Wynalazek dotyczy maszyn do dziania okreznego i pólokreznego, szczególnie ma¬ szyn do robienia ponczoch. Znane sa ma¬ szyny z jednym zamkiem i tylko jednym zestawem igiel, czyli igiel tej samej dlu¬ gosci stopkowej, jako i maszyny z dwoma zamkami i dwoma zestawami igiel, a wiec igiel róznej dlugosci stopkowej.W znanych tego rodzaju maszynach po¬ wstaje przy kazdym obiegu jeden rzad o- czek; przy dzianiu pólokreznem maszyna wykonywuje zamiast ruchu okreznego, tyl¬ ko ruch tam i zpowrotem.Maszyna wedlug wynalazku rózni sie od znanych maszyn tern, ze zamek, sluzacy do dziania okreznego jako i pólokreznego i dzialajacy w obydwóch kierunkach obrotu, wspóldziala z jednym lub kilkoma wyla- czalnemi zamkami, pomocniozemi lub do- datkowemi, które podczas biegu okreznego maszyny wlaczone zostaja dla wszystkich igiel lub tez dla igiel, uzywanych do dzia¬ nia okreznego, natomiast podczas dziania pólokreznego ulegaja wylaczeniu dla wszystkich igiel. Wspólpraca polega na tern, ze zamki pomocnicze moga podczas dziania okreznego oddzialywac na wszyst¬ kie igly, jak zamki stale, skutkiem tego mozna wyrabiac kilka rzedów oczek. Pod¬ czas dziania pólokreznego natomiast zamki pomocnicze sa wylaczone.Urzadzenie wedlug wynalazku powiek¬ sza wiec znacznie wydajnosc maszyny bez dodatkowego obciazenia nitki... Zamki pomocnicze moga byc urzadzone do zdejmowania i wtedy mozna je umie¬ szczac dodatkowo w istniejacych maszy¬ nach. Taki zamek odejmowany, zbudowa¬ ny w ten sposób, ze podczas dziania okrez¬ nego dziala jak staly drugi zamek i skut¬ kiem tego sluzy do wytwarzania dwóch rze¬ dów oczek podczas jednego obiegu, zas podczas dziania pólokreznego moze byc wylaczany, daje moznosc powiekszenia tak¬ ze wydajnosci maszyn, bedacych juz w u- zyc:u.Wynalazek nadaje sie do maszyn z i- glami tej samej dlugosci sfopkowej, a wiec do maszyn, z jednym zestawem igiel, jak i do maszyn z iglami róznej dlugosci, czyli maszyn z kilkoma zestawami igiel, slowem do róznego systemu maszyn do robienia ponczoch. Wazne jest to, ze zamki, sluzace podczas dziania okreznego do wiecej niz jednokrotnego dzialania, urzadzone sa do wylaczenia, najlepiej samoczynnie, podr czas dziania pólokreznego.Wprawdzie znane sa maszyny do dzia¬ nia okreznego z iglami róznej dlugosci stopkowej i kilkoma na stale wbudówane- mi zamkami, w których do kazdego zestawu igiel przynalezy jeden zamek. Kazdy za¬ mek podczas dziania okreznego moze od¬ dzialywac takze na inne zestawy iglowe i skutkiem tego mozna podczas jednego o- biegu wyrabiac kilka rzedów oczek. W ta¬ kich maszynach z kilkoma zestawami igiel i kilkoma na stale wbudowaniem! zamkami, zamki dzialaja tylko w jednym kierunku, mianowicie w kierunku obiegu maszyny.Azeby umozliwic takze dzianie pólokrez- ne, zastosowano w tych maszynach zamki pomocnicze, urzadzone do wlaczenia i wy¬ laczenia, które czynne sa podczas obiegu w drugim kierunku, a zostaja wylaczone wzglednie wlaczone podczas dziania pól¬ okreznego. Osobne urzadzenie sluzy przy- tem podczas przelaczenia maszyny z dzia¬ nia okreznego na pólokrezne, do przesta¬ wienia zestawów iglowych w ten sposób, ze tylko jeden zestaw igiel i tylko jeden zamek glówny, moga wspólpracowac ze so¬ ba. Zamek ten dziala tylko w kierunku normalnego obiegu, w przeciwnym kierunku natomiast dziala wlaczony zamek pomoc¬ niczy.W znanych wiec maszynach, zaopatrzo¬ nych w kilka zamków dla