Znana jest regulacja opalania kotlów O przeplywie wyznaczonym, uzalezniona od impulsów temperatury, pochodzacych od pary, uchodzacej z kotla. Regulacja taka posiadla: te wade, ze w mniejszym lub w wiekszym stopniu opóznia sie w stosunku do rzeczywistych przebiegów w kotle i ze wskutek tego latwo zachodza wahania. O- pózniamie sie regulowania nalezy przypisac temu, ze zmiana opalania daje sie zauwa¬ zyc jato zmiana temperatury pary na kon¬ cu kotla zawsze dopiero wtedy, gdy srodek roboczy, który w chwili zmiany opalania dostal sie do kotla, znajdzie sie w tym miejscu. Poniewaz czas obiegu srodka prze¬ plywajacego wynosi zwykle kilka minut, przeto impuls regulujacy pojawia sie za¬ wsze ze znacznym opóznieniem.Dotychczas nie znaleziono sposobu cal¬ kowicie zadowalajacego, by brak ten usu¬ nac. Tylko w malym stopniu uzyskac moz¬ na poprawe tego stanu, przesuwajac miej¬ sce nadawania impulsu w kierunku przeciw¬ nym do kierunku przeplywu srodka! robo- czegoi, poniewaz miejsce to mozna cofnac tylko do punktu, w którym zaczyna sie przegrzewanie pary. Jak wiadomo, nie mo¬ zna miejsca: tegoi cofnac dalej w sfere przy¬ legajacej powierzchni odparowywania, po¬ niewaz srodek roboczy przy tej czesci po¬ wierzchni ogrzewalnej posiada niezaleznie od obciazenia kotla zawsze te sama tempe*rAttif£f a miitnowicie temperature pary na¬ syconej, która odpowiada cisnieniu uzytko- wetalu. Pozostalaby jeszcze tylko mozli¬ wosc odbierania. impulsu z podgrzewa¬ cza, lecfc i tal mozliwosc równiez jest nie* praktyczna, poniewaz z jednej strony zmia¬ ny temperatury, wystepujace w podgrzewai- czu, sa stosunkowo male, z drugiej zas strony impuls ten przychodzi za wczesnie, a przez to nlusialo by sie duza czesc kotla, lezaca poza miejscem odbioru impulsu, po¬ zostawic Samej sobie bez kontroli. Rozumie sie samo przez sie, ze równiez impuls zsu¬ mowany, który by sie skladal z impulsów, pobranych czesciowo z podgrzewacza, cze¬ sciowo z przegrzewacza, nie daje sie uzyc, poniewaz i w tym polaczeniu przewaza je¬ den lub drugi impuls, a kazdy z nich wy¬ stepuje w czasie nieodpowiednim, jak wy¬ zej wyjasniono.Wynalazek podaje zupelnie nowa droge, jak uzyskac w czasie mozliwie najkrótszym impuls temperatury, pochodzacy ze zmiany w opalaniu kotla. Polega on nai tym, ze obok wlasciwej powierzchni ogrzewalnej kotla umieszcza sie dodatkowa powierzchnie o- grzewalna, posiadajaca w porównaniu z pierwsza krótszy czas przeplywu, przy czym zmiamy temperatury srodka, przeply¬ wajacego w tej powierzchni dodatkowej, uzywa1 sie do celów regulacji. Donioslosc tego pomyslu polega na tym, ze przy jego zastosowaniu jest mozliwym skrócic do do¬ wolnie malych granic czas przeplywu srod¬ ka roboczego, który dotychczas opóznial zjawianie sie impulsu temperatury.Dodatkowa powierzchnie ogrzewalna, która moze byc wykonana z jednego sto¬ sunkowo cienkiego przewodu, mozna pod¬ dac dzialaniu gazów spalinowych kotla w dowolnym miejscu i naidac jej dowolny ksztalt Jednak w tym przypadku zmiany w ogrzewaniu kotla nie zawsze plyna w jednakowym stopniu na wlasciwa po¬ wierzchnie ogrzewalna kotla i na dodatko¬ wa, to znaczy temperatury pary, pojawia¬ jace sie na koncu dodatkowej powierzchni ogrzewalnej, nie zawsze beda dokladnie mierzyc temperatury, wystepujace na kon¬ cu kotla. Fakt ten jednak nie wyklucza moznosci pobierainia z dodatkowej po¬ wierzchni ogrzewalnej impulsów temperatu¬ ry db regulacji spalania. By uzyskac regu¬ lacje bez zarzutu, nalezy jedynie wielkosc impulsu, wplywajacego na regulacje opa¬ lania, za kazdym razem odpowiednio po¬ prawic; do tego celu sluza w technice re¬ gulacji najrozmaitsze srodki, jak np. odpo¬ wiednie uzycie tarcz krzywikbwych, opor¬ ników stopniowanych i tym podobnych.Z reguly jednak nie bedzie mozna sie zadowolic takim rozwiazaniem i nalezy sie starac dopasowac dodatkowa powierzchnie ogrzewalna dk wlasciwej powierzchni o- grzewalnej kotla, która w dalszym ciagu bedzie nazywana glówna powierzchnia o- grzewalna, w ten sposób, aby przy zmianie ogrzewania! kotla zmiany temperatury u wylotu dodatkowej powierzchni ogrzewal¬ nej byly proporcjonalne doi zmian u wylotu powierzchni glównej.Aby to uzyskac, nalezy umieszczac gló¬ wna powierzchnie ogrzewalna i dodatkowa powierzchnie ogrzewalna przynajmniej w przyblizeniu w tych samych strefach ciepl¬ nych kotla'. W pewnych jednakze przypad¬ kach nawet przy takim ukladzie nie mozna uzyskac wystarczajacej proporcjonalnosci zmian temperatur na koncach glównej i dodatkowej powierzchni ogrzewalnej, wo¬ bec czego nalezy zachowac przynajmniej w przyblizeniu taki sam stosunek wielkosci czesci dodatkowej powierzchni ogrzewal¬ nej do glównej powierzchni ogrzewalnej, znajdujacych sie w tych samych, po sobie nastepujacych strefach równych tempera¬ tur spalin.Aby otrzymac na koncu dodatkowej po¬ wierzchni ogrzewalnej mozliwie jednozna¬ cznei dtize zmiany temperatury, nalezy da¬ lej wedlug wynalazku zasilac dodaitkowa powierzchnie ogrzewalna ciecza -— moze to _ 2 -byc równiez czesc wody, przeznaczonej do zasilania kotla — w ten sposób, by prze¬ plywala; oma po wspomnianej powierzchni ogrzewalnej bez; tworzenia pary. Gdyby sie dopuscilo do wytworzenia pary, to dodat¬ kowa powierzchnia ogrzewalna wykazalaby wzdluz pewnej swej czesci, w której na¬ stepuje parowanie, stala temperature po¬ miarowa cieczy; posiadalaby wiec miejsice, które dla odnosnego celu jest po prostu zbyteczne. Nalezy tu jeszcze wspomniec, ze wskazane jest w pewnych przypadkach zasilanie dodatkowej powierzchni ogrze¬ walnej np. oliwa, w celu otrzymania na koncu drogi pomiarowej wysokich tempera¬ tur, a tym samym duzych róznic tempera¬ tur. Zamiast cieczy mozna równiez przepu- i szczac gaz przez dodatkowa powierzchnie ogrzewalna, co moze byc dlatego dobre, ze opór przeplywu gazu jest mniejszy niz cie¬ czy tak, ze czas przeplywu srodka kraza¬ cego' po dodatkowej powierzchni ogrzewal¬ nej moze byc bardzo skrócony.Dodatkowa powierzchnie ogrzewalna mozna zasilac badz w ten sposób, by to za¬ silanie bylo stale proporcjonalne do zmie¬ niajacego sie w miare zmian obciazenia ko¬ tla zasilania glównej powierzchni ogrzewal¬ nej, badz tez by bylo ono utrzymywane stale bez zmian, niezaleznie od obciazenia kotla. W przypadku drugim nalezy zwrócic uwage na to, ze przy zmianie obciazenia kotla okaza sie na koncu dodatkowej po¬ wierzchni ogrzewalnej zmiany temperatu¬ ry* sdy tymczasem temperatura na koncu glównej powierzchni ogrzewalnej pozosta¬ nie stala, o ile przy zmianie obciazenia ko¬ tla doplyw ciepla i srodka roboczegoi bedzie sie równoczesnie w odpowiednim stopniu zmieniac. Z tego powodu z przyrzadu po¬ miarowego temperatury na koncu dodatko¬ wej powierzchni ogrzewalnej wychodzilby impuls regulujacy, wplywajacy na opala¬ nie, który niewlasciwie zmienialby doplyw ciepla. Jednak mozna temu w sposób pro¬ sty zapobiec, dzialajac na urzadzenie regu- lujace impulsem wyrównawczym, który dziala samoczynnie przy zmianach obcia¬ zenia, a którego wielkosc odpowiada wiel¬ kosci zmian obciazenia^ Stosujac jako przy* rzad do mierzenia temperatury na koncu dodatkowej powierzchni ogrzewalnej ter* mometr oporowy i wlaczajac urzadzenie regulujace w znany sposób tak, iz przy u- zyciu mostku Wheatstona przy zmianach temperatury zmienia sie opór w jedkuym odgalezieniu, przez co równowaga mostku bedzie naruszona, mozna zrealizowac wska¬ zanie dane) wyzej latwo w ten sposób, ze zapobiegal sie zaburzeniu równowagi most¬ ku, wlaczajac w od^powiednie inne odgale¬ zienie mostku opór, który przy zmianie ob¬ ciazenia zmienia sie odpowiednio co do kierunku i co dk wielkosci. Opisany poni¬ zej przyklad wykonania wynalazku po¬ zwoli zrozumiec wyrazniej ten ukladL Zamiast miastku Wheatstona mozna za¬ stosowac kazde inne urzadzenie regulujace elektryczne lub hydbauliczine. Uzywajac np, wskazówkowego regulatora kontaktowego, którego wychylenia wskazówki odpowiada¬ ja zmianom temperatury na koncu dodatko¬ wej powierzchni ogrzewalnej, mozna latwo uniknac niewlasciwej regulacji przy zmia¬ nach obciazenia kotla w ten sposób, ze oby¬ dwa przeciwkontakty, z którymi wspólpra¬ cuje kontakt wskazówkowy, przesuwa sie odpowiednio przy zmianach obciazenia ko¬ tla w jedna lub druga strone.Niewlasciwa regulacja moze w pewnych przypadkach powstac równiez przez to, ze zmienia sie badz temperatura srodka;, zasi¬ laj acego glówna powierzchnie ogrzewalna, badz zasilajacego powierzchnie dodatkowa.W takim przypadku nalezy uwzglednic i te obydwa wplywy. Przy uzyciu termometrów oporowych w miejscu zasilania obydwóch powierzchni ogrzewalnych i przy równo¬ czesnym uzyciu mostku Wheatstona, moz¬ na to osiagnac latwlo w ten sposób, ze wla¬ cza sie w rozgalezienia mostku odnosne termometry oporowe, których wartosci p- — 3 —porowe wnieniaja sie odpowiedniD zgodnie z temperaturami w miejscach zasilania.Przy zastosowaniu regulatora hydraulicz¬ nego, zmiany temperatury srodka zasilaja¬ cego mozna kontrolowac przez odpowied¬ niego -ksztaltu odgalezienia regulatora, przy zastosowaniu zas wskazówkowego regu¬ latora kontaktowego mozna to usku¬ tecznic w równie prosty sposób, prze¬ suwajac pare| przeciwkontaktów, wspól¬ pracujacych z kontaktem wskazówkowym odpowiednio w jednym lub w drugim kierunku. Jezeli nalezy równoczesnie, jak poprzednio opisano, zapobiec niewlasci¬ wej regulacji,, która moze wystapic przy zmianach obciazenia kotla, nalezy wy¬ konac naped, majacy przestawiac pare przeciwkontaktów, jako wielokrotna prze¬ kladnie róznicowa, które to urzadzenie po¬ zwala przestawiac bez wzajemnego oddzia¬ lywania na siebie pare przeciwkontaktów w kazdym przypadku tak, jak tego wyma¬ ga zmiana obciazenia, lub tez zmiana jed¬ nej albo drugiej temperatury srodków zasi¬ lajacych.Regulatory moga byc wykonane we -wszystkich