Wynalazek niniejszy dotyczy frezarki do gwintów, w której frez przy obrocie naokolo wlasnej osi obracany jest jedno¬ czesnie o kat wiekszy niz 360° dookola nie¬ ruchomego przedmiotu obrabianego i przy tym odpowiednio do skoku wytwarzanego gwintu przesuwany w kierunku osiowym, wrzeciono zas frezarki jest osadzone mi- mosrodowo w obrotowej wewnetrznej tu- lei lozyskowej, która umieszczona jest rów¬ niez mimosrodowo w drugiej obrotowej tulei lozyskowej zewnetrznej, umozliwia¬ jacej prowadzenie narzedzia tnacego ru¬ chem okreznym wewnatrz lub zewnatrz dookola przedmiotu obrabianego, przy czym nastawianie frezu na odpowiednia glebokosc gwintu nastepuje przez obraca¬ nie jednej tulei wzgledem drugiej.W takich frezarkach, zwanych gwin¬ ciarkami planetarnymi, mimosrodowe o- sadzenie wrzeciona w wewnetrznej tulei i mimosrodowe osadzenie wewnetrznej tulei w zewnetrznej tulei sluzy do nasta¬ wiania frezu odpowiednio do zadanej sre¬ dnicy przedmiotu obrabianego, jak rów¬ niez do nastawiania frezu na zadana gle¬ bokosc frezowania.We frezarce do gwintów wedlug niniej¬ szego wynalazku nastawianie frezu odby¬ wa sie samoczynnie za pomoca odpowied¬ nich narzadów. Obslugujacy frezarke do¬ prowadza w tym przypadku przedmiot ob¬ rabiany w znany sposób do freza, który przechodzi samoczynnie dzieki odpowie¬ dniej budowie obrabiarki w polozenie ro¬ bocze, frezuje gwint i zostaje po tym sa-moczynnie odsuniety od przedmiotu obra¬ bianego, wskutek czego ten przedmiot moze byc zdjety z frezarki a na jego miejsce zalozony drugi przedmiot.Te ruchy frezu osiaga sie w znany sposób wskutek' odpowiednich ruchów tu- lei, osadzonych mimosrodowo jedna w dru¬ giej. W znanych maszynach osiaga sie te wzajemne ruchy tulei za pomoca urza¬ dzen o zlozonej budowie, wymagajacych obracania tulei naprzód i wstecz, nato¬ miast wedlug wynalazku wzajemny obrót tulei odbywa sie za pomoca nie skompli¬ kowanych narzadów, przy czym jedna na¬ pedzana tuleja (zewnetrzna) jest obraca¬ na zawsze w tym samym kierunku.Celem osiagniecia tego w urzadzeniu wedlug wynalazku wewnetrzna tuleja z wrzecionem i zewnetrzna tuleja sa zao¬ patrzone w spóldzialajace trzpienie, przy czym tuleja zewnetrzna obraca sie stale, a wewnetrzna tuleja jest swym trzpie¬ niem dociskana podatnie w kierunku ob¬ rotu zewnetrznej tulei do trzpienia tejze, przy czym zastosowane sa narzady, zatrzy¬ mujace przejsciowo wewnetrzna tuleje wzgledem zewnetrznej.Trzpienie, przylegajace podatnie jeden do drugiego, sa umieszczone najlepiej na narzadach o ksztalcie pierscienia, z któ¬ rych jeden jest osadzony na stale na ze¬ wnetrznej tulei, drugi zas—na cylindrycz¬ nej tulejce, nastawnej na wewnetrznej tu¬ lei, przy czym miedzy tymi tulejami znaj¬ duja sie sprezyny srubowe, dociskajace wskazane trzpienie podatnie jeden do dru¬ giego tak, iz przy obrocie zewnetrznej tu¬ lei zostaje zabierana takze wewnetrzna.Do okresowego zatrzymywania we¬ wnetrznej tulei zastosowany jest wspól- srodkowy z zewnetrzna tuleja wydrazony pierscien, na którego wewnetrznym obwo¬ dzie znajduje sie wystep, wspóldzialajacy z wystajacym na zewnatrz kciukiem cy¬ lindrycznej tulejki, nastawnej na wewne¬ trznej tulei, przy czym przy zetknieciu sie wystepu z kciukiem wewnetrzna tule¬ ja zostaje zatrzymana wzgledem zewnetrz¬ nej tulei wzglednie obrócona, a wskutek mimosrodowego osadzenia wystep odpo¬ wiedniej wielkosci moze podczas tego ob¬ rotu minac kciuk, pod dzialaniem zas spre¬ zyn moga one byc