wytwarzania kil¬ ku rzedów.oczek, wzglednie zamki pomoc¬ nicze czynne w kierunku przeciwnym do normalnego obiegu, dzialaja dopiero pod¬ czas dziania pólokreznego. W maszynie wedlug wynalazjku natomiast wylaczalne zamki pomocnicze wlaczane bywaja pod¬ czas obiegu maszyny w ten sposób, ze pod¬ czas dziania okreznego dzialaja jak zamki stale, natomiast ulegaja wylaczaniu pod¬ czas dziania pólokreznego.Dla przykladu podano jedno wykonanie wynalazku na zalaczonych rysunkach, a mianowicie: Na fig. 1 przedstawiono zamek dodat¬ kowy w-widoku zprzodu, na fig. 2— zamek w rzucie poziomym z okrywa czesciowa w przekroju, na fig. 3 — zamek w przekroju po linji III—HI fig. 1, na fig- 4 — w prze¬ kroju po linji IV—IV fig. 2, na fig. 5 przed¬ stawiono droge stopek iglowych, podczas wylaczonego zamka dodatkowego, na fig. 6 — droge stopek iglowych po wlaczeniu zamka dodatkowego, na fig. 7—8 przedsta¬ wiono zamek dodatkowy w dwóch róznych polozeniach, na fig. 9 wreszcie — zamek dodatkowy w stanie wylaczonym podczas dziania pólokreznego.Na podstawie 1 umieszczono migadlo podnoszace 2, oraz trójkat obnizajacy 3.Migadlo 2 ulozyskowane jest na czopie 4, a sprezyna 5 cisnie migadlo 2 stale ku do¬ lowi. W powierzchni pierscienia 13 (fig. 5) znajduje sie maly wykrój 17, do którego wchodzi migadlo 2, dla ulatwienia przejscia stopek iglowych na migadlo.Azeby mozna dokladnie nastawiac cze- — 2 —sci, oddzialyw-ujace na stopki iglowe oraz wyrabiac zapomoca zamka pomocniczego oczka takiej samej wielkosci, jak zapomoca zamka glównego, a wiec wyrabiac jednako¬ we czyste oczka tej samej wielkosci, mimo dzialania kilku zamków, plyta obnizajaca 3 ulozyskowana jest przestawnie. Plyta ,3 zaopatrzona jest w dwa zlobki podluzne 6 dla czopów wodzikowych 7, przymocowa¬ nych do podstawy 1, przez co moze byc podniesiona lub opuszczona. Przedluzenie 8 podstawy 1 jest w górnej czesci 9 zagie¬ te, przez zagiety koniec 9 przeprowadzono srube 10 plyty 3, zamocowana -w nadanem polozeniu przez nasrubki 11. W-wyzlobie¬ niach 12 o przekroju w ksztalcie pletwy, znajdujacych sie ztylu podstawy 1 (fig. 3) wsadzone sa dwa drazki1 14, przelozone przez otwory ramy 15 promieniowo. Na drazkach osadzone sa sprezyny 16, które opieraja sie o rame i skutkiem tego cisna stale zamek promieniowo do wewnatrz w polozenie czynne.Czesci 1 i 3 zamka dodatkowego urza¬ dzone sa do przestawiania na obwodzie.W tym celu na podstawie 1 ztylu znajduje sie czesc kola srubowego 25 (np. o przekro¬ ju w ksztalcie U, jak to podano w fig. 2 i 2a), w które zaglebia sie pozioma sruba 26, ulozyskowana obrotowo w obydwóch draz¬ kach 14. Nie zaokraglony koniec 27 tej sruby, mozna uchwycic kluczem poprzez, o- twór 28 w ramie 15 i przekrecac. Zamek mozna skutkiem tego na obwodzie przesta¬ wic w prawo lub w lewo, a tern samem po¬ lozenie jej ustalic dokladnie w stosunku do zamka stalego, wzglednie do igiel. Oczka przez to zostaja zamkniete predzej lub póz¬ niej stosownie do potrzeby.Zewnetrzne konce drazków 14 polaczo¬ ne sa poprzecznica 20.Miedzy poprzecznica 20 i rama lub kor¬ pusem 15 maszyny mozna umiescic dowol¬ ny przyrzad sterowniczy np. klin 21, który w zaleznosci od swego polozenia sluzy-do -wyznaczenia polozenia zaimka wlaczonego lub wylaczonego. Klin 2/podczas obrotu ramy /5f czyli podczas biega maszyny, by¬ wa przy, przejsciu z, dziania okreznego na pólokrezne. i naodwrót przestawiamy