W kablach czestotliwosci wielkiej nie stosuje siel izolacji papierowej, bawelnianej ani jedwabnej, poniewaz straty dielek¬ tryczne w tych materialach sa przy czesto¬ tliwosci duzej, np. telewizyjnej, znaczne i powoduja zbyt duze tlumienie. Jako izola¬ cji w kablach takich uzywa sie wskutek te¬ go zasadniczo powietrza. Znane sa ich dwie odmiany. Kabel wspólosiowy sklada sie z zyly wewnetrznej, biegnacej po osi kabla, i z otaczajacej ja wspólosiowo rurowej zyly zewnetrznej. Taki kabel jest wiec niesyme¬ tryczny. Budowe symetryczna ma kabel szerokowidmowy z zylami obokleglymi, w którym dwie zyly w postaci drutów oto¬ czone sa wspólnym ekranem rurowym; wlasciwa odleglosc zyl wzajemna i od e- kranu zapewniaja wkladki izolacyjne, roz¬ stawione wzdluz kabla w stalych odste¬ pach.Wynalazek dotyczy równiez symetrycz¬ nego kabla szerokowidmowego, rózniacego sie od kabli znanych mniejszym nakladem materialu. Kabel teletechniczny wedlug wy¬ nalazku zawiera przynajmniej jedna czwór¬ ke gwiazdowa o zylach izolowanych glów¬ nie powietrzem i utrzymywanych we wla¬ sciwej wzajemnej odleglosci. W tym celu wkladki, rozmieszczone w równomiernych odstepach wzdluz kabla, maja ksztalt tarczi sa zapatrzone w wyciecia na krzyz do wlozenia drutów. Wkladki te sa wykonane z materialu izolacyjnego, zwlaszcza cera¬ micznego, odpornego na wyspka tempera¬ ture a majacego mala stala dielektryczna i mala stratnosc dielektryczna.Z kazdych dwóch zyl, lezacych w prze¬ ciwleglych wycieciach wkladki, tworzy sie obwód macierzysty, a z tak utworzonych dwóch obwodów macierzystych — obwód pochodny, który szczególnie nadaje sie do transmisji telewizyjnej ze wzgledu na praktyczna znikomosc wzbudzanego przez jego prad zewnetrznego pola magnetyczne¬ go i wzbudzanych pfzez nie w plaszczu pradów wirowych.Fig. 1 przedstawia schematycznie przy¬ klad ustroju kabla wedlug wynalazku, fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja trzy odmiany wklad¬ ki izolacyjnej, ustalajacej polozenie jego zyl, fig. 5 przedstawia schematycznie skre¬ carke do wyrobu kabla wedlug wynalazku, fig. 6i7 przedstawiaja jej szczególy, fig. 8 przedstawia przyklad ustroju kabla zawie¬ rajacego czwórki szerokowidmowe i zwykle skretki w izolacji papierowo-powietrznej.Kabel wedlug fig. 1 i 3 zawiera cztery gole zyly 1, skrecone w czwórke gwiazdo¬ wa i utrzymywane w stalych wzajemnych odstepach wkladkami 2 z materialu izola¬ cyjnego. W ten sposób izolacje zyl wzgle¬ dem siebie wzajemnie i wzgledem plaszcza kabla stanowi glównie powietrze. Odleglosc dwóch wkladek kolejnych wynosi od 10 do 20 cm. Wkladki 2 maja ksztalt tarcz z u- lozonymi na krzyz wycieciami 3, w które przy wytwarzaniu kabla wklada sie zyly /.Kabel wedlug fig. 1, 3 nie ma narzadów, przytrzymujacych zyly 1 w wycieciach 3 wkladek izolacyjnych 2, poniewaz zyly 1 czwórki sa skrecone, a nacisk skretu przy¬ ciska zyly 1 do dna wyciecia 3 wkladki izo¬ lacyjnej 2 tak, ze ani zyla 1 nie moze sie wysunac z wyciecia 3, ani wkladka izola¬ cyjna 2 nie moze sie przesunac czy to przy wytwarzaniu kabla,, czy to pózniej. Skre¬ cenie czwórki zapewnia poza tym równo¬ miernosc naprezen mechanicznych poszcze¬ gólnych zyl przy zginaniu kabla.Czwórka jest powleczona plaszczem o- lowianym 7, który oslania ja od wplywów elektrycznych oraz| chroni zyly 1 i wkladki izolacyjne 2 od uszkodzen mechanicznych.Pod plaszczem olowianym 7 umieszczona jest cienka powloka z mosiadzu, z miedzi lub z aluminium w postaci owiniecia tasma z folii metalowej 6, która chroni plaszcz o- lowiatty 7 przed kaleczeniem o ostre kra¬ wedzie wkladek izolacyjnych 2.Tasme metalowa 6 mozna zastapic tasma izolacyjna, np. papierowa, dwiema metalowymi rynienkami o przekroju pólko¬ listym, wyoblonymi z blachy i zlozonymi tak, ze razem tworza na czwórce oslone o przekroju kolistym, albo dwiema podobny¬ mi rynienkami izolacyjnymi.Wkladka izolacyjna 2" wedlug fig. 4 ma obrzeze rozszerzone i moze byc stoso¬ wana w przypadku, gdy material powloki 6 móglby sie przetrzec o krawedz wkladki 2 wedlug fig. 1.Wkladka 2' wedlug fig. 2 rózni sie od wkladki 2 wedlug fig. 3 tym, ze wyciecia 3, skierowane wzdluz promienia, sa zastapio¬ ne wycieciami 3* skierowanymi po dwa równolegle w góre i w dól, co ulatwia wkla¬ danie do nich zyl 1. By zapobiec w tym przypadku wysunieciu sie zyl / z wyciec 3', sa one przytrzymane nakladkami 5 w po¬ staci odcinka kolowego, najlepiej przykle¬ jonymi do wkladki 2\ Kilka czwórek opisanego ustroju mozna polaczyc w kabel, w którym poszczególne czwórki sa wzajemnie izolowane i prze¬ dzielone oslonami elektrostatycznymi, ca¬ losc zas — otoczona wspólnym plaszczem olowianym, nalozonym na odpowiednia po¬ wloke ochronna.Czwórke kabla wedlug wynalazku moz¬ na silnie zginac nie pogarszajac elektrycz¬ nych wlasnosci obwodu. Tagietkosc podwa¬ la polaczyc w jednym kablu wedlug fig. 8 . - 2 -czwórki szerokowidmowe 51, 53, 54, 56 ze zwyklymi zylami telefonicznymi w izolacji papierowo-powietrznej, tworzacymi skret¬ ki 52, 55.Przedmiotem wynalazku jest równiez prosty i tani sposób maszynowego wyrobu kabla z czwórkami opisanego ustroju, po¬ legajacy na tym, ze poszczególne zyly, u- przednio nawiniete na bebny zwyklej skre¬ carki, zostaja skrecone w czwórke w trzech operacjach, powtarzajacych sie na prze¬ mian: po pierwsze przy nieruchomym kosizu odciaga sie zyly na dlugosc równa odste¬ powi sasiednich wkladek izolacyjnych i za¬ trzymuje przyrzad odciagowy; po drugie wprowadza sie miedzy zyly wkladke izo¬ lacyjna i przysuwa ja do przyrzadu, w którym wkladki izolacyjne moga sie wprawdzie przesuwac wzdluz osi kabla, lecz nie moga sie obracac okolo tej osi; po trzecie przy nieruchomym przyrzadzie od¬ ciagowym obraca sie kosz o kat okreslony skokiem skretu. Te trzy operacje powtarza¬ ja sie dla kazdego odcinka o dlugosci