PL27498B1 - Sposób sporzadzania plyt do druku plaskiego z blachy glinowej. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszo¬ nych plyt do druku plaskiego oraz ich wy¬ twarzania.Drukowanie z plyt metalowych mozli¬ we jest na skutek niemieszania sie oleju z woda, mianowicie selektywnego zatrzy¬ mywania substancji tlustej przez te miej¬ sca, na których znajduje sie obraz, prze¬ znaczony do reprodukcji, oraz selektywne¬ go zatrzymania cieczy zwilzajacej przez niepokryte obrazem czesci plyty. Aby to osiagnac, usuwa sie zwykle wszelkie slady tluszczu z plyty, a nastepnie ,,kontrszty- chuje" sie ja (counter-etch) w celu wy¬ tworzenia powierzchni zasadowej, z która bedzie reagowal skladnik kwasu tluszczo¬ wego olówka lub t. p. Zabieg ten nazywa sie ,,uczulaniem" plyty na farbe; wykony¬ wa sie go zwykle przed wyrysowaniem o- lówkiem zadanego obrazu na plycie. Na¬ stepnie plyte poddaje sie obróbce, majacej na celu znieczulenie czesci nie pokrytych obrazem, za pomoca traktowania rozcien¬ czonym kwasem i, ewentualnie po tym w razie potrzeby, za pomoca koloidu liofilo- wego takiego, jak guma arabska. Nastep¬ nie obraz zostaje zmyty terpentyna i za¬ stapiony asfaltem lub innym materialem, zawierajacym tenze w roztworze, trwalej przylegajacym do plyty a tym samym od¬ porniejszym na tarcie walców drukarskich.W celu dalszego uodpornienia obrazu, jakto zwykle bywa, plytom metalowym nadaje sie szorstkosc lub ziarnistosc przez szlifo¬ wanie ich powierzchni wirujacymi krazka¬ mi marmurowymi lub drobnym piaskiem.Zapobiega to równiez usuwaniu przez wal¬ ce cienkiej powloki wilgoci, jaka powinna byc zatrzymana przez niepokryte obrazem czesci plyty, lecz jest zabiegiem ko¬ sztownym, wymagajacym wiele czasu i wprawy.Zgodnie z niniejszym wynalazkiem wy¬ twarza sie glinowe plyty do druku plaskie¬ go, traktujac blache, przeznaczona na ich wyrób, roztworem glinianu potasowca w podwyzszonej temperaturze. Ta obróbka u- suwa z powierzchni wszelki tluszcz, jaki by mógl sie na niej znajdowac a jednoczesnie uczula plyty na kwasy tluszczowe, to zna¬ czy, wytwarza powierzchnie zasadowa. Ob¬ róbke prowadzi sie dopóty, az powierzch¬ nia plyt zostanie ostatecznie wydolkowa- na, dzieki czemu osiaga sie zadana jej ziar¬ nistosc w sposób o wiele prostszy od daw¬ niejszych sposobów ziarnowania mecha¬ nicznego. Jesli traktowanie goracym glinia¬ nem prowadzic dalej, to wglebienia a rów¬ niez i czesci powierzchni pomiedzy nimi zo¬ staja pokryte mikroskopijnym osadem, prawdopodobnie tlenku glinowego, zawie¬ rajacym slady alkaliów, co w znacznym stopniu zwieksza chlonnosc plyt tak, iz za¬ trzymuja one nawet spoiste tluste materia¬ ly obfazotwórcze, jak np. powloke zwyklej kalki weglowej.W ten sposób unika sie koniecznosci kontrsztychowania, nie potrzebne jest rów¬ niez mechaniczne ziarnowanie plyt. Plyty moga byc uzywane obustronnie juz po jed¬ nym zabiegu oraz przechowywane nieogra- niczenie dlugo. Wykazuja one wysoka czulosc wzgledem substancji obrazotwór- czych, zawierajacych kwasy tluszczowe i nakladanych piórem, olówkiem lub za po¬ moca maszyny do pisania, bezposrednio, albo przez kalke weglowa; obrazy fotogra¬ ficzne moga byc równiez nakladane bez¬ posrednio, przy czym na ogól unika sie u- suwania obrazu poczatkowego i przywraca¬ nia go za pomoca innego srodka.Chociaz powyzsze korzysci stanowia znaczny postep w porównaniu z dawnymi sposobami, to jednakze obrobione plyty sa tak bardzo czule na kwasy tluszczowe, ze nawet powierzchowne przypadkowe zatlu- szczenie zostaje trwale zatrzymane i moze zeszpecic czesci plyty, nie pokryte obra¬ zem. Mozna uniknac tego przy starannej robocie oraz nakladaniu obrazu na plyte poprzez blonke wilgoci, co w znacznym stopniu zapobiega pozostawianiu niepoza¬ danych plam. Okazalo sie jednak, ze alka¬ liczny charakter powierzchni plyt nie jest jedynie istotnym warunkiem dla dobrego planograficznego produkowania obrazów.Przeciwnie, jesli plyty przygotowane, jak opisano powyzej zobojetnic przez zanurze¬ nie ich w kwasie i potem wymyc woda, to okazuje sie, ze mozna je jeszcze z powo¬ dzeniem uzyc do celów druku plaskiego.Fakt, ze plyty zobojetnione nie wykazuja nadmiernych zdolnosci chlonnych, takich jak plyty, posiadajace odczyn alkaliczny, pozwala latwo uwalniac je od powierzcho¬ wnego tluszczenia i sladów palców, za po¬ moca zwyklych roztworów zwilzajacych lub wytrawiajacych, zawierajacych kwasny fosforan, np. dwuwodorowy fosforan amo¬ nu. Mozna je jednakze zaopatrywac w ob* razy w zwykly sposób np. olówkiem, po¬ mimo to obrazy wskazane dobrze przyle¬ gaja oraz sa odporne na tarcie walców drukarskich i roztwory zwilzajace lub wy¬ trawiajace, które, jak wspomniano powy¬ zej, usuwaja jedynie powierzchowne zatlu- szczenia lub skazy. Powierzchni o odczynie alkalicznym nie mozna uwalniac od skaz za pomoca roztworów kwasnych fosforanów.Wlasnosc zobojetnionych plyt przyjmowa¬ nia i zatrzymywania obrazów nalezy przy¬ puszczalnie przypisac chlonnej mikrosko¬ pijnej powloce, wolnej od alkaliów, która, nie reagujac chemicznie z kwasem tluszczo- — 2 —wym w materiale obrazotwórczym, po pro¬ stu fizycznie zatrzymuje pigment. Nakla¬ danie obrazów jest bardzo uproszczone, gdyz zbyteczna jest specjalna ostroznosc w pracy albo stosowalnie wspomnianej blonki wilgoci. Obraz z latwoscia nalozony, moze przylegac bardzo mocno, dzieki lagodnemu ogrzaniu plytyf skutkiem czego material o- brazotwórczy zostaje wchloniety przez mi¬ kroskopijna powloke i zachowany w niena¬ ruszonej postaci podczas wytrawiania i drukowania.Po przygotowaniu plyt glinowych za pomoca traktowania glinianem potasowca nalezy je wyplukac woda, aby uniknac bru¬ natnego zabarwienia, wystepujacego przy pozostawieniu na plytach powloki alkalicz¬ nej. Nastepnie nalezy je wytrzec miekka gabka gumowa lub zwitkiem bawelny, aby usunac wszelki osad, np. ciemno szary, wy¬ stepujacy na powierzchni blachy ze stopów glinowo manganowych. Jesli zas potrzebne sa plyty zobojetnione —- wycieranie jest zbyteczne, zamiast tego nalezy je zanu¬ rzyc w zimnym kwasie na okres kilku se¬ kund do jednej minuty, przy czym wyste¬ pujaca piana zostaje usunieta a plyty zo¬ bojetnione. Do tego celu odpowiedni jest mocny roztwór kwasu azotowego. Plyty potraktowane kwasem myje sie dobrze wo¬ da i suszy.Przebieg reakcji chemicznych miedzy plytami glinowymi a goracym glinianem po¬ tasowca nie jest calkowicie wyjasniony.Rózni sie od znanych procesów traktowa¬ nia blachy aluminiowej wodorotlenkami zracymi oraz nastepujacego potem prze¬ mywania kwasem przy wytwarzaniu mikro¬ skopijnego osadu, którego powstawanie za¬ lezy prawdopodobnie od utrzymywania malego stezenia wolnych zasad w roztwo¬ rze, stosowanym do obróbki. W kazdym razie, jesli goracy roztwór glinianu sodowe¬ go wprowadzic w zetkniecie z glinem, to prawdopodobnie ulega on hydrolizie, two¬ rzac wodorotlenek lub tlenek glinowy, któ¬ ry sie straca oraz wodorotlenek sodu, któ¬ ry reaguje z glinem, tworzac glinian sodo¬ wy i powodujac w ten sposób nadzeranie metalu. Dla poczatkowego stezenia glinia¬ nu sodowego ilosc wodorotlenku sodowego w kapieli po uplywie pewnego czasu po rozpoczeciu hydrolizy i przy pozostalych warunkach niezmienionych zalezy od sto¬ sunku wielkosci powierzchni glinu, zanu¬ rzonej w kapieli, do objetosci tej kapieli.Calkowita ilosc alkaliów, znajdujaca sie w postaci wodorotlenku sodowego i glinia¬ nu, oraz stezenie kazdego z nich mozna o- znaczyc przez miareczkowanie. Otrzymuje sie najlepszy wynik, jesli stezenie NaOH utrzymuje sie stale, to jest, jesli szybkosc zuzywania wodorotlenku potasowca równa sie szybkosci jego uwalniania podczas hy¬ drolizy glinianu potasowca. Wysokie ste¬ zenia wodorotlenku potasowca powoduja szybkie straty na wadze i do osiagniecia stanu równowagi wymagaja niskiego sto¬ sunku powierzchni zanurzonego metalu do objetosci kapieli.Temperatura, stezenie alkaliów* czas obróbki oraz stosunek powierzchni glirai do objetosci roztworu sa zmienne w sposób do pewnego stopnia dajacy sie uzupelniac.Tak wiec mozna uzupelnic róznice w ste¬ zeniu i zapewnic zasadniczo ten sam wynik przez dostosowanie temperatury, czasu ob¬ róbki, albo obu tych czynników, a takze zmieniajac stosunek powierzchni metalu do objetosci kapieli.Roztwór 15%-owy NaOH uwazac na¬ lezy za nadajacy sie przy odpowiedniej szybkosci obróbki i przy odpowiednim sto¬ sunku objetosci roztworu do powierzchni zanurzonego glinu. Swiezo przygotowane 5% -owe roztwory handlowe 90%-owego glinianu sodowego wykazuja od 11 do 16% molowych NaOH. Najpierw po zanurzeniu glinu w takim roztworze, zawartosc NaOH g\7altownie spada, a nastepnie znowu wzrasta. Przez dobranie jednego sposród wyzej wyszczególnionych czynników lub — 3 —kilku z nich mozna ja utrzymac w stanie jednakowym.Temperature najlepiej utrzymywac nie¬ co ponizej punktu wrzenia, np. 91° lub co najmniej 30°C.W procesie nieciaglym najlepiej zawie¬ szac blachy metalowe pionowo w odleglo¬ sci od siebie co najmniej 2,9 cm. W proce¬ sie ciaglym, który jest lepszy, tasme meta¬ lowa prowadzi sie przez kapiel w jednym lub kilku zwojach (petlach) tak, iz wieksza czesc tasmy zwisa w kapieli pionowo. Stra¬ cony wodorotlenek glinu tworzy osad w zbiorniku roboczym i jest odpowiednio u- suwany raz na dzien. Korzystnie jest nie mieszac kapieli, gdyz osad ten stykalby sie wtedy z obrabianym metalem. Zbiornik mozna ogrzewac w jakikolwiek odpowied¬ ni sposób, np. za pomoca przewodu paro¬ wego. Straty wody przez odparowanie o- raz roztworu porwanego przez metal, na¬ lezy uzupelniac, przy czym jednakze do¬ puszczalna jest 10%-owa strata roztworu.Uzupelnianie odbywa sie w odstepach 3 — 6 godzinnych zaleznie od tego, czy praca jest ciagla czy przerywana.Przyklad 1. Glin w postaci blachy przeprowadza sie, jako nieprzerwana tas¬ me przez kapiel, zawierajaca 5%-owy roz¬ twór handlowego bialego rozpuszczalnego 90%-wego glinianu sodowego' o objetosci 19 litrów na 0,929 m2 glinu w temperatu¬ rze mniej wiecej 91° — 30°C w ciagu 1,5 minuty. Nastepnie blache myje sie w wo¬ dzie i wyciera w celu usuniecia przylega¬ jacej piany albo tez zanurza sie ja w zim¬ nym kwasie azotowym na kilka sekund, zaleznie od tego, czy pozadana jest alka¬ liczna, czy obojetna powierzchnia. Po wy¬ suszeniu tasma jest gotowa do uzytku.Podobny wynik osiaga sie traktujac zawieszone blachy glinowe w tej samej ka¬ pieli przy stosunku 9,5 litra roztworu na kazde 0,929 m2 metalu w ciagu 1,5 minut z podobna przerwa pomiedzy kazda tak obrobiona porcja.Procentowosc molowa NaOH wynosi o- kolo 15, a strata metalu na wadze wynosi okolo 2 do 0,1 g na kazde 0,929 m2 po¬ wierzchni blachy. Ta obróbka nadaje szorstkosc powierzchni metalu oraz osa¬ dza mikroporowaty material we wglebie¬ niach. Tak obrobiony metal jest szczegól¬ nie odpowiedni do przyjmowania obrazów na drodze fotograficznej.Przyklad 2. Jesli pozadane jest otrzy¬ manie plyt, posiadajacych mikroporowaty osad zasadniczo na calej powierzchni za¬ miast tylko we wglebieniach, to blache po¬ traktowana wedlug przykladu 1, mozna potraktowac ponownie roztworem bardziej rozcienczonym, zawierajacym 0,75% gli¬ nianu sodowego. Stosunek powierzchni do objetosci zostal zwiekszony do 0,929 m2 na kazde 3,8 litra, a czas obróbki wynosi 3 mi¬ nuty. Stezenie molowe NaOH wynosi oko¬ lo 5%, a strata na wadze okolo 0,1 g na 0,929 m2 powierzchni blachy. Powstaje po¬ wloka o grubosci okolo 0,001 mm. Blacha tak obrobiona, zwlaszcza gdy ma odczyn alkaliczny, jest specjalnie zdolna do bez¬ posredniego wytwarzania obrazu przez sub¬ stancje, które zawieraja nieco wolnego kwasu tluszczowego i które w przeciwnym razie przylegalyby bardzo slabo, takie jak kalka weglowa.Przyklad 3. Zamiast postepowac jak w przykladzie 1 i 2, nieobrobiony metal mozna dolkowac i calkowicie pokryc w jednym zabiegu, stosujac kapiel, zawiera¬ jaca 1,5% glinianu sodowego przy stezeniu molowym NaOH miedzy 5 a 10% w ciagu 10 minut. Strata na wadze wynosi okolo 1,0 g na 0,929 m2 powierzchni blachy. Po¬ wloka ma grubosc miedzy 0,002 a 0,003 mm.Mozna równiez stosowac roztwory bar¬ dziej stezone od wymienionych; slabiej ste¬ zone roztwory nie zawsze usuwaja calko¬ wicie pierwotny tluszcz, towarzyszacy zwykle metalowi. Sposób wedlug wynalaz¬ ku usuwa nie tylko tluszcz powierzchnio- — 4 —wy; lecz takze lhisiscz, 'który wtarto w me¬ tal np. podczas wakowania.Ziarno tak obrobionych plyt jest bar¬ dzo drobne i nie przeszkadza ono przy wprowadzaniu obrazów fotograficznych na¬ wet przy najdelikatniejszych póltonach.Plyty, których cala powierzchnia jest po- wleczona f&ikwporowatym osadem, sa bar¬ dzo odpowiednie do przyjmowania i za¬ trzymywania obrazów, wytworzonych z minej *eaktywayrfi punków kaliri weglo¬ wej, lecz nie sa fce tak odpowiednie do reprodiikcji fotograficznej. Powierzchnia ^o budowie otwartej jest dobra do zatrzymy¬ wania oieczy zwazajacej, lecz zastosowana do reprodukcji fotograficznej, zatrzymuje zbyt dobrze nlenaswietlony material swia¬ tloczuly, gdyz nie udaje sie go usunac na¬ wet przy starannym wymywaniu podczas wywolywania. Dl&togo tez korrystnia jest stosowac plyty, zawierajace mikroporowa- ty ^Mad jedynie we wgiebieasach, oraz po¬ nizej miejsc niedolkowanyoh. Chociaz pew¬ ne slady materialu swiatloczulego moga byc 'jeszcze zatrzymane w mikroporach osadu wewnatrz dolków, to jednakze roz¬ twór zwilzajacy zatrzymywany jest -w nich tak mocno podczas dzialania walców, iz zabezpiecza te slady materialu swiatlo¬ czulego od zanieczyszczenia farba. Ziarno tych plyt podczas dzialania walców dru¬ karskich zatrzymuje dostateczna ilosc cie¬ czy zwilzajacej, pomimo tego iz do utrzy¬ mania w stanie czystym od farby drukar¬ skiej czesci niepokrytych obrazem, potrze¬ ba mniej roztworu zwilzajacego, niz dla plyt o mozliwie najdrobniejszym ziarnie wytworzonym mechanicznie. Dzieje sie to prawdopodobnie dzieki wysokiej zdolnosci zatrzymywania wilgoci przez mikroporo- waty material, osadzony w dolkach.W razie potrzeby proces mozna zatrzy¬ mac zanim nastapi silniejsze zziarnienie, lecz nie zaleca sie tego. Najlepsze wyniki osiaga sie, jesli powierzchnia dolkowana stanowi 40 do 70% powierzchni calkowitej.Je^i postepowac, jak w powyzszych przy¬ kladach, to ilosc dolków na mm2 wynosi 2 000 — 5 000, a ich przecietna srednica i flebokosc wahaja sie do 0,0015 mm. Tak wiec jesli ilosc dolków jest szeregu 5000, to przecietna ich sred¬ nica wym»l 0,008 nam, a jesli jest szeregu 2 000, to przecietna srednica wynosi okolo 0,012 mm.M&roporowaty material mocna obej¬ rzec pod mikroskopem i ocenic jego sto¬ sunkowa grubosc, naswietlajac swiatlem padajacym na ciemne pale. Jesli znajduje sie zobaczyc obserwujac przekrój ^czy piono¬ wym naswietleniu z góry; jesli ciagnie sie on poza powierzchnie dolkowane, to mozna go podobnie obserwowac bez potrzeby ro¬ bienia przekroju. Mikroporowate osady, drapane igla i ogladane pod mikroskopem (100 srednic) wygladaja, jak gdyby sie skladaly z bialych czastek drobnoziarniste¬ go materialu, zupelnie róznego od normal¬ nego tlenku atmosferycznego lub anodo¬ wego. W postaci, w jakiej wystepuje «m na blachach niezobojetnionych, wykazuje on równiez odczyn alkaliczny, co znowu odróznia go od tlenków atmosferycznego i anodowego. Ten zasadowy charakter plyty mozna wykazac kalorymetrycznie. Plyte alkaliczna mozna najlepiej odróziric od plyty zobojetnionej za pomoca naste¬ pujacej próby sodowej. Posmarowany far¬ ba walek lekko toczy sie po kazdej plycie a przestrzenie, pokryte farba, natychmiast zwilza sie kwasnym wytrawiaczem fosfo¬ ranowym. Farba na plycie zobojetnionej oddzieli sie samorzutnie od powierzchni w ciagu kilku minut, podczas gdy farba na plycie alkalicznej pozostanie zasadniczo nienaruszona. Plyty o odczynie alkalicz¬ nym zastepuja dawne plyty „kontrszty- chowane" i sa o wiele od nich lepsze. Jed¬ nakze dla wiekszosci celów lepsze sa ply¬ ty obojetne lub potraktowane kwasem, z powodów wylozonych powyzej. — 5 —Pomimo, iz najlepiej stosowac glin wy¬ sokiego gatunku, to jednakze mozna rów¬ niez poslugiwac sie i to nawet korzystnie stopami glinowo-manganowymi, znanymi w handlu pod marka ,,3 SH", jesli pozada¬ ny jest ciezki osad materialu mikroporo- watego. Zamiast stosowania handlowego glinianu sodowego mozna równiez stoso¬ wac inne gliniany potasowców, np. glinian potasu. Mozna je wytwarzac przez dziala¬ nie wodorotlenków zracych na glin albo sole glinu. Zamiast kwasu azotowego moz¬ na do zobojetniania blachy równiez stoso¬ wac inne kwasy, chociaz jednak azotowy jest najlepszy. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób wytwarzania plyt do druku plaskiego z blachy glinowej, znamienny tym, ze plyty glinowe traktuje sie goracym roztworem glinianu potasowca najlepiej przez zanurzenie ich w tym roztworze, az do zziarnienia ich powierzchni, t. j. pokry¬ cia sie ich licznymi malymi dolkami, przy czym traktowanie powyzsze prowadzi sie najlepiej az do utworzenia sie osadu tlenku glinowego w tych dolkach, oraz w razie po¬ trzeby na czesciach powierzchni plyt, znaj¬ dujacych sie pomiedzy dolkami, przy czym wzmiankowany osad jest mikroporowaty i zawiera slady alkaliów. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamien¬ ny tym, ze plyty glinowe najpierw zanurza sie w goracym roztworze glinianu potasow¬ ca az do pokrycia sie powierzchni plyt dol¬ kami, nastepnie usu\ya sie je z kapieli i, najlepiej, obrabia sie odpowiednio w celu usuniecia zanieczyszczen powierzchni, a nastepnie zanurza sie po raz drugi w gora¬ cym roztworze glinianu potasowca az do pokrycia sie powierzchni plyt nieprzerwa¬ nymi warstwami mikroporowatego osadu tlenku glinu. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamien¬ ny tym, ze plyty po pierwszym zanurzeniu w glinianie potasowca zanurza sie w zim¬ nej kapieli, utworzonej z kwasu, np. kwa¬ su azotowego, w celu usuniecia zanieczysz¬ czen z ich powierzchni. 4. Sposób wedlug zastrz, 1 — 3, zna¬ mienny tym, ze temperatura goracego roz¬ tworu glinianu potasowca jest nieco niz¬ sza od temperatury wrzenia przy stezeniu, odpowiadajacym okolo 1,5 do 5 g 90%- owego glinianu potasowca, rozpuszczonego w 100 cm3 wody, oraz przy stezeniu wodo¬ rotlenku potasowca, odpowiadajacym od 5 do 15 procentom molowym, przy czym u- trzymuje sie stosunek powierzchni plyt glinowych do objetosci roztworu, wynosza¬ cy okolo 0,0929 m2 na 19

1. Adressograph - Multigraph Corporation. Zastepca: I. Myszczynski, rzecznik patentowy. ri:' Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL