'').Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu wlókien z roztopionego szkla lub podobnych materialów topliwych do celów przedzalniczych i tkackich oraz urzadze¬ nia do wykonywania tego sposobu.Przede wszystkim wynalazek dotyczy ulepszenia znanych sposobów, w których roztopiona masa jest przepuszczana cien¬ kim strumieniem, który pod dzialaniem strumieni przegrzanej pary lub innego ga¬ zu pod cisnieniem zostaje wyciagniety w cienkie wlókna.W tym celu cienki strumien masy przed poddaniem go dzialaniu srodków wyciaga¬ jacych jest prowadzony po drodze kretej, najlepiej srubowej, i w tym czasie jest o- grzewany do temperatury, która przynaj¬ mniej jest tak wysoka lub jeszcze wyzsza niz temperatura roztopionej masy wyjscio¬ wej. W ten sposób strumien masy jest utrzymywany w stanie rzadko plynnym, w którym moze byc wyciagniety na wlók¬ na o pozadanej cienkosci.Na dlugiej drodze, jaka przebywa przymusowo^ strumien masy, jest on pro¬ wadzony tak, ze cala jego powierzchnia jest swobodna, wskutek czego strumien szkla podlega bezposrednio dzialaniu ota¬ czajacego go zaru.W celu ulatwienia powstawania wló¬ kien o znacznej cienkosci i zwiekszenia wydajnosci cienki strumien masy dzielisie wedlug wynalazku jfrzed przeksztal¬ caniem ,go na wlókna na wielka liczbe ma¬ lych strumieni czesciowych i dopiero te strumienie wyciaga sie na wlókna. Przy tym'moze odbywac sie ogrzewanie nie tyl¬ ko pierwszego strumienia masyf lecz rów¬ niez i strumieni czesciowych, tworzacych sie z tego strumienia, az do przetworzenia tych strumieni na wlókna o pozadanej cienkosci.Wreszcie wedlug wynalazku masa, po¬ dzielona na strumienie czesciowe, podda¬ je sie równiez dzialaniu sily odsrodko¬ wej w celu ulatwienia powstawania wló¬ kien.Do wykonywania sposobu wedlug wy¬ nalazku stosuje sie zamknieta komore grzejna, zaopatrzona na dolnym koncu w otwór wyplywowy, w której w pewnej odleglosci od scianek umieszczony jest narzad w postaci odwróconego stozka, po¬ siadajacy na górnej powierzchni miseczke do umieszczenia zapasu roztopionej masy, a na: obwodzie — rowek, * przebiegajacy srubowo od górnego do dolnego konca stoz¬ ka i polaczony z miseczka tak, iz cienki strumien roztopionej masy moze przeply¬ wac przez rowek dokola stozka do jego dolnego konca, skad moze odplywac przez otwór wyplywowy komory. Strumien ma¬ sy moze byc poddany wówczas dzialaniu jakichkolwiek odpowiednich srodków wy¬ ciagajacych, np. strumienia przegrzanej pary lub innego gazu pod cisnieniem, albo tez moze byc poprowadzony do rozdziela¬ cza, który ma postac np. narzadu grzybko¬ wego z promieniowymi rowkami na górnej stronie i sluzy do rozdzialu strumienia ma¬ sy na wieksza liczbe strumieni czescio¬ wych, podlegajacych nastepnie dzialaniu srodków wyciagajacych lub innej obróbce.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania urzadzenia wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pio¬ nowy takiego urzadzenia, fig. 2 — przekrój pionowy urzadzenia polaczonego z piecem do topienia i zaopatrzonego w rozdzielacz, fig. 3 — przekrój czesciowy urzadzenia, uwidoczniajacy polaczenie komory grzej¬ nej wedlug wynalazku z dmuchawka do wyciagania wlókien, fig. 4 — przekrój po¬ dobny jak na fig. 3, z innymi srodkami wy¬ ciaga jacymi, fig. 5 — przekrój rozdziela¬ cza i srodków wyciagajacych o specjal¬ nym wykonaniu, fig. 6 — widok z góry cze¬ sci urzadzenia wedlug fig. 5, fig. 7 — prze¬ krój innej odmiany urzadzenia