Najdluzszy czas trwania patentu do 25 sierpnia 1951 r.Przedmiotem patentu nr 23 758 jest spo¬ sób wytwarzania srodka wiazacego' do bu¬ dowy dróg przez dodawanie do smól, sto¬ sowanych do budowy nawierzchni drogo¬ wych, nieznacznych ilosci chlorku wielo¬ winylowego, potraktowanego chlorem. Spo¬ sób ten polega na tym, ze dodatkowo schlo- rowany chlorek wielowinylowy zostaje roz¬ puszczony w poddawanej obróbce smole badz tez zostaje do niej dodany poi uprzed¬ nim rozpuszczeniu w odpowiednim rozpu¬ szczalniku.Stwierdzono jednak na podstawie prób, ze dbdiawianie do smól nieznacznych ilosci chlorku wielowinylowego, nie poddanego uprzednio specjalnemu chlorowaniu dodat¬ kowemu, znacznie polepsza ich wlasciwo¬ sci lepiszczowe. Róznica pomiedzy sposo¬ bem wedlug patentu nr 23 758 a sposobem niniejszym polega zasadniczo na warun¬ kach, w jakich nastepuje wprowadzanie chlorku wielowinylowego do smoly.Wprowadzanie powyzej wzmiankowa¬ nego dodatku do smoly polega wedlug wy¬ nalazku niniejszego na tym, ze do smól, np. do smoly z wegla kamiennego, ogrzanych do wyzszych temperatur, np. 100 — 120°C, dodaje sie kilka dziesietnych czesci pro¬ centu, np. 0,3% chloriui wielowinylowego, uprzednio calkowicie rozpuszczonego w stosowanym zwykle do tego celu rozpu¬ szczalniku, np. w cykloheksanonie lub ole¬ jach smolowych, np. oleju antracenowym, oleju ciezkim lub srednim. Ten sam skutekosiaga sie, jezeli chlorek wielowinylowy w postaci proszku .zmiesza sie bezposrednio ze smola, a nastepnie te mieszanine bedzie sie ogrzewalo w ciagu dluzszego czasu (co najmniej jednej godziny) do temperatury co najmniej 130°C albo tez pod cisnieniem do nieco nizszych temperatur. Poniewaz jednak tego rodzaju dluzsza obróbka ciepl¬ na moglaby szkodliwie wplynac na jakosc smoly pod innym wzgledem, korzystniej jest wiec wprowadzac chlorek wielowinylo¬ wy do smoly za pomoca odpowiedniego rozpuszczalnika. Najlepsze wyniki daje chlorek wielowinylowy o wyzszym stopniu polimeryzacji, np. o licdbie M 10. (Licz¬ ba M1 sluzy za miare polimeryzacji chlorku wielowimylowego i oznacza liczbe gramów rozpuszczalnika, skladajacego sie z 25% epichlorochydiryny i 75% jednochlordben- zenu, niezbedna do callarwitego zzclowania 1 g chlorku wielowinylowego po ochlodze¬ niu roztworu dio 20°C w ciagu 6 minut, przy czym podczas chlodzenia mieszanina po¬ winna byc jeszcze ciekla). Skoro jednak zdolnosc rozpuszczania smoly umozliwia rozpuszczanie odpowiednio wiekszej ilosci chlorku wielowinylowego, mozna wiec uzy¬ skac taki sam skutek dodajac wieksza ilosc chlorku wielowinylowego' o nizszym stop¬ niu polimeryzacji.Smoly, poddane obróbce wedlug sposo¬ bu niniejszego, wykazuja znacznie lepsza ciagjiwosc, jak to wynika z ponizszych do¬ swiadczen* Dwie metalowe tulejki Ai B o przeswi¬ cie otworu wylotowego 3 mm napelnia sie okolo 1 cm3 smoly drogowej skladajacej sie % 25 czesci oleju ajafcracenowega i 75 czesci palcu z wegla kamiennego o punkcie miekniecia 67° wedlug Kraemer-Sarnowa.S&&U w tulejce A zawiera dodatek 0,5% chlorku wielowiaylowe^or podczas gdy; smola w tulejce B tego dodatku nie zawie¬ ra. Podczas wyplywu z tulejki A w tempe¬ raturze 25°C powitaja nitki smoly o dlu¬ gosci powyzej 5,50 m, podczas gdy smola, wyplywajaca w tej samej temperaturze z tulejki B, tworzy nitki, zrywajace sie juz przy dlugosci 60 cm. Nalezy zaznaczyc, ze wisnosc smól, potraktowanych wedlug wy¬ nalazku, zmienia sie bardzo nieznacznie.Przyklad I. 100 czesci smoly z wegla kamiennego, skladajacej sie z 75 czesci pa¬ ku z wegla kamiennego o punkcie mieknie- nia 67° wedlug Kraemer-Sarnowa i 25 cze* sci oleju antracenowego, ogrzewa sie do o- kolo 120°C. Do tej smoly dodaje sie 5 cze¬ sci 10%-owego przezroczystego roztworu chlorku wielowinylowego o liczbie M = 35 w oleju antracenowym, otrzymanego' przez ogrzewanie dbi 12Q°C. Jak z tego' wynika, gotowa mieszanina zawiera 0,5% chlorku wielowinylowego. Obydwa skladniki laczy sie z soba dokladnie przez mieszanie. W