W trakach górne walce posuwowe do¬ ciskane sa do tartego drewna przewaznie za pomoca ciezarków, osadzonych na ra¬ mionach i dzialajacych na walce posuwo¬ we za pomoca kólek zebatych i zebatek.Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia, w którym wal, rozrzadzajacy zebatki, jest zaopatrzony w kolo zebate, z którym za pomoca ukladu kól i sprzegiel jest po¬ laczone kólko lancuchowe, osadzone na walku nastawczym w wydrazeniu przeciw¬ wagi. Uruchomienie tego walka umozliwia wychylenie przeciwwagi w jedna strone, wskutek czego osadzone na zebatkach wal¬ ce górne otrzymuja dodatkowe obciazenie.Za pomoca tego walka nastawczego moz¬ na takze wychylic przeciwwage w druga strone, przy czym ruch ten moze byc za¬ trzymany za pomoca odpowiedniego zde¬ rzaka. Dzieki podobnemu urzadzeniu moz¬ na górne walce posuwowe odlaczyc od dre¬ wna obrabianego wzglednie podniesc je w celu wprowadzenia nowego pnia do traka.Celem wynalazku jest urzadzenie, za¬ pewniajace calkowicie samoczynne podno¬ szenie górnych walców posuwowych przez nastawianie przeciwwag, przy czym dzia¬ lania te moga byc równiez kierowane z zewnatrz prztz robotnika, obslugujacego trak. Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten sposób, ze obracanie walka nastawcze¬ go przeciwwagi odbywa sie za pomoca kól-ka napedowego, osadzonego na osi obro¬ tu przeciwwagi, polaczonego najlepiej z napedem traka, które to kólko moze byc laczone za pomoca sprzegiel z dwiema przekladniami pomocniczymi, dzialajacymi na wal nastawczy, z których jedna odwra¬ ca kierunek obrotu przez uruchomienie jednego lub drugiego sprzegla; wal na¬ stawczy jest obracany w jednym lub dru¬ gim kierunku obrotu, przy tym z róznymi szybkosciami.Taka budowa umozliwia dzialanie sa¬ moczynne, jak równiez obsluge z odleglo¬ sci. Celem osiagniecia dzialania samoczyn¬ nego, uklad powyzszy musi byc wykona¬ ny tak, iz dzwignia sprzeglowa pod dzia¬ laniem sprezyny utrzymuje sprzeglo stale w polozeniu gotowym do podnoszenia przeciwwag, przy czym sa przewidziane zderzaki, które podczas podnoszenia prze¬ ciwwag, przy osiagnieciu przez nie okres¬ lonego polozenia krancowego, wychylaja je przeciwdzialaniem sprezyny i wskutek tego otwieraja sprzeglo, powodujac pod¬ noszenie przeciwwag; za pomoca zas roz¬ rzadzanego przeciwwaga ukladu drazko¬ wego zostaje zwolniony hamulec, gdy sprzeglo jest wlaczone, natomiast hamulec zostaje przyciagniety, gdy sprzeglo jest wylaczone.Oprócz dzialania samoczynnego moze sie odbywac uruchomianie sprzegiel, wspóldzialajacych z kólkiem napedowym, jza, pomoca drazków rozrzadzajacych, zalo¬ zonych z boku stojaka trakowego.Nalezy tutaj zaznaczyc, ze znane sa u- rzadzenia umozliwiajace podnoszenie i opu¬ szczanie walców z boku traka. W tych zna¬ nych urzadzeniach z przeciwwaga jest po¬ laczona lina, zalozona wzdluz traka, za pomoca której przeciwwaga moze byc pod¬ noszona i opuszczana. Celem umozliwie¬ nia przestawiania przeciwwagi wzgledem walu rozrzadzajacego zebatki co ze wzgle¬ du na rózne srednice przedmiotów obra¬ bianych jest konieczne, trzeba miedzy wal rozrzadzajacy i przeciwwage wlaczyc sprzeglo umozliwiajace wzajemne przesta¬ wianie tych czesci. Z tego powstaje jed¬ nak stosunkowo zlozona budowa urzadze¬ nia, której obsluga wymaga od robotnika pewnej zrecznosci.Urzadzenie wedlug wynalazku jest po¬ za tym wykonane tak, iz walek nastawczy przeciwwagi jest napedzany od pily tra¬ ka. Dzieki temu zbedne sa oddzielne na¬ rzady napedowe. Taka budowa nie wyklu¬ cza jednak, aby naped walka nastawczego przeciwwag mógl sie odbywac za pomoca •silnika lub innego dowolnego zródla sily.Nalezy przy tym zaznaczyc, ze w zna¬ nych urzadzeniach przeciwwage stanowi silnik elektryczny, którego wal jest pola¬ czony slimacznica ze slimakiem na wale rozrzadzajacym zebatki. W tym urzadze¬ niu przewody, doprowadzajace prad do sil¬ nika elektrycznego, musza byc ruchome, aby umozliwic potrzebne ruchy silnika elektrycznego. Pomijajac to, iz taka bu¬ dowa w tartaku jest nieodpowiednia i nie¬ bezpieczna, poniewaz przewody, doprowa¬ dzajace prad, moga byc latwo zerwane, wymaga ona na kazdym traku dwóch sil¬ ników elektrycznych, które poza ciaglym dozorowaniem stanowia stosunkowo kosz¬ towne czesci skladowe urzadzenia. Wedlug wynalazku natomiast sila, potrzebna do uruchomiania ciezarków, .moze byc latwo pobierana od napedu traka, przy czym nie Wymaga to dodatkowych narzadów nape¬ dowych.Gdy naped odbywa sie od pily traka, jest pozadane, aby ta pednia byla elastycz¬ na, celem zapobiegania przenoszeniu ude¬ rzen na wal nastawczy ciezarków. Taki naped moze byc utworzony w ten sposób, ze wal, wlaczajacy przesuw, jest polaczo¬ ny lancuchem z kolem lancuchowym, któ¬ re przy pomocy wlaczonych sprezyn obra¬ ca drugie kolo lancuchowe, na którym jest zalozony lancuch, obejmujacy obydwa — 2 —kola napedowe, osadzone na osiach obro¬ towych przeciwwag. W ten sposób mimo odbierania sily napedowej od przerwanie dzialajacych walków posuwowych mozna osiagnac naped walu nastawczego przeciw¬ wag prawie bez drgan.. Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu niniejszego wynalazku.Fig. 1 i 2 tprzedstawiaja w widoku i w przekroju podluznym urzadzenie wedlug wynalazku, w którym wlaczanie i wylacza¬ nie sprzegla odbywa sie za pomoca draz¬ ków, osadzonych z boku stojaka traka; fig. 3_ czesc traka uwidocznionego na fig. 1; - fig. 4 — inna czesc w przekroju poprzecz¬ nym wedlug linii IV — IV na fig. 1; fig. 5 — szczegól konstrukcji na fig. 1 w wi¬ doku z góry; fig. 6 — w widoku z boku dzialajace samoczynnie urzadzenie, w któ¬ rym podnoszenie i opuszczanie walców mo¬ ze sie odbywac równiez z boku traka; fig. 7 — to samo samoczynne urzadzenie, czes¬ ciowo w przekroju podluznym, a fig. 8 — w widoku z góry.Celem ulatwienia zrozumienia sposobu dzialania urzadzenia ponizej opisane jest najpierw urzadzenie .przedstawione na fig. 1 — 5.Górne walce posuwowe 1 sa osadzone swymi czopami w oprawach 2, znajduja¬ cych sie na koncach zebatek 3. Zebatki 3 lacza sie z kólkami zebatymi 4, które sa osadzone na tak zwanym wale 5 rozrzadza¬ jacym zebatki. Wal 5 jest swymi konca¬ mi osadzony w sciance 6 stojaka traka. Na drugim koncu walu 5 znajduje sie kólko zebate 7, zazebiajace sie z kolem zebatym 8. Kolo zebate 8 jest za pomoca zlobka i klina 9 polaczone z tuleja 10, osadzona na czopie 11, umocowanym w sciance sto¬ jaka. Na tulei 10 jest osadzona swobodnie, obrotowo przeciwwaga 12. Przeciwwaga 12 jest zaopatrzona w walek 13, na któ¬ rym jest osadzone na stale kólko lancucho¬ we 14, polaczone z kolem lancuchowym 15, umocowanym za pomoca zlobka i klina na tulei 10 w odpowiednim wydrazeniu prze¬ ciwwagi 12. Na wystajacym na zewnatrz koncu walka 13 znajduje sie kólko recz¬ ne 16. Za pomoca tego kólka 16 mozna przeciwwage przestawiac wzgledem tulei 10. Z walkiem 13 wspóldziala hamulec, który moze miec dowolna znana budowe.Piasta kola recznego 16 jest wykonana ja¬ ko beben hamulcowy 17, z którym wspól¬ dziala szczeka hamulcowa 18. Szczeka ha¬ mulcowa 18 znajduje sie na ramieniu 20, osadzonym za pomoca czopa 19 na .prze¬ ciwwadze 12r przy czym do wolnego kon¬ ca tego ramienia 20 przylega mimosród 21. Ten mimosród jest osadzony na czo¬ pie 