Najdluzszy czas trwania patentu do 5 marca 1953 r.Wynalazek niniejszy dotyczy dalszego ulepszenia samoczynnego sprzegu kolejo¬ wego wedlug patentu Nr 26 275.Wedlug wynalazku na glowicy sprze¬ gu sa umieszczone przynajmniej dwie po¬ wierzchnie oporowe, ograniczajace suw glowic tak, .iz te powierzchnie oraz po¬ wierzchnia wystepów sworznia sprzegaja¬ cego, przenoszace sile ciagnienia,, znajduja sie w poprzecznej plaszczyznie srodkowej glowicy sprzegu, a srodki ciezkosci po¬ wierzchni leza w pionowej srodkowej (pla¬ szczyznie podluznej glowicy .sprzegu poza podluzna osia glowicy.Przyklad wykonania sprzegu kolejowe¬ go wedlug wynalazku jest przedstawiony na, zalaczonym rysunku, a mianowicie fig. 1 przedstawia widok z boku sprzegu kole¬ jowego; fig. 2 — widok z góry i czescio¬ wy zarys sprzegu wedlug fig. 1; fig. 3 — widok sprzegu z przodu; fig. 4 — przekrój wzdluz linii x —- x na fig. 2.Wedlug fig. 1 — 3 do wzajemnego pro- wadzenia glowic sprzegu sluza dwa wy¬ stepy, ograniczone powierzchniami 3, U wzglednie 3', 4?. Wielkosc zasiegu chwytu glowicy sprzegu zalezy od pochylenia i dlu¬ gosci krawedzi 6, 6\ Pomiedzy tymi dwo-ma wystepami znajduje sie mostek 7, któ¬ rego przednia powierzchnia 8, prostopa¬ dla do osi podluznej sprzegu, stanowi po¬ wierzchnie ograniczajaca suw wzglednie oporowa. Do tego samego celu sluzy rów¬ niez powierzchnia 9 na górnej czesci glo¬ wicy. Powierzchnia 8 i 9 znajduje sie w pionowej plaszczyznie poprzecznej Q — Q sprzegu.W tej ,samej plaszczyznie znajduje sie równiez powierzchnia Ul sworznia sprze¬ gajacego 19, przenoszaca, sile ciagnienia.Zarówno powierzchnia 8, jak i powierzch¬ nia 9 sa umieszczone w poprzecznej plasz¬ czyznie srodkowej Q — Q glowicy sprze¬ gu tak, iz ich srodki ciezkosci S± i S2 znaj¬ duja sie w srodkowej plaszczyznie podluz¬ nej L — L glowicy, jednak poza osia po¬ dluzna glowicy T (fig. 3). Powierzchnie 8 i 9 ograniczaja suw glowic i nadaja isie równiez do przenoszenia sil zderzenia. W tym jednak przypadku sprzeg powinien byc umocowany na precie zderzakowym inaczej niz w omawianym przykladzie.Dzieki takiemu rozmieszczeniu powierzch¬ ni 8 i 9 wzglednie ich srodków ciezkosci mozna, wykonywac glowice o dowolnie du¬ zym zasiegu chwytu, gdyz w tym celu wy¬ starczy tylko przedluzyc rogi kierownicze, przez co nie zwiekszy sie znacznie cieza¬ ru. Znane sa glowice sprzegu, w których powierzchnie oporowe sa umieszczone na koncach wystepów, to znaczy na rogach glowicy sprzegowej. Chcac w takich gra¬ nicach powiekszyc zasieg chwytu trzeba z koniecznosci odsunac powierzchnie oporo¬ we dalej od osi cisnieniowej, wskutek cze¬ go ramie gnace staje ,sie wieksze, a wiec dla usztywnienia potrzeba wiecej tworzy¬ wa.Dalsza wada uklaidu powierzchni opo¬ rowych na koncach wystepów jest to, ze przez odsuniecie od osi srodkowej równiez i zasieg chwytu jest ustalony raz na zaw¬ sze. Równiez i te wade Usuwa uklad po¬ wierzchni oporowych wedlug wynajazku, gdyz dlugosc krawedzi prowadniczych 6, 6' moze byc dowolnie duza. W ten sposób moga byc sprzegane glowice o róznych dlugosciach krawedzi prowadniczych.Do centrowania sprzegu sluza powierz¬ chnie 10, 11, 12, 12', wykonane w posta¬ ci obrobionych listw.Poza tym do wspólosiowego nastawia¬ nia glowic sluza powierzchnie 13, 13', wy¬ konane na powierzchniach U i 1U jako ob¬ robione wystajace listwy. W ten sposób, gdy glowice sa sprzezone, powstaje pomie¬ dzy powierzchnia U i powierzchnia 1U przeciwnej glowicy szczelina powietrzna, dzieki której glowice staja sie niewrazli¬ we na zanieczyszczenie.Poniewaz w nowym ukladzie powierz¬ chni oporowych te powierzchnie nie sa umieszczone na rogach glowicy, przeto przy zderzaniu sie sprzegów pod katem (na zakretach toru, zwrotnicach itd.) po¬ wierzchnie pochyle U i 1U wzglednie ich listwy 13, 13' trafiaja na siebie. Kieru¬ nek nacisku, wystepujacy przy tym w miejscach zetkniecia sie, wytwarza w przeciwleglych glowicach sprzegu duzy moment obrotowy, który ustawia obydwie osie podluzne glowic szczególnie latwo w kierunku wspólosiowym.Jak widac na rysunku, glowica sprze¬ gu nie posiada wcale poziomych powierz¬ chni prowadniczych wzglednie kierunko¬ wych, na których moglyby zbierac sie za¬ nieczyszczenia, przeszkadzajace sprzega¬ niu (snieg, pyl, piasek itd.). Jest to szcze¬ gólnie wazne w ruchu towarowym, kiedy sprzegi sa narazone szczególnie czesto na zanieczyszczanie. W tych bowiem sprze¬ gach moze zdarzyc sie, ze zanieczyszcze¬ nia lub inne ciala obce uniemozliwiaja ta¬ kie nasuniecie sie .sprzegów na siebie, któ¬ re by wystarczylo do zaskoczenia sworzni sprzegajacych.W glowicy sprzegu wedlug wynalazku zastosowane jest specjalne korytko M, po¬ nad które wchodzi wystep szeregu prze- _ 2 —ciwnego, utworzony przez powierzchnie 3, k Korytko nie pozwala na zbieranie sie niepotrzebnych zanieczyszczen lub innych cial obcych na glowicy sprzegu. Korytko to jest utworzone w zasadzie przez powierz¬ chnie pionowe 11* i ukosne powierzchnie denne 15, które przylegaja do mostku 7.Obawy zanieczyszczenia nie ma w no¬ wym sprzegu dzieki temu, ze docisniete do siebie'glowice prócz malych powierzch¬ ni oporowych 8 i 9 stykaja sie tylko na malych i waskich obrobionych listwach 10,11, 12, 12', 13 i 13'. Wszystkie powierz¬ chnie, na których sa wykonane te obro¬ bione listwy, isa cofniete wzgledem listw tak, iz brud, snieg itd., przylegajacy ewen¬ tualnie do malych listw, moze byc latwo zrzucony. Oprócz tego listwy takie sa pio- nowe lub tez zabezpieczone przed spadaja¬ cym z góry materialem. Tylko mala po¬ wierzchnia 12' jest nie chroniona, ale po¬ za nia znajduje sie duze otwarte z boku korytko M, utworzone z ukosnych powierz¬ chni li i 15 tak, iz podczas sprzegania snieg itd. moze byc zrzucony niezawodnie.Opisany wyzej uklad powierzchni 8 i 9 posiada jeszcze te zalete, ze latwo sprzega- ja sie ze soba glowice z wystepami o róz¬ nych dlugosciach, a wiec wystajacych w róznym stopniu, to znaczy glowice o za- siegach chwytu róznej wielkosci, dzieki czemu mozna zaopatrywac male wagony w male sprzegi, a duze wagony, to znaczy dlugie wagony o duzym rozsta,wieniu osi, — w duze sprzegi, podobnie jak to ma miejsce w wagonach o zderzakach bocz¬ nych, w których srednica talerza zderza¬ kowego odpowiada, dlugosci wagonu. Opi¬ sany wyzej uklad ipozwala równiez na za¬ stosowanie sprzegu jako sprzegu zderza¬ kowego.Zlaczenie sprzegu kolejowego wedlug wynalazku, gdy sluzy on jako sprzeg cia¬ gnacy, uskutecznia sie za pomoca palaka 20 (patrz równiez fig. 4). Palak ten prze¬ chodzi przez zaokraglony otwór 22 zwykle¬ go haka pociagowego i jest zakonczony dwoma, podluznymi zaczepami 23, które moga suwac tsie w rowkach 2k listw 25, 25'.Powierzchnie pionowe 26 na zaczepach pa- lakowych 23 sluza do prowadzenia pala¬ ka w listwach 25, 25' i sa tak dlugie, ze nie pozwajaja na zakleszczenie. Palak 20 jest usztywniony za pomoca poprzeczki 27.Poprzeczka nie pozwala na zgiecie konców palaka i na wysuniecie zaczepów z row¬ ków przy duzym obciazeniu. Poprzeczke zaklada sie dopiero po umieszczeniu paja¬ ka w otworze haka pociagowego i przy¬ trzymuje sie za pomoca dowolnego narza¬ du nie przedstawionego na rysunku (np. trzpienia lub przetyczki).Aby ulatwic obrobienie rowków 2U i osadzenie palaka 20 w wystepach 25, 25', jeden z wystepów 25, 25' moze byc wyko¬ nany jako czesc oddzielna, jak przedsta¬ wiono na fig. 2. Do polaczenia -tego wy¬ stepu z glowica sprzegu 1 sluzy sworzen 28. Dokladne polozenie wystepu okreslaja powierzchnie oporowe 