, W bezkorbowych sprezarkach tloko¬ wych o jednej komorze wzbuchowej i jed¬ nej lub kilku komorach sprezania oraz o jednym lub kilku tlokach, stanowiacych masy, swobodnie przesuwajace sie, mozna zmieniac wydatek tloczonego czynnika przez zmiane dlugosci skoku tloków.Zmiana dlugosci skoku tloków wykazu¬ je jednak te wade, iz w sposób niekorzyst¬ ny wplywa na rozrzadzanie silnika spre¬ zarki, które jest uzaleznione od przesuwu mas tych tloków.Wynalazek niniejszy umozliwia zmiane wydatku czynnika tloczonego przez czesc sprezajaca w szerokich granicach przy pra¬ wie stalym skoku swobodnie poruszajacych sie tloków. Zmiane wydatku tloczonego przez sprezarke czynnika uzyskuje sie przez zmiane preznosci czynnika, przy czym jednoczesnie regulowane jest dopro¬ wadzanie paliwa doi komory wzbuchowej silnika tak, aby skok tloków, swobodnie sie poruszajacych, pozostawal w przyblizeniu staly.Zmianie moze podlegac preznosc wylo¬ towa czynnika, a mianowicie: ilosc czynni¬ ka wytlaczanego maleje w miare wzrasta¬ nia tej preznosci i na odwrót. Równiezzmianie moze podlegac preznosc zasysania czynnika, a mianowicie ilosc czynnika ma¬ leje w miare obnizania tej preznosci i na odwrót Wreszcie zmianie moze podlegac preznosc zasysania i tloczenia czynnika jednoczesnie. W tym przypadku obie prez¬ nosci moga byc zmieniane w sensie odwrot¬ nym, przy czym wplyw tych zmian prezno¬ sci na ilosc czynnika wytlaczanego uwy¬ datnia sie w jednakowym sensie. Preznosci te moga byc tez zmieniane w tym samym sensie, przy czym ilosc czynnika wytlacza¬ nego zmienia sie odpowiednio do róznych wplywów wskutek jednakowych zmian obu tych preznosci. W ostatnim przypadku mo¬ ze byc zachowany staly stosunek obu tych preznosci, dzieki czemu przy stalej tempe¬ raturze poczatkowej czynnika moze byc u- trzymana równiez stala temperatura kon¬ cowa tego czynnika po sprezeniu.W niektórych przypadkach trzeba zmie¬ niac wielkosc energii pobranej lub oddanej przez dodatkowe komory sprezania, np. komory powietrznych zderzaków, w któ¬ rych podczas jednego* suwu tloków groma¬ dzona jest energia preznosci czynnika spre¬ zanego, podczas zas nastepnego suwu tlo¬ ków tych energia ta jest oddawana z po¬ wrotem tlokom. Przy tym energia, oddawa¬ na tlokom z powrotem, lacznie z energia preznosci czynnika sprezonego w cylin¬ drze sprezark, podczas suwu powrotnego tloków, zuzytkowywana jest na sprezanie dawki czynnika napedowego w komorze wybuchowej silnika,. Przy zastosowaniu takich dbdiatkbwych komór sprezania moze znalezc zastosowanie równiez, jak w zwyklych komorach sprezania, zmiana np. poczatkowej preznosci czynnika, przy zachowaniu prawie stalegoi skoku swobod¬ nie poruszajacych sie tloków.Zmiana preznoisci czynnika, sprezanego w sprezarce oraz zmiana ilosci paliwa, do¬ prowadzanego do silnika sprezarki podczas kazdego suwu roboczego tloków, moze byc dokonywana recznie lub samoczynnie lub jedna z tych zmian moze byc dokonywana recznie, a druga samoczynnie.Regulacja reczna jest stosowana wtedy, gdy chodzi o stosunkowo male lub powolne zmiany w zapotrzebowaniu czynnika spre¬ zonego lub gdy nie chodzi o dokladna re¬ gulacje. Przy tego rodzaju regulacji tak zmiana preznosci czynnika sprezanego jak i zmiana ilosci doprowadzanego do cylin¬ dra silnika paliwa moga byc uskuteczniane za pomoca jednej i tej samej czesci prze¬ stawnej (np. recznego kólka lub dzwig¬ ni).Jezeli oba rodzaje regulacji maja od¬ bywac sie samoczynnie, to moze byc zasto¬ sowane to samo zródlo sily, np. preznosc czynnika w zbiorniku zapasowym, polaczo¬ nym przewodem z cylindrem sprezarki. W tym przypadku oba rodzaje regulacji sa wlaczone przy wzajemnej zaleznosci od siebie równolegle do tego samego zródla.Mozna jednak regulacje tak wykonac, aby jeden rodzaj regulacji byl uzaleznio¬ ny od drugiego rodzaju regulacji np. w ten sposób, ze preznosc czynnika w cylindrze sprezarki moze byc zmieniana w zaleznosci od preznosci czynnika w zbiorniku zapaso¬ wym, natomiast doplyw paliwa do cylindra silnika moze byc uzalezniony od preznosci czynnika w cylindrze sprezarki. W tym przypadku oba rodzaje regulacji sa wla¬ czone do tego samego zródla szeregowo.Wreszcie mozna uzaleznic kazdy ro¬ dzaj regulacji od róznych wielkosci, nieza¬ leznych od siebie. Np. zmiane preznosci czynnika w cylindrze sprezarki mozna uza¬ leznic od preznosci czynnika w zbiorniku zapasowym, zmiane zas doplywu paliwa do cylindra silnika mozna uzaleznic od skoku swobodnych tloków tak, aby dlugosc sko¬ ku byla w przyblizeniu stala.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania urzadzenia do wykony¬ wania sposobu wedlug wynalazku, w zasto¬ sowaniu do sprezarki silnikowej o dwóch zespolach swobodnie poruszajacych sie mas — 2 —tloków przeciwbieznych. Fig. 1 przedsta¬ wia przekrój podluzny takiej bezkorbowej sprezarki silnikowej, fig. 2 — przekrój podluzny odmiany wykonania tej sprezar¬ ki, fig. 3 — 5 przedstawiaja indykatorowe wykresy pracy sprezarki wedlug fig. 1 lub 2, fig. 6 przedstawia przekrój podluzny in¬ nej odmiany sprezarki silnikowej do wyko¬ nywania sposobu wedlug wynalaizku, fig. 7 — wykres pracy sprezania czynlnika w zderzaku powietrznym, uwidocznionym na fig. 6, w prostokatnym ukladizie spólrzed- nych, fig. 8 — przekrój podluzny dalszej odmiany wykonania sprezarki silnikowej do wykonywania sposobu wedlug wyna¬ lazku.W bezkorbowych sprezarkach o dwóch zespolach przeciwbieznych tloków w srod¬ ku zespolu sprezarkowego kadluba znaj¬ duje sie cylinder 1, w którym umieszczona jest komora wzbuchowa 2 silnika, a na obu koncach tego zespolu — komory sprezania 3 sprezarki (fig. 1, 2, 6 i 8). Kazda z mas przesuwnych stanowi zespól tloków, skla¬ dajacy sie z tloka 4 silnika i tloka 5 spre¬ zarki, polaczonych ze soba bezposrednio.W celu umozliwienia dokladkiej przeciw- bieznosci tych mas przesuwnych polaczone sa one ze soba za pomoca odpowiedniej przeklajdni zebatej. A mianowicie obie ma¬ sy przesuwne sa zaopatrzone w zebatki 15, które zazebiaja sie z kólkiem zebatym 16, osadzonym na kadlubie 1 sprezarki, po przeciwnych stronach tego kólka. Podczas ruchu lewy.tlok 4 silnika rozrzadza szcze¬ linami wlotowymi 6, sl prawy tlok 4 tego silnika — szczelinami wylotowymi 7, wy¬ konanymi w sciance cylindra / silnika.Sprezony czynnik, pozostajacy w martwych przestrzeniach cylindrów sprezarki pod koniec roboczego suwu tloków, rozpreza sie, przesuwajac masy obu zespolów tlo¬ ków 4, 5 w kierunku ku sobie. Po rozpreze¬ niu czynnika w cylindrach sprezarki do preznosci nieco nizszej od preznosci zasy¬ sania, swieza ilosc czynnika doplywa przez zawory" ssawne 8 cylindrów sprezarki a je¬ dnoczesnie sprezony zostaje czynnik* za¬ warty w komorze wzbuchowej 2 silnika.Pod koniec suwu powrotnego tloków sprezarki plynne paliwo, doprowadzane przewodem 22 do komory wzbuchowej 2 silnika, jest wtryskiwane poprzez dysze wtryskowa 23 za pomoca pompki paliwo¬ wej, zlozonej z tloczka 20 i cylindra 21.Po wprowadzeniu paliwa do cylindra silni¬ ka nastepuje zaplon tego paliwa. Pompka paliwowa uruchomiana