Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ulepszania struktury krystalicznej wyro¬ bów walcowanych, a zwlaszcza szyn kole¬ jowych oraz belek w ksztalcie litery L Wedlug patentu niemieckiego nr 607 321 proponowano klinowate wgniatanie materialu podczas bezwiórkowej obróbki, w szczególnosci przez odpowiednie wal¬ cowanie tych miejsc profilu wyrobów stalo¬ wych, np. szyn kolejowych, w których pragnie sie osiagnac ulepszenie struktury krystalicznej, a mianowicie miejsc, podda¬ wanych podczas pracy silnym obciaze¬ niom, przy czym wgniecen tych dokonywa sie niezaleznie od ostatecznego ksztaltu, który ma byc nadany przekrojowi obrabia¬ nego wyrobu. W ten sposób osiaga sie ta¬ ki uklad powierzchniowych krysztalków stali, w którym sa one niemal równolegle do powierzchni walcowanego przedmiotu.Klinowate wgniatanie przeprowadza sie przy tym niezaleznie od zamierzonego ksztaltu przedmiotu. Ten znany sposób o- piera sie na tym, ze przy krzepnieciu blo¬ ków stalowych, przerabianych nastepnie na wyroby walcowane, krysztaly ukladaja sie przewaznie w kierunku prostopadlym do powierzchni bloków, w którym tez po¬ stepuje stopniowe stygniecie materialu ku jego wnetrzu; ukladaja sie one swa dluz¬ sza osia prostopadle do powierzchni, co mozna latwo stwierdzic jeszcze i w goto¬ wym wyrobie, stosujac odpowiednie spo¬ soby wytrawiania powierzchni. Ten znany sposób znieksztalcania powierzchni ma przeto na celu zmiane polozenia kryszta-lów, zwlaszcza na tych powierzchniach, na Jctóryph krysztaly sa ulozona prostopadle \ *j$p |dwierzchni isna kliprycli moga latwo ¦"* powstac z tego powodu waefy powierzch¬ niowe, chocby nawet samo ostateczne u- ksztaltowanife tych powierzchni nie wyma¬ galo wytwarzania klinowatych wgniecen.Sposób ten posiada jednak te wade, iz za¬ kres jego stosowania jest dosc ograniczony.Zwlaszcza w zastosowaniu do belek w ksztalcie litery I o wysokim srodniku wy¬ maga on stosowania bloków o wielkiej wy¬ sokosci przekroju, które nie daja sie na¬ stepnie obrabiac na zwyklych walcarkach.Oprócz tego potrzebne jest tu stosowanie wiekszej ilosci kalibrów w ostatniej wal¬ carce, niz to jest potrzebne dla wytworze¬ nia tego samego wyrobu.Wynalazek niniejszy ma w zasadzie na celu osiagniecie tego samego wyniku, ale przy pomocy prostszych srodków. Po¬ lega on na tym, ze przeprowadzenie krysz¬ talków w polozenie prawie równolegle do powierzchni obróbki uskutecznia sie juz podczas przeksztalcania odlanego bloku wzglednie bloku surowego w pólprodukt, przeznaczony do dalszej obróbki np. przez walcowanie. Wedlug jednej z odftiian spo¬ sobu, stanowiacego przedmiot wynalazku, surowy blok odksztalca sie w ten sposób, iz material krawedzi bloku przemieszcza sie w srodek plaskich scian powstajacego w ten sposób pólwyrobu, przy czym krysz¬ taly, ustawione prostopadle do scian pier¬ wotnych, to jest scian surowego bloku, przybieraja polozenie mniej wiecej równo¬ legle do scian uzyskanego pólwyrobu, a wiec ulegaja niejako przekreceniu.W praktyce to wgniatanie i przemiesz¬ czanie krawedzi surowego bloku w srodek powstajacych plaskich scian pólwyrobu uskutecznia sie za pomoca odpowiedniego kalibrowania walców, przy czym jeden z walców, stosowanych do wykonywania kilku takich nastepujacych po sobie zabie¬ gów, posiada zawsze kaliber prowadniczy.Te kalibry prowadnicze