22 i posiada ramie 23, którego koniec znajduje sie w obrebie osi obrotu przeciw¬ wagi 12.Na plycie 24 znajduja sie pod lozyska¬ mi 25, w których osadzone sa konce obu czopów 11, dalsze lozyska 26, w których na czopach 27 sa osadzone ramiona 28, wystajace nad przeciwwagi (fig. 2). Ra¬ miona 28 zlaczone sa ze sprezyna ciagna¬ ca 29, przytrzymujaca te ramiona 28 przy oporkach 30 na plycie £4* Na tulei 10 osa¬ dzona jest obrotowo druga tuleja 31, na której jest umocowane kolo lancuchowe 32, napedzane od pily traka. Na koncach lancuchowych 32 znajduje sie. lancuch 33, biegnacy przez kolo lancuchowe 34. Kolo lancuchowe 34 jest wykonane w postaci bebna i wchodzi w odpowiednie wydraze¬ nie kola lancuchowego 35 (fig. 4). Kolo lancuchowe 84 jest swobodnie obrotowo osadzone na czopie 86, umocowanym w sciance stojaka, kolo zas lancuchowe 35 jest obracane za pomoca kola lancuchowe¬ go 34 po odpowiednim nasunieciu tych kól- jedno na drugie. Kolo lancuchowe 34 po¬ siada w wewnetrznym wydrazeniu cztery zderzakowe oporki 37 w obrebie czterech podobnych zderzakowych oporków 38, znajdujacych sie w wydrazeniu kola lan¬ cuchowego 35. Miedzy tymi oporkami znajduja sie sprezyny naciskajace 39, — 3 —wskutek czego kola lancuchowe 34 i 35 mo¬ ga wykonywac wzgledne ruchy odpowie¬ dnio do napiecia sprezyn.Na kole lancuchowym 35 znajduje sie lancuch 40, polaczony z kolem lancucho¬ wym na w7ale rozrzadzajacym posuw (na rysunku nie uwidoczniony). Ten wal obra¬ ca w, znany sposób dolne, a w danym ra¬ zie takze górne walce celem posuwu dre¬ wna obrabianego. Celem umozliwienia na¬ prezania lancucha 40, czop 36 z kolami lancuchowymi 34, 35 osadzony jest w szczelinie 41 plyty 24 i moze byc unieru¬ chomiony w nastawionym polozeniu.Nalezy zaznaczyc, ze z lancuchem 33 wspóldzialaja krazki naprezajace 42, osa¬ dzone na ramionach 44, umocowanych w plycie 24 na czopach 43. Ramiona 4*4 sa polaczone ze sprezynami pociagowymi 45, dazacymi do dociskania krazków 42 do lancucha, wskutek czego lancuch jest za¬ wsze naprezony; Na tulei 31 (fig. 2) jest osadzone swo¬ bodnie obrotowo, lecz nieprzesuwnie, za pomoca pierscieni nastawczych 46 kolo lancuchowe 47, wspólpracujace z kólkiem lancuchowym 49, umocowanym na wale 13. Na tej samej tulei 31 znajduje sie ob¬ rotowo,' lecz osadzone nieprzesuwnie, ko¬ lo zebate 50, zazebiajace sie z kólkiem ze¬ batym 51 na wale 13. Zwrócone ku sobie boki kola lancuchowego 47 i kola zebate¬ go 50 stanowia polówki 52 wzglednie 53 sprzegla, naprzeciw których znajduja sie podobne polówki sprzeglowe 54, 55, wy¬ konane na tulei sprzeglowej 56, polaczonej z tuleja 31 nie obrotowo, lecz przesuwnie w kierunku osiowym. W rowku pierscie¬ niowym 5T tulei sprzeglowej 56 znajduja sie oporki 58 palaka 59, którego ramie 60 jest przymocowane do drazka 61. Taka sa¬ ma konstrukcja jest zastosowana takze z lewej strony fig. 1, lecz w tym przypad¬ ku ramie 60 palaka sprzeglowego jest po¬ laczone z drazkiem 62. Drazki 61, 62 mo¬ ga byc wykonane najlepiej z rur, sa osa¬ dzone z boku we wspornikach 63, 64 scianki stojaka traka. Na tych drazkach 61, 62 sa umocowane raczki 65, za pomo¬ ca których drazki te moga byc obracane w jednym lub drugim kierunku okolo swych osi.Na drazku 61 (fig. 1 i 5) znajduje sie ramie 66, na którego koncu znajduja sie dwa w ksztalcie litery V rozchylone kol¬ ki 67. Miedzy tymi kolkami 67 znajduje sie koniec 68 ramienia 28 prawego zespo¬ lu przeciwwagowego na fig. 1. Poaobne ramie 66 znajduje sie na drazku 62. Mie¬ dzy jego w ksztalcie litery V umocowany¬ mi kolami 67 znajduje sie koniec 68 ra¬ mienia 28 lewego zespolu