jest za pomoca kciuka 24, osadzonego na zebatce 15* Kciuk ten w polozeniu, odpowiadajacym we¬ wnetrznemu polozeniu martwemu mas ze¬ spolu tloków silnika, pochyla dzwignie 25, która przesuwa tloczek 20 pompki, poko- nywujac pray tym opór sprezyny 26. Gazy spalinowe, wytwarzane w komorze wzbur chowej silnika, naciskaja na czolowe po¬ wierzchnie ruchomych mas obu zespolów tloków 4, 5 sprezarki silnikowej, wskutek Czego oba te zespoly tloków poruszaja sie na zewnatrz w przeciwnych kierunkach.Jednoczesnie czynnik, zassany uprzednio db komór sprezania sprezarki silnikiowef, zostaje sprezony, a nastepnie poprzez za¬ wory tloczne 9, przewody 10 i przewód H zostaje wytloczony do zbiornika zapasowe¬ go 73. Ze zbiornika 13 odplywa czynnik przewodem 14 do miejsca zapotrzebowania, W przewodzie 11 umieszczony jest zawór zwrotny 12, naciskany sprezyna 40. Zawór ten umozliwia utTzymywianie preznosci czynnika w komorach sprezania 3 sprezarki na pewnym okreslonym poziomie aajniz¬ szym nawet wtedy, gdy preznosc czynnika w zbiorniku 13 wskutek wiekszego zapo¬ trzebowania czynnika sprezonego lub pod¬ czas rozruchu jest mniejsza od tej najniz¬ szej preznosci czynnika W komorach spre¬ zania sprezarki.Regulacja ilosci paliwa, doprowadzane¬ go do cylindra silnika podczas kazdego su¬ wu roboczego tloków, uskuteczniana jest samoczynnie, w zaleznosci od preznosci — 3 —czynnika w zbiorniku zapasowym 13, oraz dzieki przekrecaniu sie tloczka 20 pompki paliwowej. W tym celu na tloczku 20 osa¬ dzone jest kólko zebate 30, zazebiajace sie z zebatka 31, zakonczona tloczkiem 32, przesuwanym w cylindrze 33.Na tloczek 32 z jednej strony oddzia¬ lywa, sprezyna 34, z drugiej zas strony spre¬ zony czynnik w zbiorniku zapasowym 13 poprzez przewód 76.Na fig. 1 i 2 przedstawiono urzadzenie do regulacji ilosci tloczonego czynnika z cylindrów sprezarki przez zmiane prezno¬ sci sprezonego czynnika. W przewód 11, prowadzacy do zbiornika zapasowego 13, wbudowany jest zawór, obciazomy sprezy¬ na 40, otwierajacy przelot do tego zbiorni¬ ka. Wrzeciono 41 tego zaworu jest wykona¬ ne w ksztalcie tloczka, zakonczonego grzybkiem 42, dzieki czemu sprezony czyn¬ nik zapasowy w zbiorniku 13 me moze od¬ dzialywac na ten zawór bezposrednio od strony tego zbiornika, a tym samym prez¬ nosc czynnika, wytlaczanego z cylindrów sprezarki, uzalezniona jest od napiecia sprezyny 40. Napiecie tej sprezyny jest re¬ gulowane samoczynnie w zaleznosci od preznosci czynnika w zbiorniku 13. W tym celu miedzy górna scianka 43 oslony zawo¬ ru a przesuwna podkladka 44, wykonana w postaci tloczka, osadzony jest klin 45, polaczony z tloczkiem 49, przesuwajacym sie w cylindrze 46. Tloczek 49 podlega z jednej strony dzialaniu sprezyny 47, z dru¬ giej zas strony za pomoca przewodni 48 dzialaniu preznosci czynnika w zbiorniku 13. Gdy preznosc czynnika w zbiorniku za¬ pasowym wzrasta ponad normalna war¬ tosc, tlok 49 wraz z klinem 45 przesuwany jest w lewo, wskutek czego napiecie spre¬ zyny 40 zwieksza sie, a preznosc wylotowa czynnika wzrasta, natomiast zmniejsza sie wydatek tloczenia. Wzrost preznosci czyn¬ nika w cylindrach sprezarki moze byc o wiele wiekszy, niz wzrost preznosci czyn¬ nika w zbiorniku 13, co umozliwia szybka i pewna regulacje wydatku tloczonego czynnika.Przy recznej regulacji preznosci wylo¬ towej czynnika wystarczy zastapic klin 45 oraz urzadzenie do jego przestawiania sru¬ ba, osadzona w sciance 43 oslony zaworu i naciskajaca na podkladke 44 wbrew dzia¬ laniu sprezyny 40.Na