Wynalazek niniejszy dotyczy przyrza¬ du, w którym przesuwana tasma moze byc nawijana i odwijana zarówno w jednym, jak i drugim kierunku z jednego bebna na drugi w celu zapisywania notatek na od¬ cinku tasmy, przesuwnych miedzy bebnami, albo w celu wyszukania w danym miejscu poprzednio zapisanych notatek.Takie przyrzady musza zadoscuczynic pewnym warunkom, umozliwiajacym bez- naganne ich dzialanie, zwlaszcza w celu zapewnienia szybkiej pracy przy stosun¬ kowo znacznej szybkosci przesuwu tasmy, np, wynoszacej dziesiec i wiecej metrów na .sekunde, i przy znacznej dlugosci tej tasmy, która moze wynosic kilkaset me¬ trów.Pierwszy wazniejszy warunek polega na tym, ze przy napedzie bebna np. recz¬ nie za pomoca korby, na który tasma zo¬ staje nawijana, a jednoczesnie odwijana z drugiego bebna, drugi uruchomiany beben nie powinien sie nigdy obracac z taka szyb¬ koscia, zeby z niego odwijalo sie wiecej tasmy niz na drugi beben moze byc nawi¬ niete. Ten przypadek moze jednak nasta¬ pic przy kazdym zmniejszeniu sie szybko¬ sci, zwlaszcza przy kazdym naglym zmniej¬ szeniu sie szybkosci bebna napedowego, poniewaz przy nagle zmniejszonej szybko-sci obrotii tego bebnd napedzany beben obraca sie w dalszym ciagu z wieksza szyb¬ koscia przez pewien okres czasu pod dzia¬ laniem bezwladnosci ruchu.Poniewaz dzialanie takich przyrzadów wymaga nie tylko ciaglej zmiany szybkosci przesuwu tasmy, lecz nawet ciaglej zmia¬ ny kierunku obrotu bebnów, powstala ko¬ niecznosc stosowania odpowiednich hamul¬ ców przy naglych zmianach szybkosci ob¬ rotu oraz przy naglych zmianach kierunku obrotu bebna, napedowego, aby drugi beben nigdy nie byl obracany predzej od pierw¬ szego, lecz zeby jego szybkosc obwodowa byla dostosowana natychmiast do zmie¬ nionej szybkosci obrotu bebna napedo¬ wego.Nastepnie w razie potrzeby odwrócenia kierunku przesuwu tasmy musi istniec mozliwosc natychmiastowej zmiany kie¬ runku obrotu jednego lub drugiego bebna- Pozadane jest równiez, aby mozna bylo obracac wal napedowy wskutek udzielonej mu energii swobodnie przez pewien okres czasu, np. przy uruchomianiu recznym tak, iz przez kilka szybkich obrotów korby na¬ daje mu sie szybki ruch obrotowy, a potem dzieki energii wlasnej wal juz bez nape¬ du korba musi obracac sie dalej. To wy¬ maga jednak uprzednio bezzwlocznego sa¬ moczynnego rozlaczenia sprzegniecia mie¬ dzy bebnem a korba do napedu recznego, za pomoca której jest przenoszona sila na¬ pedowa na bezposrednio uruchomiany be¬ ben. Na rysunku uwidoczniono dwa przy¬ klady wykonania urzadzenia wedlug wy¬ nalazku niniejszego.Fig. 1 przedstawia przyrzad wedlug ni¬ niejszego wynalazku w widoku z góry bez tasmy, posiadajacy urzadzenie do zapobie¬ gania wyprzedzaniu napedzanego bebna zarówno przy naglym zmniejszeniu szyb¬ kosci obrotowej walu napedowego, jak równiez i przy dowolnej zmianie kierunku napedu z jednego bebna na drugi; fig. 2 i 3 przedstawiaja ten przyrzad w widoku z boku, czesciowo bez scianek bocznych oslo¬ ny; fig. 4 i 5 — tenze przyrzad w czescio¬ wym przekroju podluznym wzdluz linii A — B na fig. 1; fig. 6 przedstawia przy¬ rzad w przekroju poprzecznym wzdluz li¬ nii C — Dna fig. 1; fig. 7 — kólko cierne w widoku z boku; fig. 8 — przyrzad we¬ dlug wynalazku z urzadzeniem do wyszu¬ kiwania notatek w widoku z góry; fig. 9 — odcinek lancuszka nastawnego w widoku z góry; fig. 10 — odmiane przyrzadu we¬ dlug wynalazku w czesciowym widoku z góry; a fig. 11 — w widoku z boku i cze¬ sciowo w przekroju te sama odmiane przy¬ rzadu, wreszcie fig. 12 — wzór tasmy z ru¬ brykami, stosowanej do notatek.Na rysunku cyfry 1 i 2 oznaczaja bocz¬ ne scianki oslony, a liczby 81 i 82 czolowe scianki (fig. 1 i 2), osadzone w zlobkach scianek bocznych oslony, zamknietej od dolu dnem 16 (fig. 4, 5 i 6). W lozyskach 3, 4 jest osadzony walek napedowy 6 z korba 5. Cyfry 7 i 8 oznaczaja dwa bebny do tasmy 9, posiadajace tarcze 10, 11 i 12, 13 i osadzone za pomoca walków 14, 15 obrotowo w sciankach bocznych przyrzadu.Tasma 9 przesuwa sie z bebna na beben na walkach 48 i 49 (fig. 2 i 3), osadzonych ru¬ chomo na czopach 89 i 90, umieszczonych w bocznych sciankach oslony nad bebnami.Na walkach 48, 49 (fig. 1) w poblizu ich konców sa osadzone pierscienie pro¬ wadnicze 77 do prowadzenia tasmy w kie¬ runku bocznym. Pierscienie te umieszcza sie na walkach wzgledem bebnów tak, iz tasma jest przez nie przytrzymywana z dwóch stron w malej odleglosci wynoszacej mniej wiecej 2 mm od tarcz 10 — 13 beb¬ nów 7, 8 a to w celu zapobiegania uszko¬ dzeniu tasmy.Na walkach 14, 15 sa osadzone na sta¬ le przed tarczami 11 — 13 bebnów 7, 8 tarcze 18, 19 z klinowymi zlobkami obwo¬ dowymi, w które moga zachodzic odpo¬ wiednio wykonane obwodowe brzegi tarcz ciernych 20, 21, osadzonych obrotowo na - 2 -czopach, których konce 22, 23 sa przesuw¬ ne w wycieciach 17 kazdego ramienia dzwi¬ gni dwuramiennej 24. Ta dzwignia 24 jest osadzona obrotowo na walku 6, na którym znajduje sie miedzy dzwignia dwuramien- na 24 i bebnami 7, 8 tarcza 27, umocowana za pomoca piasty 25 i sruby 26 i posiadaja¬ ca na obwodzie klinowy zlobek, w który zachodza tarcze cierne 20, 21. W celu za¬ bezpieczenia stalego styku tarcze cierne 20, 21 sa dociskane do tarczy 27 przez na¬ cisk sprezyn 83, wywierany na konce 22, 23 czopów lozyskowych tych tarcz, wodzo¬ ne w wycieciach 17, wykonanych w ramio¬ nach dzwigni dwuramiennej 24.Wzajemne polozenie tych czesci skla¬ dowych winno byc tak ustalone, aby przy poziomym polozeniu dzwigni dwuramien¬ nej 24 tarcze cierne 20, 21 nie stykaly sie ze zlobkowymi tarczami 18, 19 bebnów 7, 8, dopiero przy obrocie korby 5 (fig, 2) w kierunku obrotu wskazówek zegara tarcza cierna 21 winna wchodzic w tarcze 19 i obracac w tym samym kierunku beben 8, przy obrocie zas korby w kierunku prze¬ ciwnym (fig. 3) tarcza 20 powinna wcho¬ dzic w tarcze 18 bebna 7 i obracac go w kierunku zgodnym z obrotem korby, czyli przeciwnym do kierunku obrotu wskazó¬ wek zegara, wskutek czego przy odwróce¬ niu kierunku przesuwu tasmy beben nape¬ dzany staje sie bebnem napedowym.Aczkolwiek dzwignia dwuramienna 24 jest osadzona na walku 6 tylko obrotowo, jednak zostaje ona przechylana wraz z o- sadzonymi w jej ramionach tarczami cier¬ nymi 20, 21 przy kazdym obrocie walka 6 i osadzonej na nim tarczy 27 wskutek po¬ datnego przylegania tarcz 20, 21 do tar¬ czy 27.W celu zapobiezenia wyprzedzaniu na¬ pedzanego bebna, przy naglym zmniej¬ szeniu sie szybkosci obwodowej bebna na¬ pedowego, z drugiej strony na walku 6 jest osadzona przecieta podluznie tulejka cierna 28 (fig. 4 i 5), wykonana z fibry lub innego podobnego materialu. Tulejka ta jest umocowana na walku 6 za pomoca równiez podluznie przecietego pierscienia zaciskowego 31, który na koncu jest zaopa¬ trzony w ucha 29 oraz srube nastawcza 30.Tulejka 28 jest dociskana do walka 6 tak, ze przy obrocie walka 6 zostaje przez nie¬ go najpierw obrócona, przy czym zaleznie od .kierunku obrotu jeden ze skierowanych w dól wystepów 32, 33 pierscienia zaci¬ skowego 31 uderza o trzpien 35 dzwigni wahliwej 34, wskutek czego trzpien 35 zo- staje przesuniety, co powoduje wychyla¬ nie dzwigni 34, umieszczonej obrotowo na czopie 36, osadzonym w bocznej scianie 1 oslony, az do zetkniecia sie jednego z kloc¬ ków hamulcowych z obwodem tarczy jed¬ nego z bebnów. Klocki hamulcowe, przy¬ mocowane na górnym koncu dzwigni wahli¬ wej 34 stanowia ramiona 37, 38, wspólsrod- kowe do obwodu tarcz 10, 12 bebnów 7, 8, przy czym sa lukowo wygiete i zaopatrzo¬ ne na wewnetrznej stronie w nakladki 40, 41, wykonane z odpowiedniego materialu ciernego, np. z fibry. Takie urzadzenie za¬ pobiega obrotowi pierscienia zaciskowego 31 i wspólobrotowo przecietej tulejki cier¬ nej 28 przy obrocie walka 6, który przy dalszym obracaniu korby 5 sam obraca sie w dalszym ciagu w przecietej tulejce 28.Przez odpowiednie zakleszczenie za po¬ moca sruby nastawnej 30 dociska sie te tulejke do walka 6 tak, aby powstajace wskutek tego tarcie wystarczylo do obró- cefiia tulejki 28 o taki kat, jaki jest ko¬ nieczny do uruchomienia wystepów 32^ 33 i spowodowania przez nie wychylenia dzwigni wahliwej 34 az do zetkniecia sie jednego z klocków hamulcowych 37, 38 z odnosnym bebnem, przy czym to tarcie nie wystarcza do hamowania dalszego obrotu walka 6 w tulejce 28.Poniewaz obrót walka 6 w pewnym o- kreslonym kierunku powoduje obrót beb¬ nów 7, 8 w tym samym kierunku, a wychy¬ lenie dzwigni 34 w kierunku przeciwnym — 3 —obrotowi walka, to nastepujace przy obro¬ cie walka 6 w kierunku obrotu wskazówek zegara (patrzac od strony korby) uderze¬ nie wystepu 33 o trzpien 35 powoduje wy¬ chylenie dzwigni wahliwej 34 w kierunku przeciwnym do obrotu wskazówek zegara i przyciskanie klocka hamulcowego 37, 40 do tarczy 