przeciwwagowe¬ go.Na bokach plyty 24 umocowane sa sprezyny zderzakowe 69 i sluzace jako tlu¬ miki wstrzasów przy naglym opadaniu cie¬ zarków.Sposób dzialania urzadzenia jest na¬ stepujacy. Gdy ma byc np. podniesiony po¬ suwowy górny walec 1 pra,wego zespolu ciezarkowego (fig. 1), nalezy drazek 61 obrócic tak, iz ramie 60 palaka sprzeglo¬ wego (fig. 1 i 2) zostaje wychylone w pra¬ wo. Wskutek tego nastepuje polaczenie po¬ lówki 54 tulei sprzeglowej 56 z polówka sprzeglowa 52 kola lancuchowego 47. Wte¬ dy kolo lancuchowe 32, stale obracane za pomoca lancucha 33, zaczyna obracac za pomoca kola lancuchowego 47 i lancucha 48 kolo lancuchowe 49, a z nim walek 13 tak, iz przy dalszym przenoszeniu tego ru¬ chu za pomoca par kól zebatych 14, 15 i 8, 7 wal 5, rozrzadzajacy zebatki, obraca sie, podnoszac je wraz z górnym walcem 1.Jednoczesnie z wychyleniem drazka 61 zostaje, za pomoca odpowiedniego kolka 67, przechylone ramie 28, przeciwdzialaja¬ ce ciagnieniu sprezyny 29 w kierunku strzalki na fig. 3. Przy tym ramie 28 prze¬ chyla ramie 23 przeciwdzialajace ciagnie¬ niu sprezyny 70, wskutek czego szczeka — 4 —hamulcowa 18 odsuwa sie od bebna hamul¬ cowego 17. Wal nastawczy 13 moze sie wiec obracac bez oporu.Po zwolnieniu drazka 61 zostaje on wprowadzony, za poipoca na rysunku nie uwidocznionych sprezyn, z powrotem w polozenie poczatkowe, wskutek czego na¬ stepuje rozlaczenie polówek sprzeglowych 52, 54- W ten sposób górny walec 1 moze byc podnoszony na dowolna wysokosc.W taki sam sposób mozna osiagnac opuszczanie tegoz walca 1. W tym przy-' padku obraca sie drazek 61 w przeciwnym kierunku. Wskutek tego nastepuje pola¬ czenie polówek sprzeglowych 53, 55, kola zebatego 50 i tulei sprzeglowej 56, a wte¬ dy naped walka nastawczego 13 odbywa sie za pomoca pary kól zebatych 50, 51, obracajacych go w odwrotnym kierunku.Po opuszczeniu walca 1 na drezyno obra¬ biane walek nastawczy 13 winien wyko¬ nac jeszcze kilka obrotów, w celu wprowa¬ dzenia przeciwwagi 12 w polozenie naci¬ skajace w kierunku uwidocznionym strzal¬ ka na fig. 1 z prawej strony. Przy urucho¬ mieniu drazka 61 w tym kierunku zosta¬ je równiez za pomoca odpowiedniego kol¬ ka 67 zluzniona szczeka hamulcowa 18.Gdy przeciwwaga 12 jest podniesiona, jak to uwidoczniono z lewej strony na fig. 1, rozlacza sie polówki sprzeglowe 53, 55, wskutek czego nastepuje przerwanie na¬ pedu, lecz jednoczesnie zostaje docisnieta szczeka hamulcowa 18, wskutek czego przeciwwaga nie moze opasc przez obró¬ cenie walka 13.Celem nastawienia dodatkowego pod¬ niesienia albo opuszczenia odnosnego wal¬ ca górnego, nalezy tylko uruchomic dra¬ zek 61 wzglednie 62, co wymaga tylko kilku chwytów.Nalezy zaznaczyc, ze przez jednocze¬ sne zastosowanie napedu lancuchowego 47 — 49 i przekladni z kól zebatych 50 — 51 osiaga sie rózne przekladnie. Do pod¬ noszenia walca górnego sluzy zespól kól lancuchowych 47 — 49 posiadajacy najle¬ piej stosunek przekladni w przyblizeniu 1:2,5, do podnoszenia zas przeciwwagi — dodatkowego sluzy zespól kól zebatych 50, 51, posiadajacy najlepiej stosunek prze¬ kladni w przyblizeniu 1:3,5.Nalezy zaznaczyc, ze elastyczne wyko¬ nanie zespolu kól lancuchowych 34, 35 jest szczególnie korzystne, gdy naped odbywa sie od dzialajacego z przerwami kola po¬ suwowego, jak to ma miejsce w przedsta¬ wionym przykladzie wykonania. Oczywis¬ cie takie elastyczne wykonanie pedni lan¬ cuchowej jest takze korzystne, gdy naped odbywa sie od równomiernie obracajacego sie narzadu pedni sily trakowej, ponie-. waz dzieki temu sa niezawodnie tlumione wstrzasy przy wlaczaniu. Podobne dziala¬ nie