znowu dosuniete do sie¬ bie.Podczas nacinania gwintu frez obra¬ bia przedmiot na obwodzie, wynoszacym 360°. Gdyby znajdujacy sie na zewnetrz¬ nej tulei wydrazony pierscien byl nieru¬ chomy, to podczas wspóldzialania kciuka i wystepu narzedzie byloby odsuwane, a tym samym przedmiot nie bylby obrabia¬ ny na calym obwodzie. Celem unikniecia tego wspólsrodkowo wzgledem zewnetrz¬ nej tulei jest osadzony pierscien wydrazo¬ ny, obracany w tym samym kierunku co i tuleja, lecz z mniejsza szybkoscia, przy czym ta szybkosc obrotu pierscienia jest tak okreslona, ze droga, przebyta prze¬ zen podczas jednego obrotu zewnetrznej tulei, odpowiada drodze, na której wy¬ step i kciuk utrzymuja frez w pewnym oddaleniu od przedmiotu obrabianego.Na rysunku uwidoczniono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia frezarke do gwintów wedlug wynalazku w przekroju podluznym, fig. 2 frezarke w przekroju poprzecznym, fig. 3 — w przekroju podluznym w wiekszej podzialce, a fig. 4 — w przekroju poprze¬ cznym równiez w wiekszej podzialce.Frez 1 umocowany jest na wrzecionie 2 frezarki do krótkich gwintów. Wrzecio¬ no 2 jest osadzone mimosrodowo w wew¬ netrznej tulei 3. Wewnetrzna zas tuleja 3 jest osadzona równiez mimosrodowo w tu¬ lei zewnetrznej A. Wrzeciono 2 jest nape¬ dzane za pomoca kola linowego 5.Ruch planetarny wrzeciona 2 powodo¬ wany jest obracaniem sie zewnetrznej tu¬ lei U, osadzonej obrotowo w lozyskach 38.Na tej tulei jest umocowane na stale kolo slimakowe, zazebiajace sie ze slimakiem — 2 —7. slimak / jest polaczony za pomoca pary stozkowych kól zebatych 8 i 9 z walem 10, zaopatrzonym w kolo linowe 11, nape¬ dzane od silnika 12. Wal 10 napedza rów¬ niez za pomoca drugiej pary stozkowych kól zebatych 13, U slimak 15. Ten slimak 15 zazebia sie z kolem slimakowym 10, o- sadzonym wspólsródkowo i obrotowo na zewnetrznej tulei i. Z tym kolem slima¬ kowym 16 jest na stale polaczony wydra¬ zony pierscien 17 (fig. 2), zaopatrzony wewnatrz w wystep 18. Silnik 12 wpra¬ wia wiec w ruch obrotowy zewnetrzna tu¬ leje 4 i wydrazony pierscien 17. Wskutek obrotu zewnetrznej tulei obraca sie takze wewnetrzna tuleja 3, w której znajduje sie wrzeciono 2. Polaczenie tych dwóch czesci osiaga sie w nastepujacy sposób.Na wewnetrznej tulei 3 znajduje sie cylindryczna tulejka 19 (fig. 1 i 2). Polo¬ zenie jej na wewnetrznej tulei S jest za¬ bezpieczone srubami 20, 21. Cylindryczna tulejka 19 moze byc po zluzowaniu srub 20, 21 obrócona na wewnetrznej tulei S i za pomoca tych srub ustalona na niej w innym polozeniu. Tulejka 19 posiada kciuk 22 oraz otwory 23, 24, za które za¬ czepione sa sprezyny srubowe 25, 26, po¬ laczone swoimi koncami z czopami 27, 28 (fig. 2), osadzonymi na stale w pierscie¬ niowym przedluzeniu zewnetrznej tulei 4, otaczajacym cylindryczna tulejke 19 z ze¬ wnatrz. Na cylindrycznej tulejce 19 znaj¬ duje sie trzpien 29, przylegajacy pod dzia¬ laniem sprezyn 25, 26 do drugiego trzpie¬ nia 30, znajdujacego sie na zewnetrznej tulei 4.Gdy za pomoca silnika 12 i slimaka 7 tuleja 4 jest obracana w kole slimako¬ wym 6, zabiera ona przy pomocy sprezyn 25, 26 takze wewnetrzna tuleje 3. Kolo planetarne, nakreslone przy tym przez os wrzeciona 2 okolo osi zewnetrznej tulei 4, zalezy od polozenia wewnetrznej tulei 3 w tulei zewnetrznej 4. Chcac zmienic sre¬ dnice tego kola, luzuje sie sruby 20, 21 i przestawia sie je, obracajac wewnetrz¬ na tuleje 3 w cylindrycznej tulejce 19.Po ukonczeniu nastawiania