Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze- nia napedowego! do pojazdów, poruszanych za pomoca smigla, jezdzacych po torach napowietrznych i napedzanych silnikami elektrycznymi.Celem wynalazku jest ulepszenie urza¬ dzen napedowych, w których silnik i smiglo moga byc razem zmontowane, dopasowane i nastepnie umieslziczone na pojezdzie. Poza tym wynalazek ma na celu ulepszenia, dzie¬ ki którym moga byc stlumione drgania skretne.Wedlug wynalazku urzadzenie napedo¬ we do pojazdów, poruszanych za pomoca smigla, i innych pojazdów, jezdzacych na torach napowietrznych, posiada jedbn lub kilka silników elektrycznych, przy czym wal smigla jest przepuszczony przez oslo^ ne silnika i osadzony w odpowiednich lo¬ zyskach. W przypadku wiekszej liczby sil¬ ników wal jest przepuszczony przeiz wspól¬ na ich oslone. Ruch z walu wzglednie wa¬ lów wirnika na wal smigla przenoszony jest za ponuoca przekladni, opisanej w dal¬ szej czesci opisu.W przypadku zastosowania jedinego sil¬ nika elektrycznego wal wirnika jeislt wy* drazony, a przez to wydrazenie jest prze¬ puszczony wal smigla.Wal wirnika za posrednictwem umoco¬ wanego na nim kola zebatego i szeregu ko¬ lek zebatych wedlug wynalazku napedzakolo zebate, umocowane na wale smigla, przy czym w kólkach zebatych wedlug wy¬ nalazku sa umieszczone marzady sprzegaja¬ ce, wykoMne w postaci sprzegla ciernego, za pomoca których moment obrotowy jest przenosizony równomiernie na wszystkie kólka zebate, a wstrzasy i drgania smigla zostaja stlumione.NaJ zalaczonym rysunku fig. 1 .przedsta¬ wia przekrój podluzny wmontowanego do pojazdu urzadlzenia wedlug wynalazku z jedbymjsilnikiem; fig. 2—-przekrój wzdluz linii A — A na fig. 1; fig. 3 — przekrój oraz widbfc dwóch kól zebatych, z których jedJno zaopatrzone jest w sprzeglo cierne; fig. 4 — przekrój podluzny urzadzenia we¬ dlug wynalazku z kilkoma silnikami, wmon¬ towanego do [pojazdu, i fig. 5 — przekrój wzdluz linii B — B na fig. 4.W urzadzeniu wedlug fig. 1 — 3 silnik elektryczny 1 jest normalnego typu, lecz wal 2, na którym umieszczony jest wirnik, jest wydrazony i osadzony w lozyskach kulkowych 3x4, umocowanych w pokry¬ wach 5x6 oslony 7 silnika.Poprzez wydrazenie w wale 2 wirnika przepuszczony jest wal 8, na którym jest zaklinowane smiglo 8a. Wal smigla na kon¬ cu przeciwleglym do tego smigla jest osa¬ dzony w obustronnie dzialajacym kulko¬ wym lozysku oporowym 9, umocowanym w pokrywie 5 oslony silnika. Na wale wir¬ nika osadzone jest czolowe kolo zebate 10, z którym zazebiaja sie kólka zebate 11 specjalnej konstrukcji, przy czym wal, na którym osadzone jest kazde z tych kólek, stanowi jedna calosc z mniejszymi kólka¬ mi 11°, które z kolei zazebiaja sie z kolem zebatym 12, osadzonym na wale 8 smigla.Walki kazdej pary kolek zebatych 11 i lla sa osadizome siwymi koncami "W lozyskach kulkowych 13 i 14, umocowanych w pokry¬ wie 6 oslony silnika oraz w plycie 15, któ¬ ra stanowi pokrywe przekladni kól zeba¬ tych. W plycie tej osadzone jest równiez lozysko kulkowe 17, poprzez które prze¬ chodzi wal smigla. Na koncu walu, przeciw¬ leglym do smigla, jest umieszczony komu¬ tator silnika.Zewnetrzna pokrywa 6 oslony silnika wykonana jest w postaci tarczy 18 z kolnie¬ rzem 19, który jest dopasowany do kadlu¬ ba 20 pojazdu i przymocowany do niego, przy czym do tego kolnierza jest równiez przymocowana oslona 21, w ksztalcie stoz¬ ka scietego, która obejmuje pokrywe 15 przekladni i jest db niej przymocowana.Do walu smigla jest przymocowana o- slona 22 z cienkiej blachy, obracajaca sie wraz z tym smiglem i dostosowana do ksztaltu pojazdu. Oslona ta, przymocowac na do kolnierza 23 walu smigla, polaczona jest na zewnetrznym obwodzie kolnierzem 24 z powloka 25, przymocowana do walu smigla za pomoca nakretki 26 i przecho¬ dzaca pomiedzy smigami. Przy smiglach drewnianych taki obracajacy sie dziób po¬ jazdu moze byc wykonany w