powoduja takze krazki naprezajace 42, które przy uderzeniach zabezpieczaja ela¬ stycznosc lancucha.Urzadzenie wedlug niniejszego wyna¬ lazku mozna równiez przystosowac do dzialania samoczynnego, to znaczy do ta¬ kiego dzialania, ze przeciwwagi znajduja sie samoczynnie w polozeniu najwieksze¬ go ich dzialania lub w innym dowolnym pozadanym polozeniu, równiez przytrzy¬ mane przy opadaniu walców. Przy dziala¬ niu samoczynnym urzadzenia, walce gór¬ ne, przy doprowadzaniu nowych pni, win¬ ny byc równiez samoczynnie podnoszone i przylegac do wierzcholka pnia.Urzadzenie do takiego dzialania jest przedstawione na fig. 6 —. 8. Uklad nape¬ dowy, opisany powyzej, pozostaje : przy tym bez zmiany. Podczas gdy w wyzej opisanym urzadzeniu przesuw tulei sprze¬ glowej 56 w prawo lub w lewo odbywal sie recznie, w tym przykladzie wykonania urzadzenia przesuw nastepuje samoczyn¬ nie, a mianowicie, za pomoca sprezyny 71, zlaczonej jednym koncem 72 ze scianka stojaka, a drugim koncem z czopem 73 dzwigni 75, osadzonej obrotowo na nieru¬ chomym czopie 74, która na dolnym kon- — 5 —cu jest zaopatrzona w palak 76 z kciuka¬ mi 77, wnikajacymi w 'rowek pierscienio¬ wy 57 tulei sprzeglowej 56.Pod dzialaniem* ciagnacym sprezyny dzwignia 75 zostaje przesunieta swym dol¬ nym koncem w lewo, wskutek czego naste¬ puje sprzezenie polówek 53, 55, a kolo na¬ pedzane 32 uruchomia kolo zebate 50. Ko5 lo to przenosi obrót na kolo zebate 51. Do¬ póki walec 1 przylega do pnia, obrót kól zebatych 50, 51 . powoduje podnoszenie przeciwwagi 12.Dzwignia .75 (fig. 7 i 8) jest polaczo¬ na za pomoca, odpowiedniego ukladu draz¬ kowego z hamulcem, przy czym hamulec jest wylaczony, gdy dzwignia 75 jest prze¬ chylona w lewo, czyli kola zebate 50, 51 sa nastawione do podnoszenia przeciwwag, cpyli do opuszczania sie walców. Poniewaz kola zebate 50, 51 sa sprzezone za pomo¬ ca .sprezyny 71 z napedzanym kolem lan¬ cuchowym 32, przeciwwaga 12 obracalaby sie okolo swej osi obrotu, gdyby kolo ze¬ bate 50 nie zostalo we wlasciwym czasie odlaczone od tulei sprzeglowej 56. Najle¬ piej nalezy ustalic tak, aby przeciwwaga 12 zajmowala poziome lub prawie pozio¬ me polozenie* W tym celu na walku 13 osadzona jest obrotowo dzwignia dwuramienna 78. Obej¬ muje ona tuleje 31, sluzaca jako lozysko, wskutek czego ta dzwignia przy obrocie walka 13 obraca sie na tulei 31. Na gór¬ nym koncu jest ta dzwignia 78 zaopatrzo¬ na w palak 79 (fig. 6). W palaku 79 jest wykonana szczelina 80, w której za pomo¬ ca nakretek skrzydlatych 81 (fig. 7) mo¬ ga byc nastawiane zderzaki 82, 83. Na ra¬ zie nalezy rozpatrzyc dzialanie zderzaka 82.Wyzej wspomniano, ze wskutek prze¬ suwu tulei sprzeglowej 56 w lewo (fig. 7) kola zebate 50,51 sa nastawione do podno¬ szenia walca, a zderzak 82 sluzy do prze¬ szkodzenia przekroczeniu pewnego kran¬ cowego ich polozenia/Gdy przeciwwaga 12 (fig. 6) jest ^podnoszona, obraca sie ona w kierunku obrotu wskazówki zegara. Przy tym jest obracany walek nastawczy 13 okolo osi obrotu przeciwwagi i wskutek tego obraca sie takze dzwignia dwura-, mienna 78.Tak samo wspóldziala palak 79 ze zde¬ rzakiem 82, mianowicie tak dlugo- az zde¬ rzak 82 uderzy o ramie 84 obrotowej na walku 87 trójramiennej dzwigni 84, 85, 86, obracajac ja na tym walku w kierun¬ ku strzalki (fig. 8). Ramie 85 przylega, przy tym do górnego konca dzwigni 75 i przechyla ja w górnej czesci w lewo, zas w dolnej czesci w prawo na czopie 74.Wskutek tego zostaje równiez przesunieta tuleja sprzeglowa 56 w prawo. Wobec te¬ go kolo zebate 50 nie jest uruchomiane w kierunku powodujacym podnoszenie prze¬ ciwwagi ^jednoczesnie