rozdziel¬ czego i wyciagajacego, fig. 8 — przekrój szczególu, fig. 9 — przekrój innej postaci wykonania urzadzenia i fig. 10 — widok perspektywiczny rozdzielacza o ksztalcie pryzmatycznym.Liczba 11 oznacza ogniotrwala komore grzejna, do której wprowadza sie surowce, np. skorupki szkla itd., przez otwór 12.Scianki boczne wzglednie dno komory sa zbiezne ku dolowi; dno posiada posrodku otwór wyplywowy 13. Komora U jest ogrzewana za pomoca palników 14 lub in¬ nych srodków. Wewnatrz komory znajduje sie narzad 15 w ksztalcie stozka odwróco¬ nego, który za pomoca wystepów 16 jest umieszczony na wsporniku pierscieniowym 17, stanowiacym czesc scianek komory lub wpuszczonym do tych scianek. Stozek 15 posiada na górnej stronie wydrazenie 18, w którym topi sie spadajacy surowiec.Stozek 15 posiada na powierzchni obwodowej rowek 19, który biegnie srubo¬ wo dokola stozka od wystepów 16 do wierzcholka stozka. Kanaly lub otwory 20 lacza miseczke 18 z rowkiem srubowym 19. Wspólosiowo ze stozkiem 15 i otworem wyplywowym 13 umieszczona jest pod tym otworem dmuchawka 21 (fig. 1), wy¬ konana (najlepiej) w postaci komory pier¬ scieniowej, do której doprowadza sie pare lub gaz pod cisnieniem z odpowiedniego zródla przez przewód 22. Dmuchawka jest zaopatrzona w srodkowe przejscie, a w sciance wewnetrznej posiada szczeline pierscieniowa lub szereg otworków 23, o* — 2 —taczajacych srodkowe przejscie dmuchaw¬ ki.Czesci komory grzejnej 11, polozone powyzej i ponizej wspornika pierscienio¬ wego 17, sa polaczone ze soba bezposred¬ nio za pomoca przestrzeni, pozostawio¬ nych pomiedzy wystepami 16. Poniewaz komora grzejna poza otworem wyplywo¬ wym 13 jest zamknieta, przeto gazy gora¬ ce musza uchodzic pod cisnieniem przez otwór 13. Skorupki wprowadzone do ko¬ mory topia sie w miseczce 18, z której wyplywa stale pewna ilosc roztopionej masy przez kanaly 20 do rowka srubowe¬ go 19. Rowkiem tym masa plynie w posta¬ ci cienkiego swobodnego strumienia 24 do¬ kola stozka do jego wierzcholka, a nastep¬ nie przez otwór 13 na zewnatrz. Wycho¬ dzac z otworu 13 strumien masy przecho¬ dzi przez dmuchawke 21. Strumien prze¬ grzanej pary, wyplywajacy ze szczeliny 23 dmuchawki, rozdmuchuje strumien ma¬ sy w sposób znany na cienkie wlókna. Wy¬ tworzone wlókna sa odprowadzane i ukla¬ dane w warstwy albo maty lub obrabiane w inny znany sposób. Na dlugiej drodze w rowku srubowym 19 cienki strumien ma¬ sy podlega bez przeszkody dzialaniu gora¬ cych gazów lub plomieni, otaczajacych stozek 15, i stopniowo osiaga temperature, przewyzszajaca temperature roztopionej masy w miseczce 18. Dzieki tak silnemu dzialaniu ciepla strumien masy przechodzi w stan rzadko plynny, umozliwiajacy po¬ wstawanie nadzwyczaj cienkich wlókien.Dzialanie to wzmaga sie wskutek dzialania ciepla gazów goracych, które plyna przez otwór wyplywowy i dzialaja dalej na strumien masy 24, dopóki strumien ten nie zostanie przeksztalcony na wlókna.W postaci wykonania wedlug fig. 2 ko¬ mora grzejna 11 stanowi czesc zbiornika 25 do topienia i oczyszczania szkla, z któ¬ rego wyplywa cienki strumien lub cienka wstega roztopionej masy poprzez przelew 26 do miseczki 18 stozka 15, w której szklo zbiera sie i ogrzewa dalej. Gazy grzejne lub plomienie sa doprowadzane do komory 11 poprzez przewód 27. Równiez i w tym przypadku gorace gazy pod cisnieniem mu¬ sza uchodzic przez otwór wyplywowy 13, znajdujacy sie na dolnym koncu zbieznych scianek bocznych komory 