Znane sa urzadzenia do sprawdzania szybkosci pojazdów, zwlaszcza samoczyn¬ ne urzadzenia kontrolne dla pociagów, w których za pomoca szybkosciomierza, na¬ pedzanego walem wagonu, uruchomiane sa kontakty, rozrzadzajace obwodem pradu elektromagnesu lub przekaznika, powodu¬ jacego przymusowe hamowanie lub nada¬ wanie sygnalu w budce kierowcy. Znane u- rzadzenia sa wyposazone w tym celu w na¬ rzad zatrzymujacy lub izolujacy na szyb¬ kosciomierzu, który, poruszajac sie swo¬ bodnie zaleznie od szybkosci pociagu, mo¬ ze byc wsuniety miedzy otwarte kontakty magnesu próbnego, przeszkadzajac w razie nadmiernej szybkosci zamykaniu kontaktów elektromagnesu próbnego, wzbudzonego przejsciowo w czasie sprawdzania szybko¬ sci, umozliwiajac natomiast to zamykanie w razie rozwijania przepisowej szybkosci.W przypadku kilku badan szybkosci, które np. ze wzgledu na rózne warunki w; róz¬ nych punktach toru powinny byc przepro¬ wadzone dla kilku róznych wartosci szyb¬ kosci, potrzebnych jest kilka elektromagne¬ sów próbnych, których kontakty moga byc zamykane lub tez nie, w zaleznosci od po¬ lozenia jednej i tej samej lub kilku rucho¬ mych czesci zatrzymujacych szybkoscio¬ mierza w zwiazku z szybkoscia, rozwijana w chwili badania* Dzieki odpowiedniemu polaczeniu po¬ zostalych obwodów pradu urzadzenia kon¬ trolnego pociagu nastepuje wskutek nic-moznosci zamkniecia kontaktów przy nad- mierniej szybkosci np, przymusowe hamo¬ wanie, podczas gdy przy malej szybkosci wskutek zamkniecia kontaktu nastepuje natychmiastowe przywrócenie spoczynko¬ wego stanu urzadzenia, przy czym unika sie przymusowego hamowania. W tym ostat¬ nim przypadku w znanych urzadzeniach jest jednak konieczne, wskutek róznej bez¬ wladnosci poszczególnych uruchomianych przekazników lub elektromagnesów, unie¬ szkodliwienie za pomoca specjalnych lacz¬ ników (np. przekazników pomocniczych) lub urzadzen opózniajacych (kondensato¬ rów lub podobnych urzadzen) nieuniknio¬ nego krótkiego przerwania .pradu, przeply¬ wajacego przez elektromagnes zaworu ha¬ mulcowego, majace na celu calkiem pewne uniemozliwienie przymusowego hamowania przy malej szybkosci.Wynalazek niniejszy zapobiega tej, trud¬ nosci dzieki zmienionemu ukladowi kon¬ taktów elektromagnesu próbnego, umozli¬ wiajacemu proste laczenie elektrycznych obwodów pradu tak, ze szkodliwe krótkie przerywanie obwodu pradu elektromagne¬ su rozrzadzajacego przymusowym hamo¬ waniem lub nadawaniem sygnalu w budce kierowcy jest calkowicie usuniete nawet w razie zastosowania laczników, pracujacych z rózna szybkoscia, a przy tym bez ograni¬ czania swobodnego poruszania sie rucho¬ mej czesci szybkosciomierza. Zostaje to o- siagniete w ten sposób, ze jeden lub kilka kontaktów elektromagnesu próbnego, za¬ mknietych w polozeniu zasadniczym, pola¬ czono z jego kotwiczka w ten sposób, ze pozostaja one zamkniete w razie wzbudze¬ nia elektromagnesu próbnego w pewnych zakresach szybkosci, w których nie sa one rozlaczane przez uzaleznione od szybkosci czesci zatrzymowe czy izolujace szybko¬ sciomierza, zostaja