PL26432B1 - Sposób uszlachetniania materialów celulozowych, - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób zwiekszania odpornosci materialów celu¬ lozowych na gniecenie sie, kurczenie pod¬ czas prania ofazHrozcla^f^ golnyin, nadajacy sie równiez do utrwala¬ nia na tych materialach barwników nor¬ malnie nie wytrzymujacych prania.Wiadomo, ze przedze i tkaniny pocho¬ dzenia roslinnego uodpornia sie przeciwko gnieceniu sie przez napawanie ich sklad¬ nikami zywic sztucznych, suszenie i nastep¬ ne ogrzewanie, az do wytworzenia nieroz¬ puszczalnej zywicy sztucznej w masie wlók¬ na*. . , Proponowano równiez utrwalanie na po¬ wyzszych materialach barwników, nie wy¬ trzymujacych prania, przez wytwarzanie zywicy sztucznej na wlóknie.Wynalazek niniejszy umozliwia uod¬ pornianie materialów celulozowych prze¬ ciwko gnieceniu sie, kurczeniu i rozciaga¬ niu, a takze utrwalanie na tych materialach barwników, nie wykazujacych normalnie zadnego powinowactwa wzgledem farbowa¬ nego materialu, bez wytwarzania zywicy sztucznej na wlóknach lub we wlóknach o- raz bez koniecznosci ogrzewania materia¬ lów obrobionych,Wyirialaizfek moze byc zastosowany ab obróbki wszelkich wlókien roslinnych natu¬ ralnych, jak bawelny lub lnu, oraz sztucz¬ nych — z; regenerowanej celulozy, jak sztucznego jedwabiu wiskozowego i mie¬ dziowego,, w postaci luznych wlókien, prze¬ dzy, tkanin lub w jakiejkolwiek innej po¬ staci, w której takie materialy mozna pod¬ dawac obróbce na mokro.Wynalazek potega na tym, ze material celulozowy napawa sie aldehydem mrów¬ kowym oraz izocyklicznym kwasem sulfo¬ nowym, suszy, pierze i jeszcze raz suszy.Po wysuszeniu mozna napojony material pozostawic przez czas pewien w spokoju w przyblizeniu w zwyklej temperaturze.Material celulozowy mozna równiez na¬ pawac po uprzednim wyfarbowaniu.Material celulozowy mozna równiez na¬ pawac jednoczesnie aldehydem mrówko¬ wym, izocyklicznym kwasem sulfonowym oraz barwnikiem, a nastepnie obrabiac da¬ lej, jak wyzej.Barwnik mozna równiez wprowadzac na czesci tkaniny przez natryskiwanie lub dru¬ kowanie za pomoca walców, szablonów, blon i L L Material celulozowy mozna traktowac równiez w calosci albo tylko w pewnych miejscach aldehydem mrówkowym, izocy¬ klicznym kwasem sulfonowym i w razie po¬ trzeby barwnikiem w dwóch albo w trzech osobnych zabiegach w róznej kolejnosci pod warunkiem, zeby miedzy tymi skladni¬ kami a wlóknem nie zachodzila zadna re¬ akcja przed wykonaniem ostatniego z tych zabiegów.' Wedlug wynalazku mozna wytwarzac efekty deseniowe wprowadzajac na mate¬ rial przed napawaniem aldehydem mrów¬ kowym, izocyklicznym kwasem sulfonowym i barwnikiem jeden albo kilka materialów, które przeszkadzaja utrwaleniu barwnika przez zobojetnienie kwasu, znajdujacego sie w roztworze do napawania.Jako kwasy, które mozna stosowac we¬ dlug wynalazku, mozna wymienic kwasy benzeno- i naftalenosulfonowe, np. kwas benzenojednosulfonowy, kwasy naftaleno - - 1 i 2 - sulfonowe, kwas naftaleno 1 - 5 - - dwusulfonowy; kwasy aminosulfonowe, np. kwasy aminobenzenoi - 2 -, 3 - i 4 - sul¬ fonowe, kwas anilinodwusulfonowy, kwas benzydynodwusulfonowy, kwas 1 - 4, 1 - 5, oraz 1 - 8 - aminonaftalenosulfonowy, kwas 2 - aminonaftaleno - 3,6 - dwusulfonowy; kwasy oksysulfonowe, np. kwas fenolo - 2 - - sulfonowy, kwas 2 - 6 - naiftolosulfonowy, kwas 2 - naftolo - 3,6 - dwusulfonowy; kwa¬ sy chlorowcosulfonowe, np. kwas 2,5 - dwu- chlorobenzenosulfonowy; kwasy nitrosulfo- nowe, np. kwas nitrobenzenodwusulfonowy; kwasy nitroaminosulfonowe, np. kwas p - nitroanilino - o - sulfonowy; kwasy oksy- aminosulfonowe, np. kwas o - aminofenolo - - p - sulfonowy, kwas 1 - 2 - 4 - aminonafto- losulfonowy; kwasy ketonosulfonowe, np. kwas d - kamforo - 10 - sulfonowy; kwasy chinonosulfonowe, np. kwas antrachinonó - - 2,7 - dwusulfonowy.Sposobem wedlug wynalazku mozna utrwalac na celulozie takie barwniki, które wykazuja pewne powinowactwo wzgledem wlókien roslinnych, jednakze nie sa trwale na pranie, np. barwniki bezposrednie, oraz takie barwniki, które do tych wlókien nie wykazuja praktycznie biorac zadnego' po¬ winowactwa, jak barwniki kwasne lub zasa¬ dowe, bez stosowania zwyklych srodków utrwalajacych, rozpuszczalne w wodzie barwniki zaprawowe bez zapraw metalo¬ wych oraz rozpuszczalne w wodzie barwni¬ ki do farbowania jedwabiu octanowego.Suszenie po napawaniu mozna wykony¬ wac w temperaturze zwyklej, jednak reak¬ cja zostaje przyspieszona i proces przebie¬ ga lepiej pod wzgledem technicznym, jezeli suszy sie material w temperaturach wyz¬ szych, np. w przypadku tkaniny na bebnach suszacych ogrzewanych para, na ramach naciagowych i t. d. w temperaturach, zwyk¬ le stosowanych podczas suszenia, poczaw- — 2 -szy od óO^C, jednak nie przekraczajac too»c.Reakcja odbywa sie calkowicie lub cze¬ sciowo podczas suszenia. W drugim przy¬ padku wlókna mozna zaraz po wysuszeniu ochlodzic i wtedy reakcja dobiega do konca w temperaturze w przyblizeniu normal¬ nej.Czas potrzebny do zakonczenia reakcji jest rózny w zaleznosci od stosowanego zwiazku oraz jego stezenia w roztworze uzytym do napawania. W niektórych przy¬ padkach reakcja zostaje zakonczona zaraz po calkowitym wysuszeniu materialu, w in¬ nych natomiast przypadkach trwa przez wiele godzin lub wiele dni, zanim zostanie osiagniety stan równowagi.Dzieki wykonywaniu procesu w stosun¬ kowo niskich temperaturach zyskuje sie te wielka korzysc, iz wytrzymalosc wlókien zostaje zachowana; natomiast wytrzyma¬ losc ta znacznie by sie zmniejszyla, gdyby reakcja zostala doprowadzona do konca przez dalsza obróbke w wysokich tempera¬ turach, jak to sie zwykle robi podczas uod¬ porniania przeciwko gnieceniu sie za pomo¬ ca zywic sztucznych.Stezenie izocyklicznego kwasu sulfono¬ wego w roztworze do napawania jest rózne w zaleznosci od stosowanego kwasu, od warunków suszenia, od rodzaju wlókien oraz od zadanego efektu; najlepszymi oka¬ zaly sie ilosci 0,2 — 5% wagowych w sto¬ sunku do ilosci roztworu.Przyklad I. Tkanine z cietych wlókien wiskozowych napawa sie roztworem zawie¬ rajacym 15'% aldehydu mrówkowego i 3,5 % kwasu o - aminofenolo - p - sulfonowego, suszy przez 10 minut w goracym powietrzu w temperaturze 80°C, nastepnie pierze przez 10 minut w roztworze slabo zasado¬ wym w temperaturze 60°C, a wreszcie je¬ szcze raz suszy. Takobrobiona tkanina wy¬ kazuje znaczna odpornosc przeciw gniece¬ niu sie, Przyklad II. Tkanine z jedwabiu wis¬ kozowego napawa sie roztworem zfrwieftil jacym 15% aldehydu mrówkowego, 5^ kwasu naftionowego i 2,5% trwalej zólcie¬ ni lissaminowej 2G (Cel. Ind. nr 639), su¬ szy w ciagu 8 minut w goracym powietrza w temperaturze 70^Ct a nastepnie pierze i suszy, jak w przykladzie I. Otrzymaje sie tkanine nie gniotaca sie, zabarwiona na zól¬ ty kolor, trwaly w praniu.Przyklad III. Krepowy material wisko¬ zowy napawa sie roztworem zawierajacym 15% aldeliydu mrówkowego i 1% kwasu benzenosulfonowego, suszy w ciagu 9 minut, regulujac napiecie, goracym powietrzem w temperaturze 60°C, a nastepnie pierze i suszy. Tkanina nie tylko nabiera odpornosci na gniecenie sie, lecz takze o wiele mniej kruszy sie podczas prania, a na wilgotno jest o wiele mniej rozciagliwa.Przyklad IV. Tkanine wiskozowa z wlókien cietych, zabarwiona trwalym bru- natem p - aminowym M (Col. Ind. nr 420)1 napawa sie roztworem zawierajacym 15% aldehydu mrówkowego i 3% kwasu 2 - nk- ftolo - 6 - sulfonowego, suszy w ciagu 10 minut w goracym powietrzu w temperatu¬ rze 60°C, pierze i suszy. Tkanina zostala uodporniona na gniecenie sie^ a barwnik zostal uodporniony na dzialanie mydla., Przyklad V. Merceryzowany koszulo¬ wy material bawelniany napawa sie roztwór rem zawierajacym 12% aldehydu mrówko¬ wego i A27% kwasu naftaleno - 2 - sulfono¬ wego, suszy goracym powietrzem w ciagu 2 minut w temperaturze 95°C przy regulo¬ wanym napieciu, nastepnie pierze i suszy.Po tej obróbce material o wiele mniej zbie¬ ga sie w praniu.Przyklad VI. Tkanine z wiskozowych wlókien cietych napawa sie roztworem za<- wierajacym 14% aldehydu mrówkowego, 2,35% kwasnego szkarlatu 4R {Col. Ind. nr 79) i 1,9% kwasu d - kamforo - 10 - sul¬ fonowego, suszy w goracym powietrzu w ciagu 10 minut w temperaturze 70°C, na¬ stepnie pierze i suszy. Tkanina zostala uod- - 3 -porniona przeciwka gnieceniu sie, a czerwo¬ ne wybarwienie jest odporne wobec mydle- nia na goraco.Przyklad VIL Tkanine z wiskozowych wlókien cietych traktuje sie jak w poprzed¬ nim przykladzie, z ta róznica, ze zamiast kwasu d - kamforo - 10 - sulfonowego sto¬ suje sie 1,4% kwasu 2,5 - dwuchlorobenze- nosulfonowego, a suszenie trwa 7 minut w temperaturze 75°C. Wynik jest taki sam, jak w poprzednim przykladzie.Przyklad VIII. Tafte z jedwabiu wisko¬ zowego napawa sie roztworem zawieraja¬ cym 13% aldehydu mrówkowego, 2,15% szkarlatu kwasnego 4R (Col. Ind. nr 79) i 1,7% kwasu sulfanilowego, suszy w ciagu 2 minut na bebnie osuszajacym ogrzewanym para, szybko chlodzi, pozostawia w spoko¬ ju przez 12 dni w temperaturze zwyklej, a nastepnie pierze i suszy. Po uplywie tego czasu barwnik tak sie utrwalil, iz wytrzy¬ muje dlugo trwale mydlenie na goraco, a poza tym tkanina stala sie o wiele odpor¬ niejsza na gniecenie