Przy dotychczas znanych sposobach o- trzymywania sztucznego jedwabiu z roz¬ tworów wiskozy dazono do otrzymania gladkich i silnie blyszczacych nitek i w tym celu poddawano najpierw blonnik bar¬ dzo daleko posunietej hydratyzacji, a na¬ stepnie musial ten roztwór wiskozy przez wiele dni dojrzewac, zanim mozna go bylo przasc. To dojrzewanie roztworu musialo sie odbywac przy temperaturze 20°—30° C.Nowy sposób ma za zadanie wyrób za¬ miast gladkich silnie blyszczacych nitek, przedziwa mocnego, miekkiego, welnistego, mogacego sluzyc jako namiastka welny, bawelny i jedwabiu, jako tez wyrobionej z nich przedzy, majacej przytlumiony polysk prawdziwego jedwabiu.Stwierdzono, ze taki materjal otrzymu¬ je sie, jezeli poddac blonnik, przed wysta¬ wieniem go na dzialanie dwusiarczku wegla i przed rozpuszczeniem, hydratyzacji przy pcmocy alkaljów zracych, ale takiej, któ- raby do osiagniecia nitek sztucznego je¬ dwabiu, a wiec gladkich i silnie blyszcza¬ cych jeszcze nie wystarczala, i roztwór ta¬ ki w kwasie mineralnym natychmiast sie przedzie. Dojrzewania hydratyzowanego roztworu blonnika przed przedzeniem, któ¬ re dotad uwazane bylo za nieuniknione, nalezy sie wystrzegac. W tym celu po kil- kugodzinnem zanurzaniu blonnika w lugu sodowym uwalnia sie go od tegoz przez wy¬ ciskanie lub wirowanie.Aby uniknac dojrzewania roztworu^lonnika, ~spowddow&nego nadmiarem wo- ^dy, powinna zawartosc wody wraz z sqda zraca w alkaliblonniku wynosic ptfdtwpjiia :losc wagowa samego bloijnika, lub nieco mniej. Swiezo przygotowany alkaliblphnik nie powinien byc, az do traktowania go dwusiarczkiem wegla, narazony na tempe¬ ratury powyzej 20° C.Aby zapobiec niebezpieczenstwu utle¬ nienia blonnika dodaje sie do roztworu wiskozy, przy jej otrzymalam,isiala? redu¬ kujace, jak weglowodany albo wielówsfrtó- sciowe alkohole.Roztwór, otrzymsfoy nowym sposobem, wyrózilia sie wobec zwyklych roztworów wiskozy przez mala rozszczepialnosc i o- kclo 3 razy wieksza ciagliwosc. Nowa ma¬ se przedzalna, która zawiera w roztworze blonnik w stanie tylko slabej hydratyzacji, mozna w przeciwienstwie do znanych roz¬ tworów wiskozy przasc zaraz po otrzyma¬ niu, osiagajac nadzwyczaj silne i miekkie przedziwo o matowym, do welny podobnym polysku. Ten nowy wynik nalezy przypi¬ sac szczególnemu stanowi tych roztworów.Stracanie wlókien, otrzymanych z silnie ciagliwych roztworów, przebiega o wiele wolniej, tak ze mozna uzywac do tego celu kapieli przedzalnych z rozcienczonych kwasów mineralnych, bez obawy aby sie o- kazalo w innych wypadkach wystepujace zniszczenie wytraconego hydroblonnika. Po¬ laczenie ksantogenatu z czasteczka blonni¬ ki jest z powodu slabej hydratyzacji tego ostatniego prawdopodobnie juz od poczatku , w roztworze luzniejsze i odczynniki roz¬ twarzajace moga w nastepstwie slabej roz- szczepialnosci roztworzonego blonnika i tern popartej wyzszej zdolnosci dyfundo- wania straconego wlókna, latwiej z tegoz wystapic, przed zupelnem jego stezeniem.Przy dobrze rozlozonym blonniku moze sie zdarzyc, ze wystepujaca zwykle pod dluzszem dzialaniem slabego ciepla i po¬ wietrza wtórna hydratyzacja odpadnie cal¬ kowicie. Wtedy wytworzona przedza jest jeszcze bardziej welnista i .mocna. Roz¬ twory mozna zaraz przasc w kapielach z kwasóW mineralnych, których koncentracje mozna utrzymywac w daleko szerszych granicach, poniewaz warunki stracania nici polepszaja sie stale, w miare