zas otwarte w innych zakresach szybkosci, w których czesc spre¬ zyn kontaktowych zostaje zatrzymana przez te czesci zatrzymowe. Poza tym wy¬ nalazek, umozliwia zastosowanie jednego tylko elektromiagnesu próbnego dla dwóch lub kilku róznych wartosci szybkosci oraz latwe przestawianie na kazdy poszczegól¬ ny kontrolowany zakres szybkosci.Prosty przyklad wykonania wynalazku uwidoczniono na fig. 1 (widok z boku) i na fig. 2 (widok z góry).Do kotwiczki 12 elektromagnesu prób¬ nego 10, zaopatrzonego w uzwojenie 11, przymocowane sa dwie izolowane od siebie sprezyny kontaktowe / i 2 z gietkimi do¬ prowadzeniami 5 i 6. Sprezyna przycisko¬ wa przytrzymuje kotwiczke w polozeniu przedstawionym na rysunku, kiedy elektro¬ magnes nie jest wzbudzony; kontakt mie¬ dzy sprezynami 1, 2 jest wówczas zamknie¬ ty. Na skutek wzbudzenia magnesu 10 y kot¬ wiczka 12 z obydwiema sprezynami kon¬ taktowymi 1 i 2 zostaje przyciagnieta. Ten ustrój, w którego sklad wchodzi elektroma¬ gnes, jest w taki sposób polaczony z szyb¬ kosciomierzem 13, ze sprezyny kontaktowe zajmuja prawie prostopadle polozenie wzgledem walu szybkosciomierza. Na tym wale, poruszanym za pomoca przyrzadu, o- partego na dzialaniu sily odsrodkowej lub pradów wirowych, lub w jakikolwiek inny sposób, pod wskazówka 14 umieszczona jest tarcza 15.Tarcza 15 jest zaopatrzona w wyciecie 16 takiego ksztaltu, ze zaleznie od szybko¬ sci pociagu pod trzpionkiem 3 sprezyny kontaktowej 1 przypada albo wyciecie, albo tez izolujaca, czesc tarczy. Gdy w zasiegu sprezyny kontaktowej znajduje sie wycie¬ cie, wówczas przy przyciagnieciu kotwiczki sprezyny kontaktowe nie natrafiaja na przeszkode i pozostaja ze soba w styku.Poza tym trzpionek 3 wytwarza kontakt ze sprezyna 4, polaczona w jakikolwiek spo¬ sób z nieruchomym elektromagnesem prób¬ nym, niezaleznie od ruchu kotwiczki. Gdy jednak tarcza 15 obraca sie np. w kierunku strzalki (fig. 2) z szybkoscia wzrastajaca wraz z szybkoscia pojazdu, i wskutek tego - 2 -pod trzpionek kontaktowy 3 przypada; pel¬ na (niewycieta} czesc tarczy, wówczas w chwili przyciagniecia kotwiczki trzpionek 3 napotyka tarcze i sprezyna kontaktowa 2 odrywa sie od sprezyny kontaktowej 1.Jak1 uwidocznia fig. 2 wedlug wynalaz¬ ku mozna umiescic obok siebie kilka spre¬ zyn, kontaktowych /, 101, 201 itd. na! wspól¬ nej kotwiczce magnesu. Przy zalozeniu dla przykladu na rysunku sredniej 'szybkosci tylko sprezyna kontaktowa 1 natrafia na przeszkode, podczas gdy trzpioriki obu po¬ zostalych sprezyn 101 i 201 w chwili przy¬ ciagania1 kotwiczki przechodza bez prze¬ szkód przez wyciecie w tarczy 15. W razie dalszego zwiekszania sie szybkosci równiez i dwie pozostale sprezyny kontaktowe zo¬ stana kolejno przytrzymane, mianowicie w granicach szybkosci, okreslonych przez od¬ leglosc poszczególnych sprezyn i kat obro¬ tu tarczy szybkosciomierza.Wszystkie zespoly kontaktowe sa umie¬ szczone podlug wynalazku na kotwiczce w ten sposób, ze daja sie obracac luib przesu¬ wac, co pozwala na dowolne nastawianie granic szybkosci. Uzyskuje sie to np. dzie¬ ki obracaniu zespolu kontaktowego 1, 2 do¬ kola, sruby 17, przy czym trzpionek kontak¬ towy 3 zostaje zatrzymany przy wiekszej lub mniejszej szybkosci, w zaleznosci od ustawienia wyciecia 16 w tarczy 15.Wynalazek nie ogranicza sie do tego, ze dane jest zasadnicze polozenie kontak¬ tów przy nie wzbudzonym elektromagnesie próbnym, próba szybkosci zas nastepuje w chwili przyciagniecia kotwiczki. Urzadzenie I moze byc pomyslane w ten sposób, ze kol- h wiczka jest stale przyciagana (polozenie I zasadnicze), próba zas odbywa sie iv chwi- I li zwolnienia kotwiczki.Korzysci uzyskiwane za pomoca urza¬ dzenia podlug wynalazku sa uwidocznione na fig. 3, która przedstawia prosty uklad polaczen w zwiazkuz urzadzeniem kontrol¬ nym dla pociagu, przy czym opuszczono wszystkie przyrzady dla -wynalazku nie¬ istotne; Oznaczenia elektromagnesu prób* nego 10 i kontaktów próbnych 1 — 4 sa te same, jak na fig, 1 — 2, W obwód pradu elektromagnesu rozrzadczego 20 do usku¬ tecznienia przymusowego hamowania lub nadania sygnalu w budce maszynisty jest. wlaczony kontakt 1 — 2 elektromagnesu próbnego, zamkniety w polozeniu zasadni* czym. Jest on zbocznikowany przez drogi równiez zamkniety kontakt 33, np. prze* kaznika impulsowego 30, który moze byc uruchomiony przez przyrzad umieszczony na torze np1, kontakt szynowy lub elektro¬ magnes wzbudzajacy wlaczany przez, prze¬ jezdzajacy pociag. Drugi kontakt 34 tego przekaznika impulsowego rozrzadza obwo¬ dem pradu elektromagnesu próbnego. Poza tym elektromagnes rozrzadczy 20 jest kon¬ trolowany jeszcze przez wlasny kontakt 21.Przebieg sprawdzania szybkosci jest naste¬ pujacy.Gdy w punktach na torze, w których ma sie odbywac sprawdzanie szybkosci na¬ stepuje oddzialywanie na elektromagnes impulsowy, w tym przypadku wylaczenie jego pradu wzbudzajacego, co mozna usku¬ tecznic np. za pomoca kontaktu szynowego, natenczas kotwiczka 30 elektromagnesu 31 zostaje przelozona pod dzialaniem elektro¬ magnesu 32, przy czym kontakt 33 elektro* magnestU impulsowego zostaje otwarty, a kontakt 34 zamkniety. Elektromagnes roz¬ rzadczy 20 jest na razie jeszcze wzbudzo¬ ny za posrednictwem kontaktów 21 i 1 — 2, dopóki elektromagnes próbny 10 nie zosta¬ nie wzbudzony za posrednictwem kontak¬ tów 21 i 34 i nie przyciagnie swojej kot¬ wiczki. Jezeli pociag jedzie z szybkoscia niedopuszczalna w danym punkcie, kon¬ trolna sprezyna kontaktowa 1 zostaje przy¬ trzymana przez tarcze 15 szybkosciomie¬ rza, a polaczenie kontaktów 1 i 2 zostaje przerwane. Wskutek tego elektromagnes rozrzadbzy 20 zostaje pozbawiony pradu, uruchomia (nie przedstawione na rysunku) urzadzenia do hamowania lub nadawania — 3 —sygnalu i pofca tym wylacza ia posrednic¬ twem swego kontaktu 21 elektromagnes próbny 10 i pozostale obwody pradu. Kot* wiczka elektromagnesu próbnego przyjmu¬ je ze swymi kontaktami natychmiast polo¬ zenie zasadnicze i zwalnia ponownie zaci¬ snieta przejsciowo tarcze szybkosciomierza, wskutek czego wskazówka szybkosciomie¬ rza moze, jak dotychczas, swobodnie sie obracac. Jednakze hamowanie czy sygnal, Uskutecznione przez elektromagnes roz¬ rzadczy 20, trwaja nadal, dopóki maszyni¬ sta, naciskajac nie przedstawiony na ry¬ sunku przycisk, nie przywróci ponownie normalnych warunków ruchu.Jesli jednak pociag w chwili urucho¬ mienia urzadzenia jedzie z szybkoscia prze¬ pisowa, sprezyna kontaktowa 1 wzbudzo¬ nego elektromagnesu próbnego 10 nie na¬ potyka przeszkody; kontakt 1, 2 pozostaje zamkniety, jak równiez kontakt 3, 4. Elek¬ tromagnes 32 jest wiec zwarty, prad prze¬ plywa poprzez kontakty 21, 1, 3, 4 i opor¬ nik 60, a kotwiczka 30 przekaznika impulso¬ wego zostaje z powrotem przyciagnieta przez elektromagnes impulsowy 31. Prze¬ kaznik impulsowy zamyka wówczas swój kontakt 33 i otwiera kontakt 34. Wskutek tego równiez i w tym przypadku kotwiczka elektromagnesu próbnego wraz ze swymi kontaktami bezposrednio po uruchomieniu powraca ponownie do polozenia zasadnicze¬ go. Elektromagnes rozrzadczy jednak nie zostal pozbawiony pradu, unika sie wiec niepozadanego przymusowego hamowania.Na fig. 4 uwidoczniony jest jeszcze in¬ ny uklad polaczen, w którym elektroma¬ gnes rozrzadczy 20 jest uruchomiany po¬ przez szereg kontaktów próbnych / — 2, 101 — 102, 201 — 202 reagujacych i usku¬ teczniajacych próbe przy róznych szybko¬ sciach. Zarazem uklad zawiera szereg prze¬ kazników impulsowych 30, 40 i 50, pola¬ czonych z narzadami torowymi, róznorod¬ nie dzialajacymi, jak np. kontakty szyno¬ we lub przekazniki impulsów*, pr&y czym róznorodnosc dzialania polega na tyii^ z$ wedlug przeznaczenia przyrzad torowy wy¬ wiera wplyw albo na przekaznik 30 albo przekaznik 40 lub tez przekaznik 50, tak iz kotwica dotyczacego przekaznika odpada* Na kotwicach przekazników umieszczone sa kontakty 33, 43 i 53, jako tez 340, 440, 540, które w przedstawionym polozeniu prze* kazników 30, 40 i $0 sa zamkniete. Widocz* ne jest stad, w jak prosty sposób moga byc laczone elektryczne obwody pradu do u* skuteczniania hamowania, czy tez nadawa* nia odpowiednich sygnalów w celu wielo¬ stopniowego zrózniczkowania szybkosci po¬ jazdu, dzieki wykonaniu elektromagjtósu próbnego wedlug wynalazku. W przykla* dzie na fig. 4 uwidoczniono równiez uklad polaczen w przypadku wspomnianego po* przediiio odwrócenia sposobu dzialania e* lektromagnesu próbnego 10, mianowicie jest on wzbudzony w polozeniu zasadni¬ czym, a wskutek uruchomienia przez odpo¬ wiednie kontakty 34, 44 i 54 poszczególnych przekazników impulsowych zostaje wyla¬ czony w celu dokonania próby szybkosci.Dla próby szybkosci wedlug wynalazku jest bez znaczenia, czy jest ona uskutecz¬ niana bezposrednio za pomoca kontaktów przekazników impulsowych, lub posrednio za pomoca narzadów opózniajacych, które uskuteczniaja próbe dopiero po pewnym okreslonym czasie lub po przebyciu okre¬ slonej drogi, czy tez wywolana na skutek uruchomienia obslugiwanych recznie lacz¬ ników z dzialaniem natychmiastowym lub opóznionym, aby w ten sposób uzyskac pewne ograniczenie moznosci wplywania obslugi pociagu na samoczynne urzadzenie kontrolne pociagu. PL