Wynalazek niniejszy ma na celu przy¬ stosowanie pojazdu drogowego, zwlaszcza samochodu, do jazdy po szynach, a to przy pomocy osobnych osi, które mozna latwo wlaczac lub wylaczac z pracy. Umozliwia on tez przejscie od jednego toru do. dru¬ giego w krótkim czasie przy pomocy wla¬ snej obslugi samochodu.Wynalazek obejmuje kilka odmian bu¬ dowy tego urzadzenia.Fig. 1 przedstawia widok boczny osi przedniej pojazdu drogowego z osadzonym nieruchomo podnosnikiem hydraulicznym i z osia do jazdy po szynach.Fig. 2 przedstawia widok z góry tegoz urzadzenia.Fig. 3 przedstawia widok boczny osi tylnej pojazdu drogowego, zaopatrzonej w obrotowo osadzony podnosnik mechanicz¬ ny, w os szynowa oraz naped mechanicz¬ ny.Fig. 4 przedstawia widok z góry tegoz urzadzenia.Fig. 5 przedstawia widok boczny po¬ jazdu drogowego z osia przednia umiesz¬ czona na podkladkach szynowych i osia tylna w polaczeniu z podnoszona i opusz¬ czana hydraulicznie osia szynowa wraz z napedem przez kolo cierne.Fig. 6 przedstawia widok z góry tegoz urzadzenia.Fig. 7 przedstawia widok boczny po-jazdu drogowego postawionego obiema o- siami na polaczonych ze soba mechanicz¬ nie podkladkach szynowych, wraz z nape¬ dem mechanicznym.Fig. 8 przedstawia widok z góry tegoz urzadzenia.Fig. 9 przedstawia widok z tylu pod¬ kladki szynowej.Fig. 10 przedstawia budowe sprzegla ciernego.Fig. 11 przedstawia zderzak górny w postaci krazka, przesuwalny wzdluz cien¬ kiego walka.Fig. 12 przedstawia widok boczny po¬ jazdu drogowego, ^postawionego na kilku osiach szynowych. * Do podwozia, wzglednie do ramy po¬ dluznej 1 (fig. li 2) przysrubowane sa w odpowiednim miejscu za posrednictwem odpowiednich wsporników podnosniki hy¬ drauliczne 3 wraz z oslonami ich rozrza¬ du wzglednie ich napedem dzwigniowym U; podnosniki te wyposazone sa w celu umozliwienia obslugi przez jednego czlo¬ wieka w dzwignie 5. Ciecz wtlacza sie przewodami 6 do górnej komory cylindra, dzieki czemu tloki 7 podtrzymywane spre¬ zynami 9 spychane sa ku dolowi wraz z osia szynowa 8, spoczywajaca w lozyskach na koncu trzonów tlokowych, wzglednie po dotknieciu szyn przez kola osadzone na osi 8, cylindry podnosza sie wraz z pojaz¬ dem ku górze. Na odwrót przy przejsciu z szyn na droge cylindry opuszczaja sie wraz z pojazdem skutkiem wyplywu cie¬ czy przez zawory 10, tloki zas podnosza sie samoczynnie wraz z osia szynowa dzie¬ ki dzialaniu sprezyn. Wewnetrzne sprezy¬ ny naciskowe moga byc zastapione ze¬ wnetrznymi sprezynami naciagowymi.Równoczesnie z opuszczeniem i podno¬ szeniem osi 8 kola szynowego odbywa sie samoczynne podnoszenie wzglednie opusz¬ czanie osi drogowej, zwiazanej z pierwsza przy pomocy liny 12, polaczonej z dzwi¬ gnia kolankowa 11, lub przy pomocy urza¬ dzenia podobnego; ruch ten wywolany jest przez naciaganie wzglednie rozluznianie lin podnoszacych.Wedlug fig. 3 i 4 do tylnego konca ra¬ my za resorami przymocowane sa dwie sprezyny nosne 13, zaopatrzone w lozyska Il, W lozyskach tych osadzone sa tez ob¬ rotowo np. podnosniki 15 o pojedynczej przekladni, które dzwigaja os 16 kola szynowego. Os ta jest tu zarazem zawie¬ szona przy pomocy wahaczy 18 osadzo¬ nych po wewnetrznej stronie kól drogo¬ wych na jakims stalym punkcie np. beb¬ nów hamulcowych 17. Wahacze 18 po obu stronach polaczone sa ze soba drazkiem poprzecznym 19, osadzonym w nich obro¬ towo i zaopatrzonym na koncach w prze¬ ciwne gwinty. Na gwinty te nakrecone sa panewki 20 (fig. 10), zaopatrzone w od¬ powiednie nakretki; panewki te sa tedy przy obrocie drazka 19 przesuwane wzdluz niego. Na tych panewkach, odpychanych od konców drazka 19 sprezynami 22, osa¬ dzone sa przy pomocy lozysk kulkowych