calosci lub czesciowo z nasada smigla.Kólka zebate 11 specjalnej konstrukcji zawieraja kilka tarcz 27, zaklinowanych na walkach, wskutek czego tarcze te obracaja sie razem z walkami i stanowia lacznie z plytkami posrednimi 28 wielokrotne sprze¬ glo cierne (fig. 3).Plytki posredbie 28 sa przytwierdzone na stale do wienca kola zebatego'. Plytki sa umieszczone pomiedzy pokrywami 29, polaczonymi ze soba iza, pomoca srub o pod¬ kladkach sprezynujacych, za pomoca któ¬ rych ustala sie i utrzymuje nacisk na plyt¬ ki 27 i 28.Jedna! z pokryw 29 kazdego kola opiera sie o konce zeber, utworzonych na wale ko¬ la zebatego, natomiast druga pokrywa po¬ siada otwór srodkowy o takiej srednicy, ze moze wykonywac pewien przesuw na wale i jego zebrach. Do pierscieniowego wglebie¬ nia w tej plytce jest wpuszczony kolnierz 30, zlozony z dlwóoh pólkolistych czesci, które opieraja sie na drugim koncu zeber na1 wale, Wobec tego kolo zebate jest .za? — 2 —be^piecMtie przed osiowym przesunieciem na wale.Silnik, wal smigla i smialo gespolone sa w jedna calosc, która przymocowywa sie do pojazdu. Po zdjeciu oslony 2/, przykry¬ wajacej przekladnie kól zebatych, mozna do zewnetrz- pokrywy 6 oslony silnika przymocowac tymczasowy wspornik, aby podeprzec wymieniony wyzej zespól w celu wyjecia! go z pojazdu. Zalety takiego zespo¬ lu polegaja na tym, ze mozna go latwo wy¬ jac z pojazdu i zastapic innym takim sa¬ mym zespolem, a poza tym smiglo moze byc ,,uzgodnione" z pozostala czescia ze¬ spolu pod wzgledem równowagi przed u- mooowaniean w pojezdzie.Gdy silnik jest bezposrednio sprzezony ze smiglem, to nalezy wyposrodkowac naj¬ korzystniejsza ilosc obrotów silnika i naj¬ korzystniejsza ilosc obrotów smigla. W rozpatrywanym przypadku, poniewaz szyb¬ kosc obrotowa smigla ulega bardzo malym wahaniom, natomiast szybkosc pojazdu wzrasta od zerai dla najwiekszej wartosci, to zarówno silnik, jak i smiglo moga byc obliczone na swe najkorzystniejsze szyb¬ kosci, jezeli stosuje sie przekladnie, omó¬ wiona wyzej. Stosunek tej przekladni jest równy stosunkowi najkorzystniejszej szyb¬ kosci smigla db najkorzystniejsizej szyb¬ kosci silnika.Tak samo, poniewaz od szybkosci ob¬ wodowej zewnetrznych konców smig zale¬ zy natezenie warkotu smigla, mozna sto¬ sowac ciche smiglo nie zmniejszajac zbyt¬ nio sprawnosci ogólnej.Poza tym opisany wyzej uklad umozli¬ wia nadanie aierjodynamicznego ksztaltu tym czesciom smigla, a mianowicie jego piascie i nasadom smig, które przyczynia¬ ja sie do obnizenia sprawnosci smigla pod¬ czas ruchu w powietrzu.Sprzegla cierne, umieszczone w kól¬ kach zebatych, maja cel nastepujacy.Gdyby kazda para kólek li i 11a by¬ la zaklinowana na odpowiednich walkach, to byloby rzecza niemozliwa przenoszeni* równych mocy za pocredaktwem kazdego z tych czterech walków, gdyz najprawdo¬ podobniej tylko jeden walek przenosilby cala moc Wobec tego wewnatrz kazdego z kól zebatych jest uanieatcadnfe sprzeglo i tym samym kazde kolo zebato nastawia si% samoczynnie, wskutek czego przekazuje od* powiadajaca sobie czesc napedu. Poosa tym sprzegla takie pochlaniaja wszelkie drga¬ nia lub wstrzasy, przekazane przesz smiglo.W urzadzeniu wedlug fig. 4 i 5 przed¬ stawione sa cztery silniki 40, 49n 40* i 4$c, lecz oczywiscie liczba silników moze byc do¬ wolna, Kazdy silnik jest samoistny, posiada oddzielny wirnik, magnesnice, bieguny wy¬ równawcze, umieszczone w oddzielnej osto- nie, wskutek czego urzadBenie posiada cztery odrebne silniki elektryczne pradu stalego, niezalezne od siebie pod wzgle¬ dem elektrycznym i magnetycznym.Silniki, uzyte w urzadzeniu napedbwym wedlug wynalazku, sa normalnego typu, z ta róznica, ze oslony ich sa splasscooae w miejscu stykania sie ze soba. Twormki sa poza tym dluzsze i mniejszej srednicy niz zwykle, aby waly silników lezaly bli¬ zej siebie, gdyz wtedy srednice kól zeba¬ tych, osadzonych na przedluzeniach watów