10 bebna 7. Poniewaz przez ten sam obrót walka 6 zostaje jednoczesnie obracany beben 8 za pomoca tarczy ciernej 21 w tym samym kierunku co walek, to ob¬ rót bebna 7 nastepuje pod dzialaniem cia¬ gnienia tasmy 9, wykonanej np. z papieru, znajdujacej sie miedzy nim i bebnem 8 przy nawijaniu tej tasmy na bezposrednio uruchomiany beben 8, przy czym beben 7 jest hamowany stale za pomoca przyciska¬ nego do niego klocka hamulcowego 37, 40 (fig, 4). Takie urzadzenie zapobiega wy¬ przedzeniu tego bebna nawet przy bardzo naglym zmniejszeniu szybkosci obrotu beb¬ na 8, wobec czego w kazdym okresie czasu odwija sie z bebna 7 dokladnie tylko taki odcinek tasmy papierowej, jaki moze byc w tym samym okresie czasu nawiniety na beben 8.Przez obrót korby 5 i walka 6 w kie¬ runku przeciwnym dzwignia dwuramienna 24 zostaje przechylona w drugie poloze¬ nie i przez polaczenie tarczy ciernej 20 z tarcza cierna 18 poprzednio napedzany be¬ ben 7 staje sie bebnem napedowym, a be¬ ben 8 — napedzanym, przy czym jedno¬ czesnie przez uderzenie wystepu 32 o trzpien 35 zostaje obrócona dzwignia wa- hliwa 34 w drugie polozenie, wskutek cze¬ go klocek hamulcowy 37, 40 odsuwa sie od bebna 7, z kolei do bebna 8 jest przyciska¬ ny klocek hamulcowy 38, 41, który zapo¬ biega wyprzedzaniu przez beben napedza¬ ny bebna napedowego 7 przy zmniejszeniu sie jego obrotów.W poblizu górnego konca dzwignia wa- hliwa 34 jest zaopatrzona w lukowo wygie¬ ta szczeline 39, wspólsrodkowa do osi ob¬ rotu, przez która jest przesuniety walek 6 z otaczajaca go przecieta podluzna cierna tulejka 28 i cylindryczna nasada przecie¬ tego równiez podluznie pierscienia zacisko¬ wego 31, tak iz dzwignia 34 przy waha¬ niach przesuwa sie brzegiem tej lukowej szczeliny po cylindrycznej nasadzie pier¬ scienia zaciskowego 31.W celu regulowania sily docisku kloc¬ ków hamulcowych 37, 40 i 38, 41 do tarcz czolowych 10 i 12 bebnów 7 i 8, w poblizu dolnego konca dzwignia wahliwa 34 jest zaopatrzona na stronie zewnetrznej w czop 42, wystajacy przez szczeline 43, wspól¬ srodkowa wzgledem osi obrotu czopa 36 w sciance / oslony, tak iz przy wahaniach dzwigni 34 czop 42 moze przesuwac sie swobodnie w tej szczelinie. Za pomoca srub nastawczych 44, 45 (fig. 1 i 6), osa¬ dzonych w podstawkach katowych 46, 47, umieszczonych z zewnatrz oslony, mozna regulowac wielkosc przechylenia dzwigni 34, a tym samym docisk klocków hamul¬ cowych do tarcz bebnów.Na dolnym koncu dzwignia wahliwa 34 jest zaopatrzona w obrotowe kólko 50, przesuwajace sie po plaskiej sprezynie 51, przymocowanej do dna 16 oslony. Przy kazdym ruchu wzglednie przestawieniu dzwigni 34 kólko przesuwa sie po wygietym koncu sprezyny 51 i po wierzcholku 52 te¬ go wygiecia, znajdujacym sie pod osia obro¬ tu czopa 36 dzwigni 34. Wygieta sprezyna usiluje wiec zawsze przechylic dzwignie 34 za pomoca kólka 50 w jedno lub drugie polozenie koncowe.Wprawiajac bebny w szybki