11. Przegrzany strumien latwo plynnej masy 24 splywa ze stozka 15 na rozdzielacz 28 o postaci grzybkowatego narzadu zaopatrzonego w pewna liczbe rowków promieniowych 29.Na tym narzadzie strumien 24 rozdziela sie na wiele cienkich strumieni czesciowych 30, z których kazdy plynie poprzez jeden z promieniowych rowków 29 do brzegu grzybka 28, z którego strumienie te sply¬ waja w dól i zostaja wyciagniete w jaki¬ kolwiek odpowiedni sposób. Wyciaganie moze byc uskuteczniane np, za pomoca srodków, przedstawionych na fig. 3 i 4.Wedlug fig. 3 ponizej rozdzielacza 28 dokola walu 31, podtrzymujacego rozdzie¬ lacz, umieszczona jest wydrazona tarcza 32, podtrzymywana pierscieniem wydrazo¬ nym 33. Do tych narzadów wydrazonych 32 i 33 doprowadzana jest poprzez odpo¬ wiednie przewody para przegrzana lub gaz pod cisnieniem. Tarcza 32 i pierscien 33 sa ustawione w pewnej odleglosci od roz¬ dzielacza 28, tworzac przejscie dla prze¬ plywu cienkich strumieni czesciowych, wyplywajacych z rowków 29 rozdzielacza 28. Tarcza 32 i pierscien 33 posiadaja szczeliny 32' wzglednie 33', które skiero¬ wuja strumienie pary lub gazu w przybli¬ zeniu w kierunku przeplywu czesciowych strumieni 30 masy, wyciaganych przez to na wlókna bardzo cienkie. Rozdzielacz 28, jak równiez i pierscien 33 moga byc ewen¬ tualnie wprawiane w ruch obrotowy. Ru¬ chy obrotowe tych narzadów moga odby¬ wac sie z jednakowa lub rózna szybkoscia.Wedlug fig. 4 strumienie czesciowe 30 sa odprowadzane i wyciagane za pomoca pary walców 34, 35, obracajacych sie w przeciwnych kierunkach, jak wskazuja — 3 —strzalki. Walce moga stykac sie lub tez nie stykac ze soba. Czopy jednego lub drugie¬ go walca moga byc nastawne i pozostawac (najlepiej) pod dzialaniem sprezyny tak, aby wywieraly podatny nacisk na wlókna, przechodzace pomiedzy nimi. Najlepiej jest, jezeli walce posiadaja duza srednice i chropowata powierzchnie, zeby mogly za¬ sysac wieksza ilosc powietrza.W postaci wykonania wedlug fig. 5 i 6 rozdzielacz grzybkowy 28 wspólpracuje z talerzem wkleslym 36, zaopatrzonym w otwarte promieniowe rurki lub kanaly 37, których liczba odpowiada liczbie rowków rozdzielczych 29, tak iz kazda rurka lub kazdy kanal odbiera strumien czesciowy z rowka 29. Talerz 36 jest osadzony na wale wydrazonym 38, przez który przechodzi rurka 39 do doprowadzania pary lub inne¬ go gazu. Rurka ta siega pod rozdzielacz 28, który pare, wychodzaca z rurki, skie¬ rowuje do rurek 37, w których wywiera ona na wlókna 40 dzialanie ciagnace i wy¬ pycha je z rurek tak, iz potem wlókna o- padaja w dól wlasnym ciezarem. Gorace gazy wyplywajace z otworu 13 przeplywa¬ ja po powierzchni rozdzielacza 28 i wzdluz rurek 37 utrzymujac wlókna w odpowied¬ niej temperaturze, aby umozliwic dalsze wyciaganie ich. W celu ulatwienia prze¬ ksztalcania strumienia 24 i strumieni cze¬ sciowych 30 na cienkie wlókna mozna ta¬ lerzowi 36 i rozdzielaczowi 28 nadac ruch obrotowy, np. za pomoca przekladni 41 dzialajacej na wal 38.W postaci wykonania wedlug fig. 7 go¬ race gazy, wyplywajace z otworu 13, sa prowadzone za pomoca plaszcza prowad- niczego 42 po górnej powierzchni rozdzie¬ lacza gazu 28 i dalej poprzez rurki 43, które sa ustawione promieniowo wzgledem rozdzielacza ukosnie w dól. Kazda rurka 43 zawiera rurke 44 o mniejszej srednicy, stanowiaca rodzaj przedluzenia rowków promieniowych 29 rozdzielacza 28. Pod rozdzielacz 28 prowadzi rurka 45, dopro¬ wadzajaca pare lub inny gaz, odchylany