przypadkach z urzadzeniem prowaidniczym wstecznym lub bez niego.Przy zastosowaniu regulatorów bez urza¬ dzenia prowadniczego wstecznego, przesta¬ wianie temperatur na koncu dodatkowej powierzchni ogrzewalnej na wartosc po¬ czatkowa nasitepuje od strony paleniska.Jezeli to przestawianie odbywa sie zbyt powolnie tak, ze istnieje niebezpieczenstwo powstawania wahan podbzas regulacji, za¬ leca sie przestawianie to przeniesc do sa¬ mego regulatora. Przestawianie moze przy tym odbywac sie w sposób sztywny lub ró- wnobiezny. Jest rzecza znana i dla wyna¬ lazku jako takiego bez znaczenia, w jaki sposób mozna uzyskac przesitawiamie przy uzyciu mostku Wheatstona, regulatora hy¬ draulicznego lub tez wskazówkowego regu¬ latora kontaktowego^ Jest wiec zbednym w tym miejalcu blizej to opisywac.Mozna by postawic zarzut, ze ta nowa regulacja jest nieekonomiczna, poniewaz i- losc ciepla, doprowadzatna do dodatkbwej powierzchni ogrzewalnej, a tym samym od¬ ciagnieta odi glównej powierzchni ogrzewal¬ nej, jest dosc znaczna. Gdyby jednak sta¬ nowilo to ujemna strone tego nowego spo¬ sobu pomiarowego, nalezy jedynie dopro¬ wadzic srodek, wyplywajacy z dodatkowej powierzchni ogrzewalnej, do wymiennicy ciepla, w której moze byc odzyskane cie¬ plo, doprowadzone do dodatkowej po¬ wierzchni ogrzewalnej, a które mozna zu¬ zytkowac do najrozmaitszych celów.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku. Na fig. 1 cyfra 1 oznaczona jest schematycznie wlasciwa powierzchnia ogrzewalna, czyli glówna po¬ wierzchnia ogrzewalna, sluzaca do wytwa¬ rzania pary uzytkowej, dodatkowa zas po¬ wierzchnia ogrzewalna — cyfra 2. Obydwie powierzchnie ogrzewane sa wspólnym pa¬ leniskiem kotlowym, które oznaczone jest schematycznie cyfra 3. Jak to strzalki 4 — 6 wskazuja, palenisko' ogrzewa zarówno powierzchnie ogrzewalna 1, jak i powierz¬ chnie ogrzewalna 2. Powierzchnia ogrze¬ walna 1 jest zasilana pompa 7, dodatkowa zas powierzchnia ogrzewalna 2 pompa 8.Wytworzona para uchodzi z powierzchni o- gtfzewalnej 1 przez przewód 9. Srodek, u- chodzacy z dodatkowej powierzchni ogrze¬ walnej 2, jest odprowadzany przewodem 10. W tym przewodzie jest umieszczony przyrzad pomiarowy 11 temperatury; rów¬ niez w przewodzie doplywowym 12 db po¬ wierzchni ogrzewalnej 2 i w przewodzie do¬ plywowym 13 do powierzchni ogrzewalnej 1 znajduja sie przyrzady pomiarowe 14 wzgl. 15 temperatury. Dodatkowa powierz¬ chnia ogrzewalna wraz z przewodami 16, 17, 18 i 19 tworzy obwód zamkniety, w któ¬ rym jest umieszczona wymiennica ciepla.Fig. 2 przedstawiai wspomniane urza¬ dzenie regulacyjne, przy którym uzyto mostku Wheatsitona. W cztery rozgalezie- — 4 —nia tego mosticu wlaczone sa cztery opory 21, 22, 23 i 24. Urzadzenie jest tak zesta¬ wione, ze wartosci oporów 2i, 22 i 23 zniie~ niaja sie odpowiednio ze zmianami tempe¬ ratur w miejsbaich pomiarowych 11, 14 i 15.Opór 24 daje sie zmieniac przy pomocy su¬ waka 25, który przesuwa sie samoczynnie, gdy tylko obciazenie kotla zwieksza sie luib maleje. W odgalezienie 26 wlaczony jest przyrzad 27, który w chwili, gdy przez prze¬ wód 26 mostku plynie prad wyrównawczy zwieksza lub zmniejsza ilosc obrotów mo¬ toru 28, napedzajacego urzadzenie, dostar¬ czajace paliwa, wzglednie wentylator ga¬ zów spalinowych. Motor 28 moze byc uza¬ lezniony równiez od regulatora zasadnicze¬ go, jak to pokazano kreskowana linia 30, to znaczy takiego regulatora, któfry pozwala zmieniac obciazenie kotla w ten sposób, ze reguluje równoczesnie urzadzenie, dostar¬ czajace paliwa-, powietrza i srodka robo¬ czego.