ruch obro¬ towy, np. przez napedzanie bebna 8 za po¬ moca walka 6 przez szybkie obracanie kor¬ by 5 w kierunku obrotu wskazówek zegara, przy czym klocek hamulcowy 37, 40 jest dociskany do bebna 7, mozna osiagnac, ze beben 8 wskutek wlasnej energii obraca sie w dalszym ciagu przez pewien okres czasu, gdy korba zostanie nagle zatrzyma- — 4 —na, przy czym moze byc jeszcze nieco cof¬ nieta korba, tak iz tarcza cierna 21 zosta¬ nie odsunieta od tarczy 19, znajdujacej sie na tym bebnie, a obydwa bebny obraca¬ ja sie w dalszym ciagu swobodnie, wsku¬ tek czego kilka metrów tasmy, np. dwa¬ dziescia do trzydziestu metrów tasmy przesuwa sie przed okienkiem. W takim urzadzeniu unika sie, zwlaszcza przy nape¬ dzie recznym, uciazliwego ciaglego obraca¬ nia korby. O ile swobodny bieg tasmy ma byc zahamowany, nalezy tylko pokrecic korbe w odwrotnym kierunku, po czym wskutek odwrócenia kierunku napedu beb¬ nów zostaja one zatrzymane, przy czym jeden klocek hamulcowy zostanie odsunie¬ ty od poprzednio hamowanego bebna a drugi klocek docisniety do drugiego bebna.Klocki hamulcowe 37, 38, zaopatrzone w nakladki cierne 40, 41, sa wykonane z materialu elastycznego, a to w celu osia¬ gniecia podatnego przylegania tych nakla¬ dek do czolowych tarcz 10, 12 bebnów 7, 8.Wedlug niniejszego wynalazku odpo¬ wiedni naped bebnów do prowadzenia po¬ mocniczej tasmy jest przedstawiony na fig. 1 (bez uwidocznienia tasmy pomocni¬ czej), a na fig. 2, 3 i 8 (z uwidoczniona tasma pomocnicza) w prawej czesci przy¬ rzadu, zas na fig. 9 jest przedstawiony od¬ cinek lancuszka nastawnego w wiekszej podzialce. Bebny 84, 85 znajduja sie na walkach 86, 87, osadzonych na stale w bocznych sciankach 1, 2 przyrzadu, przy czym na bebnach jest nawinieta tasma po¬ mocnicza 88 w niejednakowych odcinkach.W tym przypadku odwijanie i nawijanie tasmy musi sie odbywac równiez na prze¬ mian w dwóch kierunkach. Do tego celu moze byc zastosowany ewentualnie naped podobny do napedu uzytego do prowadze¬ nia tasmy glównej 9. Wskutek znacznie powolniejszego ruchu tasmy pomocniczej bebny 84, 85 do prowadzenia tasmy po¬ mocniczej uruchomiane sa za pomoca na¬ stawnego lancuszka bez konca 91 (fig. 8, 9), umieszczonego na krazku 92, osadzo¬ nym obrotowo na walku 89, wystajacym poza scianke bocznej oslony 1, oraz na kólku zebatym 93, osadzonym na walku 87, wobec czego przy przesuwie lancuszka w jednym lub drugim kierunku obraca sie takze beben 85 w odpowiednim kierunku.Zamiast kólka zebatego mozna zastosowac krazek z wystepami na obwodzie.W celu zapewnienia jednakowej szyb¬ kosci obwodowej bebnom 84 i 85 przy jednoczesnym ich ruchu oraz przy kazdym kierunku obrotu, a to w celu zapewnienia nawijania tasmy, odwijajacej sie z jedne¬ go bebna na drugi, bebny 84 i 85 na kon¬ cach, zwróconych w kierunku scianki 2, sa polaczone linka 94 (fig. 1), wykonana np, z drutu, która jest prowadzona w zlob¬ kach 95, 96, wykonanych na