uniemozliwiaja rozplaszczanie walcowanego bloku.Jakkolwiek sposób wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie przede wszyst¬ kim do wyrobów, wytwarzanych jedynie przez walcowanie, to jednak przed ostat¬ nim walcowaniem mozna jeszcze zastoso¬ wac tloczenie lub kucie. Wynalazek nie or granicza sie tez bynajmniej do obróbki bloków surowych o przekroju kwadrato¬ wym wzglednie prostokatnym. Nadaje sie on bowiem bardzo dobrze i do obróbki blo¬ ków o przekroju wielokatnym.Zmiana polozenia krysztalków w stosun¬ ku do powierzchni pólwyrobu posiada te wazna zalete, ze dalsze przeksztalcanie go w wyrób gotowy moze odbywac sie przy zastosowaniu zwyklego kalibrowania wal¬ ców, bez stosowania walcowania posred¬ niego i to mianowicie dla wszystkich roz- porzadzalnych w walcarce profilów, jak np. profilów zelaza sztabowego lub ksztal¬ towanego, materialu do budowy nawierzch¬ ni i t. d.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia kalibrowanie walców do walcowania surowego bloku, sluzacego ja¬ ko pólwyrób, przeznaczony do dalszej ob¬ róbki, i fig. 2 — przekrój surowego bloku po pierwszym przejsciu przez walcarke.Wedlug fig. 1 walcowanie kwadratowe¬ go bloku surowego odbywa sie w ten spo¬ sób, ze splaszczeniu ulega za kazdym przej¬ sciem jedna tylko jego krawedz. Walec górny oznaczony jest litera e, walec dolny — litera /. Walce przedstawione sa w wi¬ doku bocznym. Surowy blok przechodzi z poczatku przez kaliber /, w którym ule¬ ga splaszczeniu dolna krawedz g bloku, tworzac plaska sciane h. Po przejsciu przez kaliber 1 blok nastepnie przechodzi przez kaliber 2, w którym krawedz i, lezaca na¬ przeciwko sciany h, przetwarza sie w pla¬ ska sciane k. Nastepnie blok, po obróceniu go o 90°, wchodzi w kaliber 3 walcarki. — 2 —Tutaj nastepuje przeksztalcenie krawedzi / w plaska sciane m, po czym blok prze¬ ciagany jest przez kaliber 4, gdzie otrzy¬ muje ostateczna postac, jako pólwyrób. Z fig. 2 widoczne jest, w jaki sposób krysz¬ talki, polozone przy scianie h bloku, przyj¬ muja polozenie po pierwszym przejsciu przez walce prawie równolegle do plasz¬ czyzny tej sciany, podczas gdy krysztalki w pozostalych sciankach bocznych posia¬ daja jeszcze polozenie prostopadle do tych scian. W kalibrach 2, 3 i 4 krysztalki te ulegaja równiez przekreceniu tak, iz w koncu po przejsciu przez kaliber 4 przyjmuja one wszedzie polozenie, niemal równolegle do plaszczyzny odpowiadaja¬ cych im scian bloku d. Blok-pólwyrób d u- lega nastepnie w znany sposób rozwalco- waniu w postac szyn, belek w ksztalcie li¬ tery I i innych wyrobów walcowanych. Ta zmiana polozenia krysztalków daje te wielka korzysc, ze rózne nieznaczne po¬ wierzchniowe wady materialu, istniejace ewentualnie w odlanym lub surowym blo¬ ku, jak np. wrostki szlaki, zatopione pe¬ cherzyki brzegowe, tak zwane luski i t. d., nie moga juz wywierac zadnego szkodliwe¬ go wplywu na otrzymywany wyrób. Jezeli zachowane zostalo pierwotne uksztaltowa¬ nie krysztalków, prostopadle do powierzch¬ ni stali, to czesto wystepuja powazni bledy w materiale, np. w szynach, zwlaszcza na powierzchni stopy i na powierzchni glówki szyny. Dzieki sposobowi wedlug wynalaz¬ ku umozliwiona jest taka zmiana kierunku krysztalków powierzchniowych, iz zajmuja one polozenie najkorzystniejsze, to jest najmniej szkodliwe dla wyrobu walcowa¬ nego. PL