Do wykladania tarcz ciernych w górni¬ czych maszynach wyciagowych stosuje sie rozmieszczone promieniowo obok siebie na przemian wkladki o róznych wlasnosciach tarcia i wytrzymalosci. Jako wkladki sto¬ sowano np. skóre, azbest, gume i tkanine bawelniana. W wielu przypadkach wkladki z takich róznych materialów rozdzielano mniej lub wiecej nierównomiernie na ob¬ wodzie tarczy ciernej, w ostatnich jednak czasach proponowano, aby poszczególne wkladki z róznych materialów mialy jed¬ nakowa grubosc, W ten sposób dazy sie do polaczenia zalet róznych materialów i unikniecia ich wad, tak iz otrzymuje sie wykladzine o wielkim wspólczynniku tar¬ cia i nieznacznym scieraniu.Stwierdzono wedlug wynalazku, ze naj¬ lepsze wyniki otrzymuje sie wtedy, gdy wkladki z tkaniny bawelnianej, przesycone zywica sztuczna lub pokostem, albo wlosie wielbladzie, przesycone zywica sztuczna lub pokostem, oraz tkanine gumowa umie¬ szcza sie w zlobku na obwodzie tarczy tak, ze zawartosc czystej gumy w wykladzinie w stosunku do calej dlugosci obwodu wy¬ nosi 10 — 40%, Grubosc i liczba wkladek tkaniny gumowej zalezy wiec w tym przy¬ padku od zawartosci czystej gumy w danej wkladce z tkaniny gumowej; zawartosc taintfze wytiosic np. 30%, pozostala bowiem czesc wkladek z tkaniny jest wykonana z bawelny. • Gniibosc poisizczegdlnych wkladek z tka¬ niny moze byc oczywiscie rózna, zaleznie od warunków, i moze wynosic od 5 do 10 mm i nawet wiecej. Stwierdzono doswiad¬ czalnie, ze w danym ukladzie uzyskuje sie najkorzystniejsze warunki, obok bowiem duzego wspólczynnika tarcia otrzymuje sie znacznie wieksza trwalosc niz dotychczas i znacznie mniejsze scieranie. W ten spo¬ sób uzyskuje sie niezawodne zabezpieczenie liny przed poslizgiem i jednoczesnie jej ochrone przed zdzieraniem.W wielu przypadkach czesc wkladek z tkaniny gumowej, a mianowicie do 50% zawartosci gumy, moze skladac sie z pel¬ nych wkladek gumowych rozdzielonych wzdluz obwodu.Sklad wkladek wykladziny a zwlaszcza zawartosc gumy jest zalezna od celu uzyt¬ kowego wykladziny. W tarczach ciernych do kolowrotów zawartosc gumy moze byc zblizona do górnej granicy, natomiast w tarczach ciernych maszyny wyciagowej moze zblizac sie do dolnej granicy, tak iz zawartosc czystej gumy moze wynosic 10 — 20%, Zjawisko to wyjasnia sie tym, ze wa¬ runki w maszynie wyciagowej sa bardzo równe i ze przyczepnosc liny na duzym obwodzie tarczy jest i tak stosunkowo du¬ za.W kolowrotach pod ziemia waruniki sa znacznie mniej korzystne. Moze zdarzyc sie, ze w maszynie wyciagowej jedna klat¬ ka, jadaca do góry, zawiera wózek napel¬ niony, druga zas klatka; opuszczajaca sie w dól, jest oprózniona, tak ze przewaga z jednej strony jest bardzo duza. W tych przypadkach gdy warunki wyciagania nie sa wyrównane nalezy, aby zawartosc gumy byla stosunkowo duza (20 — 40%), po¬ niewaz sposród wymiejnioffiych materialów wykladziny guma posiada najwiekszy wspólczynnik tarcia. Tak samo we wklad¬ kach tarcz, umieszczonych w szybach mo¬ krych, zawartosc gumy powinna byc wiek¬ sza, anizeli w szybach suchych.Wkladki bawelniane, przesycone zywica sztuczna lttb pokbstem, w wykladzinie we¬ dlug wynalazku maja za zadanie zapew¬ nienie stalosci tej wykladziny i zmniejsze¬ nie scierania liny. W tym samym celu slu¬ zy siersc wielbladzia, przesycona zywica sztuczna lub pokostem, która jednak nie jest tak trwala, jak przesycona bawelna, za to jednak posiada nieco wiekszy wspól¬ czynnik tarcia. Wskutek tego w kolowro¬ tach tylko w rzadkich przypadkach stosuje sie tansza i przesycona siersc wielbladzia, a najczesciej stosuje sie wykladzine, w której wkladki skladaja sie z bawelny, przesyconej zywica sztuczna lub pokostem, oraz wkladki z tkaniny gumowej (stosujac wkladki z warstw gumy pelnej).W tarczach ciernych maszyn wyciago¬ wych mozna stosowac we wkladkach wy¬ kladziny obok tkaniny gumowej (wzglednie wkladek z gumy pelnej) i przesyconej ba¬ welny równiez przesycane wkladki z sier¬ sci wielbladziej.Jak wykazaly próby wazna jest rzecza, aby zawartosc gumy we wkladkach nie przekraczala w zadnym razie 40%, gdyz wtedy scieranie wzrasta w sposób nie¬ wspólmierny. Tak samo stwierdzono, ze zawartosc czystej gumy ponizej 10% jest niewystarczajaca, gdyz wspólczynniki tar¬ cia zmniejszaja sie w stopniu bardzo znacz¬ nym, umozliwiajac poslizg liny.Oczywiscie jest rzecza najkorzystniej¬ sza gdy. zawartosc gumy jest rozlozona jak najbardziej równomiernie w zlobku na obwodzie tarczy, jednak calkowita równo¬ miernosc nie jest bezwzglednie konieczna* Pewna liczba wkladek wykladziny jest polaczona w znany sposób w bloki za po¬ moca kitu, odpornego na wode i cieplo, i nastepnie wtloczona np. hydraulicznie w klocki drewniane. Oczywiscie klocki te moga byc wlozone równiez bezposrednio w — 2 -zlobek na obwodzie tarczy. Do kazdego klocka nalezy wlozyc jedna lub kilka wkla¬ dek (najlepiej wkladek z gumy lub tkani¬ ny gumowej), które sa sciete, to znaczy sa zwezone ku ,wewnatrz, gdyz w ten sposób klocek moze byc uksztaltowany bez spe¬ cjalnego przygotowania wedlug prawidlo¬ wych promieni.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania wynalazku; fig. 1 przedstawia od¬ cinek tarczy ciernej z wykladzina, a fig. 2 i 3 przedstawiaja przekrój i widok z gó¬ ry jednego klocka wykladziny.Do wykladania zlolbka na obwodzie tarczy stosuje sie wkladki z tkaniny gumo¬ wej / i bawelny 2, przesycanej zywica sztuczna, przy czym te wkladki sa równo¬ miernie rozmieszczone na przemian, tak iz grubosc wkladki z tkaniny bawelnianej ma sie do grubosci wkladki z tkaniny gumo¬ wej jak 11 : 9, to znaczy wkladka z tkani¬ ny bawelnianej jest nieco grubsza od wkladki z tkaniny gumowej. Szereg takich wkladek stanowi klocek, przedstawiony na fig. 2 i 3. Klocki te wklada sie nastepnie w zlobek na obwodzie tarczy ciernej w sposób, objasniony na fig. 1.Rysunek przedstawia tylko scisle okre¬ slona przykladowa postac wykonania wy¬ nalazku, przy czym jest rzecza oczywista, ze wykonanie to moze byc odmienne. PL