PL28189B1 - Sposób wytwarzania ze stopu aluminiowego tworzywa o budowie drobno ziarnistej do wyrobu panewek slizgowych. - Google Patents

Description

zauwazono, ze przy znacznych obcia¬ zeniach lozysk poslizgowych, uzywanych do obrotowych lub wahliwych czesci ma¬ szyn, zwykly bialy metal panewkowy latwo rysuje sie i peka. Przy uzyciu zas brazu olowiowego do wylewania panewek wpraw¬ dzie znacznie zmniejsza sie sklonnosc do powstawania pekniec, lecz takie panewki przy duzych obciazeniach sa sklonne do zacierania sie, wskutek czego bardzo zuzy¬ waja waly.Doswiadczenia wykazaly, ze panewki, wykonane z niektórych stopów metali lek¬ kich, zwlaszcza ze stopów aluminiowych, wytrzymuja znacznie wieksze obciazenia, anizeli bialy metal lub braz olowiowy. Sa one równiez znacznie wytrzymalsze na dzialanie ciepla. Wprawdzie juz dawniej uzywano stopów aluminiowo-niklowych do wyrobu panewek, jednak panewki, wylane tymi stopami, zacieraly sie. Zastosowanie nowszych stopów aluminiowych, w których uprzednio wydzielono bardzo twarde ciala krystaliczne (tak zwane krysztaly pierwot¬ ne), znajdujace sie w bardziej miekkiej masie zasadniczej, np. w metalu o znacznej zawartosci krzemu, równiez nie daje do¬ brych rezultatów.Dokladne badania wykazaly, ze sklon¬ nosc stopów aluminiowych do zacierania sie znajduje sie w scislym zwiazku z budo¬ wa wewnetrzna tych stopów. PierwotnekryaHUly sa, jako zwiazki niiedzymetalo¬ we, przewaznie bardzo lamliwie i wykrusza¬ ja sie tym latwiej, im w wiekszej liczbie zostamy wydzielone, Jako przyklad moze sluzyc nadeutektyczny stop krzemowo-a- luminiowy, który po obróbce powierzchni roboczej wykazuje pod mikroskopem, drob¬ ne wklesniecia, w których przedtem fryly osadzone krysztaly pierwotne. Te kryszta¬ ly wskutek swej twardosci nie zostaly na- zem tokarskim sciete, lecz wykruszone lub czesciowo wzglednie calkowicie wyrwane, wskutek czego ich polaczenie z zasadnicza masa metalu zostalo rozluznione. Te luzno osadzone krysztaly wzglednie ich czesci latwo oddzielaja sie podczas pracy panew¬ ki i powoduja tworzenie sie rys, a w kon¬ cu zacieranie sie walu. Wskutek tego d© kladne dopasowywanie panewek, wykona¬ nych z powyzszych stopów, przez skroba¬ nie ich powierzchni poslizgowej, nie jest korzystne, gdyz przez takie skrobanie krysztaly pierwotne zostaja szczególnie mocno uszkodzone oraz rozluznione.Nadeutektyczne stopy aluminium z jed¬ nym lub kilku metalami, a mianowicie chro¬ mem, manganem, zelazem, kobaltem lub niklem, zachowuja sie podobnie, jezeli; sa odlewane w zwykly sposób. Sklonne sa one do wydzielania pierwotnych krysztalów o ksztalcie iglastym lub -luskowatym, które nastepnie przy obróbce powierzchni robo¬ czej moga ulec wykruszeniu w sposób wy¬ zej opisany.Badania wykazaly, ze przy odpowied¬ niej mechanicznej lub hutniczej obróbce podobnych nadeutektycznych stopów otrzy¬ muje sie zamiast duzych iglastych lub lus- kowatych krysztalów pierwotnych kryszta¬ ly mniejsze o ksztalcie okraglych ziarn, osadzonych mocno w masie podstawowej (eutektycznej) stopu, które przy obróbce nie obluzniaja sie. Panewki, wykonane z nadeutektycznych stopów aluminiowych obrobionych w powyzszy sposób, posiadaja znakomite wlasciwosci, przy czym po¬ wierzchnia robocza równiez moze byc obra* biana w zwykly sposób. Panewki zas wy¬ konane z metali lekkich z twardymi krysz¬ talami pierwotnymi tylko wtedy wykazuja wlasciwosci zadowalajace, jezeli sa obra¬ biane diamentem zamiast noza tokarskiego.Ulepszanie krysztalów pierwotnych po¬ dobnych nadeutektycznych stopów metali lekkich moze byc przeprowadzane przez mechaniczna obróbke tych stopów wów¬ czas, gdy w odlanym stopie wydzielaja sie duze krysztaly pierwotne. Obróbka ta po¬ lega na kuciu, tloczeniu, walcowaniu lub klepaniu, przy czym krysztaly pierwotne podczas tej obróbki ulegaja splaszczeniu, przez co zostaja one mocniej osadzone w masie eutektycznej. Poniewaz sama obrób¬ ka mechaniczna stopów równiez sprzyja polepszaniu ich wlasciwosci wytrzymalo¬ sciowych, wiec otrzymuje sie panewki o wiekszej wytrzymalosci na obciazenie w porównaniu z uzyciem tylko wylewanego tworzywa, którego budowa wewnetrzna nie zostala uszlachetniona.Ulepszanie powyzszych stopów jest po¬ nadto mozliwe na drodze hutniczej przez dodawanie do nadeutektycznego stopu ty¬ tanu w tak jednak malej ilosci (ponizej 0,5%), azeby sie nie tworzyly krysztaly tytanowych zwiazków miedzymetalowych.Takie dodawanie tytanu nie wplywa na u- lepszenie struktury stopu, lecz tylko sprzy¬ ja tworzeniu sie przede wszystkim mniej¬ szych krysztalów pierwotnych, mocniej osa¬ dzonych w zasadniczej masie metalu.Jako stopów do wytwarzania panewek slizgowych, wykazujacych szczególnie do¬ bre wlasciwosci robocze, uzywa sie stopów alumniowo-niklowych, zawierajacych 6,5% njklu i 0,5% tytanu. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. L Sposób wytwarzania ze stopu alu* miniowego tworzywa o budowie drobno ziarnistej do wyrobu panewek slizgowych, - 2 —znamienny tym, ze nadeutektyczny stop aluminiowy, skladajacy sie z aluminium o- raz jednego lub kilku metali, jak chromu, manganu, zelaza, kobaltu, niklu, np. 6,5% niklu, w którym wieksze krysztaly tward¬ sze sa osadzone w bardziej miekkiej masie podstawowej stopu, poddaje sie obróbce mechanicznej, np. kuciu, tloczeniu, walco¬ waniu itd-
2. 2. Odmian sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze nadeutektyczny stop a- luminiowy poddaje sie obróbce hutniczej przez dodanie do niego tytanu w ilosci do 0,5%. Junk e r s Flugzeug - und -Motorenwerke Aktiengesellschaft. Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy. bruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL