiera tylko cewke, podczas gdy kól¬ ko linowe 16 jest zwolnione i nie obraca sie wcale. Jest to bardzo wazne, gdyz w chwili, kiedy silnik obraca cewke, maszy¬ na jest unieruchomiona, tak iz nitka gór¬ na i nitka dolna — o ile sa przypadkowo nawleczone — nie moga sie zaplatac. W ten sposób zostaje obnizone równiez zuzy¬ cie pradu.Równolegle do walu 9 umocowana jest krótka oska 33, fig. 3, na której osadzona jest obrotowo i przesuwnie nasuwka 34, która pod dzialaniem srubowej sprezyny 35, osadzonej pomiedzy nakretka 36 na gwintowanym koncu oski 33 i podkladka 37, przylegajaca do nakretki, jest odpy¬ chana stale ku oslonie 14. Oska 33 posia¬ da dwa odcinki o róznych srednicach. Na grubszym odcinku oski 33 osadzona jest nasuwka 34, tak iz podczas jej przesuwu przy nawinietej cewce podkladka 37 pod dzialaniem sprezyny 35 zachodzi na ten grubszy odcinek oski 33 srodkowym wgle¬ bieniem, przy czyim nitka, dostajaca sie mie¬ dzy ostre krawedzie srodkowego wglebie¬ nia podkladki 37 i brzegów grubszego od¬ cinka oski 33, zostaje przecieta. Nasuwka 34 wraz z podkladka 37 stanowi napinacz nitki.Na nasuwce 34 zamocowany jest ka¬ townik 38', którego jedno ramie 39 posia¬ da taka dlugosc, iz zachodzi miedzy obrze¬ za czolowe cewki 38; ramie to, pod dzia¬ laniem sprezyny 40, naciskajacej kato¬ wnik 38', opiera sie na uzwojeniu cewki.Drugie ramie 39* katownika 38( posiada na koncu plytke 41, której krawedz pro¬ wadzi nitki do cewki. Nitka przechodzi przez napinacz 34, 37, a plytka 41 posia¬ da na koncu naciecie 41(, zapobiegajace wyskakiwaniu nitki. W polozeniu, przedr stawionym na fig. 2, to znaczy podczas nawijania nitki na cewke 38, katownik 38- w\ kierunku oski 33 opiera aie brzegiem o oporek 42. Wielkosc i wzajemne polozenie oporka i katownika 38* dobrano tak, aby katownik ten w chwili pelnego nawinie¬ cia cewki 38 a tym samym odchylenia ra¬ mienia 39 na zewnatrz cewki 38 wskutek zwiekszenia sie srednicy zwalnial sie z o- porka 42. Katownik 38* moze sie wtedy przesuwac pod dzialaniem sprezyny 35, przecinajac przy tym nitke w sposób wy¬ zej opisany. Posiada to wielkie znaczenie: nitka wskutek nieuwagi lub niemoznosci unieruchomienia przyrzadu nawij alaby sie poza cewka.Po wyjeciu nawinietej cewki, maszy¬ na jest natychmiast gotowa do uzytku, jgdyz zostaje samoczynnie sprzezona z sil¬ nikiem. - 3 - PL