fig. 2 przedstawiono odmiane urza¬ dzenia do regulacji wydatku sprezarki przez zmiane preznosci zasysania. W tym przypadku wszystkie zawory ssawne 8 wlaczone sa do przewodu 51, zasysanego za pomoca zasuwy dlawiacej 50, polaczo¬ nej z tloczkiem 53. Na tloczek 53 dziala z jednej strony przez przewód 54 sprezony czynnik, znajdujacy sie w zbiorniku 13, u- silujac zamknac zasuwe 50, czemu przeciw¬ dziala z drugiej strony sila napiecia spre¬ zyny 55.Sprezyna 55 jest dobrana tak, aby za¬ suwa dlawiaca 50 byla przymykana tym wiecej, im bardziej wzrasta preznosc czyn¬ nika w zbiorniku 13 powyzej swej normal¬ nej wartosci, wskutek czego umozliwione jest zmniejszanie preznosci zasysania czyn¬ nika do cylindrów sprezarki.Regulacja ilosci paliwa:, doprowadzane¬ go do cylindra silnika, moze byc uskutecz¬ niana w taki sam sposób, jak w urzadzeniu wedlug fig. 1, to jest w zaleznosci od prez¬ nosci czynnika w zbiorniku zapasowym 13.Regulacja ta moze byc równiez uzalez¬ niona od preznosci zasysania czynnika do cylindrów sprezarki wedlug przykladu u- rzadzenia, przedstawionego na fig. 2. W tym celu przewód 35, prowadzacy do cylin¬ dra 33 regulatora ilosci paliwa, przylaczo¬ ny jest do komory sprezania 3 sprezarki za pomoca otworu 59 w scianie tej komory, lezacego w poblizu lewego zwrotnego punktu tloka 5 sprezarki. W przewodzie 35 osadzona jest zasuwa 60, zaopatrzona w kanal przelotowy 61. Suwak 60 jest pola- czlony z ramieniem 62. Ramie to 62 jednym swym koncem jest osadzone na trzpieniu — 4 —63, umocowanym na zebatce 15 tak, iz ruch mas zespolu tloków 4, 5 przenoszony jest na zasuwe 60. Urzadzenie jest wykonane tak, aby kanal 61 laczyl komore sprezania 3 sprezarki z cylindrem 33 regulatora wte¬ dy1 gdy w otworze 59 panuje preznosc za¬ sysania czynnika, Polaczenie to zostaje przerwane, gdy tlok 5 sprezarki przesunie sie podczas suwu sprezania poza otwór 59, t- h £dy na otwór ten dziala preznosc czyn¬ nika po przeciwnej stronie tloka 5 sprezar¬ ki. Dzieki temu uniemozliwione jest od¬ dzialywanie tej preznosci ri^fegulator 30 — 34 paliwa.Na fig. 3 przedstawiono wykresy pra¬ cy sprezarki, dotyczace, sposobu regulacji wydatku czynnika tloczonego z cylindrów sprezarki przez zwiekszanie preznosci tlo¬ czenia. Normalna praca sprezarki przed¬ stawiona jest wykresem ABCDA, przy czym sprezanie czynnika w cylindrze spre¬ zarki odbywa sie od preznosci zasysania p± do preznosci tloczenia p2. 0 ile preznosc tloczenia wzrosnie od wartosci p2 do war¬ tosci p21, wykres pracy zmienia sie i zajmu¬ je pole A52C2D1A. Odcinek D±A, odpowia¬ dajacy ssaniu na tym ostatnim wykresie, jest mniejszy od takiegoz odcinka DA na normalnym wykresie. W takim samym sto¬ sunku), w jakim maja sie te dwa odcinki, zmienia sie takze ilosc czynnika, ssanego do cylindra sprezarki, a zatem i ilosc czyn¬ nika, wytlaczanego z tego cylindra.Na fig. 4 przedstawiono wykresy pracy sprezarki, dotyczace regulacji wydatku, tloczonego przez obnizenie preznosci zasy¬ sania czynnika. Pole ABCDA przedstawia prace normalna sprezarki. O ile preznosc zasysania czynnika zmniejszy sie od warto¬ sci p1 do wartosci pllf wykres zmienia sie i zajmuje pole A2B1CD2A2. Wydatki maja sie do siebie tak, jak odcinki BC (przy nor¬ malnym wydatku) i BXC (przy zmniejszo¬ nym wydatku).Na fig. 5 przedstawiono dalszy wykres pracy sprezarki, dotyczacy regulacji wy¬ datku tloczonego czynnika, uskutecznianej przez jednoczesna zmiane preznosci tlo¬ czenia i zasysania czynnika w wzajemnie odwrotnym sensie. Jezeli wydatek tlocze¬ nia sprezarki (której normalny wykres pracy przedstawiony jest polem ABCDA) ma byc zmniejszony, wówczas zmniejsza sie równiez preznosc zasysania czynnika od wartosci px do wartosci pn, a zwieksza sie preznosc tloczenia od1 wartosci p2 do war¬ tosci p21 (wykres A2B2CJ)2A2). W tym przypadku wydatek tloczonego czynnika zmniejsza sie w stosunku iloczynów odno¬ snego odcinka D2A2 wzglednie DA, ozna¬ czajacego objetosc zasysania, do odpowia¬ dajacego mu odcinka, oznaczajacego prez¬ nosc pu wzglednie p.