zostaje, jak to be¬ dzie opisane ponizej, wlaczony hamulec.Gdy przeciwwaga opada wskutek przesu¬ wu walca górnego w dól . (grubosc pnia zmniejsza sie), zderzak 82 zostaje odsu¬ niety i zwalnia ramie 84. Eamie 85 odsu¬ wa sie od górnego konca dzwigni 75.Wskutek tego moze znowu dzialac sprezy¬ nami celem przesuniecia tulei sprzeglowej 56 w lewo wedlug fig. 7, .przy jednoczes¬ nym zjuznieniu hamulca, powodujac za po¬ moca napedzanego kola 32 uruchomienie kól zebatych 50, 51 w kierunku powoduja¬ cym podnoszenie przeciwwag. Przeciwwa¬ ga poczyna znowu sie podnosic tak dlugo, az zderzak 82 uderzy w ramie 84. i wsku¬ tek tego spowoduje ponowne rozsprzeze- nie. W ten sposób osiaga sie, ze przeciw¬ waga jest podnoszona dopóty, dopóki wa¬ lec 1 toczy sie na pniu, zawsze w najwyz¬ sze polozenie, wzglednie w polozenie, któ¬ re moze byc dokladnie okreslone przez na¬ stawienie zderzaka 82 w szczelinie 80.Przeciwwaga 12 jest przy tym zawsze do¬ prowadzana az do polozenia krancowego.W polozeniu krancowym nastepuje po tym rozsprzezenie z jednoczesnym zamknie- — 6 —ciem hamulca, wskutek czego .przeciwwa¬ ga pozostaje w osiagnietym polozeniu.Przy opadaniu przeciwwagi wskutek prze¬ suwu w dól górnego walca odpowiednio do malejacej grubosci pnia, zostaje natych¬ miast spowodowane sgrzezenie celem pod¬ noszenia przeciwwagi, dzieki czemu prze¬ ciwwaga 12 bedzie zawsze pozostawala w zadanym górnym polozeniu krancowym.Zaleznie od zadanego nacisku, który ma byc wywierany na walec, mozna okreslac przez nastawianie zderzaka 82 polozenie przeciwwag 12.Wyzej powiedziano, ze po przesunieciu tulei sprzeglowej 56 w lewo i sprzezeniu z kolem zebatym 50 hamulec, dzialajacy na walek 18, jest zluzniony. Do szczeki hamulcowej 18 przylega zderzak 86, na¬ stawny na ramieniu 88, obrotowo osadzo¬ nym na czopie 87. To ramie jest obraca¬ ne za pomoca sprezyny 89, polaczonej jed¬ nym koncem z nim, a drugim z przeciw¬ waga 12 w taki sposób, iz zderzak 86 przylega, do ramienia szczeki hamulcowej 18 i dociska ja do bebna hamulcowego.Gdy hamulec ma byc recznie zluzniony, nastepuje to za pomoca osadzonej obroto¬ wo na czopie 91 na przeciwwadze dzwigni kolankowej 90, zaopatrzonej na jednym koncu w uchwyt 92, a na drugim koncu w krazek 93, wspóldzialajacy z wycieciem 9k drazka 88. Przez obrót dzwigni 90 mozna odsunac zderzak 86 od szczeki hamulcowej 18 i w ten sposób zwolnic hamowanie.Zwalnianie hamulca jest rozrzadzane za pomoca dzwigni 75. Na niej znajduje sie w przyblizeniu prostokatne ramie 95.Przy obrocie dzwigni 75 zostaje, zaleznie od kierunku obrotu, ramie 95 wychylane w prawo lub lewo (fig. 7). Na tym ra¬ mieniu znajduja sie skosne powierzchnie 96, 97 wspóldzialajace z krazkiem 98. Kra¬ zek 98 znajduje sie na osadzonej obroto¬ wo na czopie 99 dzwigni 100 (na fig. G dla przejrzystosci czesciowo urwana). Ta dzwignia 100 jest dociskana stale za po¬ moca sprezyny naciskajacej 101y zalozonej miedzy nia i rama, w kierunku ramienia 95 wzglednie jego skosnych powierzchni 96,97.Dzwignia 100 posiada w dól skierowa¬ ne ramie 102, znajdujace sie w obrebie osi obrotu przeciwwagi 12. Jej polozenie jest zawsze okreslane przez wspóldzialanie krazka 98 ze skosnymi powierzchniami 96, 97. Przy przestawieniu ramienia 95 w prawo wedlug fig. 7, przesuwa sie czop 98 na skosna powierzchnie 96. Wskutek te¬ go nastepuje dzialanie sprezyny 101, któ¬ ra obraca dzwignie 100 na jej czopie ob¬ rotowym 99 w kierunku obrotu wskazów¬ ki zegara. Przy tym przylega ramie 102 do wystepu 103 drazka 88 i obraca go na czapie 87. Wskutek tego zostaje odsunie¬ ta szczeka hamulcowa 18 i