rozdzielaczem do waskich rurek 44, w któ¬ rych gaz wywiera dzialanie wyciagajace na strumienie czesciowe 30 przechodzace przez rurki. Gorace gazy, plynace w wiek¬ szych rurkach 43 wzdluz zewnetrznej po¬ wierzchni waskich rurek 44, utrzymuja po¬ zadana temperature wlókien szklanych, które dzieki temu daja sie bardzo latwo ksztaltowac. Konce 43* rurek 43 sa (najle¬ piej) zwezone, a waskie rurki 44 sa wygie4 te tak, ze ich konce 44' przechodza w kie¬ runku osiowym przez konce 43* rurek. W ten sposób gorace gazy, plynace przez rur¬ ki 44, musza przechodzic przez zwezone przejscia, dzieki czemu gazy uzyskuja wielka szybkosc i wywieraja dzialanie wy* rzutowe, sprzyjajace wyciaganiu wlókien, przechodzacych przez waskie rurki 44.Oprócz tych sil wyciagania moze byc za¬ stosowana sila odsrodkowa, jezeli rozdzie¬ lacz 28 i zespól rurek 43 i 44 lub tez cale urzadzenie zostanie wprawiono w ruch obrotowy* W tym celu rurka 45 moze byc wykonana i osadzona jako wal, który za pomoca odpowiednich narzadów jest obra¬ cany w odpowiedni sposób. W celu umozli¬ wienia obracania calego urzadzenia uklad rurek 43, 44 jest zaopatrzony w pierscien 46, stanowiacy wewnetrzny pierscien biez- niowy lozyska kulkowego 47, którego ze* wnetrzny pierscien biezniowy 48 jest osa¬ dzony w ramie 49 obejmujacej komore grzejna 11. Rama ta jest oprócz tego za* opatrzona w pierscien 50, stanowiacy kolo pasowe, napedzane za pomoca odpowied¬ nich narzadów. Na pierscieniu tym osa¬ dzony jest pierscien 51 z materialu cierne¬ go, który moze wspóldzialac z pierscienio¬ wym przedluzeniem 52 pierscienia 46 w celu przenoszenia ruchu obrotowego na uklad rurek 43, 44 i rozdzielacz 28.Na fig. 8 uwidoczniono dwie rurki 53 i 54 podobne do rurek 43, 44. Waska rurka 54 przechodzi osiowo przez wieksza rurke 53, która posiada zwezony koniec 53* w — 4 —celu wywierania wspomnianego wyzej dzialania wyrzutowego. Zespoly rurek 53, 54 moga byc rozmieszczone promieniowo dokola rozdzielacza 28 w plaszczyznie po¬ ziomej, a nie pochylo jak na fig. 7.Postac wykonania urzadzenia wedlug fig. 9 stanowi odmiane urzadzenia przed¬ stawionego na fig. 7. Urzadzenie to posiada rurke 55 do doprowadzania dodatkowych strumieni gazowych, ulatwiajacych wycia¬ ganie czesciowych strumieni 30 masy na cienkie wlókna. Rozdzielacz 28 moze byc nieruchomy albo obrotowy.Figura 10 przedstawia rozdzielacz 28 o odmiennej postaci. Rozdzielacz ten stano¬ wi graniastoslup, w którego górnej po¬ wierzchni utworzone jest korytko 56, mieszczace pewien zapas roztopionego ma¬ terialu, a w jego bocznych powierzchniach wykonany jest szereg równoleglych row¬ ków 57, prowadzacych w dól. Z korytka 56 wyplywa przez kazdy z rowków 57 cienki strumien masy, dajacy jedna nitke 30.Nitki otrzymane z rozdzielacza moga byc wyciagane za pomoca par walców jak na fig. 4. Dzieki duzej liczbie rowków w roz¬ dzielaczu wedlug fig. 10 mozna za pomoca niego otrzymywac wieksza liczbe cienkich wlókien w jednostce czasu.Dzieki dzialaniu ciepla na roztopiona mase podczas jej swobodnego przeplywu osiaga sie te zalete, ze nastepuje stopnio¬ wy wzrost temperatury szkla, co w zna¬ nych urzadzeniach, w których strumienie plyna w przekrojach zamknietych, nie jest mozliwe do osiagniecia.Co sie tyczy narzadu prowadniczego, to wynalazek nie ogranicza sie do opisane¬ go ksztaltu stozkowego. Narzad ten moze miec równiez jakikolwiek inny odpowiedni ksztalt, o ile odpowiada to celowi wyna¬ lazku. PL