sa¬ moczynnie przez ramie 29 klina 21 (fig. 4 i ,4a), które. wchodzi na staly kamien 30.Kamien 30 zostaje we wlasciwym momen¬ cie .umieszczony lub opuszczony przez ma¬ szyne, a tern samem klin zostaje wcisniety wdól lub podniesiony do "góry. "W prze¬ ciwnym wypadku zamek dodatkowy dla dziania pólokreznego, ulega wylaczeniu w kierunku promienia po przezwyciezeniu na¬ cisku, sprezyn 16, w drugim wypadku zo¬ staje wlaczony, dla dziania okreznego przez sprezyny 16.Podczas dziania okreznego pracuja wiec oba zamki, zamek dodatkowy jako i prze¬ ciwlegly zamek staly. Skutkiem tego pod¬ czas jednego obrotu maszyny powstaja równoczesnie dwa rzedy oczek, poniewaz oba zamki kolejno oddzialywuja na igly.Na fig. 6 przedstawiono zamek dodatkowy w polozeniu czynnem. Stopki igiel podno¬ sza sie wzdluz migadla 2, opuszczaja sie z poczatku wzdluz trójkata obnizajacego 3, a nastepnie podnosza sie do. góry, przez co jak zwykle wytwarzaja sie oczka.Boczne wydluzenie 31 w plycie 3< (fig. 6 i 1) zapobiega wyskoczeniu igiel w obrebie zamka, a tern samem lamaniu sie ich jako i tworzeniu .sie oczek wadliwych. Pretz boczne przestawianie zamka dodatkowego wedlug fig. 2 i 2a oczka moga ulec w stanie potrzebyi wczesniejszemu lub pózniejszemu zamknieciu przez igly. Prócz tego mozna plyte 3 w razie uzycia przestawiac wobec zaglebienia 18 w pierscieniu 13 (fig. 6) i przez to przedluzyc znacznie ¦- uzytecznosc zamka dodatkowego. Dla dziania pólokrez¬ nego zamek dodatkowy zostaje droga opi¬ sana samoczynnie wylaczony, czyli usu¬ niety w. kierunku promienia z obrebu pier¬ scienia 13. Skutkiem tego wszystkie stop- — 3 -ki iglowe (fig, 5) posuwaja sie po drodze prostej, inne wchodza do zaglebienia 18 zamka dodatkowego. Staly zamek glówny sam oddzialywuje na igly podczas biegu naprzód i wtyl dla wytwarzania czubka i piety ponczochy.Na fig. 7, 8, 9 przedstawiono sposób wlaczania i wylaczania zamka dodatkowe¬ go. Na fig. 7 podano zamek calkowicie wlaczony, azeby wszystkie igly byly czyn¬ ne. Na fig. 8 zamek dodatkowy jest troche odsuniety. W tern polozeniu krótkie stopki • iglowe przesuwaja sie, nie stykajac sie z zamkiem, po prostej drodze (fig. 5); na¬ tomiast dlugie stopki iglowe wedruja po trójkacie podnoszacym i ulegaja przesunie¬ ciu wdól przez trójkat obnizajacy; skutkiem tego pracuja tylko igly z dlugiemi stop¬ kami.Wedlug fig. 9 zamek jest calkowicie odsuniety, znajduje sie wiec w polozeniu, w którem zamek glówny maszyny wspól¬ dziala przy wytwarzaniu czubka i piety ponczochy. Gdy maszyna zaczyna dziac pólokreznie, zamek zostaje odsuniety i wte¬ dy przepuszcza wszystkie igly. Dla dzia¬ nia okreznego klin 21 puszcza zamek, któ¬ ry pod wplywem sprezyn 16 przesuwa sie ku srodkowi maszyny. Przechodzi on tyl¬ ko do polozenia wedlug fig. 8, poniewaz opiera sie o male stopki iglowe i jeszcze nie moze przyjac igiel krótkich. Natomiast gdy dlugie igly dochodza do zamka, na stopki ich oddzialywuje kanal iglowy i igly wcho¬ dza w niego. Gdy zamek napelniony jest iglami dlugiemi, natenczas zostaje' on pod wplywem sprezyn 16 calkowicie wlaczony i wszystkie igly, dlugie i krótkie, ulegaja wtenczas przejeciu przez zamek dodatkowy.Zamek dodatkowy mozna stosowac do róznych systemów maszyn, tak do maszyn, w których cylinder jest nieruchomy, a plaszcz zamka sie obraca, jak i do maszyn, w których plaszcz zamka jest nieruchomy, a cylinder sie obraca. PL