zmniejszania sie hydratyzacji blonnika. Dobroc prze¬ dziwa zwieksza sie jeszcze przez zmniej¬ szenie ilosci dwusiarczku wegla, wprowa¬ dzonego do dzialania i zwiekszania zawar¬ tosci Hblojmike/W Tóztworz£ przedzalnym.Poniewaz sie okazalo, ze juz bardzo nieznaczny nadmiar lugu sodowego ponad dwie czesci wagowi blonnika moze wply¬ wac na roztwór wiskozy niekorzystnie ze wzgledu na zamierzony cel, nalezy tinikac kazdego nadmiaru zawartosci wody. Nie powinien sie znajdowac zaden nadmiar wo¬ dy nie zwiazanej chemicznie, lub mecha¬ nicznie z blonnikiem, gdyz juz przy naj¬ mniejszym nadmiarze wody w alkaliblonni¬ ku wystepuje niebezpieczenstwo, ze ksanto- genat, który jest rozpuszczalny w wodzie, uwolni sie czesciowo przjedwcjzesnie, juz przy zadawaniu dwusiarczkiem wegla. W tym wypadku zostanie ograniczone przeni¬ kanie malo zhydratyzowanych, ale na po¬ wierzchni juz zzelatynowanych wlókien blonnika, a czesci, przechodzace juz do roz¬ tworu, ulegna, pod wplywem ciepla reakcji, wystepujacego przy dzialaniu dwusiarczku wegla, rozkladowi, albo dojrzewaniu, cze¬ mu przy nowym sposobie nalezy wlasnie o ile moznosci przeszkodzic.Wedlug poczynionych spostrzezen wy¬ stepuje nadmiar cieczy, niezwiazanej przez blonnik wtedy, kiedy roztwór zawiera wie¬ cej jak 200% wodnego roztworu lugu so¬ dowego w stosunku do wagi blonnika. Przy zawartosci 200% i ponizej sklada sie ksan- togenat z mialkiej masy, w której zzelaty- nowanie wlókna jeszcze nie nastapilo tak, ze opisane poprzednio niedogodnosci dla roztworu i przedziwa powstac nie moga.O ile przy otrzymywania sztucznego jedwa¬ biu musi sie poddac ralkaliblonnik kilku- — 2 —dniowemu odstaniu przy temperaturze 20°—30° C, aby w dalszym przebiegu pro¬ cesu, osiagnac typowy polysk przedziwa, o tyle przy nowym procesie nie powinno sie alkaliblonnika nawet w tym krótkim okre¬ sie iniedzy zanurzaniem, a zadawaniem dwusiarczkiem wegla, poddawac tempera¬ turom wyzszym ponad 20°, C, poniewaz przy wyzszych temperaturach nastepuje zaraz daleko idaca zmiana czasteczki blon¬ nika, która w sensie nowego sposobu wply¬ wa ujemnie na stan rpztworu wiskozy i do¬ broc otrzymanego z niej przedziwa.Przy przedzeniu wyzej opisanych, no¬ wych roztworów blonnika okazalo sie, ze nie zawsze wypadaja roztwory równej do* broci, poniewaz niekiedy otrzymywane z nich przedziwo okazywalo mniejsza moc.Dokladne badania wykazaly, ze w tych wy¬ padkach wziety do przeróbki blonnik po¬ siadal zwiekszona zdolnosc utleniania, al¬ bo lug sodowy byl nieodpowiedni, poniewaz zawieral jeszcze ciala szkodliwe, jak np. sól kuchenna w niezwykle wysokim procen¬ cie. Zamiast zamierzonej ograniczonej hy- dratyzacji wystepuje wtedy pod wplywem powietrza atmosferycznego utlenianie blon¬ nika, które prowadzi w swych nastepstwach do mniej lub wiecej oslabionego przedziwa.Dlatego jest koniecznem przeciwdzialac te¬ mu niebezpieczenstwu utleniania.Skutecznym srodkiem okazaly sie sto¬ sunkowo niewielkie ilo&ci cial redukuja¬ cych, a nie zmieniajacych stanu równowagi roztworów. Z pomiedzy tych zasluguja na uwage cukry, które w lugu sodowym spala¬ ja sie przy przylaczeniu tlenu na kwas we¬ glowy. Przy uzyciu tego srodka utlenianie zagrazajace blonnikowi, dziala wylacznie na latwo sie rozkladajacy cukier, przyczem, wywiazujacy sie bezwodnik weglowy, sluzy za dalsza ochrone blonnika przed wplywa¬ mi utleniaj acemi. Ciala redukujace moga byc uzyte juz w kapieli, sluzacej do otrzy¬ mywania roztworu blonnika w lugu sodo¬ wym, lecz przy bedacem w zwyczaju kil- kakrotnem uzywaniu kapieli twerza sie yr niej samej ciala redukujace o tych samych funkcjach.Naj skuteczniejszym okazuje sie tea srodek przy rozpuszczaniu sulfonowanego blonnika w rozcienczonym lugu tak, ze cia¬ la redukujace moga byc z korzyscia do te¬ go ostatniego wcielone.Zly wynik jest wtedy zupelnie wyklu¬ czony. Poniewaz ciala redukujace maja byc uzyte wylacznie jako srodek przeciw¬ dzialajacy utlenianiu, nie moga jednak wchodzic w sklad gotowego przedziwa, wy¬ starcza przecietnie juz okolo 5% cukru, li¬ czac na wage suchego blonnika. Najodpo¬ wiedniejsza ilosc okresla sie kazdorazowo— wedlug stanu blonnika i lugti sodowego. c Przy przedstawionym sposobie rozcho¬ dzi sie wiec o zastosowanie cial redukuja¬ cych o dzialaniu dokladnie poznanem i zmierzonem, do nowego roztworu wiskozy i z nowym wynikiem, polegajacym na tern, ze unika sie utleniania blonnika i uzyskuje maximum wytrzymalosci przedziwa. Przy nowym sposobie otrzymuje nowe przedziwo pierwotne wlasnosci blonnika, w prawie nieznaniejszonym stopniu.Laczy ono lagodny polysk welny z wy¬ trzymaloscia na zerwanie wyzsza o 50% od wytrzymalosci sztucznego jedwabiu z silnym polyskiem, a calkiem uderzajacy jest znaczny wzrost wytrzymalosci w sta¬ nie wilgotnym. Wynosi on przy nowym produkcie z okladem 50% wytrzymalosci w stanie suchym wobec 30% przy sztucz¬ nym jedwabiu. Wytrzymalosc nowego pro¬ duktu w stanie wilgotnym okazuje wiec wo¬ bec sztucznego jedwabiu wiecej jak 100% absolutnej przewagi.Przyklad X. 100 kg blonnika napawa sie 18 procentowym lugiem sodowym i daje na wirówki dopóki nie dojdzie sie do stanu: 2 czesci wagowych lugu na 1 czesc wagowa blonnika. Blonnik pozostawia sie jeszcze okolo 12 godzin pod hydratyzujacym wply¬ wem alkaljów, poczem zadaje sie go 70 kg — 3 —dwusiarczku wegla i rozpuszcza w okolc 1600 kg 3 procentowego lugu sodowego, W ten sposób otrzymana mase przedzalna itfczna zaraz wyprzasc w 12—15 procento¬ wej kapieli z kwasu siarkowego, przyczem zadaje sie nitkom mozliwie najdluzsza dro¬ ge przez kapiel.Przyklad IL 100 kg suchego blonnika zanurza sie w 17,7 procentowym roztworze sedy zracej, o okolo 18° C i pozostawia w nim przez okolo 3 godziny. Nastepnie u- walrua sie blonnik od nadmiaru lugu przez wirowanie, lub prasowanie dopóki nie doj¬ dzie sie do stanu 2 czesci wagowych lugu na 1 czesc wagowa blonnika. W ten spo¬ sób otrzymany alkaliblonnik rozstfzepia sie nastepnie i zadaje natychmiast okolo 35 procentami dwusiarczku wegla (liczac w stosunku suchego blonnika) nie poddajac go poprzednio zwykle stosowanemu doj¬ rzewaniu w zamknietych naczyniach i przy wyzszych temperaturach. Ksantogenat roz¬ puszcza sie nastepnie w okolo 1200 kg 4 procentowego lugu sodowego, przy tempe¬ raturze ponizej 15° C, poczem roztwór mo¬ ze byc zaraz przedzony w kapieli z kwasu nieorganicznego. Przechowywanie roztwo¬ ru musi sie odbywac w temperaturach po¬ nizej 15° C, poniewaz inaczej wystepuje dojrzewanie wiskozy, którego nalezy uni¬ kac.Przyklad III. 100 kg suchego blonni¬ ka hydratyzuje sie wyzej podanym sposo¬ bem i zadaje dwusiarczkiem wegla. W ten sposób otrzymany ksantogenat rozpuszcza sie nastepnie w wodnym roztworze sody zracej, do którego dodalo sie okolo 5 kg cukru. Przedzenie nie poddanej dojrzewa¬ niu masy nastepuje w kapielach z kwasów nieorganicznych. PL