zwolniony ha¬ mulec. Wystep 103 znajduje sie w obrebie osi obrotu przeciwwagi 12, wskutek cze¬ go rainie 102, osadzone obrotowo, przyle¬ ga zawsze do niego bez wzgledu na poloze¬ nie przeciwwagi 12.Za pomoca opisanego urzadzenia prze¬ ciwwaga moze wiec stale wahac sie w na¬ stawionym polozeniu krancowym, przy czym nie potrzebne jest jakiekolwiek na¬ stawianie reczne.Urzadzenie wedlug wynalazku zapew¬ nia równiez dzialanie ciagle. Do tego na¬ lezy samoczynne wprowadzanie walców górnych na wierzcholek nastepnego grub¬ szego pnia, jak to uwidoczniono na fig. 6.Dopóki walec górny 1 przylega jeszcze do cienszego pnia, ma on na nim dostatecz¬ ne oparcie, a gdy za pomoca sprezyny 71 zostanie wlaczone sprzeglo 56, to naste¬ puje, jak opisano wyzej, dalsze dzialanie celem podnoszenia przeciwwagi, powodu¬ jace zawsze wprowadzenie go w nastawio¬ ne polozenie krancowe. W chwili jednak wysuniecia sie podpierajacego pnia z pod walca 1 moze on opasc. Dzialajace zwy¬ kle, to znaczy przy przyleganiu walca 1 do pnia, na podnoszenie przeciwwagi kól- — 7 —ka zebate 50, 51 powoduja, gdy pod wal¬ cem i brak*podpierajacego go pnia, prze¬ suw tego walca w dól. Niepozadane jest jednak znaczne opadnie.de walca 1 po mi¬ nieciu konca cienszego pnia, gdyz wtedy mozna nowy grubszy pien wprowadzic dó traka dopiero po odpowiednim podniesie¬ niu walców 1. Stanowi to znaczna strate czasu na przygotowywanie traka do po¬ nownego okresu roboczego. Celem uniknie¬ cia tej straty czasu jest przewidziany zde¬ rzak 83. Gdy walec 1 zsunie sie z konca pnia, nastepuje swobodne opadanie wal¬ ca trwajace tak dlugo, az przeciwwaga osiagnie swe najnizsze polozenie. Przy opa¬ daniu zas przeciwwagi odsuwa sie zde¬ rzak 82 od ramienia 84, sprezyna 71 prze¬ suwa tuleje sprzeglowa 56 w lewo, wsku¬ tek czego zostaja napedzane kólka zebate 50, 51. Normalnie dzialalyby one na pod¬ noszenie ciezarków, poniewaz jednak brak podpierajacego pnia, obrót ich powoduje przesuw walca 1 w dól. Celem utrzymania tego przesuwu w dól w pewnych grani¬ cach, zastosowany jest zderzak 83, osadzo¬ ny w palaku 79 podobnie jak zderzak 82.Poniewaz przy przesuwie w dól walców -T opadaja takze przeciwwagi 12, a wiec obracaja sie wedlug fig. 6 w kierunku przeciwnym do obrotu wskazówki zegara, uderza zderzak 83 o koniec 8C ramienia 85 dzwigni, która zostaje wskutek tego obró¬ cona na swym czopie 87 w kierunku obro¬ tu wskazówki zegara, a ramie 85 zachodzi na górny koniec dzwigni 75 i obraca ja na czopie 74, przeciwdzialajac ciagnieniu sprezyny 71. Sprzeglo 56 zostaje przy tym wylaczone, wskutek czego niemozliwy jest dalszy przesuw w dól walców 1. Dzwignia 75 znajduje sie wiec, wspóldzialajac ze zderzakiem 83, w polozeniu posrednim i takie polozenie posrednie zajmuje takze wystep 95 wzgledem krazka 98. Przylega on dó -powierzchni 105 miedzy skosnymi .powierzchniami 96, 97 i przytrzymuje wskutek tego dzwignie 100 przeciw dzia¬ laniu sprezyny 101 w polozeniu normal¬ nym, w którym szczeka hamulcowa 18 jest docisnieta.Gdy wiec pien sie skonczy, mozliwy jest przesuw w dól walców 1. W tym(cc- lu na czopie 106 jest osadzony obrotowy sierp 107. Doprowadzany pien wychyla górna krawedzia czolowa sierp 107 na je¬ go walku 106, jak uwidoczniono liniami przerywanymi na fig. 6. Przy tym obraca sie takze kólko stozkowe 108, osadzone na stale na walku 106. To kólko zazebia sie z drugim kólkiem stozkowym 109 na walku 110, osadzonym obrotowo w ramie, wsku¬ tek czego ten walek takze obraca sie (fig. 7). Na górnym koncu tego walka 110 znaj¬ duje sie ramie iii, polaczone z nim na sta¬ le i wychylane przy jego