29. Ten sworzen 28 moze byc wykonany jako przepisowy ele¬ ment zniiszczalny. (Wedlug przepisów Mie¬ dzynarodowego Zwiazku Kolejowego glo¬ wica sprzegu powinna zawierac latwo wy¬ mienny tani element, który w razie prze¬ kroczenia przepisowej sily ciagnienia ulegl¬ by rozerwaniu, chroniac w ten sposób przed zniszczeniem kosztowne i trudno wy¬ mienne czesci urzadzenia pociagowego).Obydwie strony palaka 20 sa oddalone od siebie tak, ze umozliwiaja wychylenie sprzegu przy przesunieciach bocznych po¬ miedzy wagonami. Palak 20 na swej po¬ wierzchni oporowej 30 jest uksztaltowany najlepiej tak, ze spoczywa calkowicie na zaokraglonym grzbiecie czesci U3 haka po^ ciagowego 21. Dzieki tym srodkom i dzie¬ ki wspomnianej juz poprzeczce polaczenie jest bardzo wytrzymale przy malej wa¬ dze i prostej konstrukcji.Oprócz przedstawionej na rysunku po¬ staci wykonania wystepów 25, 25' moga — 3 —byc one wykonane równiez inaczej. Np. obydwa wystepy moga byc odlane jako jedna, calosc z kadlubem glowicy. W tym przypadku powinna byc pozostawiona mozliwosc wlozenia palaka 20 do rowków 2k wystepów 25, 25'. Równiez obydwa wy¬ stepy moga byc zespolone w osobnym od¬ lewie, który moze byc polaczony z odle¬ wem glowicy, przy pomocy dwóch srub, gdy np. jest to pozadane ze wzgledu na wieksza latwosc wykonania.Os podluzna k2 cylindrycznego rygla sprzegajacego, przedstawionego na fig. 1 i 2 i sluzacego jako narzad zamykajacy, jest wysunieta na odleglosc e ze srodkowej plaszczyzny poprzecznej Q — Q glowicy ku przodowi. W ten sposób wytrzymalosc wystepu rygla sprzegowego zostaje zwiek¬ szona, gdy powierzchnia wystepu pozosta¬ je prawie ta sama, a srednica sworznia jest niezmieniona.Do zwolnienia rygla sprzegajacego 11 sluzy dzwignia zwalniajaca 32, osadzona na sworzniu sprzegowym za pomoca pio¬ nowego sworznia 31, przy czym kciuk dzwigni 33 opiera sie o narzad 34, umiesz¬ czony w glowicy sprzegu. Narzad ten sto¬ suje sie jednoczesnie jako podkladke spre¬ zynowa sprezyny sprzegowej 35 i zabez¬ piecza sworzen sprzegowy przed przekre¬ ceniem, przez co konstrukcja upraszcza sie. Dzieki zastosowaniu tego narzadu po¬ wierzchnia oporowa kciuka 33 moze byc bardzo zblizona do sworznia 31, wskutek czego mozna, uzyskac bardzo duzy stosu¬ nek przekladni do zwalniania sprzegu. Z dzwignia 32 jest polaczona przegubowo sworzniem 36 druga dzwignia 32', która posiada zderzak 29, wspólpracujacy z dzwignia 32. Dzieki naciskowi sprezyny 35 dzwignia 32' opiera sie w miejscu 37 o glowice. Otwieranie odbywa sie przez ciagnienie w kierunku 98.Zamiast powierzchni oporowych 9 w górnej czesci glowicy moga byc przewi¬ dziane równiez dwie powierzchnie 9', 9", jak zaznaczono na fig. 1 i 2 linia przery¬ wana. Powierzchnie te sa wtedy równej wielkosci i przesuniete o te sama odleglosc wzglednie poza poprzeczna plaszczyzne srodkowa Q — Q glowicy sprzegu tak, iz wspólny punkt ciezkosci znajduje sie rów¬ niez dalej w pionowej srodkowej plasz¬ czyznie poprzecznej Q — Q glowicy sprze¬ gu.Powierzchnia 12' moze byc pochylona równiez na zewnatrz i wtedy oczywiscie równiez i powierzchnia 12 nieco sie po¬ chyla.Zamiast przedstawionego na rysunku polaczenia sprzeg ze zwyklym hakiem po¬ ciagowym moze byc polaczony równiez w inny dowolny sposób.Szczególne zalety sprzegu wedlug wy¬ nalazku sa nastepujace: duzy zasieg chwy¬ tu przy malej wadze wlasnej, zdolnosc sprzegania glowic o róznych zasiegach chwytu, dopuszczalne duze ustawienie pod katem przy sprzeganiu na lukach toru, niewrazliwosc na zanieczyszczanie i zbie¬ ranie sie cial obcych, wielka prostota i ta¬ niosc konstrukcji (tylko bowiem male wa¬ skie listwy powinny byc obrobione) oraz moznosc uzycia go albo jako sprzegu po¬ ciagowego albo jako sprzegu srodkowo zderzakowego. PL