porównaniu ze smola wyjsciowa o punkcie kroplistosci wedlug Ubbelohdk 39° i wisno- sci 45,5 sek, wykazuje poddana obróbce smola zaledwie nieznaczna zmiane tych wartosci, a mianowicie jej kroplistosc wy¬ nosi 40,1° i wisnosc 69,0 sek, przy czym pomiaru stopnia lepkosci dokonano w ge- stosciomierzu dk smoly drogowej w 50°C i przy otworze wylotowym o srednicy 10 mm.Dlugosc nitek potraktowanej smoly wy¬ nosi powyzej 6 metrów, podczas gdy nitki smoly niepotraktowanej zrywaja sie juz przy dlugosci 60 cml Aby przy badaniu ciagliwosci wedlug Dow (DIN 1995) uzyskac liczby, dajace sie porównywac, smole, potraktowanej chlor¬ kiem wiekminyknrym, nadano punkt kro- plbtosci 39° przez dodanie do niej oleju antracenowego, Ciagliwosc smoly naepo- lraktowamej w chwili zerwania, badana w 15°C, wynosila 86 cm przy grubosci nitki 86 /*, w przypadku zas smoly potraktowa¬ nej — powyzej 105 cm przy grubosci nitki, wynoszace! dokladnie 1500 /*.Podobna korzystna zmiane wlasciwosci anioly mozna równiez uzyskac wedlug wy¬ nalazku, jezeli zamiast normalnego chlorku wielowinylowego doda sie do smoly innych — 2 —okreslonych winylowych produktów poli¬ meryzacji wzglednie spolimeryzowanych i zawierajacych grupy winylowe produktów kondensacji acetylenu, zwlaszcza z pirolem lub produktami, zawierajacymi pierscien pirolowy. Ostatnio wymienione produkty mozna wytwarzac np. w ten sposób, ze w temperaturze podwyzszonej w obecnosci substancji o dzialaniu zasadowym traktuje sie acetylenem pirol wzglednie substancje zawierajace pierscien pirolowy, a nastep¬ nie produkty kondensacji polimeryzuje, e- wentualnie w obecnosci przyspieszaczy.Wymienione produkty nadaja sie jedliak przede wszystkim tylko wówczas do uzyt¬ ku, gdy badz same sa rozpuszczalne w smo¬ le, badz zostaja dla niej dodane w rozpu¬ szczalniku, który sie rozpuszcza w smole bez ponownego wytracenia rozpuszczonego produktu. Tak np. alkohol wielowinylowy nie nadaje sie do tego celu, poniewaz nie jest on rozpuszczalny w smole, ani tez nie sa znane jego rozpuszczalniki, które by sie z kolei rozpuszczaly w smole bez wytrace¬ nia alkoholu wielowinylowego; natomiast szczególnie korzystnymi okazaly sie np.: wielowinylokarbazol oraz wielowinylowe e- stry kwasu akrylowego, które rozpuszczaja sie bezposrednio w ogólnie stosowanych smolach drogowych i które juz w ilosci po¬ nizej 0,5% powoduja znaczne polepszenie technicznych wlasciwosci smól drogowych.Fakt, ze do polepszania wlasciwosci smól, osiaganego dotychczas przez dodawanie normalnego chlorku wielowinylowego, moz¬ na czesciowo z jeszcze lepszym skutkiem stosowac równiez i inne produkty, jest tez o tyle wazny, ze liczne z tych produktów, np. wielowinylokarbazolj zaczynaja sie roz¬ kladac dbpiero w wyzszych temperaturach, tak iz w przypadkach, w których uzycie smoly jest polaczone z zastosowaniem znacznie podwyzszonych temperatur, np. jako lepiszcze óio mas, sluzacych do zale¬ wania szczelin, lub lepiszcze dachowe, moz¬ na bez obawy stosowac smoly, potraktowa¬ ne wedlug wynalazku, co wydawalo sie do¬ tychczas niemozliwe.Polimeryzacja wzglednie kondensacja zwiazków winylowych moze byc ewentual¬ nie uskuteczniana w ten sposób, ze produk¬ ty wyjsciowe rozpuszcza sie jako takie w smole, a polimeryzacje wzglednie konden¬ sacje przeprowadza w roztworze w smole.Przyklad II. 100 czesci smoly z wegla kamiennego, skladajacej sie z 60 czesci pa¬ ku z wegla kamiennego o punkcie mieknie- nia 67° wedlug Kraemer-Sarnowa i 40 cze¬ sci oleju antracenowego, ogrzewa sie do o- kolo 140°C. Nastepnie db tej smoly dodaje sie energicznie mieszajac 3 czesci 10%-o- wego przezroczystego roztworu wielowiny-" lokarbazolu w oleju antracenowym. Goto¬ wa mieszanina o zawartosci 0,3% wielowi- nylokarbazolu wykazuje przy badaniu w ciagliwosciomierzu wedlug Dow (DIN 1995) w 30°C i przy wyciagnieciu 1 m grubosc nitki okolo 4 mm, podczas gdy smola wyj¬ sciowa przy tym samym wyciagnieciu ditje nitke o grubosci, wynoszacej scisle 0,5 mm. PL