stozkowych koncach bebnów, przy czym powierzchnie stozków sa jednakowe, lecz zwrócone w kierunkach przeciwnych wzgledem siebie, wobec czego przy jednakowych sredni¬ cach podstaw stozków i jednakowej szyb¬ kosci linki szybkosci obrotowe bebnów sa tylko wtedy jednakowe, gdy linka na oby¬ dwóch bebnach znajduje sie dokladnie na polowie wysokosci wspomnianych stozków, w których to miejscach srednica ich jest jednakowa dla obydwóch bebnów. Przy dalszym przesuwie linki ku jednemu lub drugiemu koncowi stozków szybkosc obwo¬ dowa jednego bebna zawsze sie zwieksza, a drugiego zawsze sie zmniejsza.W celu zapewnienia dobrego bocznego prowadzenia nastawnego lancuszka 91 za¬ stosowano listewki 53 o przekroju po¬ przecznym w ksztalcie litery U (fig. 6, 8 i 9). Na fig. 9 przedstawiony jest w wiek¬ szej podzialce odcinek lancuszka z uchwy¬ tem 54 i wskazówka 62 w widoku z góry, przy czym uchwyt 54 opiera sie na lan* cuszku za pomoca zawiasy 55. Uzycie lan¬ cuszka ma te zalete, ze umozliwia jedno- — 5 —ciesnie nastawianie zadanego paska do wyszukiwania na tasmie pomocniczo w okienka pomocniczym za pomoca odpo¬ wiedniej tabelki. Taka tabelka 60, przed¬ stawiona na fig. 8t fest osadzona wymien¬ nie miedzy listwami 58, 59 na wewnetrz¬ nej stronie pokrywy 57 na zawiasie 56 c dlugosci równej dlugosci pokrywy.Na tabelce 60 obok kazdego odcinka 61a, 61b.... 61x paska barwnego znajduje sie odcinek niezabarwiony o takiej samej wy¬ sokosci podluznej, mierzonej w kierunku podluznym tabelki, do zapisków odnosza¬ cych sie tylko do przynaleznego odcinka czesciowego paska barwnego. W nastepnej rubryce podluznej tabelki wszystkie wspomniane odcinki czesciowe kazdej gra¬ py barwne} sa polaczone w odcinek zbior¬ czy, a w trzeciej rubryce podluznej tabelki sa polaczone z kolei dwa takie odcinki w jeden odcinek wspólny. Oczywiscie przy takim podziale tabelki liczba zastosowa¬ nych grup barwnych i odcinków czescio¬ wych w obrebie jednej grupy barwnej mo¬ ze byc zgodnie z odpowiednim podzialem tasmy pomocniczej inna, niz przedsta¬ wiono w przykladzie wykonania na rysun¬ ku.Na lancuszku 91 znajduje sie w bok przechylana wskazówka 62, która w polo¬ zeniu wychylonym wskazuje dany pasek barwny na bocznej krawedzi tabelki 60, przy czym srednice kólka zebatego 93, które sluzy do napedu bebnów tasmy po* mocniczej, nalezy okreslic tak, aby wska¬ zówka przesunela sie z jednego konca ta¬ belki 60 na drugi, gdy tasma pomocnicza na calef swej dlugosci, czyli od pierwsze¬ go do ostatniego zapisanego na niej od¬ cinka, przesunela sie przed oczami, wsku¬ tek czego caly szereg znajdujacych sie na tasmie pomocniczej odcinków do wyszuki¬ wania przesuwa sie w tej samej kolejnosci w okienku pomocniczym, przy czym te odcinki posiadaja mniejsza wysokosc (mie¬ rzac w kierunku przesuwu tasmy) i sa wy* konane na brzegu tabelki, przy czym wów¬ czas, gdy wskazówka jest nastawiona na okreslony odcinek, np. na odcinek 61d (fig. 8) barwnego paska tabelki w okienku pomocniczym nastawia sie odnosny odci¬ nek tasmy pomocniczej.Przez przesuw lancuszka 91 az do na¬ stawienia wskazówki 62 tka. pewien okreslo¬ ny pasek tabelki mozna wprowadzic w okienko pomocnicze odpowiedni odcinek paska do wyszukiwania na tasmie pomoc¬ niczej.Wewnetrzna powierzchnia pokrywy z umieszczona tabelka stanowi w odchylo¬ nym polozeniu jednoczesnie wygodna po¬ wierzchnie do pisania dowolnych innych notatek, jakie sa potrzebne czesto przy poslugiwaniu sie przyrzadami wedlug ni¬ niejszego wynalazku.Na koncu pokrywy 57 znajduje sie wy¬ pukla plytka 63, stanowiaca po zamknie¬ ciu pokrywy oslone nieco wyzej osadzo¬ nego krazka 85, a przy otwarciu pokrywy 57 (fig. 8) sluzy do odkladania materia¬ lów pismiennych.W wygietej czesci 65 (fig. 2) scianki 82 nad krazkiem 85 znajduje sie wyciecie 64 (fig* 8)» w którym widac tasme pomocni¬ cza 88.Plytka 66, wykonana np. z blachy, jest umieszczona nad bebnami 7, 8 miedzy sciankami bocznymi 1, 2 oslony na takiej wysokosci, ze tasma 9, odwijana z bebna 48 na beben 49 albo odwrotnie z bebna 49 na 48, przesuwa sie bezposrednio nad ta plytka* Przy odpowiedniej szerokosci tej plytki tasma jest odslonieta na calej dlu¬ gosci miedzy walkami 48 i 49, natomiast wnetrze oslony jest zamkniete plytka 66.Ta plytka umozliwia wygodne przeprowa¬ dzanie zapisków recznie lub mechanicznie, np. za pomoca pionowo, najlepiej na nie¬ ruchomym arkuszu piszacych maszyn do pisania lub ksiegowania, np. systemu — 6 —Elliot-Fischera, w danym przypadku przy jednoczesnym wykonaniu kopii, albo tez na wsunietych miedzy tasme i podkladke 66 arkuszach kartotekowych, kontowych lub innych za pomoca kalki, najlepiej przy nieruchomej tasmie.Plytka 66 umozliwia takze latwe usu¬ wanie zbednych czesci tasmy oraz wlacza¬ nie nowych kawalków tasmy w dowolnych miejscach, w których jest to konieczne ze wzgledu na dokonywane notatki, tak iz odnosna czesc tasmy wprowadza sie na podkladke i za pomoca odpowiedniego przyrzadu przecinajacego wycina sie od¬ nosna czesc z tasmy, a przeciete konce la¬ czy sie albo przez nalozenie ich jeden na drugi albo przez naklejenie paska gumowe¬ go lub zagiecie albo w inny odpowiedni sposób, albo tez tasme przecina sie w jed¬ nym miejscu, wlacza odpowiedni odcinek i z kolei laczy sie konce.Na fig. 10 i 11 uwidoczniono przyklad odmiany przyrzadu wedlug wynalazku. W sciankach bocznych /, 2 jest osadzony obrotowo walek 67, na którym za scianka 2 jest osadzone moletowane kólko recz¬ ne 68.Na walku 67 jest umieszczona plaska tarcza 69 np. z blachy, na której sa przy¬ mocowane wygiete palaki 70, 71 (fig. 11), Palaki te sluza za prowadnice dla pewnej liczby dlugich waskich kart 72a, 72b... 72x, zaopatrzonych, podobnie jak karty, uzywane w kartotekach, w wystepy 73a, 73b» .... 73x i w otwory, za pomoca których sa zalozone na palakach 70, 71, podobnie jak listwy w registratorze. W celu lepsze¬ go uwidocznienia wystepów karty sa wy¬ konane w rózne] szerokosci.Na fig. 11 przedstawione sa karty 72c, 72d .... 72x, umieszczone po prawej stronie tarczy 69. Dwie karty 72a i 726 sa odwró¬ cone w lewo i spoczywaja na wystepach 74, 75 blachy 69. W takim urzadzeniu kazda z kart mozna przekladac na lewo i odkryc wówczas odnosna karte z prawej strony. Na tej stronie kazdej karty znajdu¬ je sie taki uklad, który odpowiada glówne¬ mu wzglednie barwnemu paskowi na ru* chomej tasmie pomocniczej. Ta strona kar* ty jest np. zaopatrzona w pewna liczbe od¬ cinków w kierunku podluznym jednak po* przecznie do kierunku tasmy 9 tak, iz na¬ lezy obracac tasme tak dlugo az nastapi nastawienie odnosnego odcinka odkrytej karty w kierunku poprzecznym do tasmy w celu oznaczenia odnosnego miejsca na tas¬ mie.Poniewaz wystepy 73a, 73b .... 73x kart sa zaopatrzone w znaki przynalezne do glównej grupy, objetej dana karta podzia¬ lu tasmy, mozna sposród kart latwo wy¬ brac potrzebna karte i wprowadzic ja w polozenie robocze przez odwrócenie ze strony prawej na lewa.Przez maly obrót walka 67 za pomoca kólka recznego 68 mozna w celu ponow¬ nego wybierania kart przeniesc niepotrzeb¬ ne juz karty z lewej strony na prawa.W celu umozliwienia uzycia kart o róz¬ nych wymiarach w opisanym przyrzadzie sa zastosowane przesuwne lozyska walka 67, wobec czego odleglosc miedzy walkiem 67 i krazkiem 90 do prowadzenia tasmy 9 moze byc zawsze tak nastawiona, iz ze¬ wnetrzne brzegi kart przelozonych na lewa strone znajduja sie w miare moznosci jak najblizej tasmy, lecz jej nie dotykaja.W celu przytrzymania tarczy 69 w do¬ wolnym polozeniu i w ten sposób wprowa¬ dzenia odwróconych kart, np. kart 72a i 726 w polozenie najodpowiedniejsze wzgle¬ dem walka 49, umieszczona jest miedzy moletowanym kólkiem recznym 68 i scian¬ ka zewnetrzna 2 oslony sprezyna srubowa 78, pod naciskiem której walek 67 jest przytrzymywany w kazdym dowolnym po¬ lozeniu.Przyklad innej postaci ukladu notatek na tasmie jest przedstawiony w widoku z góry na fig. 12. Tasma jest podzielona w kierunku podluznym na pewna liczbe od- — 7 —cinków1, z których kazdy posiada poprzecz¬ ny do tasmy naglówek do wpisania naz¬ wiska i miejscowosci wlasciciela konta, pozostala zas czesc odnosnego odcinka tasmy posiada rubryki do róznych notatek, np. kontowych, oraz linie w kierunku po¬ przecznym tasmy do pisania.Paski barwne na tasmie nie sa tu cia¬ gle, lecz wykonane w malych odcinkach miedzy dwoma odcinkami do notatek na czesciach tasmy wolnej od notatek w sze¬ rokosci równej szerokosci barwnej paska, jak to uwidoczniono na fig. 12, przy czym zabarwione krótkie odcinki sa uwidocznio¬ ne na fig, 12 przez zakreskowanie.Przy wielkiej szybkosci, z jaka przesu¬ wa sie tasma podczas szukania w polu wi¬ dzenia, wskutek szybkiego przesuwania skróconych odcinków powstaje pozorne wrazenie nieprzerwanego paska. PL