tworników, moga byc zmniejszone.Kazdy silnik napedza za pomoca zeba¬ tego kólka 41 wspólne czolowe kolo zebate 42, które jest osadzone na wale 43, na któ¬ rym zaklinowane jest smiglo 60.Promieniowe kulkowe lozyska 46 wa¬ lów wirników sa osadfeume w dwóch pokry¬ wach koncowych 44 i 45, wspólnych dla wszystkich, czterech oslon silników* przy czym na jednej z tych pokryw 44 od strony komutatorów umiestacame sa cztery lozy¬ ska. Pokrywy sa polaczone srubami lub w inny sposób z oslonami 47 ninfloów, wsku¬ tek czego otrzymuje sie sztywna calosc.Pokrywa 45, przykrywajaca cztery twurai- ki od strony przeciwleglej do komutatorów, — 3 —jest zaopatrzona w kolnierz 48, za posred¬ nictwem Mórego caly zespól przymocowa¬ ny jest do kolnierza 49, siztywno polaczone¬ go a rama 50 pojazdu.Lozysko 51, podtrzymujace wal 43 w poblizu smigla, jest osadzone w tarczy 52, która jest sztywno przymocowana do kol¬ nierzy 48 pokrywy 45 za posrednictwem podluznych Ustw 53. Oslona 54 uksztalto¬ wana jest w postaci stozka scietego. Dru¬ gie kulkowe lozysko promieniowe 55 walu smigla moze byc osadzone w jednej lub .dtugiep pokrywie koncowej silników, lecz najlepiej jest go osadzic w tej pokrywie, która jest przeciwlegla do komutatorów, azeby wal byl podparty jak najblizej kola zebatego 42, przenoszacego ruch na wal smigla.Obustronnie dzialajace kulkowe lozy¬ sko oporowe 56 moze byc umocowane w oslonie silników.Oslona przednia 58 wykonana jest w postaci lekkiej blaszanej oslony metalowej, przystosowanej do aerodynamicznego ksztaltu poja&du. W przypadku smigla drewnianego czesc ltub tez cala nasada te¬ go smigla moze byc równiez przystosowana do aerodynamicznego ksztaltu pojazdu.Konstrukcja wedlug fig. 4 i 5 umozliwia bardzo skuteczne chlodzenie silników. Za¬ zwyczaj stosuje sie w pojezdzie dwa zespo¬ ly silników, z których jeden umieszczony jest z przodu pojazdu, a drugi z tylu. Je¬ den z tych zespolów silnikowych przedsta¬ wiony jest na/ fig. 4. Silniki przednie moga byc chlodzone powietrzem, dostarczanym przez smiglo przednie, a silniki tylne — po¬ wietrzem, dostarczanym przez smiglo tylne.Ilosc powietrza, uzyta do chlodzenia, zale¬ zy glównie od mocy, przekazywanej na smiglo, wskutek czego otrzymuje sie sku¬ teczne chlodzenie podczas calego czasu pracy silników.Poniewaz skuteczne chlodzenie pozwa¬ la na silniejsze nagrzewanie sie silników, przeto mozliwe jest uzycie mniejszych sil¬ ników o mniejszej wadze w porównaniu z wymiarami silników, które nalezaloby sto¬ sowac przy mniej skutecznym chlodzeniu.Elektryczny uklad silników jest tego rodzaju, ze rozrzad ich moze byc dokony¬ wany z duza sprawnoscia. Jezeli stosuje sie w obwodzie twornika oporniki rozrucho¬ we, to wlacza] sie je do obwodu na tak krót¬ ki okres czasu, ze nawet niekiedy mozna je zupelnie pominac. Przy rozruchu wszyst¬ kie osie silników, to znaczy po cztery na kazdym koncu pojazdu, przylacza sie sze¬ regowo db linii, co odpowiada pierwszemu polozeniu nastawnika, jezeli nie stosuje sie wcale wspomnianych oporników rozrucho¬ wych. Gdy nastawnik ten ustawiony jest w polozenie drugie, to obydwa zespoly po cztery silniki laczy sie z linia szeregowo równolegle. W trzecim polozeniu nastawni¬ ka cztery grupy po dwa silniki zostaja przy¬ laczone szeregowo — równolegle. Zwykle jest to ostatnie polozenie, gdyz wtedy osia¬ ga sie normalne warunki biegu.Silniki elektryczne maja pokonac przy i^ozruchu tylko bezwladnosc wirników, smigla i przekladni. Dopiero gdy smiglo o- siagnie okolo polowy swej normalnej stzyb- kosci obrotowej, zjawia sie wiekszy opór, przy czym silniki osiagaja zadana szybkosc, zanim pojazd ruszy z miejsca. Przy rozru¬ chu silniki te nie pobieraja nadmiernego pradu i nie wytwarzaja nadmiernych mo¬ mentów obrotowych. Energia, niezbedna do pokrycia przeciazenia, powinna byc jed¬ nak zarezerwowana na wypadek przecia¬ zenia z powodu wiatru czolowego lub spad¬ ków. PL