Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urzadzenie do smarowania, w którym trzon, powodujacy splywanie smaru, jest zaopatrzony na jednej stronie w ukosne wydrazenie. Polozenie jego w tulei moze byc regulowane, a mianowicie w kierunku pionowym, co umozliwia zmiane wymiarów przekroju poprzecznego wydrazenia, do¬ prowadzajacego smar do kanalu, z które¬ go smar splywa w dól. Trzon ten moze byc niezalezny od zamkniecia otworu do napel¬ niania naczynia, poniewaz przesuwanie trzonu w tulei jest niezalezne od kazdora¬ zowego polozenia zamkniecia na pokrywie naczynia. Przy zmianie tego polozenia nie dzialaja szkodliwe sily na prowadnice trzonu w kierunku poprzecznym. Zamknie¬ cie zas jest we wszelkich polozeniach przy¬ ciskane szczelnie do otworu w pokrywie* Na rysunkach uwidoczniono przyklady i wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia urzadzenie do smarowania w przekroju po¬ dluznym, fig. 2 — w rzucie poziomym, fig. 3 — jego szczegól w widoku z boku, fig. 4 — odmienne urzadzenie w przekroju po¬ dluznym, fig. 5 — inne odmienne urzadze¬ nie w przekroju podluznym, a fig. 6 — szczegól tego urzadzenia. Fig. 7 i 8 uwi¬ doczniaja odmienny szczegól urzadzenia wedlug fig. 5, a fig. 9 i 10 — jeszcze jed¬ na odmiane wykonania urzadzenia.W urzadzeniu wedlug fig. 1 — 3 zbior¬ nik 1 jest zaopatrzony na dnie w otwór 2, w który jest wsrubowana pionowa tuleja 3.W tulei tej jest osadzony szczelnie trzon 4, posiadajacy splaszczenie 5, siegajace od dna trzpienia do pewnej wysokosci, przy czym górny koniec 6 splaszczenia jest uko¬ sny. Smar, przeprowadzany w góre przy obracaniu zbiornika 1, doplywa poprzez górny koniec tulei 3 do kanalu, utworzone¬ go przez splaszczenie 5, 6 i scianke tulei, po czym smar plynie do miejsca smarowa¬ nia. Zaleznie od polozenia trzonu 4 w tulei 3 w kierunku pionowym, mozna zwiekszyc lub zmniejszyc wymiary otworu doplywo¬ wego, ograniczonego przez górny koniec 6 splaszczenia 5, przy czym przy kazdym po¬ lozeniu trzonu otwór odplywowy jest o- twarty.W celu dokladnego regulowania polo¬ zenia trzonu 4, jego nasada nagwintowana. — 2 —7 jest wkrecana w tuleje 8, zaopatrzona w wewnetrzny gwint. Na górnym koncu na¬ sady 7 jest umocowane pokretlo 9, za po¬ moca którego pokreca sie trzon 4, tak iz fest on przesuwany w kierunku pionowym i ustalany w nadanym polozeniu.Tuleja 8 jest zaopatrzona w obracajaca sie tarcze rozrzadcza 10, przyciskana z wewnatrz do pokrywy 11 zbiornika i umie¬ szczona w zaglebieniu tej pokrywy i jest w nim obracana. Przyciskanie tarczy 10 o- siaga sie za pomoca sprezyny 12, otaczaja¬ cej tuleje 3 i polaczonej z ta tuleja jak tez z tuleja 13 tarczy 10. Tarcza ta posiada o- twór 14 o ksztalcie lukowym, który przy pokrecaniu tarczy ustawia sie pod otwo¬ rem 15 pokrywy 11, sluzacym do napelnia¬ nia zbiornika 1. Na obwodzie tarczy 10 wy¬ konano wyciecie (fig. 2), tak iz powstaja oporki 16, 17, które wraz z nieruchomym czopem 18 ograniczaja pokrecanie tarczy 10. Sprezyna 12 utrzymuje równiez tarcze w polozeniu, przy którym otwór 14 nor¬ malnie jest przemieszczony wzgledem o- tworu 15, jak zaznaczono na fig. 2 liniami kreskowanymi. Jezeli pokrecic tarcze 10 w kierunku strzalki (fig. 2), przezwyciezajac dzialanie sprezyny 12, tak iz czop 18 przyl¬ gnie do oporka 17, wówczas otwór 14 be¬ dzie znajdowal sie pod otworem 15, mozna wiec napelniac zbiornik 1 i uwazac przez otwory 14, 15 na poziom smaru.Pokrecanie tarczy 10 osiaga sie za po¬ moca tulei 8, obracanej pokretlem 9 za po¬ srednictwem odpowiedniego sprzegla.Sprzeglo to sklada sie z zapadki 19, obra¬ cajacej sie w wydrazonej nasadzie 20 po¬ kretla 9 naokolo poziomego czopa 21 i wsu¬ wanej w pionowy rowek 22 tulei 8. W celu zwolnienia pokretla 9 wystarczy nacisnac na górny zagiety koniec 23 zapadki 19.Przy wlaczonej zapadce podczas obracania pokretla tuleja 8 obraca sie wraz z tarcza 10, równoczesnie zas obraca sie trzon 4, poniewaz jednak trzon ten nie obraca sie wzgledem tulei 8 polozenie trzonu w tulei nie zmienia sie. W celu zmiany tego polo- zenia, a wiec i zmiany wielkosci otworu do¬ plywowego do smaru, wylacza sie zapadke i obraca trzon 4, przy czym tuleja 8 wraz z tarcza 10 pozostaje w spoczynku. Po u- regulowaniu polozenia trzonu 4 mozna wsu¬ nac zapadke 19 w rowek 22.Na zewnetrznym obwodzie tulei 8 wy¬ konano podzialke 24 (fig. 3), oznaczajaca kazdorazowo polozenie dolnej krawedzi 25 nasady 20. Dzieki temu mozna z zewnatrz ustalic wielkosc otworu doplywowego po¬ miedzy górna krawedzia tulei 3 a splasz¬ czeniem 6, jezeli liczby podzialki odpowia¬ daja tym wymiarom.Otwór 26 w pokrywie 11, przez który jest przeprowadzona tuleja 8, jak tez bocz¬ ne scianki zaglebienia tarczowego zezwa¬ laja na pewne przesuwy pokrywy 11 w kierunku poprzecznym ze wzgledu na tar¬ cze 10 z tuleja 8, co zapobiega zakleszcza¬ niu sie powierzchni uszczelniajacych trzo¬ nu 4 w tulei 3, jak tez tarczy 10 w jej za¬ glebieniu. Poniewaz w celu odkrycia otwo¬ ru 15 wystarczy obrócic tarcze 10, zbedne iest zas jej wsuwanie do wnetrza zbiorni¬ ka, odstep pomiedzy górna krawedzia tulei 3 a pokrywa moze byc nadzwyczaj maly, wobec tego zbiornik 1 daje sie napelnic mozliwie najwieksza iloscia smaru, przy czym nie przelewa sie on poprzez górna krawedz tulei. Poziom smaru jest równiez bardziej widoczny z zewnatrz.Zamiast tarczy 10 mozna stosowac wa¬ lec lub odcinek kuli, który obraca sie na^ okolo przegubu, polaczonego z górnym koncem trzonu 4. W ten sposób otwór 15 jest otwierany wzglednie zamykany. Prze¬ gub moze byc polaczony z narzadem do re¬ gulowania polozenia trzonu 4, np. ze sru¬ ba, osadzona w zaworze.Jezeli stosuje sie sprzeglo przegubowe, mozna regulowac polozenie trzonu 4 rów¬ niez w tym przypadku, jezeli narzad do przestawiania tego trzonu (sruba) jest po¬ chylony wzgledem jego osi. W tym przy- — 3 -padku rfarzad ten zaopatruje sie w zamk¬ niecie, uniemozliwiajace niepozadane prze¬ stawianie narzadu. Przegub mozna wyko¬ nac tak, iz czesci, polaczone tym przegu¬ bem, moga byc przestawiane wzgledem sie¬ bie tylko w jednej plaszczyznie, to znaczy iz przegub daje moznosc tylko jednostop- niowego swobodnego ruchu. W tym przy¬ padku srube, polaczona z trzonem, mozna obracac, skoro jej os znajduje sie w prze¬ dluzeniu osi trzonu. Jezeli przy przesuwa¬ niu tarczy sruba jest pochylona pod katem wzgledem trzonu, nie moze byc ona obraca¬ na i jest zaryglowana za pomoca trzonu wzglednie przegubu, zbedny jest wiec od¬ dzielny narzad ryglujacy. Dobrze jest wy¬ konac przegub tak, iz przy kazdej zmianie polozenia trzonu sruba obraca sie co naj¬ mniej o 180° i o wielokrotnosc 180°, aby plaszczyzna, wzdluz której odbywa sie przestawianie pomiedzy sruba a trzonem, nie zmienila sie po przestawieniu polozenia wzgledem zbiornika.Wykonanie tego rodzaju uwidoczniono na fig. 4. W otworze 31 dna zbiornika 32 jest osadzona tuleja 33, w której przesuwa sie trzon 34, zaopatrzony w wydrazenie 35 zmniejszajace sie od jego konca dolne¬ go ku koncowi górnemu. Górny koniec 36 trzonu 34 posiada ksztalt kuli, na której jest osadzone ramie przegubowe 37, zaopa¬ trzone na górnym koncu w wydrazenie ku¬ liste na kule 38 sruby 39. Sruba 39 jest wsrubówana w tuleje 40 pokrywy 41 o ksztalcie odcinka walca lub kuli, przyci¬ skanej za pomoca sprezyny 42 do wlewu 43, wspólosiowego z tuleja 33.W polozeniu, przedstawionym na ry¬ sunku, otwór 43 jest szczelnie zamkniety.Jezeli pokrywe 41 obrócic za pomoca tulei 40 w lewo, przy czym rura zostaje prowa¬ dzona sruba 39, osadzona przegubowo na górnym koncu trzonu 34, prawa krawedz pokrywy 41 przesunie sie w góre i, wysu¬ wajac sie z otworu 43, zwolni ten ostatni.Przy przedstawionym wykonaniu mozna obrócic pokrywe w przyblizeniu o Ó0°, tak iz w lewym koncowym polozeniu pokrywy otwór 43 jest w znacznej czesci otwarty.Ulatwia to wlewanie smaru, jak tez umoz¬ liwia obserwowanie napelniania zbiorni¬ ka 32.Polaczenie przegubowe pomiedzy sruba 39 a trzonem 34 umozliwia przestawianie trzonu równiez w tym przypadku, jezeli sruba jest pochylona wzgledem trzonu. Ko¬ nieczne jest jednak stosowanie podwójne¬ go przegubu 36i 38, 37, poniewaz przy prze¬ stawianiu sruby 39 w tulei 40 kula 38 powinna obracac sie wzgledem ku¬ li 36.Promien krzywizny pokrywy 41 jest przy tym wiekszy lub mniejszy, niz pro¬ mien luku, wzdluz którego obraca sie przy przestawianiu koniec sruby 39, znajdujacy sie wewnatrz pokrywy, wskutek tego przy obracaniu jej z jednego polozenia konco¬ wego w drugie koncowe polozenie i jedno¬ czesnym prowadzeniu w otworze 43 dzieki naciskowi sprezyny 42, kula 38 przesuwa sie wzdluz luku, a trzon 34 — w tulei 33 cokolwiek w góre i w dól. Zanieczyszcze¬ nia, nagromadzajace sie pomiedzy tuleja 33 a wydrazeniem 35, zostaja rozmiekczo¬ ne i usuniete przez doplywajacy smar.Sruba 39 posiada wydrazenie 45, wyko¬ nane wzdluz jej osi, a w wydrazeniu tym jest osadzona zapadka 46, której dolny ko¬ niec jest zamocowany i która jest zaopa¬ trzona w zagiecie 48, wsuniete przez otwór sruby 39 w rowek 49 tulei 40. W ten sposób ustala sie polozenie sruby w tulei, W celu obracania sruby w tulei, nalezy zwolnic polaczenie zagiecia 48 z rowkiem 49, a po kazdym obrocie sruby zagiecie wpada w rowek.Pojedyncze szczególy moga byc odmien¬ nie wykonane, a szczególnie przegub 36, 37, 38. Sprezyna 50, otaczajaca te czesci prze¬ gubu i laczaca je ze soba tak, iz sruba 39 wywiera na trzon 34 dzialania ciagnace, jest zbedna, jezeli zamiast ramienia 37 za* — 4 —stosuje sie krótkie ciegno, polaczone ru¬ chomo z trzonem i ze sruba.Fig. 5 uwidocznia wykonanie, w którym trzon jest polaczony ze sruba za pomoca przegubu, który umozliwia przestawia¬ nie tych czesci tylko w jednej plasz¬ czyznie.Trzon 51, zaopatrzony w wydrazenie 52, zmniejszajace sie od konca dolnego ku koncowi górnemu, jest osadzony w tulei 53, wstawionej w dno zbiornika 54. Pokrywa 55 o ksztalcie kulistym lub walcowym jest przyciskana do otworu 56 wierzchu 57 za pomoca sprezyny 58 i jest zaopatrzona w tuleje 59, w która jest wsrubowana sruba 60. Tarcza 61 na dolnym koncu sruby po¬ siada podluzna szczeline 62, wykonana wzdluz srednicy tarczy (fig. 6); w szczeli¬ ne te jest wsuniety splaszczony koniec 63 trzonu 51. Otrzymuje sie przesuwne prze¬ gubowe polaczenie trzonu 51 ze sruba 60, które umozliwia obracanie zaworu 55 wraz ze sruba 60, przy czym polozenie trzonu 51 w kierunku pionowym nie zmienia sie.Sprezyna 64 wypiera trzon 51 stale w góre, przyciskajac tarcze 61 do oporka 65. Przy pokrecaniu pokrywy 55 trzon przesuwa sie cokolwiek w góre iw dól, rozcierajac za¬ nieczyszczenia w wydrazeniu 52.Regulowanie polozenia trzonu 51 w kie¬ runku pionowym jest jednak mozliwe tyl¬ ko wówczas, gdy os sruby 60 znajduje sie w przedluzeniu osi trzonu 51, poniewaz je¬ dynie w tym polozeniu przy obracaniu sru¬ by 60 trzon obraca sie. W polozeniu we¬ dlug fig. 5 sruba 60 nie moze obracac sie, poniewaz jest zaryglowana za pomoca kon¬ ca 63 trzonu 51, wsunietego w szczeline 62 tarczy 61.W tym polozeniu jest wiec niemozliwe niepozadane obracanie sruby 60 i przesta¬ wianie trzonu 51. W celu jego przestawia¬ nia nalezy pokrecic pokrywe 55 tak, izby os sruby 60 znalazla sie w przedluzeniu osi trzonu, po czym obraca sie srube o 180° lub kilkakrotnie o 180° w jednym lub w drugim kierunku, az do otrzymania poza* danego polozenia trzonu. Nastepnie pokre¬ ca sie pokrywe 55 ponownie w polozenie zamkniecia, w którym sruba 60 jest zary¬ glowana. Aby nieomylnie obrócic srube o 180° lub kilkakrotnie o 180°, nalezy wyko¬ nac ja lub jej leb 66 tak, izby kazdy obrót o 180° byl widoczny.Przesuwny przegub o jednostopniowym ruchu moze byc odmiennie wykonany. Tak np. górny koniec trzonu 51 moze byc roz¬ widlony, a w rozwidlenie to jest wsunieta splaszczona nasada sruby. Przy wykonaniu wedlug fig. 7 górny koniec trzonu posiada pionowa podluzna szczeline 67 na czop 68 sruby 60, a przy wykonaniu, przedstawio¬ nym na fig. 8, górny koniec trzonu 51 jest polaczony z dolnym koncem sruby 60 za pomoca ciegna 69.Wykonanie wedlug fig. 9 odpowiada wykonaniu wedlug fig. 5 z ta róznica, iz zastosowano odmienna pokrywe.Srodkowa czesc 72 wierzchu 70 zbior¬ nika 70 jest wypukla i posiada otwór 73 mimosrodowy wzgledem osi trzpienia 74 i jego tulei 75. W otworze tym jest umiesz¬ czona pokrywa 76 o ksztalcie walca lub czaszy kulistej, zaopatrzona w tuleje 77 z gwintem wewnetrznym na srube 78. Na dolnym koncu sruby zastosowano po¬ przeczke 79, wsunieta w wydrazenie 80 lba 81 trzonu 74, tak iz powstaje przesuwne polaczenie przegubowe pomiedzy sruba a trzonem. Na pokrywe 76 naciska sprezyna 82.W celu otwarcia pokrywy obraca sie srube 78 za pomoca jej lba 83, póki gór¬ na powierzchnia pokrywy nie znajdzie sie na poziomie dolnej powierzchni wypuklo¬ sci 72 wierzchu 70, po czym pokrywe 76 mozna przesunac w lewo i odkryc prawa czesc otworu 73. Ponizej czesci 72 zasto¬ sowano oporki 84 (fig. 10), ograniczajace przesuwanie pokrywy 76 ku wewnatrz.Zamkniecie otworu 73 osiaga sie przez przesuwanie pokrywy w prawo tak dlugo. — 5 —az pod naciskiem sprezyny 82 zapadnie ona w otwór 73. PL