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace.Gdy urzadzenie znajduje sie w stanie rów¬ nowagi, to mostek znajduje sie równiez w równowadze, a wiec przez przewód 26 nie plynie zaden prad. Urzadzenie, dostarcza¬ jace paliwa 29, pompa zasilajaca 7 i nie po¬ kazane na rysunku urzadzenie, doprowa¬ dzajace powietrze spalinowe, posiadaja pe¬ wna okreslona ilosc obrotów i kociol do- -starcza odpowiadajaca temu stanowi pew¬ na ilosc pary o oznaczonej temperaturze.Gdy obciazenie kotla zwiekszy sie na. przyklad pod! wplywem wspomnianego re¬ gulatora zasadniczego przy niezmiennym zasilaniu dodatkowej powierzchni ogrze¬ walnej 2, to przy zalozeniu, ze regulator zasadniczy pracuje w ten sposób, iz dostar¬ czanie paliwa, srodka roboczego i powie¬ trza spalinowego zmienia sie w takim sto¬ sunku, ze para, wychodzaca z przewodu 9, posiada taka sama temperature przed tym, jak i po tym, nastapilo by to, ze w miejscu pomiarowym 11 mozna by przeciez stwier¬ dzic wzrost temperatury, spowodowany zmiana ogrzewania dodatkowej powierzch¬ ni ogrzewalnej 2. Jednakie ten wzrost tem¬ peratury nie wplywa na urzadzenie zasila¬ jace 29, poniewaz równoczesnie ze wzro¬ stem obciazenia przez przesuwanie suwaka 25 opór 24 zmienia sie w takim stopniu, ze równowaga mostku nie zostaje naruszona przez zmiane oporu 21. Mozna wiec kociol regulowac na wieksze lub mniejsze obcia¬ zenie, a mimo to z miejsca pomiarowego 11 nie nastapi niewlasciwa regulacja odpalania.Drugi przypadek, w którym regulacja opalania nie moze dzialac, jest ten, kiedy temperatura srodka, zasilajacego dodatko¬ wa powierzchnie ogrzewalna 2, wzrasta lub opada. Gdy np. temperatura wzrasta w miejscu 14, to wzrasta ona takze w miej¬ scu 11. Wzrost temperatury w miejscu 11 nie wywoluje jednak zadnego dzialania re¬ gulujacego na urzadzenie zasilajace 29, poniewaz oba opory 21 i 22, które zmienia¬ ja sie wraz ze zmianami teauperator w miejscach 11 i 14, sa w takich miejscach wlaczone w obwód pradiu mostku, ze rów¬ noczesny wzrost albo sjpadek temperatury w punktach 11 i 14 znosi sie, a tym saimym przez przewód mostku 26 nie plynie prad.Jedynie w dwóch przypadkach ruchu nastepuje wlasciwa regulacja. Pierwszy przypadek zachodzi wówczas, gdy przy star nie równowagi kotla zmienia sie z jakiejs przyczyny oralnie, drugi zas wówczas, gdy temperatura srodka, zasilajacego gló¬ wna powierzchnie ogrzewalna 1 w miejscu 15, wzrasta lub opada.Po tym, co wyzej powiedziano^ zbedny¬ mi staja sie objasnienia, w jaki sposób re- gulaftor dziala w pierwszym z tych ptzy^ padków.W drugim przypadku regulacja naste¬ puje w sposób bandzo podobny do pierwsze¬ go przez to, ze opór 23, którego wartosc o- porowa zmienia sie ze zmianami tempera¬ tury w miejscu 15, narusza równowage mostku. Wskutek tego powstaje prad wy- - 5 -równawczy w przewodzie 26 mostku, który poprzez przyrzad 27 przestawaj w odpo¬ wiedni sposób motor 28 wzglednie urzadze¬ nie zasilajace 29. PL