dociaga sie Sruby 20, 21 i w ten sposób wewnetrzna tuleja 3 posiada inne polozenie wzgledem zewnetrznej tulei 4.Celem uproszczenia tego nastawiania na wewnetrznej tulei $ osadzone jest wspólsródkowo kolo zebate 31, które mo¬ ze byc polaczone z kolem zebatem 32. Ko¬ lo zebate 32 jest w tym celu osadzone w suporcie 34, przesuwanym w prowadnicy 35 ramy maszyny. Suport ten 34 posiada wrzeciono 33, zaopatrzone na koncu w kólko 36 o ukosnych zebach, zazebiajace sie z kólkiem zebatym 32. Wrzeciono 33 posiada na drugim koncu czworokat 37 do zakladania korby lub dzwigni, przez pokrecenie która za pomoca zebatych kól 36, 82, 81 nastepuje obrót wewnetrznej tulei 3 w tulei zewnetrznej 4. Po odpo¬ wiednim nastawieniu cofa sie suport 31, wskutek czego nastepuje rozlaczenie kól zebatych 32, 31. Nastawianie wewnetrz¬ nej tulei 8 wzgledem tulei zewnetrznej 4 okresla równiez glebokosc frezowania. Po ukonczeniu frezowania musi byc frez wy¬ suniety z przedmiotu obrabianego. W tym celu nastepuje ponowne obrócenie we¬ wnetrznej tulei 3 wzgledem tulei zewne¬ trznej 4, przy czym jednak nie zmienia sie polozenia cylindrycznej tulejki 19 na wewnetrznej tulei 3. To przekrecenie sie wzajemne osiaga sie raczej w ten sposób, ze wewnetrzna tuleja 3 przestaje okreso¬ wo obracac sie wraz z tuleja wewnetrzna 4, a zewnetrzna tuleja 4 moze sie dalej obracac* sprezyny 25, 26 zostaja napre¬ zone, a trzpienie 29, 30 oddalone ód sie¬ bie.Okresowe zatrzymywanie sie wewne¬ trznej tulei 3 nastepuje celowo za pomoca pierscienia wydrazonego 17, którego wy¬ step 18 jest skierowany promieniowo do wewnatrz. Celem objasnienia sposobu dzialania nalezy przyjac, ze wydrazony — 3 —pierscien 17 jest nieruchomy. Przy obra¬ caniu obydwóch tulei kciuk 22 cylindrycz¬ nej tulei 19 przylega do wystepu 18 wy¬ drazonego pierscienia 17. Skoro te dwa wystepy sie zetkna, dalszy obrót wewne¬ trznej tulei 3 jest na razie wstrzymany.Poniewaz jednak obraca sie jeszcze ze¬ wnetrzna tuleja A, zatrzymanie wewnetrz¬ nej tulei 3 wzgledem zewnetrznej tulei U powoduje obrót tych dwóch tulei wzgle¬ dem siebie, a wskutek mimosrodowego ich osadzenia w zewnetrznej tulei U otrzymu¬ je tuleja wewnetrzna, zaopatrzona w kciuk 22, obrót wzgledem wystepu 18, tak iz kciuk 22 oraz wystep 18 zostaja rozlaczo¬ ne. Wskutek tego sprezyny srubowe 25, 26, naprezone podczas dalszego obrotu zewnetrznej tulei k, moga wywierac swe dzialanie i obracac odpowiednio wewnetrz¬ na tuleje 3 dopóty, dopóki ona nie dosu- nie sie swym trzpieniem 29 do trzpienia 30 zewnetrznej tulei i.Gdy wystep 18 i kciuk 22 sa sprzegnie¬ te, nastepuje wzajemny obrót tulei 3 i 4, odpowiadajacy odsuwaniu frezu od przed¬ miotu obrabianego. Poniewaz przy obrób¬ ce za pomoca frezu do nacinania gwintu, frez ten musi dzialac na przedmiot obra¬ biany na calym obwodzie 360°, urucho¬ mia sie wydrazony pierscien 17. Jego szybkosc obrotowa jest tak okreslona, ze przebyta przez niego droga podczas jed¬ nego obrotu zewnetrznej tulei U odpowia¬ da przynajmniej tej drodze, na której wrzeciono 2 jest utrzymywane za pomoca wystepu 18 i kciuka 22 w pewnym odste¬ pie od przedmiotu obrabianego. Wydra¬ zony pierscien 17 jest uruchomiany, jak opisano wyzej, za pomoca slimaka 15, na¬ pedzajacego kolo slimakowe 16, polaczo¬ ne na stale z wydrazonym pierscieniem i 7.Przesuw frezu w kierunku osiowym lub przedmiotu obrabianego odpowiednio do skoku gwintu odbywa sie w gwinciar¬ ce wedlug wynalazku za pomoca znanych narzadów. PL