rów¬ nej odstepowi kolejnych wkladek izolacyj¬ nych.Fig. 5 przedstawia schematycznie skre¬ carke do wyrobu kabli sposobem wedlug wynalazku. Na koszu 31 zwyklej skrecar¬ ki cziteroramiennej znajduja sie cztery be¬ bny z zylami 22. Gotowa czwórka 32 zo¬ staje przy koszu nieruchomym odciagnie¬ ta nie przedstawionym na rysunku przy¬ rzadem odciagowym na tyle, aby wkladka izolacyjna, zajmujaca poprzednio poloze-r nie 38, doszla do polozenia 34 na wprost' kreski 33 na prowadnicy 37. Prowadnice 36,{ 37, przedstawione na fig. 5, 6, sluza do prowadzenia wkladek izolacyjnych 34, 35, pozwalaja bowiem na przesuwanie sie wkladek, uniemozliwiajac jednak ich obrót.) Z chwila dojscia wkladki izolacyjnej 34 do# kreski 33 przyrzad odciagowy zostaje za.-- trzymany, al na koniec prowadnic 36, 37 od strony kosza 31 i glowicy 39 wprowadzaj sie nastepna wkladke izolacyjna 38 i wsu-^ wa sie ja na prowadnice do kreski 40, Odleglosc kreski 40 od kreski 33 jest równa odstepowi miedzy wkladkami izolacyjnymi gotowej czwórki. Wreszcie obraca sie kosz o odpowiedni kat. Nastepnie przy koszu nieruchomym znów odciaga sie czwórke o dlugosc taka, by nowa wkladka izolacyjna 38 przesunela sie od kreski 40 do kreski 33, wprowadza sie nastepna wkladke izo¬ lacyjna i znów obraca kosz o odpowiedni kat. W ten sposób opisane operacje po¬ wtarzaja sie cyklicznie.Przy wyrobie newielkiej ilosci kabla wedlug wynalazku wkladki izolacyjne wklada sie recznie, równiez recznie wlacza sie i wylacza naped przyrzadu odciagowe¬ go i kosza skrecarki. Przy wyrobie jednak wiekszych ilosci kabla wskazane jest zasto¬ sowanie do tego celu przyrzadów samo¬ czynnych.Zamiast kreski 40 mozna umiescic o- porek, do którego dosuwa sie swiezo wsta¬ wiona; wkladke izolacyjna; przy odciaganiu nastepnie czwórki oporek ten mozna usu¬ wac, zwalniajac droge dla wkladki izola¬ cyjnej.Czwórki kabla wedlug wynalazku nie mozna odciagac zwyklym bebnem odciago¬ wym. Do odciagania jej stosuje sie wedlug wynalazku gasienicowe narzady odciagowe 42, 43, umieszczone, jak to przedstawia fig. 7, za prowadnicami 36, 37, i obejmujace czwórke swymi ogniwami z góry i z dolu.Ogniwa gasienicowych narzadów odciago¬ wych sa przy tym uksztaltowane tak, ze przylegaja do czwórki na calym jej obwo¬ dzie, sa mianowicie zaopatrzone w zlobki, dopasowane do obrzeza wkladek izolacyj¬ nych 44. Gasienicowe narzady odciagowe poruszaja sie skokami, odpowiednio do o- bu operacyj pozostalych; ruch ten mozna uzyskac np. przez zastosowanie napedu korbowego z zapadka, odlaczajaca naped przy powrotnym ruchu korbowodu.Z przyrzadu odciagowego czwórka bieg¬ nie przez dalsze przyrzady, w których — 3 —zostaje w znany sposób otasmowana lub powleczona plaszczem.W; innej odmianie skrecarki wedlug wy¬ nalazku prowadnice 36, 37 i przyrzad od¬ ciagowy wedlug fig. 7 sa zastapione przy¬ rzadem odciagowym, który równoczesnie prowadzi wkladki izolacyjne. PL