± zasysania.Na fig. 6 przedstawiono odmiane bez- korbowej sprezarki silnikowej w dwóch ze¬ spolach przeciwbieznych tloków, zaopa¬ trzonej w zderzaki powietrzne, wykonane w postaci przestrzeni cylindrycznej 67, za¬ mykanej tlokiem 66. Podczas suwu pracy mas zespolu tloków sprezarki silnikowej, zderzaki te pobieraja energie wskutek sprezania czynnika w przestrzeniach zde¬ rzakowych, podczas zas suwu powrotnego tloków sprezarki energia ta jest z powro¬ tem oddawana masom tych tloków. Wiel¬ kosc pobieranej i oddawanej energii przez te zderzaki regulowana jest przez zmiane preznosci czynnika, zawartego w przestrze¬ ni zderzakowej na poczatku sprezania tego czynnika. W tym celu przestrzen zderza¬ kowa 67 jest polaczona przewodem 69 ze zbiornikiem zapasowym 13 tak, aby otwór 68 przewodu 69 u wlotu do cylindra 65 tej przestrzeni zderzakowej lezal w poblizu miejsca, od którego zaczyna sie sprezanie czynnika, zawartego w przestrzeni zderza¬ kowej na poczatku suwu tloków 66.Na fig. 7 przedstawiono wykres, uwi¬ doczniajacy prace tego urzadzenia. Jezeli preznosc w zbiorniku zapasowym 13 posia¬ da normalna wartosc pm, to sprezanie w zderzaku od preznosci pm odbywa sie — 5 —wzdluz linii ST.O ile preznosc w tym zbior¬ niku wzrosnie do wartosci pn, to sprezanie odbywa sie wzdluz linii UV. W tym przy¬ padku praca pobierana, a nastepnie z po¬ wrotem oddawana tlokom przez czynnik zawarty w przestrzeni zderzakowej jest wieksza o pole STVUS od pola, przedsta¬ wiajacego normalna prace zderzaka.Zderzak lub tez dodatkowa komora sprezania luib inne tego rodzaju urzadzenie moga byc równiez wykonane tak, aby pod¬ czas suwu powrotnego mas zespolu tloków sprezarki silnikowej pobieraly energie, od¬ dawaly zas te energie podczas roboczego suwu tloków, W cylindrach sprezarki od strony, zwróconej ku cylindrom silnika, powstaje przestrzen 70, poniewaz srednica tloka 5 sprezarki jest wieksza od srednicy tloka 4 silnika. Przestrzen ta (fig. 1) moze stanowic zderzak lub dodatkowa wyrów¬ nawcza przestrzen sprezania. Równiez wielkosc pnacy, pobieranej przez te zde* rzaki lub dodatkowe przestrzenie spreza¬ nia podczas suwu powrotnego ruchomych mas zespolu tloków, moze byc zmieniana przez zmiane preznosci czynnika, zawarte¬ go w tych zderzakach lub dodatkowych przestrzeniach sprezania.Dalsza odmiana wykonania urzadzenia do zmiany preznosci czynnika, zawartego w przestrzeniach sprezania, przedstawiona jest na fig. 8.Przestrzen 70 po lewej stronie tloka 5 sprezarki jest wykonana np. jako pompa przedimuchowa, wyposazona w zawory ssawne 71 i tloczne 72. Od zaworów tlocz¬ nych 72 prowadzi przewód 73 do zbiornika 74 powietrza, sluzacego do przedmuchiwa¬ nia cylindra silnika (fig. 6). W przewodzie tym osadzona jest zasuwa dlawiaca 75, na która oddzialywa sprezony czynnik w zbiorniku zapasowym 13 w taki sam; spo¬ sób, jak w urzadzeniu wedlug fig. 2. Im wyzsza jest preznosc czynnika w zbiorniku zapasowym 13, tym wieksze jest dlawienie przelotu zasuwy 75 i na odwrót. PL