kola cierne 21, przyciskane przy odpo¬ wiednim przesunieciu panewek wzdluz drazka 19 do opisanych nizej czesci. Pod¬ czas opuszczania osi szynowej dwa ramio¬ na 23, umocowane na koncach drazka 19, polaczone np. za posrednictwem lin 2U (fig. 3) z obracalnymi podnosnikami, pod¬ nosza sie ku górze, podczas gdy panewki 20 wraz z ich kolami ciernymi, dotychczas odpychane sprezynami spiralnymi 22, prze¬ suwaja sie ku koncom drazka 19, a skut¬ kiem tego kola te przycisniete zostaja tak do opon, jak i do umocowanych na osi szynowej kól ciernych 25. Przez wyzej opisane dzialanie uskutecznia sie naped mechaniczny osi szynowej. Przy powyzej opisanym ruchu panewki sa pociagane za pomoca trzpieni 26, osadzonych na waha¬ czu 18, równolegle do drazka 19 (fig. 10).Równoczesne podnoszenie, wzglednie opu¬ szczanie osi kola drogowego odbywa sie tak, jak przy kole przednim przy pomocy — 2 —dzwigni kolankowej i polaczen linowych.Moina tez zastosowac przy kole przednim, zamiast podnosnika hydraulicznego, umo¬ cowanego na ramie, podnosnik mechanicz¬ ny, to jest umozliwic jazde po szynach wy¬ lacznie przez zastosowanie mechanicznych srodków do podnoszenia i opuszczania, tj. bez napedu silnikowego, wzglednie mozna stosowac podwozia wymienne.Do usztywnienia resorów pojazdu, od¬ ciazonych podczas jazdy po szynach, slu¬ za odpowiednie nasadki 27, umieszczone na podnosnikach i podtrzymujace resory podczas opuszczania osi kól szynowych (fig. 3, 4).Przy podnoszeniu osi dodatkowej 16 wzglednie odrygtlowaniu i poruszaniu pod¬ nosników w strone przeciwna, drazek po¬ przeczny 19 obraca sie przy równoczes¬ nym rozluznieniu lin 24 w strone prze¬ ciwna, -skutkiem czego nastepuje cofnie¬ cie sie przesuwalnych wzdluz drazka 19 kól ciernych, i naped mechaniczny zosta¬ je wylaczony.Fig. 5 i 6 przedstawiaja polaczenia opisanej wyzej i nowej postaci wykonania pojazdu drogowego, do jazdy po szynach.Przednie kola pojazdu spoczywaja na lozach 30 zaopatrzonych w kola, osadzone w lozyskach osi szynowej 28, i posiadaja¬ cych z przodu ksztalt klina, z tylu zas ksztalt zakrzywiony; loza te obracalne dookola osi 28 zaopatrzone sa w male rol¬ ki 29. Os 28 polaczona jest z obu stron z punktami stalymi przy pomocy np. lin 32, których konce sczepione sa ze soba spina¬ czem 31 lub podobnym urzadzeniem, po¬ zwalajacym skracac lub wydluzac dlugosc lin, tak iz loza po ustawieniu ich na szy¬ nach, wzglednie podsunieciu pod opony, wciagane sa przez skracanie lin przy po¬ mocy spinacza pod przednie kola drogowe, przy czym kolo wtacza sie w loze az do oparcia sie o wygieta jego czesc, po czym loze obracane jest i doprowadzane przez dalsze sciaganie lin do polozenia, w któ¬ rym os kola szynowego znajduje sie nie¬ co przed osia kola drogowego. Przy przej¬ sciu z szyn na droge postepuje sie w od¬ wrotnym porzadku. Osie kól szynowych moga byc latwo przymocowane na pojez¬ dzie.Podnosniki hydrauliczne 33, umieszczo¬ ne na koncu tylnym pojazdu, róznia sie od podnosników umieszczonych przy przed¬ nim kole pojazdu, wedlug fig. 1, tylko przez swe osadzenie na sprezynach, wyko¬ nane tak, iz moga sie one obracac, podob¬ nie jak podnosniki wedlug fig. 3. Os szy¬ nowa 35, umocowana na koncach trzonów tlokowych 3i, polaczona jest obrotowo z osia tylnego kola drogowego za pomoca jamion 36, laczacych srodki tych kól; ra¬ miona te polaczone sa podobnie jak we¬ dlug fig. 3 i 4 drazkiem poprzecznym 38, zaopatrzonym w dzwignie 37; na drazku tym osadzone sa ruchomo kola cierne 39, przyciskane podczas przechodzenia z dro¬ gi na szyny do kól ciernych 40, z których jedno jest osadzone na kole drogowym, a drugie na kole szynowym po zewnetrznej jego stronie. Liny 42, poprowadzone po¬ przez dzwignie kolankowe Ul, umocowane na ramie pojazdu, sluza podobnie, jak to opisano przy okazji fig. 3 i 4, do zapew¬ nienia znanych wzajemnych ruchów kól szynowych wzgledem drogowych.Wedlug fig. 7 i 8 obie osie postawio¬ ne sa na szynach za posrednictwem lóz 44, zaopatrzonych w kola osadzone na osiach 43, podobnie do osi przedniej, wedlug fig. 5 i 6. Kola szynowe -polaczone sa tu ze so¬ ba przy pomocy skladanych ciegien 45 o nastawianej dlugosci, przy czym naped mechaniczny uskutecznia sie tu przez tar¬ cie tylnej opony o dodatkowe walce cier¬ ne 46, osadzone w lozach szynowych i ob¬ racajace sie wraz z lozami dookola osi kól szynowych. Walce te wystaja poza podsta¬ we lóz i pozostaja w bezposrednim ze¬ tknieciu z takimiz walcami 47, osadzony¬ mi na osi kól szynowych. Przy zblizaniu .— 3 —ku sobie osi kól szynowych za pomoca cie¬ gien lub podobnych narzadów, obie osie kól drogowych wtaczaja sie na loza, przy czym tylne kola drogowe tocza sie po do¬ datkowych walcach 46. Gdy przednie kola drogowe opra sie ozaokraglona sciane lóz, tylne zas o zderzaki krazkowe 48, loza ule¬ gaja obróceniu dookola osi szynowych i wchodza w polozenie odpowiadajace jez¬ dzie po szynach, w którym ustalane sa przy pomocy odpowiedniego sprzegla 49.Sprezynujace polaczenie linowe 50 stano¬ wi dalsze zabezpieczenie przed przewró¬ ceniem, podczas gdy sworznie nagwinto¬ wane 51, wzglednie wspomniane wyzej przesuwne krazki 48, posiadajace odpo¬ wiednie uksztaltowanie (fig. 11), zabez¬ pieczaja kola drogowe przed przesunie¬ ciem bocznym. Krazki 48 osadzone sa przesuwnie na cienkim walku, podobnie jak kola cierne 21 wedlug fig. 10, korba zas moze byc zamocowywana w kazdym polozeniu. Os tylnego loza zaopatrzona jest ponadto w bebny hamulcowe 52 (fig. 8), polaczone podczas jazdy na szynach z beb¬ nami pojazdu za pomoca gietkich polaczen linowych 53 i obslugiwane z pojazdu.Loza sa zakonczone klinami 54 prze¬ gubowo osadzonymi (fig. 9) w cdu umoz¬ liwienia wtoczenia na nie pojazdu z punk¬ tów, polozonych ponizej górnego brzegu szyny.Fig. 12 wskazuje, w jaki sposób moz¬ na wstawic na szyny pojazdy bardzo ob¬ ciazone, wzglednie wieloosiowe, posiadaja¬ ce np. dwie napedowe osie z tylu i jedna os swobodna z przodu. W tym wypadku pojazd moze byc ustawiony na takiej sa¬ mej lub na wiekszej ilosci osi szynowych.Osie przednich lóz 4-4 sciagane sa tu przy pomocy liny 57, która biegnie dooko¬ la krazka 58, osadzonego na jednej osi szynowej, i przechodzi przez ucha 56. Li¬ na ta umocowana jest na drugiej osi szy¬ nowej kola. Podczas sciagania liny osie kól drogowych wtaczaja sie na loza, a za¬ razem zostaja sciagniete tylne osie nape¬ dowe 59 za pomoca obwinietego dookola kól lancuchowych 61, 63 lancucha 60, któ¬ ry laczy sie za posrednictwem odpowied¬ niego narzadu skracajacego, np. spinacza, z lina 57 przedniego kola. Kola lancucho¬ we 63 ostatniej osi loza kolowego sa osa¬ dzone luzno na osi i nie sa polaczone z oprawa loza, tak ze loza ostatniej osi przy toczeniu sie kól drogowych na tych lozach, jak to opisano przy fig. 7 i 8, obracaja sie dokola ostatniej osi 59 do pozycji, pokaza¬ nej na fig. 12, tylko wskutek nacisku, wy¬ wieranego przez kola drogowe na wyzsze zderzaki krazkowe 48, podczas gdy kola lancuchowe 61 srodkowej osi przymoco¬ wane sa do lóz tak, ze przy toczeniu sie wskazanych kól loza te obracaja sie razem z kolami szynowymi.Azeby uniknac obsuniecia sie oprawy, loza sa umocowane wzgledem naprezonych lancuchów za pomoca rozlaczalnych umo- cowan 62.W celu zastosowania pojazdu szynowe¬ go do jazdy po drodze bezszynowej poste¬ puje sie w odwrotnym porzadku. PL PL