obrocie. Te ru¬ chy przenosi ramie 111 za pomoca wodzi¬ ka 112 na dzwignie 75, wychylajac ja nad czopem obrotowym 7U w lewo, a pod tym czopem w prawo. Wskutek tego tuleja sprzeglowa 56 przesuwa sie takze w pra¬ wo. Laczy sie ona z kolem lancuchowym U7 i wskutek tego nastepuje za pomoca lancucha U8 (fig. 1) i kola lancuchowego U9 naped pedni w kierunku podnoszenia walców 1. Przy tym obrocie dzwigni 75 zostaje przesuniety takze wystep 95 w le¬ wo na fig. 7. Krazek 98 moze sie toczyc na skosnej powierzchni 97 i wskutek tego nastepuje jednoczesnie zluznienie hamul¬ ca. Nastepuje wiec podnoszenie walców 1, trwajace dopóty, dopóki sierp 107 jest ob¬ racany przez nowo wprowadzany pien.Gdy walce sa dostatecznie podniesione, wchodza one same na wierzcholek pnia, poniewaz sa napedzane, i wtedy nastepuje dzialanie sprezyny, dazacej do wprowadze¬ nia sierpa 107 w polozenie poczatkowe.Nalezy zaznaczyc, ze dolny koniec sierpa 107 nie siega az do spodu waha 1.Doprowadzany pien styka sie, po przechy¬ leniu sierpa 107, z napedzanym walcem 1, który wsuwa sie na niego samoczynnie.Przy nasuwaniu sie walca na pien zostaje — 8 —natychmiast podniesiona przeciwwaga i wskutek tego odsuwa sie zderzak 83 od ra¬ mienia 86 dzwigni. Sprezyna 71 moze wiec znowu dzialac. Wlacza ona samoczyn¬ nie urzadzenie do podnoszenia przeciwwa¬ gi, które wskutek tego zajmuja samoczyn¬ nie potrzebne polozenie.Oslona 113 z kólkami stozkowymi 108, 109 jest osadzona ruchomo na osi walca 1, wskutek czego przy podnoszeniu walca 1 zostaje ona równiez podniesiona wraz z tymi kólkami. Kólko stozkowe 109 jest osadzone na walku 110 osiowo przesuw¬ nie za pomoca klina.Opisane wyzej urzadzenie do samoczyn¬ nego dzialania jest tak zbudowane, iz ro¬ botnik moze rozrzadzac je z boku traka za pomoca raczki 65. Do tego celu sluzy ramie lik na drazku 61. Jest ono przy kazdym obrocie drazka 61 zabierane za pomoca uchwytu 65. Gdy ramie 114 prze¬ stawia sie w lewo wedlug fig. 7, nastepu¬ je obrót dzwigni 75, przeciwdzialajacy ciagnieniu sprezyny 71. Ten obrót moze byc tak duzy, ze naped lancuchowy 47, 48, ii* (fig. 1 i 7) zostanie wlaczony i nasta¬ wiony na podnoszenie walców. Przy wla¬ czaniu dzwignia 75 za pomoca ramienia 95 zwalnia jednoczesnie hamulec, jak opi- ^ ^ino wyzej. Robotnik moze wiec przez od¬ powiednie uruchomienie raczki 65, mimo calkowicie samoczynnego napedu urzadze¬ nia, podnosic walec z boku traka.Mozliwy jest równiez nacisk walców, gdy one spoczywaja na pniu, wiszac swo¬ bodnie. W tym celu przewidziane jest ra¬ mie 115, spelniajace w zasadzie to samo zadanie, jak dzwignia 100, czyli to ramie .sluzy do zluzniania szczeki hamulcowej 18 i jest osadzone obrotowo na tym sa¬ mym walku 99, na którym jest osadzona dzwignia 100. Za pomoca nie uwidocznio¬ nej sprezyny jest to ramie, podobnie jak dzwignia 100, dociskane za pomoca swe¬ go krazka 116 do powierzchni zderzako¬ wej 117. Jest ona wykonana podobnie, jak powierzchnie 96, 105 dzwigni 95. Znajdu¬ je sie ona na zabezpieczonym przeciw ob¬ rotowi suwaku 118, przesuwnym równole¬ gle w prowadnicach slizgowych 119, 120 i utrzymywanym zawsze w pewnym okre¬ slonym polozeniu za pomoca sprezyny na¬ ciskajacej 121 do powierzchni oporowej 122. Gdy jednak raczka 65 zostanie tak obrócona, ze ramie 114 przestawi sie w prawo wedlug fig. 7, naciska to ramie na lewy koniec suwaka 118 i przesuwa go przeciw naciskowi sprezyny 121. Krazek 116 przesuwa sie wtedy wzdluz skosnej po¬ wierzchni zderzaka 117, a przy tym ramie 115 powoduje zwolnienie ukladu hamulco¬ wego, wskutek czego walce opuszczaja sie tak, iz przylegaja do pnia. PL