sie.Przyklad IX. Tkanine z wiskozowych wlókien cietych napawa sie roztworem za¬ wierajacym 14% aldehydu mrówkowego i 4% kwasu 2,2' - benzydynodwusulfonowe- go, suszy w ciagu 8 minut w goracym po¬ wietrzu o temperaturze 75aC, pozostawia w spokoju przez 2 dni w temperaturze zwyklej, a nastepnie pierze i suszy. Tkani¬ na zostala doskonale uodporniona przeciw¬ ko gnieceniu sie.Przyklad X. Merceryzowany katun ba¬ welniany napawa sie roztworem zawiera¬ jacym 13,5% aldehydu mrówkowego, 0,7% kwasu naftaleno - 2 - sulfonowego, suszy w goracym powietrzu w ciagu 5 minut w tem¬ peraturze 60°C, a nastepnie pierze i suszy.Dzieki tej obróbce odpornosc tkaniny na gniecenie sie znacznie wzrasta.Przyklad XI. Luzne wiskozowe wlók¬ na ciete napawa sie roztworem zawieraja¬ cym 16,5% aldehydu mrówkowego, 2,75% trwalej zólcieni lissaminowej 2G (Col. Ind. nr 239) oraz 1,9% kwasu 2 - naftolo - 3,6 - - dwusulfonowego, suszy w ciagu 12 minut w goracym powietrzu o temperaturze 70*0, a nastepnie pierze i suszy. Wlókna te moz¬ na stosowac do wytwarzania tkaniny nie gniotacej sie, zabarwionej odpornie na pra- nie- Przyklad XII. Tkanine z wiskozowych wlókien cietych drukuje sie pasta drukar¬ ska zawierajaca 5% tlenku cynkowego, su¬ szy i napawa roztworem zawierajacym 14% aldehydu mrówkowego, 2,35% szkarlatu kwasnego 4R (Col. Ind. nr 79) i 1,4% kwasu fenolo - 2 - sulfonowego, susizy w ciagu 10* minut w goracym powietrzu w temperatu¬ rze 70°C, pierze i suszy. Jako wynik otrzy¬ muje sie bialy wzór drukowany na czerwo¬ nym tle. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób uszlachetniania materialów celulozowych,, znamienny tym, ze material napawa sie aldehydem mrówkowym oraz izocykliczmym kwasem sulfonowym, suszy w temperaturze nie przekraczajacej 100°C i pierze.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, w zastoso¬ waniu do materialów farbowanych barwni¬ kami nietrwalymi w praniu, znamienny tym, ze farbowanie uskutecznia sie przed albo jednoczesnie z napawaniem aldehydem mrówkowym oraz izocyklicznym kwasem sulfonowym.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, zna¬ mienny tym, ze material po napawaniu i krótkotrwalym suszeniu na goraco pozo¬ stawia sie przez pewien czas w spokoju ~w temperaturze zwyklej, wskutek czego re¬ akcja zostaje doprowadzona; do konca.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 — 3, zna¬ mienny tym, ze aldehyd mrówkowy, izo- cykliczny kwas sulfonowy oraz barwniki wprowadza sie na material w kilku kolej¬ nych zabiegach przed calkowitym wysusze¬ niem materialu.
5. 5. Sposób wedlug zasirz. 2 — 4, w za¬ stosowaniu do wytwarzania na tkaninie efektów deseniowych, znamienny tym, ze przed napawaniem aldehydem mrówko¬ wym, izocyklicznym kwasem i barwnikiem niektóre miejsca tkaniny pokrywa sie sub¬ stancja zobojetniajaca kwas izocykliczny, co zapobiega utrwalaniu sie barwnika na potraktowanych miejscach. The Calico Printers' Association Limited. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. bruk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL